79 տարեկանում հայտարարեցի, որ նորից մայր եմ դարձել, և երեք ամսական աղջնակին տուն բերեցի։ Երեխաներս որոշեցին դատարանով ինձ անգործունակ ճանաչել ու երեխային ինձնից վերցնել։ Բայց երբ դատավորը հարցրեց՝ «Ո՞վ է այս փոքրիկի հայրը», դուռը բացվեց, և ներս մտավ մի տղամարդ, որին որդիս տեսնելուն պես շշնջաց. «Դա անհնար է… Նա քսաներեք տարի առաջ հեռացել էր մեր ընտանիքից»
Դատարանի դահլիճում նստած էի՝ երեք ամսական փոքրիկին գրկած։
Անունս Սեդա է։ Յոթանասունինը տարեկան եմ։
Աղջիկս՝ Նարինեն, նստած էր դահլիճի մյուս կողմում։ Կողքին որդիս էր՝ Արտակը։
Նրանք երկուսն էլ չէին նայում ինձ։
Ընդամենը վեց ամիս առաջ ամեն կիրակի միասին ճաշում էինք։
Աղջիկս գալիս էր թոռներիս հետ, որդիս օգնում էր բակի գործերում։ Թվում էր՝ մեր ընտանիքում ամեն ինչ հանգիստ է։
Բայց այն օրվանից, երբ տուն բերեցի փոքրիկ Մանեին և ասացի, որ այսուհետ նրան իմ աղջկա պես եմ մեծացնելու, ամեն ինչ փոխվեց։
Նարինեն ասաց, թե խելքս կորցրել եմ։
Արտակը պահանջեց անմիջապես երեխային հանձնել համապատասխան խնամքի։
Իսկ երբ հրաժարվեցի, նրանք դիմեցին դատարան՝ պնդելով, որ տարիքի պատճառով այլևս չեմ կարողանում ճիշտ որոշումներ կայացնել։
Դատավորը նայեց ինձ։
— Տիկին Սեդա, ձեր երեխաները պնդում են, որ դուք չեք կարող ինքնուրույն տնօրինել ձեր կյանքն ու ունեցվածքը։ Նրանք նաև մտահոգություն են հայտնել փոքրիկի խնամքի վերաբերյալ։
Ես գրկումս մի փոքր ուղղեցի Մանեին։
Նա հանգիստ քնած էր։
— Ես հասկանում եմ, թե ինչու ենք այստեղ,— պատասխանեցի։
Նարինեն հանկարծ խոսեց։
— Մամ, դու յոթանասունինը տարեկան ես։ Երեք ամիս առաջ հայտնվեցիր նորածնով ու հայտարարեցիր, թե նորից մայր ես դարձել։ Բայց չես ասում՝ ում երեխան է։
— Ես ասել եմ, որ նրա խնամքը ժամանակավորապես ստանձնել եմ։
— Իսկ ինչո՞ւ ես մեզնից թաքցնում հոր անունը։
Արտակը միջամտեց.
— Որովհետև արդեն մտածում է տունն այդ երեխայի անունով գրելու մասին։
Դատավորը խնդրեց նրան չընդհատել։
Հետո նայեց ինձ։
— Տիկին Սեդա, ձեր բժշկական գնահատականներում նշված է, որ դուք կարողանում եք ինքնուրույն որոշումներ կայացնել։ Բայց երեխայի խնամքի և նրա ծնողների հարցը պետք է հստակեցվի։
— Իհարկե,— պատասխանեցի։
— Որտե՞ղ է փոքրիկի հայրը։
Ես նայեցի դռանը։
Նա խոստացել էր գալ։
Բայց արդեն քառասուն րոպե ուշանում էր։
Նարինեն հեգնանքով ժպտաց։
— Տեսնո՞ւմ եք։ Մայրս նույնիսկ չի կարող բացատրել՝ որտեղից է այս երեխան։
Այդ պահին դահլիճի դուռը բացվեց։
Ներս մտավ մոտ քառասունհինգ տարեկան տղամարդ՝ հենակով, դեմքի ձախ կողմում հին սպիով։
Նա կանգ առավ, երբ տեսավ ինձ։
— Մամ, ներիր, որ ուշացա։
Արտակը վեր թռավ։
— Գո՞ռ…
Նարինեն ձեռքով ծածկեց բերանը։
Տղամարդը նայեց նրանց։
— Բարև, Նարինե։ Բարև, Արտակ։
Եվ այդ պահին մեր ընտանիքի քսաներեք տարվա լռությունը վերջապես ավարտվեց։
Շարունակությունը՝ առաջին մեկնաբանությունում 👇
Գոռը իմ կրտսեր որդին էր։
Եվ Մանեի հայրը։
Բայց իմ մյուս երկու երեխաներն արդեն քսաներեք տարի համոզված էին, որ իրենց եղբայրն այլևս երբեք չի վերադառնա Հայաստան։
Գոռը քսաներկու տարեկան էր, երբ հեռացավ մեր տնից։
Նրանց հայրը՝ Վարդանը, այն ժամանակ դեռ կենդանի էր։
Մեր ընտանիքում միշտ շատ խիստ կարգուկանոն էր։
Վարդանը պահանջկոտ մարդ էր։ Նրա համար երեխաները պետք է սովորեին, աշխատեին և ապրեին այնպես, ինչպես ինքն էր ճիշտ համարում։
Նարինեն ու Արտակը հարմարվել էին այդ կանոններին։
Բայց Գոռը ուրիշ բնավորություն ուներ։
Նա մանկուց երաժշտություն էր սիրում։
Երկար տարիներ դաշնամուր էր սովորել, հետո ուզում էր ընդունվել կոնսերվատորիա։
Հայրը դեմ էր։
— Երաժշտությամբ ընտանիք չես պահի,— անընդհատ կրկնում էր։
Գոռը, այնուամենայնիվ, փորձեց։
Նա ընդունվեց ուսման, սկսեց աշխատել երեկոյան ժամերին և կամաց-կամաց ինքնուրույն կյանք կառուցել։
Բայց մի օր Վարդանը հայտարարեց, որ Գոռը պետք է թողնի երաժշտությունը և աշխատի իրենց ընտանեկան խանութում։
Այդ երեկո մեծ վեճ եղավ։
Ես մինչ օրս հիշում եմ Գոռի խոսքերը.
— Պապ, ես քո ընտրած կյանքով չեմ ուզում ապրել։
Վարդանը պատասխանեց.
— Ուրեմն քո ընտրած կյանքով ապրիր, բայց այս տանը այլևս տեղ չունես։
Գոռը հավաքեց իրերը և հեռացավ։
Սկզբում մտածում էի՝ մի քանի օրից կվերադառնա։
Բայց նա մեկնեց արտերկիր։
Մի քանի անգամ փորձեցի կապվել նրա հետ։
Սկզբում պատասխանում էր։
Հետո հեռախոսահամարը փոխվեց։
Մեր կապն աստիճանաբար կտրվեց։
Ամուսինս արգելում էր տանը նրա մասին խոսել։
Նարինեն ու Արտակը նույնպես հոր կողմն էին բռնել։
Ասում էին՝ Գոռն ինքն է հեռացել, ուրեմն ինքն էլ պիտի վերադառնա։
Եվ տարիները անցնում էին։
Վարդանը մահացավ տասնութ տարի առաջ։
Ես հույս ունեի, որ Գոռն այդ լուրը լսելով կգա։
Բայց չեկավ։
Այդպես էլ մնացի՝ չիմանալով, թե որտեղ է ապրում իմ կրտսեր որդին։
Մինչև նախորդ տարվա նոյեմբերը։
Այդ օրը մեր տան դարպասը թակեցին։
Բացեցի։
Դրսում կանգնած էր մի անծանոթ տղամարդ։
Մազերը սպիտակել էին քունքերի մոտ, դեմքը շատ էր փոխվել։
Բայց աչքերը նույնն էին։
— Մա՞մ։
Մի պահ չկարողացա շնչել։
— Գո՞ռ։
Նա մոտեցավ ու գրկեց ինձ։
Քսաներեք տարի անց նորից զգացի որդուս ձեռքերը ուսերիս։
Այդ օրը մենք երկար խոսեցինք։
Պարզվեց՝ Գոռը սկզբում ապրել էր Ռուսաստանում, հետո տեղափոխվել Վրաստան։
Աշխատել էր տարբեր տեղերում։
Երաժշտությամբ նույնպես զբաղվել էր, բայց հիմնական աշխատանքը ձայնային սարքավորումների սպասարկումն էր դարձել։
Մի քանի տարի առաջ ամուսնացել էր։
Կնոջ անունը Մարինե էր։
Նա փոքրիկ բժշկական կենտրոնում էր աշխատում։
Նրանք երկար ժամանակ երեխա չէին ունեցել։
Հետո վերջապես իմացել էին, որ երեխայի են սպասում։
Գոռը պատմում էր ու անընդհատ ժպտում։
— Մամ, ես հայր եմ դառնալու։
Ես լաց էի լինում։
— Ինչո՞ւ այսքան տարի չես զանգել։
Նա գլուխը կախեց։
— Սկզբում շատ վիրավորված էի։ Հետո ամաչում էի։ Ամեն տարի մտածում էի՝ արդեն ուշ է։
Ես բռնեցի նրա ձեռքը։
— Մոր համար երբեք ուշ չէ, տղաս։
Այդ օրը Գոռը խոստացավ, որ այլևս կապը չի կտրի։
Բայց մեր վերագտած ուրախությունը երկար չտևեց։
Մանեն ծնվեց փետրվարին։
Ծննդաբերությունը ծանր էր անցել։
Մարինեն ունեցել էր լուրջ բարդություններ, և բժիշկներին, ցավոք, չէր հաջողվել փրկել նրա կյանքը։
Գոռը մնացել էր նորածին աղջկա հետ։
Եվ ինքն էլ դեռ չէր կարողանում հավատալ, թե ինչ է պատահել։
Նա զանգեց ինձ։
— Մամ, ես չգիտեմ՝ ինչ անեմ։
Հաջորդ օրը մեկնեցի նրա մոտ։
Առաջին անգամ տեսա Մանեին։
Փոքրիկ էր, դեմքը՝ կարմրած, ձեռքերը՝ ամուր սեղմած։
Երբ գրկեցի, Գոռը նստեց կողքիս ու սկսեց լաց լինել։
— Ես Մարինեին խոստացել էի, որ միասին կմեծացնենք նրան։
Ոչինչ չկարողացա պատասխանել։
Պարզապես գրկեցի որդուս։
Հետագա շաբաթներին Գոռի վիճակը շատ ծանր էր։
Նա դժվարանում էր քնել, գրեթե չէր ուտում, փորձում էր միաժամանակ աշխատել ու երեխային խնամել։
Մի օր էլ ճանապարհին ավտովթարի ենթարկվեց։
Բարեբախտաբար կյանքին վտանգ չէր սպառնում, բայց ոտքի վնասվածքը վիրահատություն ու երկար վերականգնում էր պահանջում։
Այդ պահին հասկացա, որ նա միայնակ չի կարող հոգալ ամեն ինչ։
Եվ առաջարկեցի.
— Գոռ, Մանեին որոշ ժամանակ ինձ մոտ բեր։
Նա անմիջապես հրաժարվեց։
— Մամ, դու յոթանասունինը տարեկան ես։
— Գիտեմ։
— Ես չեմ կարող քեզ վրա այսպիսի պատասխանատվություն դնել։
— Ուրեմն միասին լուծում գտնենք։
Մենք խորհրդակցեցինք համապատասխան մասնագետների հետ և կազմակերպեցինք երեխայի ժամանակավոր խնամքը՝ օրենքով պահանջվող համաձայնություններով ու փաստաթղթերով։
Գոռը մնաց նրա հայրը և օրինական ներկայացուցիչը։
Ես պարզապես պատրաստ էի որոշ ժամանակ Մանեի հիմնական խնամողը լինել, մինչև որդիս ապաքինվեր։
Աղջնակին Հայաստան բերեցի։
Եվ հենց այդտեղ սկսվեցին խնդիրները։
Նարինեն առաջին անգամ Մանեին տեսավ իմ հյուրասենյակում։
— Մամ, սա ո՞ւմ երեխան է։
Ես պատասխանեցի.
— Մեր ընտանիքի փոքրիկ անդամն է։
Նա ծիծաղեց։
— Ի՞նչ ես ասում։
— Ես նրան իմ աղջկա պես եմ խնամելու։
Նարինեի ժպիտն անհետացավ։
— Մամ, դու հասկանում ե՞ս՝ ինչ ես ասում։
Այդ պահին դեռ չէի ուզում պատմել Գոռի վերադարձի մասին։
Ինձ այդպես էր խնդրել որդիս։
Նա ասում էր, որ մինչև ոտքի կանգնելը պատրաստ չէ հանդիպել եղբորն ու քրոջը։
Վախենում էր, որ հին վեճերը նորից կսկսվեն։
Ես համաձայնեցի ժամանակ տալ նրան։
Բայց հենց այդ լռությունն էլ դարձավ մեր խնդիրների սկիզբը։
Նարինեն սկսեց պնդել, որ ինչ-որ մեկը ինձ համոզել է երեխա վերցնել։
Արտակը հետաքրքրվեց, թե արդյոք ես փոխել եմ կտակս։
Երբ ասացի, որ այդ մասին ոչինչ չեմ որոշել, նա չհավատաց։
— Մամ, դու չես կարող այս տարիքում երեխա մեծացնել։
Ես պատասխանեցի.
— Մշտապես միայնակ մեծացնելու մտադրություն չունեմ։
— Իսկ ո՞վ է նրա հայրը։
— Երբ ժամանակը գա, կիմանաք։
Այդ պատասխանը նրանց ավելի բարկացրեց։
Մի քանի շաբաթ անց երեխաներս սկսեցին հարցեր տալ իմ բանկային հաշիվների ու տան սեփականության մասին։
Նարինեն առաջարկեց, որ իր անունով լիազորագիր ձևակերպեմ։
Արտակն ասաց, որ պետք է ստուգվի՝ արդյոք առողջական վիճակս թույլ է տալիս ինքնուրույն որոշումներ ընդունել։
Ես հրաժարվեցի իմ ֆինանսական հարցերի կառավարումը նրանց հանձնել։
Դրանից հետո նրանք դիմեցին դատարան։
Երբ Գոռը հայտնվեց դահլիճում, դատավորը խնդրեց ներկայանալ։
Նա ներկայացրեց իր անձը և բացատրեց, որ Մանեի հայրն է։
Իմ փաստաբանը ներկայացրեց երեխայի ծննդյան փաստաթղթերն ու ժամանակավոր խնամքի վերաբերյալ առկա տեղեկությունները։
Գոռն ասաց.
— Մայրս երեխային չի վերցրել անծանոթ մարդկանցից։ Նա իմ աղջկան է խնամում, քանի դեռ ես բուժվում եմ։
Նարինեն նայում էր նրան այնպես, կարծես երազում լիներ։
— Դու քսաներեք տարի որտե՞ղ էիր։
Գոռը պատասխանեց.
— Այդ մասին պատրաստ եմ քեզ հետ խոսել։ Բայց ոչ հիմա՝ այս հարցի փոխարեն։
Արտակը մոտեցավ նրա կողմը։
— Եվ ինչո՞ւ մեզնից թաքցրիք։
Գոռը նայեց եղբորը։
— Որովհետև ես դեռ պատրաստ չէի ձեզ տեսնել։
Այդ պատասխանից հետո դահլիճում ծանր լռություն տիրեց։
Դատավորը վերադարձավ հիմնական հարցին։
Նա հստակեցրեց, թե ինչ աջակցություն է կազմակերպված երեխայի խնամքի համար, ինչ վիճակում է Գոռը և արդյոք ես ունեմ անհրաժեշտ պայմաններն ու օգնությունը։
Ես պատասխանեցի, որ երեխայի խնամքն իրականացնում եմ ոչ միայնակ։
Ամեն օր գալիս էր փորձառու խնամողը։
Իմ հարևանուհին նույնպես օգնում էր որոշ ժամերի։
Իսկ Գոռը շարունակում էր ֆինանսապես մասնակցել երեխայի ապահովմանը և բժշկական նշանակումների կազմակերպմանը։
Դատարան ներկայացված բժշկական գնահատականները նույնպես չէին հաստատում երեխաներիս պնդումը, թե ես կորցրել եմ որոշումներ կայացնելու կարողությունը։
Ես նայեցի Նարինեին։
— Աղջիկս, դու կարող էիր պարզապես ինձ հարցնել՝ ինչ է պատահել։
Նա արցունքներն աչքերին պատասխանեց.
— Մամ, դու ոչինչ չէիր բացատրում։
— Ճիշտ է։ Ես սխալվել եմ, որ այդքան երկար լռել եմ։
Հետո նայեցի Արտակին։
— Բայց դա դեռ չի նշանակում, որ իրավունք ունեք ինձ անգործունակ համարել միայն այն պատճառով, որ իմ որոշումը ձեզ դուր չի գալիս։
Արտակը գլուխը կախեց։
Այդ օրը բոլոր հարցերը միանգամից չավարտվեցին։
Դատարանը ուսումնասիրեց ներկայացված տեղեկությունները և հետագայում մերժեց ինձ անգործունակ ճանաչելու պահանջը՝ բավարար հիմքեր չգտնելով։
Իսկ Մանեի խնամքի հարցը շարունակեցինք կարգավորել նրա հոր մասնակցությամբ և համապատասխան մասնագիտական աջակցությամբ։
Ես երբեք չէի պնդել, թե իմ տարիքում կարող եմ տասնյակ տարիներ միայնակ մեծացնել փոքրիկին։
Իմ նպատակը շատ ավելի պարզ էր։
Չթողնել, որ որդիս, որը միաժամանակ կորցրել էր կնոջը և վնասվածքի պատճառով ժամանակավորապես սահմանափակված էր, այդ դժվարությունն անցնի առանց ընտանիքի օգնության։
Բայց դատարանի նիստից հետո ինձ ավելի շատ հետաքրքրում էր ոչ թե հաղթանակը, այլ այն, ինչ տեղի էր ունեցել մեր ընտանիքի հետ։
Նարինեն ու Արտակը տարիներ շարունակ չէին խոսել Գոռի մասին։
Իսկ հիմա նա կանգնած էր իրենց դիմաց՝ արդեն հայր դարձած։
Եվ նրանցից ոչ մեկը չգիտեր՝ ինչ ասել։
Նիստից հետո դուրս եկանք դատարանի բակ։
Գոռը հենակով դանդաղ քայլում էր։
Նարինեն մոտեցավ նրան։
— Դու իսկապե՞ս կարծում էիր, որ մենք քեզ չենք ուզում տեսնել։
Գոռը լռեց։
Հետո ասաց.
— Այն օրը, երբ տնից հեռացա, դու ինձ ասացիր, որ եթե հայրիկին չլսեմ, այլևս քո եղբայրը չեմ։
Նարինեն աչքերը փակեց։
— Հիշում եմ։
— Ես այդ խոսքերը երբեք չմոռացա։
Նա սկսեց լաց լինել։
— Գոռ, ես այն ժամանակ երիտասարդ էի։ Մտածում էի, որ հայրիկը միշտ ճիշտ է։
Գոռը պատասխանեց.
— Իսկ ես կարծում էի, թե ոչ մեկիդ պետք չեմ։
Արտակը մի քանի քայլ հեռու էր կանգնած։
Վերջապես մոտեցավ։
— Եղբայր, ես էլ եմ շատ սխալ բաներ ասել։
Գոռը նայեց նրան։
— Գիտեմ։
Այդ օրը նրանք չգրկախառնվեցին։
Եվ ես չէի սպասում, որ քսաներեք տարվա ցավը մի քանի րոպեում կվերանա։
Բայց գոնե առաջին անգամ խոսեցին առանց հոր ստվերի տակ կանգնելու։
Մի քանի շաբաթ անց Գոռը սկսեց ավելի ինքնուրույն քայլել։
Երեխայի խնամքի համար միասին երկարաժամկետ ծրագիր կազմեցինք։
Նա որոշեց վերադառնալ Հայաստան և աշխատանք գտնել այստեղ, որպեսզի կարողանա Մանեի հետ ապրել։
Ես համաձայնեցի շարունակել օգնել այնքան, որքան ուժերս թույլ կտան։
Բայց պարզ ասացի.
— Գոռ, Մանեն քո աղջիկն է։ Ես նրա տատիկն եմ։ Ես կարող եմ օգնել, բայց նա պիտի մեծանա՝ իմանալով, որ հայրը իր կողքին է։
Գոռը գլխով արեց։
— Գիտեմ, մամ։
Եվ առաջին անգամ վերջին ամիսների ընթացքում ժպտաց։
Նարինեն նույնպես սկսեց գալ Մանեին տեսնելու։
Սկզբում անհարմար էր զգում։
Մի օր նստեց կողքիս ու ասաց.
— Մամ, ես իսկապես վախեցել էի, որ ինչ-որ մեկն ուզում է քեզնից օգտվել։
Նայեցի նրան։
— Այդ դեպքում ինչո՞ւ առաջինը իմ ունեցվածքի մասին հարցրեցիր։
Նա երկար լուռ մնաց։
— Որովհետև մտածում էի՝ եթե դու տունը ուրիշի անունով գրես, ես ու Արտակը կկորցնենք այն, ինչ տարիներ շարունակ մեր ընտանիքին է պատկանել։
Ես պատասխանեցի.
— Այդ տունը ես ու ձեր հայրը միասին ենք ստեղծել։ Բայց քանի դեռ ես կենդանի եմ, իմ կյանքի ու ունեցվածքի մասին որոշումները պիտի հարգեք։
Նարինեն գլխով արեց։
Հետո կամաց հարցրեց.
— Կարո՞ղ եմ Մանեին գրկել։
Ես ժպտացի։
— Իհարկե։ Նա քո եղբոր աղջիկն է։
Նա վերցրեց փոքրիկին։
Մանեն բացեց աչքերն ու բռնեց Նարինեի մատը։
Աղջիկս սկսեց լաց լինել։
Արտակն ավելի երկար ժամանակ պահանջեց։
Նա դեռ դժգոհ էր, որ Գոռը մեզնից գաղտնի էր վերադարձել։
Բայց մի օր եկավ առանց նախապես զանգելու։
Ձեռքին մանկական մահճակալ հավաքելու գործիքներ ուներ։
— Գոռն ասաց՝ մահճակալը մի քիչ խախտվել է։ Եկա նայեմ։
Ես ժպտացի։
— Լավ ես արել։
Նա երկար աշխատեց։
Հետո նստեց խոհանոցում։
— Մամ, ես դեռ չեմ հասկանում՝ ինչպես եղավ, որ մենք այսքան տարի առանց Գոռի ապրեցինք։
Ես պատասխանեցի.
— Երբեմն մարդիկ այնքան երկար են սպասում, որ մյուսն առաջին քայլն անի, մինչև տարիները անցնում են։
Նա գլուխը կախեց։
— Ես պիտի ավելի շուտ փնտրեի եղբորս։
Չհակաճառեցի։
Որովհետև նույնն ինքս էի մտածել իմ մասին։
Այսօր Մանեն արդեն մեկ տարեկան է։
Գոռը նրա հետ ապրում է Երևանում՝ փոքրիկ վարձով բնակարանում։
Աշխատանք է գտել երաժշտական սարքավորումներ սպասարկող ընկերությունում։
Ես շաբաթվա մի քանի օր գնում եմ նրանց տուն։
Երբեմն նրանք են գալիս ինձ մոտ։
Նարինեն ու Արտակն էլ են մասնակցում ընտանեկան հանդիպումներին։
Ամեն ինչ կատարյալ չէ։
Գոռն ու Արտակը դեռ հաճախ են վիճում հին հարցերի շուրջ։
Նարինեն երբեմն չափազանց շատ խորհուրդներ է տալիս։
Իսկ ես շարունակում եմ նրանց հիշեցնել, որ Մանեի համար ամենակարևորն ապահով ու հանգիստ միջավայրն է։
Բայց հիմա մեր տանը կրկին երեք երեխաներիս անուններն են հնչում։
Մի կիրակի բոլորս հավաքվել էինք ճաշի։
Գոռը նստած էր պատուհանի մոտ՝ Մանեին գրկած։
Նարինեն սեղանն էր հավաքում։
Արտակը բակում էր։
Ես նայում էի նրանց ու հիշում այն օրը, երբ դատարանի դահլիճում երեխաներս փորձում էին ապացուցել, թե ես այլևս չեմ կարող ինքնուրույն որոշումներ կայացնել։
Նրանք կարծում էին, թե իմ տուն բերած փոքրիկն իրենցից ինչ-որ բան է խլելու։
Իսկ իրականում հենց Մանեի հայտնվելը մեզ ստիպեց բացել մի դուռ, որը քսաներեք տարի փակ էր մնացել։
Հիմա, երբ մարդիկ հարցնում են՝ ճի՞շտ է, որ յոթանասունինը տարեկանում նորից մայր եմ դարձել, ժպտում եմ։
— Ոչ այնպես, ինչպես դուք եք պատկերացնում։ Ես պարզապես կրկին հնարավորություն ստացա մայր լինել իմ կորած որդու համար, իսկ նրա աղջկա համար՝ տատիկ։
Եվ եթե այդ օրը դատարանի դուռը չբացվեր, գուցե երեխաներս դեռ երկար ժամանակ չհասկանային, թե ում էին փորձում հեռացնել մեր ընտանիքից։
Որովհետև փոքրիկ Մանեն ոչ մեկի մրցակիցը չէր։
Նա այն ընտանիքի նոր անդամն էր, որի մի հատվածը մենք տարիներ առաջ արդեն կորցրած էինք համարել։
