Գնացքի ուղեկցորդը պահանջեց, որ 77-ամյա կինը հաջորդ կայարանում իջնի՝ հայտարարելով, թե նրա տոմսն անվավեր է։ Կինը լուռ հավաքեց իր փոքրիկ պայուսակը, բայց երբ մոտեցավ դռանը, վագոնի ևս տասնմեկ ուղևոր վեր կացան։ «Մենք էլ ենք իջնում»,— հայտարարեց նրանցից մեկը։ Ուղեկցորդը զայրացավ. «Դուք ի՞նչ կապ ունեք այս կնոջ հետ»։ Տղամարդը պատասխանեց. «Մինչև հինգ րոպե առաջ՝ ոչ մի կապ։ Բայց հիմա բոլորս նույն վիճակում ենք»։ Հետո գրպանից հանեց իր տոմսն ու մեկնեց ուղեկցորդին։ Դրա վրա նույն համարն էր նշված, ինչ տարեց կնոջ տոմսի վրա։ Մյուս ուղևորները նույնպես սկսեցին ցույց տալ իրենց տոմսերը։ Բոլորի վրա նույն տարօրինակ նշումն էր։ Ուղեկցորդը գունատվեց և շտապ կանչեց գնացքի պետին։ Բայց հենց այդ պահին տարեց կինը ձեռքը տարավ սրտին ու նստեց մոտակա նստարանին։ Նա ասաց. «Խնդրում եմ, ես չեմ կարող այստեղ իջնել։ Այսօր պիտի հասնեմ քրոջս մոտ։ Նա նույնիսկ չգիտի, որ գալիս եմ»։ Իսկ երբ ուղևորներից մեկը հարցրեց, թե ինչու է այդքան շտապում, կինը պայուսակից հանեց փոքրիկ թղթե տուփ ու կամաց պատասխանեց. «Որովհետև ես կարող եմ այլևս չհասցնել նրա հաջորդ տարեդարձին»։
Ես Արսենն եմ։
Երեսունհինգ տարեկան եմ։
Այդ օրը գնացքով վերադառնում էի գործուղումից։
Ճանապարհը երկար չէր։
Մոտ երեք ժամ։
Վագոնում սովորական առօրյա աղմուկ էր։
Մարդիկ հեռախոսներով էին խոսում։
Ոմանք քնած էին։
Մի քանի երիտասարդ բարձրաձայն ծիծաղում էին։
Ես նստած էի պատուհանի մոտ։
Դիմացս՝ մի տարեց կին։
Նրա անունը Սուսաննա էր։
Դա իմացա այն ժամանակ, երբ ուղեկցորդը սկսեց ստուգել տոմսերը։
Սուսաննան շատ կոկիկ հագնված էր։
Մուգ վերարկու։
Նախշավոր շարֆ։
Ձեռքին՝ փոքրիկ պայուսակ։
Երբ ուղեկցորդը խնդրեց տոմսը, կինը երկար փնտրեց այն։
Վերջապես գտավ։
Բայց սարքը կարմիր ազդանշան ցույց տվեց։
— Անվավեր է,— ասաց ուղեկցորդը։
Կինը շփոթվեց։
— Ինչպե՞ս թե։ Ես այսօր առավոտյան եմ գնել։
Ուղեկցորդը նորից ստուգեց։
Արդյունքը նույնն էր։
— Հաջորդ կայարանում պիտի իջնեք։
Սուսաննան գունատվեց։
Իսկ երբ սկսեց հավաքել իրերը, ես հասկացա, որ այդ պատմության մեջ ինչ-որ բան ճիշտ չէ։
— Ներեցեք,— ասացի ուղեկցորդին։— Կարո՞ղ եք նորից ստուգել։
Նա դժգոհ շրջվեց։
— Արդեն երկու անգամ ստուգել եմ։
— Իսկ ինչո՞ւ է անվավեր։
— Համակարգում այս համարով այլ գնացք է նշված։
Ես վերցրի Սուսաննայի տոմսը։
Վրան նշված էր մեկնումը՝ ժամը 09։20-ին։
Իսկ մեր գնացքը մեկնել էր 09։50-ին։
Ես հիշեցի առավոտյան կայարանում տեղի ունեցածը։
Մեր գնացքից առաջ մեկնողը տեխնիկական խնդրի պատճառով չեղարկվել էր։
Բարձրախոսով հայտարարել էին, որ ուղևորները պետք է նստեն հաջորդ գնացքը։
Մենք բոլորս հետևել էինք այդ հայտարարությանը։
Շարունակությունը՝ առաջին մեկնաբանությունում 👇
Բայց հիմա ուղեկցորդի սարքը հին տոմսերը չէր ճանաչում։
Ես հանեցի իմ տոմսը։
Ցույց տվեցի նրան։
— Իմն էլ նույն ժամով է։
Նա ստուգեց։
Կարմիր ազդանշան։
Ես բարձրաձայն ասացի.
— Ուրեմն իմ տոմսն էլ է անվավեր։
Մոտակայքում նստած տղամարդը վեր կացավ։
— Իմն էլ ստուգեք։
Հետո մեկ ուրիշը։
Հետո ևս մեկը։
Մի քանի րոպե անց արդեն տասներկու ուղևոր կանգնած էինք միջանցքում։
Ուղեկցորդը շփոթվել էր։
— Խնդրում եմ, բոլորդ նստեք։
Ես հարցրի.
— Բայց քիչ առաջ ուզում էիք այս կնոջը հաջորդ կայարանում իջեցնել։ Հիմա ի՞նչ ենք անում։
Նա պատասխանեց.
— Պետք է գնացքի պետը որոշի։
Ես նայեցի Սուսաննային։
Նա արդեն նստել էր։
Շնչում էր արագ։
Մի երիտասարդ կին ջուր տվեց նրան։
— Լա՞վ եք, տատի՛կ։
Սուսաննան գլխով արեց։
— Պարզապես շատ անհանգստացա։
Հետո նայեց ինձ։
— Տղա՛ս, եթե իջնեմ, մյուս գնացքին չեմ հասցնի։
Ես նստեցի նրա կողքին։
— Ո՞ւր եք գնում։
— Քրոջս մոտ։
— Շատ հեռո՞ւ է։
Նա ժպտաց։
— Քառասուն տարի է՝ իրար չենք տեսել։
Ես զարմացա։
— Քառասո՞ւն։
Սուսաննան գլխով արեց։
— Այո։ Եվ այսօր նրա ութսունամյակն է։
Նա բացեց փոքրիկ պայուսակը։
Ներսից հանեց թղթե տուփ։
Տուփի մեջ երկու հին արծաթագույն մատանի կար։
Մեկը՝ փոքր։
Մյուսը՝ մի քիչ մեծ։
— Մեր մայրիկինն էին,— ասաց Սուսաննան։— Երբ մահացավ, մենք երկուսս էլ երիտասարդ էինք։ Մատանիներից մեկը քրոջս բաժին հասավ, մյուսը՝ ինձ։
Նա նայեց մատանիներին։
— Հետո վիճեցինք։ Տարիներով իրար հետ չխոսեցինք։ Ամեն անգամ ասում էի՝ վաղը կզանգեմ։
Նրա աչքերը խոնավացան։
— Իսկ վաղը դարձավ քառասուն տարի։
Ես լուռ լսում էի։
— Անցած շաբաթ եղբորս թոռնուհին ինձ գտավ ու ասաց, որ քույրս արդեն շատ վատ է լսում, բայց դեռ հաճախ իմ մասին է հարցնում։
Սուսաննան փակեց տուփը։
— Ես որոշեցի գնալ։ Չգիտեմ՝ ինչպես կընդունի։ Բայց գոնե կտեսնեմ։
Գնացքի պետը եկավ մի քանի րոպե անց։
Նա վերցրեց մեր տոմսերը։
Ստուգեց գրանցումները։
Հետո կապվեց շարժման կառավարման ծառայության հետ։
Պարզվեց՝ առավոտյան չեղարկված գնացքի ուղևորներին իսկապես հրահանգել էին նստել հաջորդը։
Բայց տոմսերի ստուգման համակարգում համապատասխան փոփոխությունն ուշացումով էր կատարվում։
Այդ պատճառով սարքը դրանք անվավեր էր համարում։
Գնացքի պետը ներողություն խնդրեց։
— Ձեր տոմսերը գործում են այս երթի համար։ Ոչ ոք չի իջնելու։
Վագոնում մարդիկ սկսեցին ծափահարել։
Բայց Սուսաննան պարզապես փակեց աչքերը։
Կարծես առաջին անգամ այդ առավոտ կարողացավ հանգիստ շնչել։
Այդ ընթացքում երիտասարդ կինը, որը ջուր էր տվել նրան, հարցրեց.
— Իսկ ձեր քույրը գիտի՞, որ այսօր գնում եք։
Սուսաննան ժպտաց։
— Ո՛չ։ Անակնկալ եմ ուզում անել։
— Իսկ եթե տանը չլինի՞։
Տարեց կինը մի պահ լռեց։
Հետո հանեց գրպանից ծալված թուղթ։
Վրան հասցե կար։
— Սա է նրա տունը։ Ինձ ասել են, որ այսօր փոքրիկ ընտանեկան հավաքույթ է լինելու։
Ես հարցրի.
— Իսկ կայարանից ինչպե՞ս եք հասնելու։
— Տաքսիով։
Ես մի պահ մտածեցի։
Իմ աշխատանքային հանդիպումն արդեն ավարտված էր։
Եվ առանձնապես չէի շտապում։
— Ես էլ նույն քաղաքում եմ իջնում,— ասացի։— Եթե ցանկանաք, կարող եմ օգնել տաքսի գտնել։
Սուսաննան զարմացավ։
— Ինչո՞ւ պիտի այդքան անհանգստանաս անծանոթ մարդու համար։
Ես ժպտացի։
— Որովհետև մենք հիմա նույն գնացքի ուղևորներն ենք։
Երբ հասանք կայարան, Սուսաննային օգնեցի իջնել։
Նրա պայուսակը շատ թեթև էր։
Ներսում գրեթե ոչինչ չկար։
Միայն մատանիները, փոքրիկ նվեր և թխվածքաբլիթների տուփ։
Մեքենայով հասցրինք նշված հասցե։
Սովորական առանձնատուն էր։
Բակում երեխաների ձայներ էին լսվում։
Մուտքի մոտ գունավոր փուչիկներ կային։
Սուսաննան երկար կանգնած մնաց դարպասի առաջ։
— Վախենում եմ,— շշնջաց։
— Ինչի՞ց։
— Որ նա ինձ չի ընդունի։
Ես պատասխան չունեի։
Նա մի քանի անգամ խորը շունչ քաշեց։
Հետո սեղմեց զանգը։
Դուռը բացեց միջին տարիքի մի կին։
Նա զարմացավ։
— Ձեզ ինչո՞վ օգնեմ։
Սուսաննան կամաց ասաց.
— Ես Սուսաննան եմ։ Լուսիկի քույրը։
Կնոջ դեմքը փոխվեց։
— Սուսաննա տատի՞կ։
Նա անմիջապես ներս վազեց։
Մի քանի վայրկյան անց բակից տարեց կին դուրս եկավ։
Սպիտակ մազերով։
Փոքրիկ քայլերով։
Նա կանգ առավ։
Երկար նայում էր Սուսաննային։
Հետո կամաց ասաց.
— Սուսա՞ն։
Սուսաննան սկսեց արտասվել։
— Ես եմ, Լուսի՛կ։
Երկու կանայք մոտեցան իրար։
Գրկվեցին։
Եվ երկար ժամանակ ոչինչ չասացին։
Ես արդեն պատրաստվում էի հեռանալ, երբ Լուսիկը շրջվեց դեպի ինձ։
— Տղա՛ս, դու՞ ես նրան բերել։
Գլխով արեցի։
Նա բռնեց ձեռքս։
— Շնորհակալ եմ։
Ես ժպտացի։
— Ոչինչ։
Սուսաննան բացեց փոքրիկ տուփը։
Ցույց տվեց մատանիները։
Լուսիկը սկսեց ծիծաղել արցունքների միջից։
— Դու դեռ պահո՞ւմ ես։
— Իհարկե։
Եվ երկու տարեց կանայք նորից գրկվեցին։
Այդ երեկո տուն վերադարձա ուշ։
Բայց երկար ժամանակ չէի կարողանում մոռանալ գնացքում կատարվածը։
Երբ ուղեկցորդը պահանջում էր Սուսաննային իջեցնել, մենք բոլորս պարզապես կարող էինք լռել։
Սակայն երբ ստուգեցինք տոմսերը, պարզվեց, որ սխալը վերաբերում էր տասներկուսիս։
Եթե նա իջներ, նույնը պիտի պահանջեին նաև մեզնից։
Այդ օրը գնացքի պետը ուղղեց տեխնիկական սխալը։
Իսկ ես պատահաբար դարձա մի հանդիպման վկան, որին երկու քույր սպասել էին քառասուն տարի։
Ամենից շատ հիշում եմ Սուսաննայի խոսքերը, երբ գնացքն արդեն շարժվում էր դեպի վերջին կայարան։
Նա նայեց պատուհանից դուրս ու կամաց ասաց.
— Գիտե՞ս, տղա՛ս, ես ամբողջ կյանքում սպասել եմ, որ քույրս առաջինը զանգի։ Այսօր առաջին անգամ մտածեցի՝ իսկ եթե երկուսս էլ նույն բանին ենք սպասում։
Եվ հենց այդ որոշումն էլ նրան բերեց այստեղ։
