Ամեն անգամ, երբ մտնում էի սենյակ, հայրս շտապ վերմակի տակ էր թաքցնում յոթամյա աղջկաս ձեռքերը։ Բայց մի օր առանց զգուշացնելու բացեցի դուռն ու տեսածիցս քարացա…
Սկզբում ինքս ինձ համոզում էի, որ հավանաբար չափազանց շատ եմ անհանգստանում։
Հայրս արդեն իննսուն տարեկան էր։ Վերջին երկու տարիներին դժվարությամբ էր քայլում, օրվա մեծ մասն անցկացնում էր անվասայլակում և հազվադեպ էր տնից դուրս գալիս։
Ամուսնուս մահից հետո նա դարձել էր յոթամյա աղջկաս՝ Մանեի ամենամտերիմ մարդը։
Ամեն օր դպրոցից վերադառնալուն պես Մանեն վազում էր ուղիղ պապիկի սենյակ։ Երբեմն նրանք ժամերով մնում էին այնտեղ։ Միջանցքից լսում էի նրանց ծիծաղը, բայց հենց բացում էի դուռը, սենյակում տարօրինակ լռություն էր տիրում։
Ամենից շատ ինձ անհանգստացնում էր այն, ինչ նրանք անում էին ձեռքերի հետ։
Առաջին անգամ դա նկատեցի մի սովորական երեկո։
Առանց թակելու մտա սենյակ և տեսա, որ հայրս բռնել է Մանեի երկու ձեռքերը։ Նրանք նստած էին մահճակալի մոտ, իսկ նրանց մատները տարօրինակ դիրքեր էին ընդունել։
Հենց հայրս ինձ նկատեց, շտապ բարձրացրեց վերմակն ու ծածկեց աղջկաս ձեռքերը։
— Ի՞նչ էիք անում,— հարցրի։
— Ոչինչ,— անմիջապես պատասխանեց հայրս։
Մանեն նույնպես լռեց ու աչքերը կախեց։
Այդ պահից սկսած՝ անհանգստությունս օրեցօր մեծանում էր։
Հաջորդ օրերին նույն տեսարանը մի քանի անգամ կրկնվեց։
Երբ մոտենում էի հորս սենյակին, ներսից թույլ խշշոց ու շարժման ձայներ էին լսվում։ Բայց դուռը բացելուն պես հայրս վերմակով ծածկում էր Մանեի ձեռքերը։
Մի երեկո նկատեցի, որ աղջիկս ճաշի սեղանի տակ մատներով տարօրինակ շարժումներ է անում։
— Մանե՛, ի՞նչ ես անում։
Նա արագ ձեռքերը թաքցրեց մեջքի հետևում։
— Պապիկն ասել է, որ դեռ ոչ մեկին չպատմեմ։
Սիրտս սեղմվեց։
— Ի՞նչը չպատմես, աղջի՛կս։
— Չեմ կարող ասել։ Խոստացել եմ պապիկին։
Շարունակությունը՝ առաջին մեկնաբանությունում 👇
Այդ գիշեր գրեթե չքնեցի։
Մտքովս ամենասարսափելի ենթադրություններն էին անցնում։
Հայրս երբեք վտանգավոր մարդ չէր եղել, բայց վերջին ամիսներին նկատելիորեն փոխվել էր։
Երբեմն մոռանում էր մարդկանց անունները։ Պատահում էր՝ գիշերվա կեսին արթնանում էր ու չէր հասկանում, թե որտեղ է գտնվում։
Բժիշկը մեզ նախազգուշացրել էր, որ նրա հիշողությունը տարիքի հետ կարող է աստիճանաբար վատանալ։
Հաջորդ առավոտ զանգահարեցի բժշկին։
— Հնարավո՞ր է, որ հայրս այլևս լիովին չհասկանա, թե ինչ է անում,— հարցրի։
Բժիշկը մի քանի վայրկյան լռեց։
— Եթե նրա վարքում որևէ բան ձեզ անհանգստացնում է, մինչև իրավիճակը պարզելը երեխային նրա հետ մենակ մի թողեք։
Այդ խոսքերն ավելի վախեցրին ինձ։
Որոշեցի հորս հետ բաց խոսել։
— Պա՛պ, այսուհետև Մանեի ներկայությամբ սենյակիդ դուռը փակ չես պահելու։
Նա երկար նայեց ինձ։
— Դու ինձ չե՞ս վստահում։
Չկարողացա ուղիղ պատասխանել։
Հորս դեմքը փոխվեց։ Առաջին անգամ հասկացա, թե որքան էի վիրավորել նրան իմ լռությամբ։
Բայց աղջկաս անվտանգությունն ինձ համար ամեն ինչից կարևոր էր։
Այդ օրվանից սենյակի դուռը բաց էր մնում, սակայն գաղտնիքը չվերացավ։
Մանեն շարունակում էր ամեն օր դպրոցից հետո այցելել պապիկին։
Այժմ նրանք շատ կամաց էին խոսում։
Հենց մոտենում էի, երկուսն էլ լռում էին, իսկ աղջիկս կրկին թաքցնում էր ձեռքերը։
Մի քանի օր անց զանգահարեց Մանեի ուսուցչուհին։
— Վերջերս ձեր աղջիկը դասարանում մի փոքր տարօրինակ է իրեն պահում,— ասաց նա։
Արյունս սառեց։
— Ի՞նչ է պատահել։
— Նա անընդհատ ձեռքերով ինչ-որ նշաններ է անում, բայց հրաժարվում է բացատրել դրանց իմաստը։ Այսօր էլ դասերից հետո մնացել էր մի տղայի հետ և չէր ուզում անմիջապես տուն գնալ։
Այլևս սպասել չէի կարող։
Հաջորդ օրը ձևացրի, թե գնումների եմ գնում։
Դուրս եկա տնից, փակեցի մուտքի դուռը, բայց մի քանի րոպե անց անաղմուկ վերադարձա։
Տանը լռություն էր։
Անցա միջանցքով ու մոտեցա հորս սենյակին։
Դուռը կիսաբաց էր։
Ներսից սկզբում ոչինչ չէր լսվում։
Հետո լսեցի Մանեի շշուկը։
— Պապի՛կ, վախենում եմ, որ մաման կիմանա։
— Այսօր ամեն ինչ կավարտենք, բալե՛ս,— պատասխանեց հայրս։— Դրանից հետո այլևս ստիպված չես լինի ձեռքերդ թաքցնել։
Այդ բառերը լսելուն պես կորցրի ինքնատիրապետումս։
Կտրուկ բացեցի դուռը։
— Հեռո՛ւ մնա աղջկանիցս։
Մանեն վախեցած շրջվեց։
Հայրս արագ բարձրացրեց վերմակը, բայց ես մոտեցա և մի շարժումով հետ քաշեցի այն։
Եվ քարացա։
Աղջկաս ձեռքերում ոչ մի վտանգավոր բան չկար։
Նա մատների արանքում պահում էր մի քանի փոքրիկ գունավոր քարտ։
Յուրաքանչյուր քարտի վրա պատկերված էին տարբեր դիրքերով ձեռքեր։
Մահճակալին հաստ գիրք էր բացված։
Շապիկին գրված էր.
«Ժեստերի լեզուն երեխաների համար»։
Մի քանի վայրկյան ոչինչ չէի հասկանում։
— Սա ի՞նչ է,— վերջապես կարողացա հարցնել։
Մանեն գլուխը բարձրացրեց։
— Մա՛մ, մեր դասարանում նոր տղա կա։ Նրա անունը Դավիթ է։ Նա չի լսում և մյուս երեխաների հետ գրեթե չի շփվում։ Մի քանի երեխա ծաղրել էին նրան, որովհետև նա ձեռքերով է խոսում։
Հայրս շարունակեց.
— Մանեն ինձ պատմեց այդ տղայի մասին։ Երբ երիտասարդ էի, տարիներ շարունակ աշխատել եմ լսողության խնդիրներ ունեցող երեխաների դպրոցում։ Այնտեղ ժեստերի լեզու եմ սովորել։ Մանեն խնդրեց, որ իրեն էլ սովորեցնեմ։
Նայում էի մերթ հորս, մերթ աղջկաս։
— Բայց ինչո՞ւ էիք ինձնից թաքցնում։
Մանեն մոտեցավ ու բռնեց ձեռքս։
— Մա՛մ, ուրբաթ օրը Դավիթի ծննդյան օրն է։ Նրա մայրիկն ասել էր, որ դպրոցում ոչ ոք դեռ իր լեզվով նրան ծնունդը չի շնորհավորել։ Մենք ուզում էինք անակնկալ անել։
Նա մի պահ լռեց, հետո ավելացրեց.
— Պապիկն ասաց, որ երբ լավ սովորեմ, քեզ էլ կսովորեցնենք։ Ուզում էի, որ դու էլ տեսնես, թե ինչ եմ կարողանում։
Հորս աչքերը լցվեցին արցունքներով։
— Ես նրա ձեռքերը վերմակի տակ էի թաքցնում, որովհետև չէր ուզում, որ անակնկալը բացահայտվի։ Իսկ դու մտածեցիր, թե ես…
Նա չկարողացավ ավարտել նախադասությունը։
Այդ պահին հասկացա, թե որքան սխալ էի մեկնաբանել նրանց պահվածքը։
Ծնկի իջա հորս անվասայլակի առաջ և ամուր բռնեցի նրա ձեռքը։
— Պա՛պ, խնդրում եմ, ներիր ինձ։
Նա երկար լուռ նայեց ինձ։
— Ես հասկանում եմ, որ երեխայիդ համար վախեցել ես։ Բայց եթե ինձ հարցնեիր, գուցե այսքան չէիր տանջվի։
Արցունքներն արդեն հոսում էին դեմքիս։
— Գիտեմ, պա՛պ։ Պետք է խոսեի քեզ հետ, ոչ թե ամենավատը պատկերացնեի։
Մանեն մոտեցավ ու երկուսիս էլ գրկեց։
— Մա՛մ, դու հիմա ամեն ինչ գիտես։ Կարո՞ղ ենք Դավիթի համար անակնկալը պատրաստել։
Ժպտացի արցունքներիս միջից։
— Իհարկե, աղջի՛կս։
Հաջորդ երկու օրերին մեր տունը փոխվել էր։
Մանեն այլևս չէր թաքցնում ձեռքերը։
Հայրս անվասայլակով նստում էր սենյակի մեջտեղում, իսկ աղջիկս կանգնում էր նրա դիմաց և կրկնում նշանները։
Ես նույնպես միացա նրանց։
Պարզվեց՝ ժեստերի լեզու սովորելը բոլորովին էլ այնքան հեշտ չէր, որքան պատկերացնում էի։
Մանեն հաճախ ուղղում էր իմ շարժումները։
— Մա՛մ, այդպես չէ։ Նայի՛ր, պապիկն ինչպես է անում։
Իսկ հայրս ծիծաղում էր։
Վաղուց չէի տեսել նրան այդքան ուրախ։
Ուրբաթ օրը երեքով գնացինք դպրոց։
Ուսուցչուհին նախապես տեղեկացված էր։ Նա օգնել էր երեխաներին սովորել անհրաժեշտ նշանները։
Երբ Դավիթը մտավ դասարան, բոլոր երեխաները բարձրացրին ձեռքերը։
Մանեն կանգնած էր նրանց դիմաց և ցույց էր տալիս այն շարժումները, որոնք պապիկն էր սովորեցրել։
Ամբողջ դասարանը ժեստերի լեզվով շնորհավորեց.
«Ծնունդդ շնորհավոր, Դավի՛թ։ Մենք ուրախ ենք, որ դու մեզ հետ ես»։
Տղան սկզբում անշարժ կանգնած մնաց։
Նա նայում էր դասընկերներին՝ կարծես չհավատալով տեսածին։
Հետո նրա դեմքին լայն ժպիտ հայտնվեց։
Դավիթը վազեց դեպի Մանեն ու ամուր գրկեց նրան։
Նրա մայրիկը, որը կանգնած էր ուսուցչուհու կողքին, լաց էր լինում։
Հայրս անվասայլակում նստած հետևում էր երեխաներին։
Ես նայեցի նրան և տեսա մի ժպիտ, որը երկար ժամանակ չէի տեսել նրա դեմքին։
Այդ երեկո Մանեն կրկին պապիկի սենյակում էր։
Նա հոգնել էր ու քնել հորս գրկում։
Երբ ներս մտա, հայրս այլևս չփորձեց թաքցնել նրա ձեռքերը։
Մանեն մի պահ աչքերը բացեց, ժպտաց և մատներով դանդաղ մի քանի շարժում արեց։
— Մա՛մ, գիտե՞ս՝ սա ինչ է նշանակում։
— Ի՞նչ, բալե՛ս։
— «Ես քեզ սիրում եմ, մայրի՛կ»։
Կրկնեցի նույն նշանը, հետո նայեցի հորս։
Այն գաղտնիքը, որից այդքան վախենում էի, իրականում աղջկաս արած ամենագեղեցիկ բաներից մեկն էր։
Իսկ իննսունամյա հայրս, որի հանդեպ նույնիսկ մի պահ կասկած էի ունեցել, պարզապես սովորեցրել էր թոռնուհուն մի լեզու, որը հասկանալու համար լսողություն պետք չէր։
Այդ լեզուն հասկանալու համար բավական էր բարի սիրտ ունենալ։
