Մեր շենքի 34-րդ բնակարանը վեց տարի փակ էր։ Բայց ամեն ամիս այնտեղ ջուր էր ծախսվում։ Երբ վերջապես բացեցինք դուռը, ներսում տեսածիցս ավելի շատ ինձ զարմացրեց խոհանոցի պատին փակցված ցուցակը…
Անունս Արտակ է, 51 տարեկան եմ։ Աբովյանում եմ ապրում ու արդեն տասներկու տարի մեր շենքի համատիրության գործերով եմ զբաղվում։
Մեր շենքում հիսունվեց բնակարան կա։ Գրեթե բոլոր բնակիչներին ճանաչում եմ։
Բայց 34-րդ բնակարանը տարիներ շարունակ դատարկ էր։
Տերը՝ Մարգարիտա անունով մի կին, վեց տարի առաջ տեղափոխվել էր Գերմանիա՝ դստեր մոտ։ Դրանից հետո բնակարանում ոչ ոք չէր ապրել։
Գոնե մենք այդպես էինք կարծում։
Ամեն ինչ սկսվեց, երբ ջրի հաշվիչների ցուցմունքներն էի ստուգում։
34-րդ բնակարանի հաշվիչը նախորդ ամսվա համեմատ ավելացել էր մոտ չորս խորանարդ մետրով։
Սկզբում մտածեցի՝ հաշվառման սխալ է։
Բայց հաջորդ ամիս էլ նույնը կրկնվեց։
Հետո՝ երրորդ ամիսը։
Դռան զանգը սեղմում էի, ոչ ոք չէր բացում։
Հարևաններին հարցրի։
— Էդ բնակարանում մարդ տեսե՞լ եք։
Բոլորը նույն բանն էին ասում.
— Չէ՛, Արտակ ջան, տարիներով փակ է։
Մի օր առաջին հարկի Սոնա տատը ինձ մի տարօրինակ բան ասաց։
— Գիշերները երբեմն վերևից ջրի ձայն եմ լսում։
— Ո՞ր բնակարանից։
— Հենց էդ դատարկ բնակարանից։
Սկզբում չհավատացի։
Բայց երբ նկուղում խոնավության հետքեր հայտնվեցին, որոշեցի կապվել սեփականատիրոջ հետ։
Մարգարիտան հեռախոսով ասաց.
— Արտակ ջան, բանալին քրոջս մոտ է։ Բայց նա հիմա հիվանդանոցում է։ Եթե վթարային վիճակ է, թող աղջիկս կազմակերպի, որ բնակարանը բացեք։
Մի քանի օր անց նրա դուստրը եկավ Հայաստան։
Միասին բարձրացանք չորրորդ հարկ։
Դուռը բացեցինք։
Բնակարանը մաքուր էր։
Չկար փոշու հաստ շերտ, որ սպասում էի տեսնել։
Խոհանոցում բաժակներ կային, սեղանին՝ նոր գնված թեյ։
Իսկ լոգարանի հատակը դեռ խոնավ էր։
— Էստեղ հաստատ մարդ է գալիս,— ասացի։
Մարգարիտայի դուստրը գունատվեց։
— Բայց ո՞վ։
Հետո խոհանոցի պատին նկատեցի սովորական տետրից պոկված մի թուղթ։
Վրան գրված էին ամսաթվեր և մարդկանց անուններ։
Յուրաքանչյուր անվան դիմաց՝ մի թիվ։
Իմ անունն էլ կար։
«Արտակ — 17»։
Նայեցի թղթին ու շփոթվեցի։
Այդ պահին դրսից բանալիի ձայն լսվեց։
Դուռը բացվեց, և ներս մտավ մեր շենքի ամենալուռ բնակիչը՝ 27-րդ բնակարանի Արմենը։
Նա ինձ տեսնելով կանգ առավ։
Հետո նայեց պատի ցուցակին ու կամաց ասաց.
— Արտակ ջան, ես կարող եմ ամեն ինչ բացատրել։ Բայց նախ պիտի իմանաք, թե ինչու է ձեր անունը էստեղ գրված։
Շարունակությունը՝ առաջին մեկնաբանությունում 👇
Շարունակություն
Արմենին մեր շենքում բոլորը ճանաչում էին, բայց քչերն էին հետը շփվում։
Նա մոտ քառասուն տարեկան էր, աշխատում էր որպես սանտեխնիկ։ Կինը մի քանի տարի առաջ հեռացել էր արտերկիր, երեխաներ չունեին։ Մենակ էր ապրում։
Շենքի խնդիրների ժամանակ հաճախ էր օգնում։ Երբեմն անվճար խողովակ էր փոխում, երբեմն՝ ծորակ նորոգում։
Բայց երբեք երկար չէր խոսում։
Այդ օրը նրա ձեռքին երկու մեծ պայուսակ կար։
Մեկում՝ մաքրող միջոցներ, մյուսում՝ սրբիչներ ու անկողնային սպիտակեղեն։
Մարգարիտայի դուստրը՝ Լուսինեն, առաջինը խոսեց։
— Դուք էստեղ ի՞նչ եք անում։
Արմենը պայուսակները դրեց հատակին։
— Ես էստեղ մարդկանց եմ ընդունում։
Լուսինեն զարմացավ։
— Ի՞նչ մարդկանց։
— Նրանց, ովքեր մի քանի ժամով լոգանք ընդունելու ու իրենց հագուստը լվանալու տեղ չունեն։
Ես նայեցի նրան։
— Արմեն, էս բնակարանը հյուրանոց ե՞ս դարձրել։
— Չէ, Արտակ ջան։ Մի քիչ ուրիշ բան է։
Նա մեզ հրավիրեց նստել։
Պատմեց, որ մոտ մեկ տարի առաջ իր ծանոթներից մեկի ընտանիքը դժվար վիճակում էր հայտնվել։
Տղամարդը կորցրել էր աշխատանքը, ընտանիքը ստիպված տեղափոխվել էր կիսակառույց տուն, որտեղ ջուր չկար։
— Մի օր տեսա, որ մարդը աշխատանքի հարցազրույցի էր գնում, բայց մաքուր հագուստ չուներ։ Իմ տուն հրավիրեցի, որ լոգանք ընդունի, հագուստը լվա։
Հետո պարզվել էր, որ նման խնդրի առաջ կանգնած ուրիշ մարդիկ էլ կան։
Ոմանք ժամանակավորապես ապրում էին վարձով սենյակներում՝ առանց լոգարանի։
Ոմանք հիվանդանոցից դուրս գրված հարազատին խնամելու պատճառով օրերով տուն չէին հասնում։
Ոմանք էլ իրենց տներում ջրի վթար ունեին և գումար չունեին արագ նորոգելու համար։
— Բայց ինչո՞ւ հենց էս բնակարանը,— հարցրի։
Արմենը նայեց Լուսինեին։
— Ձեր մորաքրոջ՝ Անահիտի թույլտվությամբ։
Լուսինեն գլուխը բարձրացրեց։
— Մորաքո՞ւյրս։
— Հա։ Մի օր իրեն օգնեցի խողովակի հետ կապված։ Իմացավ, թե ինչ եմ անում, ու ասաց՝ քույրս արտերկրում է, բնակարանը դատարկ է, կարող ես ժամանակավորապես օգտագործել։
Լուսինեն անմիջապես հեռախոսը վերցրեց։
Զանգեց մորաքրոջը։
Անահիտը հաստատեց։
— Այո, ես եմ թույլ տվել։ Բայց պայմանավորվել էինք, որ սեփականատիրոջ հետ էլ պիտի խոսենք։ Ես հիվանդանոց ընկնելուց հետո չհասցրի։
Լուսինեն լուռ լսեց։
Հետո ասաց.
— Այսինքն՝ մայրիկս ոչինչ չգիտե՞ր։
— Չգիտեր,— պատասխանեց Արմենը։
Այդ պահին ես հասկացա, որ անկախ Արմենի մտադրությունից՝ այստեղ լուրջ խնդիր կար։
Բնակարանն օգտագործվել էր առանց սեփականատիրոջ հստակ համաձայնության։
— Արմեն,— ասացի,— մարդկանց օգնելը լավ է, բայց էսպես չէր կարելի։
Նա գլխով արեց։
— Գիտեմ։ Ես էլ եմ հասկացել։
— Բա ինչո՞ւ չես դադարեցրել։
Արմենը երկար լռեց։
Հետո ասաց.
— Որովհետև վերջին ամիսներին մի մարդ կար, որի համար սա շատ կարևոր էր։
Նա մեզ պատմեց վաթսուներկու տարեկան մի կնոջ՝ Ռուզաննայի մասին։
Ռուզաննան ապրում էր քաղաքի ծայրամասում՝ հին տնակում։ Աշխատում էր շուկայի մոտ՝ կանաչեղեն վաճառելով։
Նրա տան ջրամատակարարումը վաղուց չէր գործում։
Մի քանի անգամ փորձել էր նորոգել, բայց գումարը չէր բավականացրել։
Արմենը պատահաբար իմացել էր նրա խնդրի մասին։
Սկզբում առաջարկել էր անվճար նորոգել խողովակները։
Բայց պարզվել էր, որ խնդիրը միայն խողովակները չեն։ Տան մի հատվածը վերանորոգման կարիք ուներ։
— Ամեն չորեքշաբթի գալիս էր էստեղ,— ասաց Արմենը։ — Լոգանք էր ընդունում, հագուստը լվանում, հետո գնում աշխատանքի։
Լուսինեն հարցրեց.
— Իսկ մնացած մարդիկ ովքե՞ր են։
Արմենը ցույց տվեց պատի ցուցակը։
— Սրանք նրանց անունները չեն, ովքեր այստեղ են գալիս։
Ես մոտեցա։
— Բա ի՞նչ են։
— Սրանք մարդիկ են, որոնք օգնության համար ինչ-որ բան են արել։
Ես նորից կարդացի։
«Արտակ — 17»։
— Իմ անունն ինչո՞ւ է այստեղ։
Արմենը ժպտաց։
— Հիշո՞ւմ ես, անցյալ տարի շենքի պահեստից տասնյոթ հատ հին սրբիչ հանեցիր ու ասեցիր՝ ով ուզում է, թող վերցնի։
— Հա։
— Ես վերցրի։ Լվացի ու էստեղ բերեցի։
Նայեցի նրան։
— Դրա համար իմ անունը գրե՞լ ես։
— Հա։ Որ չմոռանամ՝ ինչն ում շնորհիվ ունենք։
Ցուցակում ուրիշ անուններ էլ կային։
«Սոնա — 6»։
Պարզվեց՝ առաջին հարկի Սոնա տատը վեց անգամ օճառ ու լվացքի փոշի էր տվել։
«Վարդան — 3»։
Վարդանը մեր շենքի էլեկտրիկն էր։ Երեք անգամ անվճար նորոգել էր լվացքի մեքենան։
«Անահիտ — 12»։
Անահիտը տասներկու ամիս թույլ էր տվել բնակարանից օգտվել։
Լուսինեն երկար նայեց ցուցակին։
— Իսկ ինչո՞ւ եք ամեն ինչ գաղտնի արել։
Արմենը հոգոց հանեց։
— Սկզբում ամաչում էի մարդկանց բացատրել։ Հետո էլ վախեցա, որ կասեն՝ ինչ իրավունքով ես ուրիշի տունը բացել։
— Բայց հենց դա էլ պիտի հարցնեինք,— ասաց Լուսինեն։
— Գիտեմ։
Այդ երեկո Լուսինեն մոր հետ երկար խոսեց։
Մարգարիտան սկզբում շատ բարկացավ։
Եվ ես նրան հասկանում էի։
Իր բնակարանը մեկ տարի օգտագործվել էր առանց իր իմացության։
Նա իրավունք ուներ պահանջելու, որ ամեն ինչ անմիջապես դադարեցվի։
Արմենն էլ դա ընդունեց։
Հաջորդ օրը վերադարձավ բնակարան, մաքրեց ամեն ինչ, հավաքեց իրերը և բանալին հանձնեց Լուսինեին։
Ես օգնեցի ստուգել խողովակները։
Պարզվեց՝ ջրի արտահոսք չկար։ Ամբողջ ծախսը պարզապես օգտագործված ջուրն էր։
Արմենը համաձայնեց փոխհատուցել կոմունալ վճարները։
Բայց պատմությունն այդտեղ չավարտվեց։
Մի շաբաթ անց Մարգարիտան զանգեց ինձ։
— Արտակ ջան, ուզում եմ մի բան հարցնել։
— Լսում եմ։
— Էդ Արմենը վատ մարդ չէ, չէ՞։
— Չէ, Մարգարիտա ջան։ Բայց սխալ է արել։
— Հա, գիտեմ։ Ես էլ եմ իրեն ասել։
Հետո կինը հարցրեց.
— Իսկ էդ մարդիկ հիմա որտե՞ղ են գնում լվացվելու։
Ես պատասխան չունեի։
Մոտ երկու շաբաթ անց Մարգարիտան վերադարձավ Հայաստան։
Նա անձամբ հանդիպեց Արմենին։
Հետո խնդրեց, որ ես էլ ներկա լինեմ։
Հանդիպեցինք նույն բնակարանում։
Մարգարիտան նստեց խոհանոցի սեղանի մոտ ու ասաց.
— Արմեն, ես իմ տունը ոչ մեկին առանց պայմանագրի չեմ վստահի։ Դու պիտի դա հասկանաս։
— Հասկանում եմ,— պատասխանեց Արմենը։
— Բայց մի բան էլ եմ հասկացել։ Քո սկսած գործը մարդկանց պետք է։
Արմենը զարմացած նայեց նրան։
— Ուրեմն ի՞նչ եք առաջարկում։
Մարգարիտան բացեց թղթապանակը։
— Ես որոշել եմ բնակարանը վեց ամսով տրամադրել համայնքային կազմակերպությանը։ Պայմանագրով, պատասխանատու անձով, հստակ ժամերով ու կանոններով։ Եթե կազմակերպությունը համաձայնի ստանձնել պատասխանատվությունը, այստեղ կարող են շարունակել լվացք անել ու լոգանք ընդունել նրանք, ովքեր դրա կարիքն ունեն։
Ես զարմացա։
— Դուք վստա՞հ եք։
— Վստահ եմ, որ առանց կանոնների չի կարելի։ Բայց վստահ եմ նաև, որ մի լավ գործ սխալ սկսվելու պատճառով պարտադիր չէ ընդմիշտ փակվի։
Արմենը երկար ժամանակ ոչինչ չասաց։
Հետո կամաց պատասխանեց.
— Ես կօգնեմ ինչով կարող եմ։
Մարգարիտան ժպտաց։
— Բայց այս անգամ՝ ամեն ինչ օրինական ու բաց։
Համայնքային կազմակերպության հետ համաձայնությունը միանգամից չստացվեց։
Պետք էր ապահովագրության, հիգիենայի, անվտանգության ու ծախսերի հարցերը կարգավորել։
Մի քանի շաբաթ տևեց։
Այդ ընթացքում Արմենը Ռուզաննայի տան ջրի խնդրով զբաղվեց։
Ես էլ օգնեցի գտնել անհրաժեշտ նյութերը։
Մեր շենքի մի քանի բնակիչ կամավոր գումար հավաքեցին, բայց այս անգամ՝ բաց ու հստակ հաշվառմամբ։
Երբ Ռուզաննայի տանը վերջապես ջուր եկավ, նա լաց եղավ։
— Ես չէի ուզում ոչ մեկին նեղություն տալ,— ասաց։
Արմենը պատասխանեց.
— Դուք մեզ նեղություն չեք տվել։ Ուղղակի խնդիրը մենակ էիք փորձում լուծել։
Այդ օրը Ռուզաննան առաջին անգամ երկար ժամանակ անց իր տան լոգարանում տաք ջուր բացեց։
Վեց ամիս անց 34-րդ բնակարանում ամեն ինչ արդեն այլ կերպ էր կազմակերպված։
Դռան վրա փոքրիկ ցուցանակ կար՝ առանց բարձրագոչ խոսքերի։
Ներսում աշխատում էին կամավորներ՝ հաստատված հերթացուցակով։
Մարդիկ նախապես գրանցվում էին, որպեսզի ոչ ոք ստիպված չլինի երկար սպասել կամ ուրիշների ներկայությամբ բացատրել իր դժվարությունները։
Իսկ պատի հին ցուցակը դեռ կախված էր։
Մարգարիտան չէր ուզել հանել։
Մի օր ես հարցրի.
— Ինչո՞ւ եք պահել։
Նա պատասխանեց.
— Որ հիշենք՝ ինչից սկսվեց։ Եվ ինչ սխալներ չպետք է կրկնենք։
Հետո մատով ցույց տվեց իմ անունը։
«Արտակ — 17»։
— Գիտե՞ս, ամենաշատը սա է ինձ զարմացրել։
— Ինչո՞ւ։
— Որ դու նույնիսկ չգիտեիր՝ քո տված հին սրբիչներն ինչի համար էին օգտագործվելու։
Ես ծիծաղեցի։
— Եթե իմանայի, գուցե ավելի լավերն էլ գտնեի։
Մարգարիտան էլ ժպտաց։
Հիմա երբ շենքի ջրի հաշվիչներն եմ ստուգում, 34-րդ բնակարանի ցուցմունքն այլևս ինձ չի զարմացնում։
Գիտեմ՝ այնտեղ ինչ է կատարվում։
Գիտեմ՝ ով է պատասխանատուն։
Գիտեմ՝ ծախսերն ինչպես են վճարվում։
Բայց ամեն անգամ այդ դռան կողքով անցնելիս հիշում եմ մի բան։
Մարդկանց օգնելու ցանկությունը կարևոր է։ Սակայն այն իսկապես լավ գործ է դառնում այն ժամանակ, երբ նաև հարգում ես ուրիշների իրավունքներն ու վստահությունը։
Եվ երբեմն մի դատարկ բնակարանի ջրի հաշիվը կարող է բացահայտել ոչ թե հանցանք, այլ մի խնդիր, որի մասին ամբողջ շենքը մինչ այդ ոչինչ չգիտեր։
Այդ օրվանից ես այլևս չեմ մտածում, թե մեր շենքի բոլոր բնակիչներին լավ ճանաչում եմ։ Պարզվեց՝ մարդուն ճանաչելու համար երբեմն բավական չէ տասներկու տարի նույն աստիճաններով բարձրանալը։ Պետք է նաև իմանալ՝ ինչ է նա անում, երբ ոչ ոք իրեն չի տեսնում։
Դէ իսկ պատմության 3-րդ ամենադրամատիկ մասը մեր Տելեգրամ Ալիքում — Այստեղ
