55 տարվա իմ երկու լավագույն ընկերուհիներն առաջարկեցին վերջին անգամ միասին հանգստանալ ծովափին։ Բայց վերջին գիշերը նրանք արտասվելով խոստովանեցին. «Մենք 55 տարի ստել ենք քեզ այն մասին, թե ինչ պատահեց այդ լողափում»։ Իսկ երբ նրանցից մեկը բացահայտեց հաջորդ գաղտնիքը, հասկացա, որ ամբողջ կյանքս խաբված եմ եղել…
Կարծում էի՝ իմ երկու լավագույն ընկերուհիները պարզապես ուզում են միասին մի քանի հանգիստ օր անցկացնել, քանի դեռ առողջություններս թույլ է տալիս։
Հիսունհինգ տարի էր, ինչ ես, Մարգարիտն ու Հեղինեն ընկերուհիներ էինք։
Միասին երիտասարդություն էինք անցկացրել, ամուսնացել, երեխաներ մեծացրել, կորցրել հարազատ մարդկանց ու կիսել մեր կյանքի գրեթե բոլոր կարևոր պահերը։
Այդ պատճառով, երբ Մարգարիտն առաջարկեց վերադառնալ ծովափնյա փոքրիկ քաղաքը, որտեղ քսանմեկ տարեկանում մեր առաջին ամառային հանգիստն էինք անցկացրել, անմիջապես համաձայնեցի։
Բայց հենց առաջին օրից զգացի, որ ինչ-որ բան այն չէ։
Մարգարիտն անընդհատ նայում էր դեպի լողափը, կարծես ինչ-որ մեկին էր փնտրում։
Հեղինեն գրեթե չէր քնում։
Երկու անգամ լսեցի, թե ինչպես է իր սենյակում լաց լինում։
Ամեն անգամ, երբ հարցնում էի՝ ինչ է պատահել, ընկերուհիներս անհանգիստ իրար էին նայում ու արագ փոխում թեման։
Երրորդ երեկոյան հիշեցի այն երեկույթը, որին մասնակցել էինք հիսունհինգ տարի առաջ։
Հենց արտասանեցի «լողափի երեկույթ» բառերը, Հեղինեի ձեռքից բաժակն ընկավ։
Մարգարիտը գունատվեց։
Ես այդ գիշերվանից միայն առանձին պատկերներ էի հիշում։
Երաժշտություն։
Ծիծաղ։
Ինչ-որ մեկը գոռում էր անունս։
Հետո՝ մթություն։
Հաջորդ առավոտյան արթնացել էի սարսափելի գլխացավով՝ չհիշելով, թե ինչպես եմ վերադարձել մեր վարձած տնակը։
Ընկերուհիներս ասել էին, թե ընկել եմ, գլուխս հարվածել և իմ պատմած սարսափելի տեսարաններն ընդամենը երևակայության արդյունք են։
Հիսունհինգ տարի հավատացել էի նրանց։
Բայց հիմա նրանց դեմքերի արտահայտությունից սկսում էի կասկածել։
Հանգստի վերջին գիշերը Մարգարիտը խնդրեց նստել իրենց միջև։
Հեղինեն ամբողջ մարմնով դողում էր։
— Աննա՛, մենք քեզ այստեղ չենք բերել հանգստանալու համար,— շշնջաց Մարգարիտը։
— Այդ դեպքում ինչո՞ւ եմ այստեղ։
Հեղինեն ձեռքերով ծածկեց դեմքն ու սկսեց հեկեկալ։
— Որովհետև ծերանում ենք և չենք կարող այդ գաղտնիքը մեզ հետ գերեզման տանել։
— Ի՞նչ գաղտնիք։
Մարգարիտը սեղմեց ձեռքս։
— Այդ գիշեր դու այնպես չես ընկել, ինչպես պատմել էինք։ Մենք ստել ենք քեզ։
Ձեռքս հետ քաշեցի։
— Ուրեմն ի՞նչ է պատահել։
Շարունակությունը՝ առաջին մեկնաբանությունում 👇
Մի քանի վայրկյան ընկերուհիներիցս ոչ մեկը չխոսեց։
Վերջապես Հեղինեն շշնջաց.
— Մենք վախենում էինք, թե ինչ կպատահի, եթե հիշողությունդ վերադառնա։
Ապշած նայեցի նրանց։
— Ի՞նչ պիտի հիշեի։
Մարգարիտի աչքերը լցվեցին արցունքներով։
— Մի բան, որը երեքով միասին արել ենք։
Սառը դող անցավ մարմնովս։
Հետո նա արտասանեց մի անուն, որը հիսունհինգ տարի չէի լսել։
— Դավիթ։
Այդ անունը լսելուն պես հիշողությանս մեջ հանկարծ մի տեսարան հայտնվեց։
Մութ լողափ։
Ինչ-որ մեկը լաց էր լինում։
Ես հուսահատ գոռում էի։
Եվ ևս մի բան կար։
Մի բան, որի մասին ընկերուհիներիցս ոչ մեկը երբեք չէր պատմել։
Այնքան կտրուկ վեր կացա, որ աթոռը շրջվեց։
Որովհետև այդ պահին հասկացա՝ նրանք ամբողջ ճշմարտությունը դեռ չէին ասում։
Դավիթը քսաներեք տարեկան էր, երբ ծանոթացանք այդ ամառ։
Աշխատում էր ծովափի փոքրիկ ռեստորանում։
Հիանալի կիթառ էր նվագում և այնպիսի բարի կապույտ աչքեր ուներ, որ նույնիսկ հիսունհինգ տարի անց չէի մոռացել։
Ես քսանմեկ տարեկան էի։
Երազկոտ աղջիկ, որը համոզված էր, թե գտել է իր առաջին իսկական սերը։
Ամեն երեկո սպասում էի, թե երբ է Դավիթը ավարտելու աշխատանքը։
Մենք երկար զբոսնում էինք ափով, նստում ավազին ու խոսում ապագայի մասին։
Բայց այն սարսափելի գիշերից հետո Դավիթն անհետացավ իմ կյանքից։
Մարգարիտն ու Հեղինեն ասացին, որ հեռացել է քաղաքից՝ առանց հրաժեշտ տալու։
Ամիսներ շարունակ լաց էի լինում։
Սպասում էի նամակի։
Սպասում էի զանգի։
Բայց ոչինչ չկար։
Ժամանակի ընթացքում ամուսնացա մեկ ուրիշ տղամարդու հետ։
Երկու երեխա ունեցա։
Ստեղծեցի երջանիկ ընտանիք։
Ամուսինս լավ մարդ էր, և մենք միասին երկար տարիներ ապրեցինք, մինչև նա մահացավ։
Այնուամենայնիվ, հոգուս խորքում միշտ մի հարց կար։
Ինչո՞ւ Դավիթն այդքան հանկարծակի լքեց ինձ։
Եվ ահա հիսունհինգ տարի անց իմ երկու ամենամտերիմ ընկերուհիները նստած էին դիմացս ու լաց էին լինում։
— Դավիթն ի՞նչ կապ ունի այս ամենի հետ,— պահանջեցի իմանալ։
Մարգարիտը գլուխը կախեց։
— Նա քեզ չի լքել։
Թվաց՝ սիրտս կանգ առավ։
— Ի՞նչ։
— Երեկույթից հաջորդ առավոտ Դավիթը եկել էր քեզ փնտրելու։
— Դա անհնար է։ Դուք ասացիք, որ նա արդեն հեռացել էր։
Հեղինեն դողացող ձեռքով փակեց բերանը։
— Գիտենք։ Հենց դա էլ ուզում էինք, որ հավատաս։
Մի քայլ հետ գնացի։
— Ինչո՞ւ։
Մարգարիտը խոր շունչ քաշեց։
— Որովհետև կարծում էինք, թե քեզ պաշտպանում ենք։
Քիչ էր մնում ծիծաղեի։
— Պաշտպանո՞ւմ էիք։ Հիսունհինգ տարի ինձ թողել եք մտածել, որ սիրած տղամարդս պարզապես լքել է ինձ, ու հիմա դա պաշտպանությո՞ւն եք անվանում։
Այդ պահին Հեղինեն ասաց մի բան, որից խոսքս կտրվեց։
— Դավիթն այն մարդը չէր, ինչպիսին դու նրան պատկերացնում էիր։
Նայեցի նրան։
— Ի՞նչ ես ուզում ասել։
Մարգարիտը սկսեց ամեն ինչ պատմել։
Այդ ամառ Դավիթը գաղտնի օգնում էր Ռուզաննա անունով մի երիտասարդ աղջկա։
Ռուզաննան ընդամենը տասնութ տարեկան էր։
Նա նույնպես աշխատում էր ծովափի ռեստորանում։
Աղջիկը մենակ էր և սարսափելի վախենում էր իր հարուստ գործատուից։
Պարզվել էր, որ ռեստորանի սեփականատերը տարիներ շարունակ աշխատակիցների գումարներից յուրացումներ է արել։
Ռուզաննան պատահաբար հայտնաբերել էր այդ խարդախության ապացույցները։
Երբ գործատուն իմացել էր այդ մասին, սպառնացել էր կործանել աղջկա կյանքը, եթե նա որևէ մեկին պատմի։
Դավիթը խոստացել էր օգնել նրան։
Նա հավաքել էր լրացուցիչ ապացույցներ և պատրաստվում էր դրանք փոխանցել իրավապահներին։
Բայց լողափի երեկույթի գիշերը ամեն ինչ վերահսկողությունից դուրս էր եկել։
Հանկարծ հիշեցի, թե ինչպես էր Դավիթը մոտեցել ինձ այդ երեկո։
Նա վախեցած էր։
Խնդրել էր հանդիպել հին ձկնորսական նավամատույցի մոտ։
Մարգարիտն ու Հեղինեն հետևել էին ինձ, որովհետև անհանգստացել էին։
Այնտեղ գտել էինք Ռուզաննային։
Աղջիկը նստած էր փոքրիկ փայտե նավակի կողքին ու լաց էր լինում։
Նա լսել էր, թե ինչպես է ռեստորանի սեփականատերը սպառնում Դավիթին։
Տղամարդն իմացել էր, որ Դավիթն ապացույցներ ունի իր դեմ։
Եվ ուզում էր դրանք ցանկացած գնով վերադարձնել։
Այդ պահին հիշողությանս մեջ նոր պատկերներ հայտնվեցին։
Հիշեցի, որ բռնել էի սարսափահար աղջկա ձեռքերը։
Հիշեցի Դավիթի ձայնը։
Նա գոռում էր, որ ինչ-որ մարդիկ մոտենում են։
Հետո մենք չորսով վազել էինք դեպի ջուրը։
— Մենք օգնեցինք Ռուզաննային փախչել,— շշնջացի։
Մարգարիտը գլխով արեց։
— Այո՛։
— Բայց ինչո՞ւ եք դա ինձանից թաքցրել։
Հեղինեն նորից սկսեց արտասվել։
— Որովհետև դու մի բան արեցիր, որը մեզանից ոչ մեկը չէր սպասում։
Նայեցի նրան։
— Ի՞նչ արեցի։
Մարգարիտի ձայնը կոտրվեց։
— Դու Ռուզաննային տվեցիր քո ինքնությունը։
Քարացա։
Նա բացատրեց, որ Ռուզաննան պետք է անմիջապես հեռանար քաղաքից։
Բայց գործատուն ազդեցիկ ծանոթներ ուներ։
Նա մարդկանց էր ուղարկել ավտոկայան՝ աղջկան հետևելու համար։
Այդ ժամանակ ես Ռուզաննային էի տվել իմ վերարկուն, պայուսակն ու անձը հաստատող փաստաթղթերը։
Որոշել էի, որ նա կարող է իմ անունով տոմս գնել և այդպես հեռանալ։
Դա վտանգավոր ու անօրինական որոշում էր, բայց այդ պահին այլ ելք չէինք տեսել։
Դավիթը համաձայնել էր ուղեկցել նրան, մինչև ապահով վայր հասնեին։
Իսկ Մարգարիտն ու Հեղինեն մնացել էին ինձ հետ։
Բայց երբ ռեստորանի սեփականատիրոջ մարդիկ հասել էին նավամատույցին, մթության մեջ ինձ շփոթել էին Ռուզաննայի հետ։
Քաշքշուկ էր սկսվել։
Փորձել էի փախչել, բայց սայթաքել էի նավամատույցի մոտ գտնվող քարե աստիճաններին։
Գլխով հարվածել էի քարին ու կորցրել գիտակցությունս։
Հաջորդ առավոտյան արթնացել էի՝ հիշելով միայն առանձին տեսարաններ։
— Բայց ինչո՞ւ ինձ ասացիք, թե այդ ամենը երևակայել եմ,— հարցրի։
Մարգարիտը սրբեց արցունքները։
— Որովհետև Դավիթը խնդրել էր ոչ մեկին չասել, թե ուր է տարել Ռուզաննային։ Երբ տեսանք, որ գրեթե ոչինչ չես հիշում, վախեցանք, թե քո հարցերն ու որոնումները կարող են այդ մարդկանց հասցնել աղջկան։
— Բայց դա հիսունհինգ տարի առաջ էր,— գոռացի։— Հետո կարող էիք պատմել։ Գոնե այն ժամանակ, երբ վտանգն անցել էր։
Ոչ մեկը չպատասխանեց։
Եվ հանկարծ հասկացա, որ պատմությունը դեռ ամբողջական չէ։
— Էլի մի բան կա, այնպես չէ՞։
Հեղինեն նայեց Մարգարիտին։
Մարգարիտը փակեց աչքերը։
— Այո՛։
Ձեռքերս սկսեցին դողալ։
— Ասե՛ք։
— Դավիթը վերադարձավ երեք ամիս անց։
Թվաց՝ հատակն անհետացավ ոտքերիս տակից։
— Վերադարձա՞վ։
Մարգարիտը գլխով արեց։
— Ուզում էր քեզ տեսնել։ Ասաց, որ Ռուզաննան ապահով է, ապացույցները փոխանցվել են իրավապահներին, և ռեստորանի սեփականատերը ձերբակալվել է։
— Ուրեմն ինչո՞ւ ինձ չեկավ տեսնելու։
Մարգարիտը սկսեց հեկեկալ։
— Որովհետև նրան ասացինք, որ դու ուրիշ տղամարդու հետ նշանվել ես։
Սարսափած նայեցի նրան։
— Բայց ես նշանված չէի։
— Գիտենք։
Նա այլևս չէր կարողանում զսպել արցունքները։
— Մենք վախենում էինք, որ կհեռանաս նրա հետ։ Դու մեր ամենամտերիմ ընկերուհին էիր։ Այդ գիշեր քիչ էր մնում քեզ կորցնեինք։ Մենք մեզ համոզեցինք, որ քեզ հանգիստ, ապահով կյանք է պետք։
Չկարողացա ոչինչ ասել։
Հիսունհինգ տարի կարծել էի, թե Դավիթն այնքան չի սիրել ինձ, որ վերադառնա։
Բայց նա վերադարձել էր։
Եվ իմ լավագույն ընկերուհիները նրան հեռացրել էին ինձանից։
Հիշեցի այն ամիսները, երբ ամեն օր սպասում էի Դավիթի նամակին։
Հիշեցի, թե ինչպես էի երեկոյան զբոսնում ու ամեն ծանոթ քայլերի ձայնից շրջվում։
Հիշեցի, թե ինչպես էին Մարգարիտն ու Հեղինեն ինձ հանգստացնում։
Ասում էին՝ մոռացի՛ր նրան։
Ասում էին՝ արժանի չէ քո արցունքներին։
Իսկ ես հավատում էի։
Որովհետև նրանք իմ ընկերուհիներն էին։
Հիսունհինգ տարվա ընթացքում մենք միմյանցից գրեթե ոչինչ չէինք թաքցրել։
Կամ այդպես էի կարծում։
Նայեցի նրանց։
Երկու կանայք, որոնց հետ անցկացրել էի կյանքի մեծ մասը։
Որոնց վստահել էի երեխաներիս։
Որոնց հետ կիսել էի ամենախոր ցավերս։
Եվ նրանք ամբողջ այդ ընթացքում գիտեին ճշմարտությունը։
— Դուք իրավունք չունեիք իմ փոխարեն որոշելու,— հազիվ արտասանեցի։
Հեղինեն փորձեց բռնել ձեռքս։
Ես հետ քաշվեցի։
— Աննա՛, մենք վախեցած էինք։
— Իսկ ես հիսունհինգ տարի մտածում էի, թե սիրած տղամարդս մոռացել է ինձ։
Մարգարիտը գլուխը կախեց։
— Գիտենք։ Եվ հենց դրա համար էլ քեզ այստեղ բերեցինք։
Նայեցի դեպի դուռը։
— Հիմա որտե՞ղ է Դավիթը։
Հեղինեն շշնջաց.
— Ահա թե ինչու ենք քեզ բերել այս քաղաք։
Սիրտս սկսեց ուժգին բաբախել։
Մարգարիտը վեր կացավ։
— Դավիթը երբեք չի ամուսնացել։ Ամբողջ կյանքում երեխաներին երաժշտություն է սովորեցրել։ Եվ ամեն ամառ վերադարձել է այս քաղաք։
Նա դժվարությամբ կուլ տվեց։
— Հիմա էլ այստեղ է։
Ապշած նայեցի նրան։
— Նա ո՞ղջ է։
Երկուսն էլ գլխով արեցին։
Հեղինեն ավելացրեց.
— Նա արդեն գիտի ամբողջ ճշմարտությունը։ Անցած ամիս վերջապես պատմեցինք ամեն ինչ։
Առանց որևէ բառ ասելու դուրս եկա սենյակից։
Երեկոյան օդից ծովի աղի ու անձրևի հոտ էր գալիս։
Քայլեցի դեպի հյուրատան բաց պատշգամբը։
Հեռվում լսվում էր ալիքների ձայնը։
Պատշգամբի մյուս ծայրում մի տարեց տղամարդ էր կանգնած՝ հենված բազրիքին։
Նրա մազերն ամբողջությամբ սպիտակել էին։
Ուսերը մի փոքր կորացել էին։
Բայց երբ շրջվեց դեպի ինձ, անմիջապես ճանաչեցի աչքերը։
Նույն կապույտ աչքերն էին։
Այն աչքերը, որոնք հիսունհինգ տարի առաջ ինձ ստիպել էին հավատալ, թե առաջին անգամ իսկապես սիրահարվել եմ։
— Դավի՞թ։
Նրա շուրթերը դողացին։
— Բարև՛, Աննա։
Մի քանի վայրկյան պարզապես նայում էինք իրար։
Հետո նա դանդաղ մոտեցավ։
— Կարծում էի՝ այլևս չես սիրում ինձ,— շշնջաց։
Արցունքները հոսում էին այտերիս վրայով։
— Իսկ ես կարծում էի, որ դու ինձ մոռացել ես։
Նա մեկնեց ձեռքն ու բռնեց իմ ձեռքը։
— Ես քեզ երբեք չեմ մոռացել։
Դժվար էր հավատալ, որ այդքան տարի հետո կրկին կանգնած եմ նրա դիմաց։
Այլևս երիտասարդ չէինք։
Մեր դեմքերին կնճիռներ կային։
Մեր կյանքում շատ բան էր պատահել։
Բայց նրա ձայնը լսելիս ինձ թվաց, թե կրկին քսանմեկ տարեկան աղջիկ եմ։
Մենք ժամերով նստած զրուցեցինք։
Պատմեցինք այն կյանքերի մասին, որոնք ապրել էինք իրարից հեռու։
Այն տարիների մասին, որոնք այլևս հնարավոր չէր վերադարձնել։
Ես պատմեցի հանգուցյալ ամուսնուս մասին։
Երեխաներիս։
Թոռներիս։
Դավիթը պատմեց իր երաժշտության աշակերտների մասին։
Ասաց, որ տարիներ առաջ ծովի տեսարանով փոքրիկ տուն է գնել։
Այնտեղ էր ապրում։
Ամեն ամառ գալիս էր նույն լողափը։
— Իսկ ինչո՞ւ չամուսնացար,— հարցրի։
Նա մի պահ նայեց ծովին։
— Մի քանի անգամ փորձեցի նոր հարաբերություններ սկսել։ Բայց ոչինչ չստացվեց։ Հետո ամբողջությամբ նվիրվեցի երաժշտությանը։
Ես լուռ լսում էի։
— Երբ իմացա, թե ինչ են քեզ ասել, երկար ժամանակ համոզված էի, որ դու իսկապես ուրիշին ես ընտրել,— շարունակեց նա։— Չէի ուզում խանգարել քո կյանքին։
— Իսկ ես մտածում էի, որ քեզ համար պարզապես ամառային ծանոթություն եմ եղել։
Դավիթը գլուխը տարուբերեց։
— Երբեք այդպես չի եղել։
Երկար լռեցինք։
Այդ լռությունը ծանր չէր։
Այնտեղ կար հիսունհինգ տարի չասված ամեն ինչ։
Երբ Մարգարիտն ու Հեղինեն վերջապես մոտեցան մեզ, ես չկարողացա անմիջապես ներել նրանց։
Այն, ինչ արել էին, սխալ էր։
Ո՛չ վախը, ո՛չ սերը չէին կարող արդարացնել հիսունհինգ տարվա ստերը։
Նրանք զրկել էին ինձ ընտրելու հնարավորությունից։
Բայց հիշում էի նաև մեկ ուրիշ բան։
Այդ գիշեր երեք երիտասարդ, վախեցած աղջիկներ միասին վտանգի էին դիմել՝ անծանոթ Ռուզաննային պաշտպանելու համար։
Այդ հիշողությունը բոլորիս էր պատկանում։
Եվ ես չէի ուզում, որ վերջին հիսունհինգ տարիների ամբողջ ընկերությունը վերածվեր միայն մեկ սարսափելի գաղտնիքի։
Բայց դա չէր նշանակում, որ կարող էի պարզապես մոռանալ կատարվածը։
— Ինձ ժամանակ է պետք,— ասացի ընկերուհիներիս։
Մարգարիտը գլխով արեց։
— Մենք կհասկանանք։
— Չգիտեմ՝ երբևէ կկարողանա՞մ ամբողջությամբ ներել ձեզ։
Հեղինեն արտասվելով պատասխանեց.
— Մենք էլ չգիտենք՝ կկարողանա՞նք ինքներս մեզ ներել։
Հաջորդ առավոտյան Դավիթը հարցրեց, թե կցանկանա՞մ միասին զբոսնել լողափով։
— Միայն որպես ընկերնե՞ր,— հարցրի՝ արցունքների միջից փորձելով կատակել։
Նա ժպտաց։
— Սկսենք դրանից։
Մենք դանդաղ քայլեցինք ծովի ափով։
Երբեմն խոսում էինք։
Երբեմն պարզապես լսում ալիքների ձայնը։
Այդ օրը ոչ մի խոստում չտվեցինք իրար։
Չփորձեցինք ձևացնել, թե կարող ենք վերադարձնել կորցրած երիտասարդությունը։
Բայց պայմանավորվեցինք շարունակել շփվել։
Եվ տեսնել, թե ուր կտանի մեզ կյանքը։
Վեց ամիս անց, յոթանասունվեց տարեկանում, կրկին վերադարձա այդ փոքրիկ ծովափնյա քաղաքը։
Այս անգամ անցյալը փնտրելու համար չէի եկել։
Գալիս էի նոր բան սկսելու։
Մարգարիտն ու Հեղինեն նույնպես այնտեղ էին։
Մեր ընկերությունը դեռ ամբողջությամբ չէր վերականգնվել։
Կային խոսակցություններ, որոնցից խուսափում էինք։
Կային հարցեր, որոնց պատասխանները դեռ ցավ էին պատճառում։
Բայց կամաց-կամաց նորից սովորում էինք անկեղծ լինել իրար հետ։
Մի երեկո Դավիթի հետ նստած էինք ծովափին։
Արևը դանդաղ իջնում էր հորիզոնի հետևում։
Նա բռնեց ձեռքս։
Ես նայեցի նրա սպիտակած մազերին ու հիշեցի
Դէ իսկ պատմության 3-րդ ամենադրամատիկ մասը մեր Տելեգրամ Ալիքում —> Սեղմիր Այստեղ
