79 տարեկանում թոռնուհիս առաջին անգամ առանց պապիկի թույլտվության եկավ մեր տուն։ Նրա առաջին հարցից հետո հասկացա, որ ամուսինս տասնչորս տարի ինձ մի սուտ էր պատմել։ Իսկ երբ որոշեցի գնալ աղջկաս տեսնելու, նա կանգնեց դռան առաջ ու ասաց. «Այս տնից առանց ինձ ոչ մի տեղ չես գնա»։

79 տարեկանում թոռնուհիս առաջին անգամ առանց պապիկի թույլտվության եկավ մեր տուն։ Նրա առաջին հարցից հետո հասկացա, որ ամուսինս տասնչորս տարի ինձ մի սուտ էր պատմել։ Իսկ երբ որոշեցի գնալ աղջկաս տեսնելու, նա կանգնեց դռան առաջ ու ասաց. «Այս տնից առանց ինձ ոչ մի տեղ չես գնա»։

Հիսուներկու տարի ամուսնացած ենք։ Գրիգորը միշտ չափազանց հոգատար տղամարդ է թվացել։ Խանութ էր գնում, վճարում հաշիվները, նույնիսկ հեռախոսին էր պատասխանում, երբ ես խոհանոցում զբաղված էի։

Մեր հարևանները հաճախ ասում էին.

— Սիրա՛ն, լավ ամուսին ունես։ Քեզ ոչ մի հոգս չի թողնում։

Ես էլ ժպտում էի։

Բայց մի հոգս կար, որի մասին չէի խոսում. դստերս՝ Նարինեին, տասնչորս տարի չէի տեսել։

Վերջին անգամ վիճել էինք, երբ նա առաջարկել էր մի քանի շաբաթ իր տանը մնալ։ Ես ընկել էի, վնասել ոտքս, իսկ Գրիգորը համառորեն հրաժարվում էր որևէ մեկի օգնությունից։ Այն ժամանակ կարծեցի՝ աղջիկս ուզում է ինձ իր տուն տանել՝ հորից հեռացնելու համար։

Հետո Գրիգորն ասաց, թե Նարինեն վիրավորվել է ու այլևս չի ուզում մեզ տեսնել։ Ինձնից հեռացել էր նաև թոռնուհիս՝ Մանեն, որն այն ժամանակ տասներկու տարեկան էր։

Այդ առավոտ Գրիգորը գնացել էր դեղատուն։ Ես ծաղիկներն էի ջրում, երբ դռան զանգը հնչեց։

Շեմքին կանգնած էր մոտ քսանվեց տարեկան կին։ Աչքերը ծանոթ էին։

— Տատի՛ Սիրան, ես Մանեն եմ։

Գրկեցի նրան ու սկսեցի լաց լինել։

Նա ինձ ամուր սեղմեց, հետո հարցրեց.

— Տատի՛, ինչո՞ւ ես այսքան տարի հրաժարվել մեզ տեսնելուց։ Մաման ամեն անգամ փորձել է քեզ հետ խոսել։

— Ե՞ս եմ հրաժարվել։ Բայց պապիկդ ասում էր, որ դուք…

Խոսքս չավարտեցի։ Մանեն հանեց հեռախոսը և ցույց տվեց վերջերս իմ համարին կատարած զանգերը։

— Անցած շաբաթ էլ զանգել եմ։ Պապիկն ասաց՝ դու չես ուզում ինձ լսել։ Բայց ես որոշեցի անձամբ գալ։

Հենց այդ պահին մուտքի դուռը բացվեց։ Գրիգորը վերադարձել էր։ Երբ տեսավ Մանեին, ձեռքի տոպրակը վայր դրեց։

Շարունակությունը՝ առաջին մեկնաբանությունում 👇

— Դու այստեղ ի՞նչ ես անում,— հարցրեց նա։

Մանեն չհեռացավ կողքիցս։

— Տատիկիս եմ տեսնելու եկել։

Գրիգորը շրջվեց դեպի ինձ։

— Սիրա՛ն, այս աղջկա ասածներին մի՛ հավատա։ Մայրը նրան ուղարկել է մեր տունը խառնելու։

— Նա մեր թոռնուհին է,— պատասխանեցի։ — Եվ ես ուզում եմ նրա հետ խոսել։

Ամուսինս զարմացած նայեց։ Երևի վաղուց չէր լսել, որ ես իր խոսքին հակառակվեմ։

— Հիմա հարմար պահ չէ,— ասաց նա Մանեին։ — Գնա՛։

— Իսկ ե՞րբ կլինի հարմար,— հարցրեց աղջիկը։ — Երբ տատիկս ութսուն տարեկան դառնա՞, թե՞ երբ այլևս չկարողանա ինձ ճանաչել։

Գրիգորը բարկացած մտավ ննջասենյակ։ Մենք մնացինք հյուրասենյակում։

Մանեն պատմեց, որ մայրը տարիներ շարունակ փորձել է այցելել ինձ։ Մի անգամ նույնիսկ եկել էր շենքի բակ, բայց Գրիգորն իջել և ասել էր, թե ես հրաժարվում եմ նրան տեսնելուց։

— Մաման դրանից հետո շատ վատ էր զգում,— ասաց Մանեն։ — Կարծում էր՝ իրեն չես ներել, որ առաջարկել է քեզ իր տուն տանել։

Ես շշմած էի։

— Բայց ես քեզ համար շալ էի գործել,— հիշեցի հանկարծ։ — Մանե՛, տասներեքերորդ ծննդյանդ համար։ Գրիգորը խոստացավ հասցնել։

Աղջիկը գլուխը տարուբերեց։

— Երբեք չեմ ստացել։

Նայեցի ննջասենյակի փակ դռանը։ Այդ տարիներին քանի՜ անգամ էի ամուսնուս հարցրել՝ Նարինեն զանգե՞լ է, հետաքրքրվե՞լ է ինձնով։ Նա միշտ նույն պատասխանն էր տվել. «Եթե ցանկանար, ինքը կզանգեր»։

Եվ ես հավատացել էի, որովհետև շատ էի վախենում ևս մեկ անգամ մերժվելուց։

Մանեն առաջարկեց հենց հիմա զանգել Նարինեին։

— Միայն թե պապիկիդ ներկայությամբ չլինի,— շշնջացի։

Հետո ինքս ինձ բռնեցի այդ խոսքի վրա։ Ես յոթանասունինը տարեկան էի և դեռ վախենում էի սեփական աղջկաս զանգահարել ամուսնուս ներկայությամբ։

— Զանգի՛ր,— ասացի։ — Այստեղ։

Էկրանին հայտնվեց Նարինեն։ Նրա մազերն արդեն ճերմակել էին քունքերի մոտ։ Մի պահ նայեցինք իրար՝ չհասկանալով ինչ ասել։

— Մա՞մ,— շշնջաց նա։

— Նարինե՛ ջան…

Նա սկսեց լաց լինել։ Ես էլ։

— Ես կարծում էի՝ չես ուզում ինձ տեսնել։ Հայրիկն ասաց, որ նույնիսկ իմ անունը լսել չես ցանկանում։

— Իսկ ինձ ասել է, թե դու այլևս մայր չունես։

Մեր խոսակցությունը լսելով՝ Գրիգորը դուրս եկավ սենյակից։

— Բավակա՛ն է,— ասաց։ — Այդ հին պատմությունը նորից մի՛ սկսեք։

Նարինեն լսեց նրա ձայնը։

— Պա՛պ, ես մորս հետ եմ խոսում։ Մի՛ ընդհատիր։

Գրիգորը քայլեց դեպի հեռախոսը, բայց Մանեն այն հետ քաշեց։

Ես առաջին անգամ բարձրաձայն հարցրի.

— Գրիգո՛ր, ինչո՞ւ ես մեզ ստել։

Նա նստեց բազմոցին։ Երկար լռեց։

— Որովհետև այն ժամանակ Նարինեն ուզում էր քեզ ինձնից տանել,— վերջապես ասաց։

— Նա ուզում էր օգնել ինձ, երբ ոտքս վնասված էր։

— Գնալու էիր երկու շաբաթով ու չէիր վերադառնա։ Նա ինքը ասաց՝ կարող ես իր մոտ ավելի երկար մնալ։

Հիշեցի այդ օրերը։ Գրիգորը զայրանում էր, երբ դուստրս առաջարկում էր մեզ համար խնամող գտնել կամ գոնե մի քանի ժամ ազատել ինձ տնային գործերից։ Նա պնդում էր, թե օտար մարդիկ մեր կյանքում տեղ չունեն։

— Ես մտածեցի՝ քեզ կորցնում եմ,— ասաց ամուսինս։ — Եթե նրա տուն գնայիր, կհասկանայիր, որ առանց ինձ էլ կարող ես ապրել։

Այդ խոսքերից հետո լռություն տիրեց։

— Եվ դրա համար ինձ զրկեցի՞ր աղջկանիցս ու թոռնուհուցս,— հարցրի։

Գրիգորը հայացքը խոնարհեց։

Նարինեն ասաց, որ նույն օրը կգա։ Ես առաջին անգամ հրաժարվեցի խնդրել Գրիգորի թույլտվությունը։

— Սիրա՛ն, ես քեզ միշտ ամեն ինչով ապահովել եմ,— ասաց նա, երբ զանգն ավարտվեց։ — Դու այս տանը ոչ մի բանի կարիք չունես։

— Ես աղջկաս կարիքն ունեի։

Նա փորձեց պատասխանել, բայց բառեր չգտավ։

Մի քանի ժամ անց Նարինեն կանգնած էր մեր դռան մոտ։ Ես նրան ճանաչեցի դեռ աստիճաններից եկող քայլերից։ Որքան էլ տարիներ անցած լինեին, այդ քայլվածքը նույնն էր։

Գրկեցինք իրար այնքան երկար, որ Մանեն կամաց դուրս եկավ միջանցք՝ մեզ մենակ թողնելով։

Նարինեն պատմեց, թե ինչպես էր իր աղջկա դպրոցական հանդեսներին միշտ ինձ համար տեղ պահում։ Հետո՝ երբ Մանեն ավարտեց ուսումը, մտածել էին նորից հրավիրել, բայց Գրիգորը հեռախոսով ասել էր, որ ես հիվանդ եմ և չեմ ցանկանում հյուրեր տեսնել։

— Մա՛մ, ես մի քանի անգամ պարզապես հաշտվելու էի գալիս,— ասաց դուստրս։ — Ինձ պետք չէիր որպես դայակ կամ օգնական։ Պարզապես ուզում էի քեզ տեսնել։

Նայում էի նրան ու հասկանում, որ կորցրած տարիները վերադարձնել չենք կարող։

Մանեն մոտեցավ։

— Տա՛տ, կգա՞ս այս շաբաթ մեզ մոտ։ Մաման կիրակի ծննդյան օր ունի։

Ես արդեն պատրաստվում էի ասել՝ Գրիգորից հարցնեմ։ Բայց կանգ առա։

— Կգամ,— պատասխանեցի։

Ամուսինս, որ լուռ լսում էր, հանկարծ բարձրացավ տեղից։

— Այս տնից առանց ինձ ոչ մի տեղ չես գնա։

Ես առաջին անգամ չիջեցրի աչքերս։

— Կգնամ, Գրիգո՛ր։ Եվ ինքս կորոշեմ՝ երբ վերադառնամ։

Կիրակի առավոտյան հագնվեցի, վերցրի փոքրիկ պայուսակս ու մոտեցա դռանը։ Գրիգորը նստած էր միջանցքի աթոռին։

— Իսկ ինձ մենա՞կ ես թողնում,— հարցրեց։

— Այսօր մի քանի ժամով աղջկաս եմ այցելում։ Դա քեզ լքել չէ։

— Իսկ եթե մի օր որոշես չվերադառնա՞լ։

Նայեցի նրան։

— Այդ որոշումն էլ պետք է իմը լինի։

Նա չփորձեց կանգնեցնել ինձ։ Բայց երբ դուռը փակեցի, ձեռքերս դողում էին։

Նարինեի տանը ինձ սպասում էր փոքրիկ, սովորական ընտանեկան հավաքույթ։ Ոչ ոք ստիպված չեղավ ձևացնել, թե տասնչորս տարի ոչինչ չէր պատահել։ Սկզբում բոլորս անհարմար էինք խոսում, հետո Մանեն հին ընտանեկան պատմություններ հիշեցրեց, և կամաց-կամաց սկսեցինք ծիծաղել։

Երբ Նարինեն ծննդյան տորթը բերեց, Մանեն ինձ խնդրեց նրա կողքին կանգնել։

— Տա՛տ, այս տարվա լուսանկարում վերջապես երեքով կլինենք։

Կանգնեցի աղջկաս կողքին։ Նա գլուխը հենեց ուսիս, ճիշտ ինչպես մանկության տարիներին։

Այդ լուսանկարը հետո իմ հեռախոսում պահեցի։ Գրիգորին ցույց տալու համար չէ։ Ինձ հիշեցնելու համար, որ կարող էի նորից լինել դստերս կյանքի մի մասը։

Հաջորդ շաբաթ մենք արդեն հանդիպեցինք երկուսով՝ առանց Գրիգորի ու Մանեի։ Նարինեն ինձ օգնեց սովորել, թե ինչպես կարելի է ինքնուրույն տեսազանգ անել։ Ես էլ նրան պատմեցի իմ առօրյայի մասին՝ առաջին անգամ առանց այն մտավախության, որ որևէ մեկը հետո կնեղանա մեր խոսակցությունից։

Գրիգորը փորձեց արդարանալ, հետո առաջարկեց, որ աղջիկս գա մեր տուն։ Ես պատասխանեցի, որ դա հնարավոր կլինի միայն այն ժամանակ, երբ ինքը պատրաստ լինի Նարինեին ընդունել առանց վիրավորելու ու մեր հանդիպումները վերահսկելու։

Ես դեռ որոշում չէի կայացրել մեր ամուսնության ապագայի մասին։ Բայց արդեն շաբաթական երկու օր գնում էի աղջկաս մոտ, իսկ անհրաժեշտության դեպքում մնում նրա տանը։

Տասնչորս տարի ամուսինս վախեցել էր, որ եթե ես ընտրության հնարավորություն ունենամ, կհեռանամ իրենից։ Բայց հենց այդ վախի պատճառով էր ինձնից խլել այն մարդկանց, որոնց ամենից շատ էի սիրում։

Իսկ հիմա, յոթանասունինը տարեկանում, ես կրկին ունեի ընտրելու հնարավորություն։ Եվ այլևս չէի պատրաստվում այն ուրիշին հանձնել։

Դէ իսկ պատմության 3-րդ ամենադրամատիկ մասը մեր Տելեգրամ Ալիքում —> Սեղմիր Այստեղ

Понравилась статья? Поделиться с друзьями:
Գեղարվեստական Պատմություններ