Ծննդաբերությունից հետո բժիշկն ասաց, որ աղջիկս սրտի անբուժելի հիվանդություն ունի։ Երեք օր անց հիվանդանոցից զանգեցին ու լաց լինելով խնդրեցին անմիջապես վերադառնալ…
Երբ հեռախոսիս էկրանին տեսա հիվանդանոցի համարը, ամբողջ մարմնովս դող անցավ։
Երեք օր էր՝ չէի համարձակվում զանգահարել այնտեղ։ Երեք օր փակված էի իմ փոքրիկ բնակարանում՝ անընդհատ նայելով մահճակալիս կողքին դրված դատարկ օրորոցին։
Իմ անունը Կարինե է։ Երեսունութ տարեկան եմ։
Ընդամենը երեք օր առաջ մայր էի դարձել։ Տասնչորս ժամ տևած դժվար ծննդաբերությունից հետո գրկել էի իմ փոքրիկ աղջկան։
Նա մուգ մազեր ուներ, վարդագույն շուրթեր և այնքան փոքրիկ մատներ, որ վախենում էի դիպչել դրանց։
Ընդամենը քսան րոպե ինձ աշխարհի ամենաերջանիկ մայրն էի զգում։
Հետո բժիշկը մտավ սենյակ։
Նրա դեմքի արտահայտությունից անմիջապես հասկացա, որ ինչ-որ բան այն չէ։
— Կարինե՛, ցավոք, ձեր աղջկա սրտի հետ կապված շատ լուրջ խնդիր ենք հայտնաբերել։ Կասկածում ենք հազվադեպ բնածին հիվանդություն, որը կարող է անբուժելի լինել։ Հնարավոր է՝ նա ամբողջ կյանքում բժշկական խնամքի կարիք ունենա։
— Նա կապրի՞,— հազիվ հարցրի։
Բժիշկը հայացքն իջեցրեց։
— Այս պահին չենք կարող հստակ ասել։
Ամուսինս հինգ ամիս առաջ լքել էր ինձ։ Սուպերմարկետում գանձապահ էի աշխատում, ապրում էի վարձով փոքրիկ բնակարանում և գրեթե խնայողություններ չունեի։
Երեխա ունենալու համար տարիներ շարունակ բուժումներ էի անցել։
Իսկ հիմա ինձ ասում էին, որ կարող եմ կորցնել նրան։
Երբ սոցիալական աշխատողը բացատրեց, որ հիվանդանոցը կարող է կազմակերպել երեխայիս ժամանակավոր խնամքը, հոգեպես կոտրվեցի։
Այդ գիշեր ստորագրեցի անհրաժեշտ փաստաթղթերն ու հեռացա հիվանդանոցից՝ աղջկաս այնտեղ թողնելով։
Նրան նույնիսկ հրաժեշտի չհամբուրեցի։ Գիտեի, որ եթե կրկին գրկեմ, այլևս չեմ կարողանա հեռանալ։
Եվ ահա երրորդ առավոտյան հեռախոսս զանգում էր։
— Կարինե՞,— լսվեց դողացող կանացի ձայն։
— Այո՛։
— Ես Լիլիթն եմ՝ ձեր աղջկան խնամող բուժքույրը։ Խնդրում եմ, անհապաղ վերադարձեք։ Երեկ գիշեր մի բան է տեղի ունեցել։ Մենք նոր տեղեկություններ ունենք ձեր երեխայի վիճակի մասին։
Նրա ձայնը կոտրվեց։ Լսեցի, որ լաց է լինում։
Սիրտս կարծես կանգ առավ։
— Խնդրում եմ, ասացե՛ք՝ ինչ է պատահել։
— Եկեք որքան հնարավոր է շուտ…
Չկարողացա այլևս զսպել ինձ։
— ԱՂՋԻԿՍ ՄԱՀԱՑԵ՞Լ Է,— գոռացի։
Շարունակությունը՝ առաջին մեկնաբանությունում 👇
Հեռախոսի մյուս ծայրում մի քանի վայրկյան լռություն տիրեց։
Հետո Լիլիթը փորձեց հանգստացնել շնչառությունը։
— Ո՛չ, Կարինե՛։ Ձեր աղջիկը ողջ է։ Բայց պետք է գաք հիվանդանոց։
— Ուրեմն ի՞նչ է պատահել։
— Նրա սրտի մասին նոր բան ենք պարզել։ Եվ ևս մի բան կա, որ ուզում եմ պատմել ձեզ։ Հեռախոսով ամեն ինչ բացատրել չեմ կարող։
Նույնիսկ հագուստս չփոխեցի։
Քսան րոպե անց արդեն վազում էի հիվանդանոցի միջանցքներով՝ նույն սվիտերով, որով անցկացրել էի վերջին երեք անքուն գիշերները։
Նորածինների բաժանմունքի մոտ Լիլիթն ինձ էր սպասում։
Նրա աչքերն ուռած էին, դեմքը՝ հոգնած։
— Որտե՞ղ է երեխաս։
— Նա ապահով է։ Եկեք ինձ հետ։
Լիլիթն ինձ տարավ բժշկի աշխատասենյակ։
Միջին տարիքի տղամարդը վեր կացավ սեղանի մոտից։
— Ես սրտաբան Արտակն եմ։ Անձամբ ուսումնասիրել եմ ձեր աղջկա հետազոտությունների արդյունքները։
— Խնդրում եմ, մի՛ ձգձգեք։ Ասացեք ճշմարտությունը։
Բժիշկն ինձ աթոռ առաջարկեց։
— Առաջին սրտային հետազոտությունը շատ ծանր շեղման կասկած էր առաջացրել։ Բայց երեկ մանկական սրտաբանների թիմը լրացուցիչ հետազոտություններ անցկացրեց։
Ես հազիվ էի շնչում։
— Եվ ի՞նչ։
— Ձեր աղջիկը սրտի բնածին արատ ունի, բայց ոչ այն հիվանդությունը, որը սկզբում ենթադրել էինք։ Նրա վիճակը բուժելի է։ Հնարավոր է՝ վիրահատության կարիք լինի, սակայն երկարաժամկետ կանխատեսումը բարենպաստ է։
Մի քանի վայրկյան պարզապես նայում էի բժշկին։
— Այսինքն՝ նա կարո՞ղ է ապրել։
— Այո՛։ Համապատասխան բուժման և բժշկական հսկողության դեպքում մեծ հույս ունենք, որ երեխան կարող է մեծանալ ու լիարժեք կյանք ունենալ։
Ձեռքերս սկսեցին դողալ։
— Բայց ինձ ասացին, որ գուցե չապրի։
Բժշկի դեմքը լրջացավ։
— Առաջին արդյունքներն իսկապես մտահոգիչ էին, բայց ախտորոշումը դեռ վերջնական չէր։ Շատ ցավում եմ, որ ձեզ մոտ տպավորություն էր ստեղծվել, թե հույս չկա։
Երկու ձեռքով փակեցի բերանս։
Երեք օր պատկերացրել էի, թե աղջիկս միայնակ մահանում է հիվանդանոցային մահճակալին։
Երեք օր ինքս ինձ համոզել էի, որ նրան թողնելը գուցե միակ հնարավոր որոշումն էր։
Իսկ հիմա ասում էին, որ նա ապագա ունի։
— Կարո՞ղ եմ նրան տեսնել,— շշնջացի։
— Իհարկե։
Լիլիթը բռնեց ձեռքս ու տարավ նորածինների սենյակ։
Եվ ահա նա։
Իմ փոքրիկ աղջիկը։
Քնած էր վարդագույն փափուկ ծածկոցի տակ։ Փոքրիկ բերանը մի քիչ բաց էր։
Մոտեցա օրորոցին, բայց չհամարձակվեցի դիպչել։
— Նա գիտի՞,— հարցրի։
— Ի՞նչը,— զարմացավ Լիլիթը։
— Որ ես իրեն թողել եմ։
Բուժքրոջ աչքերը լցվեցին արցունքներով։
— Նա նորածին է, Կարինե՛։ Դեռ չի հասկանում, թե ինչ է տեղի ունեցել։ Նրան պարզապես պետք է մեկը, ով կսիրի իրեն։
Ձեռքս տարա օրորոցի մեջ ու նրբորեն շոյեցի աղջկաս այտը։
Նա փոքրիկ գլուխը թեքեց դեպի ձեռքս։
Այդ պահին այլևս չդիմացա։
— Ների՛ր ինձ, բալե՛ս։ Խնդրում եմ, ների՛ր…
Լիլիթը լուռ աթոռ մոտեցրեց ու նստեց կողքիս։
Մի քանի րոպե ոչ մեկս ոչինչ չխոսեցինք։
Հետո նկատեցի, որ աղջկաս գլխին փոքրիկ գործած գլխարկ կա։
Բաց դեղին էր՝ կողքից կարված սպիտակ ծաղիկով։
— Որտեղի՞ց է այս գլխարկը։
Լիլիթը տխուր ժպտաց։
— Ես եմ գործել։
— Դուք՞։
— Այո՛։ Աշխատանքային ընդմիջումներիս ընթացքում։
— Ինչո՞ւ։
Նա մի փոքր վարանեց։
— Ուզում էի, որ ինչ-որ բան ունենա, որը միայն իրենն է։
Արցունքներս կրկին հոսեցին։
— Երբ ես այստեղ չէի, որևէ մեկը գրկե՞լ է նրան։
— Այո՛։
— Ո՞վ։
— Ես։
Պարզվեց՝ Լիլիթը հերթափոխերից հետո հաճախ մնում էր երեխայիս մոտ։ Երբեմն մեկ-երկու ժամ նստում էր նրա կողքին, խոսում, երգում, բռնում փոքրիկ ձեռքը։
— Բայց ինչո՞ւ էիք այդ ամենն անում մի երեխայի համար, որին նույնիսկ չեք ճանաչում։
Լիլիթի դեմքը հանկարծ փոխվեց։
Նա շրջվեց՝ արցունքները սրբելու։
— Որովհետև տասնհինգ տարի առաջ ես ձեր տեղում էի։
Քարացա։
Նա դանդաղ նստեց։
— Տասնինը տարեկան էի, երբ որդի ունեցա։ Նրա հայրը անհետացավ դեռ երեխայի ծնվելուց առաջ։ Ծնողներս հրաժարվեցին օգնել։ Ես փող չունեի, սեփական տուն չունեի, ոչ ոք կողքիս չէր։
Նրա ձայնը դողում էր։
— Ինձ ասում էին, որ որդեգրման տալը լավագույն որոշումն է։ Եվ ես ստորագրեցի փաստաթղթերը։
— Իսկ ձեր տղան լավ ընտանիքո՞ւմ մեծացավ։
— Հույս ունեմ։
Այդ երկու բառերը հազիվ լսվեցին։
— Որդեգրումից հետո այլևս երբեք նրան չեմ տեսել։ Չգիտեմ՝ երաժշտություն սիրում է, ֆուտբոլ խաղում է, թե իմ աչքերն ունի։
Նրա այտով արցունք գլորվեց։
— Ամեն տարի ծննդյան օրը մտածում եմ՝ արդյոք երջանի՞կ է։ Երբևէ հիշո՞ւմ է ինձ։
Բռնեցի Լիլիթի ձեռքը։
— Դրա համա՞ր եք բուժքույր դարձել։
— Այո՛։ Ուզում էի օգնել այն մայրերին, որոնք նույնքան վախեցած ու միայնակ են, որքան ես էի։ Երբ տեսա ձեր աղջկան այս օրորոցում, ամբողջ անցյալս վերադարձավ։
Նա նայեց երեխայիս։
— Անընդհատ մտածում էի որդուս մասին։ Երանի այն ժամանակ մեկը բացատրեր, որ օգնություն ստանալու ուրիշ ճանապարհներ էլ կան։
— Դուք զղջո՞ւմ եք, որ որդեգրման եք տվել նրան։
Լիլիթը երկար լռեց։
— Գուցե նա հրաշալի մանկություն է ունեցել։ Չեմ զղջում, որ ցանկացել եմ նրան ապահով պահել։ Բայց զղջում եմ, որ այդքան վերջնական որոշում եմ կայացրել, երբ սարսափած էի ու բոլորովին մենակ։
Նայեցի աղջկաս։
— Ես էլ ճիշտ այդպես էի զգում։
— Գիտեմ։
— Իսկ եթե չկարողանա՞մ վճարել նրա բուժման համար։
— Սոցիալական աշխատողը կարող է օգնել պարզել՝ ինչ բժշկական աջակցություն ու ֆինանսավորման ծրագրեր են հասանելի։ Պետք չէ ամեն ինչ միայնակ լուծել։
— Իսկ եթե լավ մայր չլինե՞մ։
Լիլիթը արցունքների միջից ժպտաց։
— Կսովորեք։ Ոչ ոք առաջին երեխայի ծնվելուն պես ամեն ինչ չգիտի։
Երեք օրվա մեջ առաջին անգամ վախից բացի ուրիշ զգացում ունեցա։
Հույս։
— Կարո՞ղ եմ նրան գրկել։
Լիլիթը զգուշությամբ վերցրեց աղջկաս ու դրեց իմ կրծքին։
Փոքրիկս շարժվեց, մի պահ բացեց աչքերն ու հանգիստ տեղավորվեց գրկումս։
Համբուրեցի նրա ճակատը։
— Բարև, Էմմա՛,— շշնջացի։
Առաջին անգամ էի արտասանում նրա անունը հիվանդանոցից հեռանալուց հետո։
Հաջորդ օրերին հանդիպեցի սրտաբաններին, մանրամասն տեղեկացա Էմմայի բուժման մասին և սոցիալական աշխատողի օգնությամբ սկսեցի կազմակերպել անհրաժեշտ աջակցությունը։
Երեխայիս խնամքը կրկին ստանձնելու գործընթացն անմիջապես չավարտվեց։ Բայց մասնակցեցի բոլոր հանդիպումներին ու հետազոտություններին։
Լիլիթն օգնում էր մեզ, երբ աշխատանքային հերթափոխը թույլ էր տալիս։
Վեց շաբաթ անց Էմման հաջողությամբ սրտի վիրահատության ենթարկվեց։
Եվ վերջապես տուն վերադարձա՝ աղջկաս գրկած։
Օրորոցը դեռ սպասում էր մահճակալիս կողքին։
Զգուշությամբ պառկեցրի նրան ու զանգահարեցի Լիլիթին։
— Նա արդեն տանն է,— շշնջացի։
Մի պահ երկուսս էլ լուռ էինք։
Հետո լսեցի նրա ուրախ լացը։
— Կարինե՛, անչափ ուրախ եմ ձեզ համար։
— Լիլի՛թ, մի բան եմ ուզում ասել։
— Լսում եմ։
— Դուք պատմեցիք, որ տասնհինգ տարի առաջ կուզենայիք՝ մեկը ձեզ օգներ։
— Այո՛։
— Դուք հենց այդ մարդը դարձաք ինձ համար։
Նա լռեց։
— Եվ հուսով եմ՝ մի օր հնարավորություն կունենաք ձեր որդուն ասել, թե որքան եք միշտ սիրել նրան։
Երեք ամիս անց Լիլիթը մեզ հյուր եկավ։
Էմման խաղաղ քնած էր նրա գրկում՝ գլխին այն փոքրիկ դեղին գլխարկը, որը Լիլիթն իր ձեռքով էր գործել։
Նայում էի նրանց ու հասկանում, որ երբեք չեմ մոռանալու այդ կնոջը։
Նա չէր կարող փոխել իր անցյալը։
Բայց կարողացել էր օգնել ինձ չընդունել անդառնալի որոշում այն պահին, երբ վախից այլևս հստակ մտածել չէի կարողանում։
Եվ իմ աղջիկը հիմա քնած էր իմ տանը՝ իր օրորոցում։
