«Քո հոբելյանն իմ բնակարանում չի նշվելու։ Ես ամբողջ ընտանիքի համար անվճար հանդիսությունների սրահ չեմ»․ հարսի խոսքերից հետո սկեսուրը որոշեց նրան դաս տալ, բայց ամեն ինչ իր դեմ շրջվեց
— Ուրեմն շաբաթ օրը մոտ տասներկու հոգի ենք լինելու,— հայտարարեց Գալինա Պետրովնան՝ դեռ միջանցքում կոշիկները չհանած։— Բայց մի՛ անհանգստացիր, Դաշա՛, ամեն ինչ արդեն մտածել եմ։ Տաք ուտեստը՝ ջեռոցում պատրաստված խոզի միս, կարտոֆիլ, երկու տեսակի աղցան ու մի քաղցր բան։ Դու էլ «Մեդովիկն» այնքան համով ես պատրաստում, որ բոլորը մատները հետը կուտեն։
Դարիան կանգնած էր գազօջախի մոտ՝ ձեռքին փայտե գդալ։
Աշխատանքից նոր էր վերադարձել և ընթրիք էր պատրաստում։ Արդեն հոգնած էր, իսկ սկեսուրի խոսքերը լսելով՝ մի պահ նույնիսկ չհասկացավ, թե ինչի մասին է նա խոսում։
— Մոտ տասներկու հոգի որտե՞ղ են լինելու,— հարցրեց Դարիան։
— Ինչպե՞ս թե որտեղ։ Այստեղ, իհարկե։ Ձեր բնակարանում։ Մեծ սեղան ունեք, հյուրասենյակն էլ ընդարձակ է։ Բոլորը հանգիստ կտեղավորվեն։
Դարիան դանդաղ դրեց գդալը։
— Իսկ ինձ ե՞րբ էիք պատրաստվում հարցնել։
— Դաշա՛, ի՞նչ հարցնելու բան կա։ Այսօր երեքշաբթի է, իսկ հոբելյանս՝ շաբաթ օրը։ Չորս օր ունես պատրաստվելու համար։ Ես քո տարիքում մի գիշերվա մեջ քսան հոգու համար սեղան էի պատրաստում։
— Իսկ ո՞վ է գնելու մթերքը։
— Դե, դուք, իհարկե։ Իգորն իմ տղան է։ Հո մոր հոբելյանի համար գումար չի՞ խնայի։
Գալինա Պետրովնան պայուսակից հանեց մի թուղթ ու դրեց սեղանին։
— Ահա ցուցակը։ Ամեն ինչ գրել եմ, որ չմոռանաս։ Միայն թե էժան երշիկ չգնես։ Անցած անգամ Օլյան դժգոհել էր։ Պանիրն էլ լավը վերցրու։
Դարիան նայեց ցուցակին։
Միս, երշիկ, պանիր, բանջարեղեն, միրգ, խմիչքներ, տորթի բաղադրիչներ։
Մտքում արագ հաշվեց մոտավոր գումարը։
Դա իրենց ընտանեկան բյուջեի համար բավական մեծ ծախս էր։
— Գալինա Պետրովնա, այստեղ ոչ մի հոբելյան չի լինելու։
Սկեսուրը քարացավ։
— Ինչպե՞ս թե չի լինելու։
— Հենց այդպես։ Ես համաձայն չեմ, որ առանց ինձ հարցնելու մեր տուն հյուրեր հրավիրեք ու հետո ինձ հանձնարարեք ամբողջ սեղանը պատրաստել։
— Բայց ես արդեն բոլորին ասել եմ։
— Ուրեմն պետք է տեղեկացնեք, որ վայրը փոխվել է։
Գալինա Պետրովնան նստեց աթոռին։
— Սա ամուսնուդ էլ ասա։
— Կասեմ։
— Շատ լավ։ Կսպասեմ Իգորին։ Տեսնենք՝ նա էլ է մորը դռան հետևում թողնելո՞ւ։
Դարիան լուռ անջատեց գազօջախը։
Այս բնակարանը նրան մնացել էր տատիկից՝ Անտոնինայից։
Երկսենյականոց բնակարան էր Նիժնի Նովգորոդի ծայրամասում։
Մեծ չէր, բայց Դարիայի համար շատ թանկ էր։
Երեք տարի առաջ, երբ ամուսնացել էր Իգորի հետ, ամուսինը տեղափոխվել էր իր մոտ։
Իգորը վատ մարդ չէր։
Աշխատում էր, օգնում տան գործերում, հոգ էր տանում կնոջ մասին։
Բայց մի թերություն ուներ։
Չէր կարողանում մորը «ոչ» ասել։
Եվ հենց այդ պատճառով Դարիան տարիներ շարունակ ստիպված էր եղել համակերպվել ընտանեկան հավաքույթների հետ։
Սկզբում ամեն ինչ անմեղ էր թվում։
— Դաշե՛նկա, կիրակի մի քանի հոգով կգանք։ Միայն թեյ կխմենք։
Բայց թեյը վերածվում էր ճաշի, ճաշը՝ երկար խնջույքի, իսկ հյուրերի հեռանալուց հետո ամբողջ մաքրությունը մնում էր Դարիային։
Հետո սկսվեցին ծննդյան օրերը, բարեկամների հանդիպումները և բազմաթիվ այլ հավաքույթներ։
Գալինա Պետրովնան միշտ նույն բանն էր ասում.
— Դաշե՛նկա, դու այնքան շնորհքով ես։ Քո պատրաստած ուտելիքից ոչ ոք չի հրաժարվի։
Իսկ Դարիան ամեն անգամ գումար էր ծախսում, ժամերով խոհանոցում աշխատում ու վերջում ուժասպառ լինում։
Մի անգամ փորձել էր Իգորի հետ խոսել։
— Գուցե հաջորդ անգամ ամեն մեկն ինչ-որ բան բերի՞։ Մայրդ՝ աղցան, Լենան՝ նախուտեստ, մենք էլ՝ տաք ուտեստը։
— Դաշա՛, մի՛ սկսիր։ Մայրս ամբողջ կյանքում մեզ համար աշխատել է։
— Իգո՛ր, ես դա հասկանում եմ։ Բայց ինչո՞ւ պետք է հիմա նրա բոլոր հյուրերին ես սպասարկեմ։
— Մենք ընտանիք ենք։
— Ընտանիք լինելը չի նշանակում, որ որոշումները պետք է առանց ինձ կայացվեն։
Այդ խոսակցությունը ոչինչ չէր փոխել։
Եվ ահա Գալինա Պետրովնան հերթական անգամ եկել էր ոչ թե խնդրելու, այլ արդեն պատրաստ որոշումը հայտնելու։
Երեկոյան Իգորը տուն վերադարձավ։
Տեսնելով մորը՝ զարմացավ։
— Մա՞մ, ի՞նչ է պատահել։
— Քո կինն ինձ թույլ չի տալիս հոբելյանս այստեղ նշել,— անմիջապես ասաց Գալինա Պետրովնան։
Դարիան հանգիստ պատասխանեց.
— Մայրդ առանց մեզ հետ համաձայնեցնելու տասներկու հոգու է հրավիրել և սպասում է, որ ես պատրաստեմ ամբողջ սեղանը։
Իգորը հոգոց հանեց։
— Դաշա՛, բայց հոբելյան է։
— Հասկանում եմ։ Կարող ենք օգնել մորդ կազմակերպել այն իր տանը կամ ռեստորանում։ Բայց ես համաձայն չեմ, որ այստեղ տասներկու հոգու համար խնջույք կազմակերպվի։
— Բայց հյուրերն արդեն հրավիրված են։
— Դա իմ որոշումը չի եղել։
Գալինա Պետրովնան վեր կացավ։
— Իգո՛ր, ես քեզ մեծացրել եմ, ամբողջ կյանքս քեզ եմ նվիրել, իսկ հիմա քո կինն ինձ սեփական որդուս տնից է վռնդում։
— Ձեզ ոչ ոք չի վռնդում,— պատասխանեց Դարիան։— Պարզապես իմ համաձայնությունն էլ պետք է հաշվի առնեք։
Սկեսուրը վերցրեց պայուսակն ու դուրս եկավ՝ դուռը ուժեղ փակելով։
Իգորը երկար լուռ կանգնած մնաց։
Հետո ասաց.
— Դաշա՛, գուցե այս անգամ բացառությո՞ւն անենք։
Դարիան նայեց նրան։
— Իգո՛ր, ամեն անգամ ասում ես՝ «այս անգամ»։ Բայց հետո ամեն ինչ կրկնվում է։ Ես այլևս չեմ ուզում իմ հանգստյան օրերը անցկացնել խոհանոցում՝ սպասարկելով մարդկանց, որոնց նույնիսկ ինքս չեմ հրավիրել։
Ամուսինը ոչինչ չպատասխանեց։
Հաջորդ օրը Իգորը զանգահարեց մորը և առաջարկեց հոբելյանը նշել նրա բնակարանում։
Գալինա Պետրովնան դժգոհեց, որ այնտեղ տեղը քիչ է։
Իգորը խոստացավ օգնել սեղանը պատրաստելու հարցում և անհրաժեշտ մթերքի մի մասը գնել։
Մայրը վերջապես ասաց, որ կմտածի։
Հինգշաբթի երեկոյան Իգորը տուն եկավ երկու մեծ պայուսակով։
Դարիան նայեց դրանց։
— Սա ի՞նչ է։
— Միս, կարտոֆիլ, մայոնեզ, բանջարեղեն։ Մորս խոստացել եմ օգնել։ Մտածեցի՝ ուտելիքի մի մասը այստեղ պատրաստեմ, հետո տանեմ նրա տուն։
— Այստեղ պատրաստե՞ս։
— Այո՛։ Ես ինքս։
Դարիան մի պահ լուռ նայեց նրան։
Իգորը կարողանում էր պելմենի եփել, ձու տապակել և սուրճ պատրաստել։ Բայց տասներկու հոգու համար ճաշ պատրաստելը բոլորովին այլ բան էր։
— Իգո՛ր, դու իսկապե՞ս կարծում ես, որ այդ ամենը մենակ ես պատրաստելու։
— Կփորձեմ։
— Իսկ երբ չհասցնես, ինձ կխնդրես օգնել։ Հետո կասես՝ ընդամենը սոխը կտրատիր, հետո՝ աղցանը խառնիր։ Եվ վերջում նորից ես կհայտնվեմ խոհանոցում։
— Ես այդպես չէի մտածել։
— Գիտեմ։ Բայց հենց այդպես է միշտ ստացվում։
Իգորը հոգնած նստեց աթոռին։
— Իսկ ի՞նչ անեմ։ Մայրս ամբողջ կյանքում մեզ մենակ է մեծացրել։ Հայրս վաղ է մահացել։ Նա գիշերներն աշխատել է, որ մենք ոչնչի պակաս չունենանք։ Ես չեմ կարող նրան ասել՝ ինքդ գլուխ հանիր։
Դարիան մեղմացավ։
— Ես քեզ չեմ խնդրում մորդ մենակ թողնել։ Խնդրում եմ՝ նրան օգնելիս իմ ժամանակն ու աշխատանքը առանց իմ համաձայնության մի՛ օգտագործիր։
Իգորը երկար մտածեց։
Հետո վերցրեց պայուսակները։
— Լավ։ Մթերքը կտանեմ մորս տուն։ Այնտեղ կպատրաստենք։
— Շնորհակալ եմ։
Իգորը գնաց։
Դարիան հույս ուներ, որ վերջապես ամեն ինչ պարզ է։
Բայց շաբաթ օրը տեղի ունեցավ մի բան, որին նա պատրաստ չէր։
Շարունակությունը՝ առաջին մեկնաբանության մեջ 👇👇
Առաջին մեկնաբանություն
Շաբաթ առավոտյան Դարիան երկար ժամանակ անց առաջին անգամ հանգիստ քնեց։
Արթնացավ ժամը տասին, սուրճ պատրաստեց ու որոշեց ամբողջ օրը տրամադրել իրեն։
Իգորը նախորդ երեկոյան ուշ էր վերադարձել մոր տնից։
Պատմել էր, որ միասին սկսել են պատրաստել ուտեստները, իսկ հոբելյանի մնացած կազմակերպչական հարցերը մայրը խոստացել է լուծել։
Դարիան մտածեց, որ այս անգամ իսկապես ամեն ինչ կարգավորվել է։
Բայց կեսօրից հետո ժամը մեկին դռան զանգը հնչեց։
Դարիան նայեց դոմոֆոնի էկրանին։
Շքամուտքի մոտ կանգնած էին երկու կին ու մի տղամարդ՝ տորթով։
Կանանցից մեկը ձեռքով ողջունում էր տեսախցիկին։
— Իգո՛ր,— կանչեց Դարիան։— Արի՛ այստեղ։
Ամուսինը դուրս եկավ սենյակից։
— Ի՞նչ է պատահել։
— Մորդ հյուրերն են։
Իգորը նայեց էկրանին ու գունատվեց։
— Բայց մայրս ասաց, որ բոլորին տեղեկացրել է՝ հոբելյանն իր տանն է լինելու։
Դոմոֆոնից լսվեց կնոջ ձայնը։
— Իգո՛ր, մորաքույր Վալյան եմ։ Բացի՛ր, մրսում ենք։
Դարիան բացեց շքամուտքի դուռը։
Մի քանի րոպե անց հյուրերը բարձրացան։
— Դաշե՛նկա, բարև։ Գալինան ասաց՝ այստեղ ենք հավաքվելու,— հայտարարեց մորաքույր Վալյան։
Դարիան զարմացած նայեց նրան։
— Գալինա Պետրովնան այդպե՞ս է ասել։
— Այո՛։ Երեկ երեկոյան զանգեց ու ասաց, որ հասցեն չի փոխվել։
Իգորը անմիջապես զանգահարեց մորը։
— Մա՛մ, ինչո՞ւ ես հյուրերին մեր տուն ուղարկել։
— Որովհետև որոշեցի, որ այդպես ավելի հարմար կլինի,— հանգիստ պատասխանեց Գալինա Պետրովնան։— Ձեր տունը մեծ է։ Ես էլ հիմա գալիս եմ։
— Բայց մենք պայմանավորվել էինք, որ հոբելյանը քո տանն է լինելու։
— Իգո՛ր, հո հյուրերին իմ փոքրիկ բնակարանում չե՞մ տեղավորելու։ Դու մի՛ անհանգստացիր։ Ամեն ինչ լավ կլինի։
Դարիան ձեռքը մեկնեց դեպի հեռախոսը։
Իգորը փոխանցեց այն։
— Գալինա Պետրովնա, ուշադիր լսեք ինձ։ Ձեր հյուրերը կարող են այստեղ տաքանալ ու թեյ խմել, բայց հոբելյանն այս բնակարանում չի նշվելու։
— Դարիա՛, մարդկանց առաջ ինձ խայտառակ մի՛ արա։
— Ես ձեզ չեմ խայտառակում։ Դուք ինքներդ եք մարդկանց սխալ հասցեով հրավիրել՝ իմանալով, որ մենք համաձայն չենք։
— Ուրեմն ուզում ես, որ հյուրերս փողոցո՞ւմ մնան։
— Ո՛չ։ Ուզում եմ, որ նրանք գնան այնտեղ, որտեղ դուք պետք է կազմակերպեիք ձեր հոբելյանը։
Իգորը վերցրեց հեռախոսը։
— Մա՛մ, ես հիմա հյուրերին կտանեմ քո տուն։ Խնդրում եմ՝ մյուսներին էլ զանգիր ու ճիշտ հասցեն ասա։
— Իգո՛ր, դու մորդ դեմ ե՞ս դուրս գալիս։
— Ես պարզապես չեմ ուզում, որ դու ու Դաշան իրար հետ վիճեք։ Մենք պայմանավորվել էինք, և պետք է պահենք պայմանավորվածությունը։
Նա անջատեց հեռախոսը։
Հյուրերը լուռ լսում էին։
Մորաքույր Վալյան առաջինը խոսեց։
— Այսինքն՝ Գալինան գիտե՞ր, որ դուք համաձայն չեք։
Իգորը գլխով արեց։
— Այո՛։ Մենք դեռ երեքշաբթի էինք ասել։
Վալյան դժգոհ թափահարեց գլուխը։
— Այդ դեպքում ինչո՞ւ մեզ ոչինչ չի ասել։ Մենք էլ ենք անհարմար դրության մեջ հայտնվել։
Իգորը ներողություն խնդրեց, հյուրերին թեյ առաջարկեց, հետո նրանց տարավ մոր բնակարան։
Դարիան մնաց տանը։
Այս անգամ ոչ ոքի համար աղցան չպատրաստեց։
Ոչ մի սեղան չբացեց։
Պարզապես նստեց բազմոցին ու փորձեց հանգստանալ։
Բայց հաղթանակի զգացում չուներ։
Միայն հոգնածություն։
Երեկոյան Իգորը վերադարձավ։
Դարիան նայեց նրան։
— Դե՞, ինչպե՞ս անցավ։
— Սկզբում մեծ սկանդալ եղավ։ Մայրս բարկացավ, որ հյուրերին իր տուն տարա։ Բայց Վալյան էլ ասաց, որ մարդկանց մոլորեցնելը ճիշտ չէ։ Լենան իր հետ աղցաններ էր բերել, ես էլ նախորդ օրը պատրաստած ուտեստները սեղանին դրեցի։ Մի քիչ նեղվեցինք, բայց բոլորս տեղավորվեցինք։
— Իսկ մայրդ ի՞նչ ասաց։
— Սկզբում ասում էր, որ ես իր համար օտար մարդ եմ դարձել։ Հետո Լենան ասաց. «Մա՛մ, Իգորը օտար չի դարձել։ Պարզապես նա արդեն սեփական ընտանիքն ունի, և պետք է կնոջ կարծիքն էլ հաշվի առնի»։
Դարիան լուռ լսում էր։
— Իսկ դու ի՞նչ պատասխանեցիր։
— Առաջին անգամ մորս ուղիղ ասացի, որ սխալ է վարվել։
Իգորը նստեց կնոջ կողքին։
— Դաշա՛, ներիր ինձ։
— Ինչի՞ համար։
— Որ այսքան ժամանակ մտածել եմ՝ եթե դու չես բողոքում, ուրեմն ամեն ինչ քեզ հարմար է։ Ես սովորել էի, որ մայրս ինչ-որ բան է ուզում, իսկ մենք պետք է անենք։ Ու նույնիսկ չէի նկատում, թե այդ ամենը քեզ ինչքան է հոգնեցնում։
Դարիան նայեց նրան։
— Ես չեմ ուզում քեզ ու մորդ իրար դեմ հանել։ Ուզում եմ, որ մեր տանն ինչ-որ բան կազմակերպելուց առաջ ինձ էլ հարցնեն։
— Հասկացել եմ։
Այդ խոսակցությունից հետո մի քանի շաբաթ Գալինա Պետրովնան չէր զանգահարում Դարիային։
Նա վիրավորված էր։
Իգորի հետ երբեմն խոսում էր, բայց հարսի անունը չէր տալիս։
Դարիան էլ չէր փորձում ստիպողաբար հաշտվել։
Նա հասկանում էր, որ սահմաններ դնելը միշտ չէ, որ բոլորին հաճելի է լինում։
Մոտ մեկ ամիս անց Գալինա Պետրովնայի բնակարանում ջրատաքացուցիչը փչացավ։
Նա զանգահարեց Իգորին ու օգնություն խնդրեց։
Իգորը գնաց, ստուգեց սարքը և մասնագետ կանչեց։
Վերանորոգման գումարը մայրը վճարեց իր խնայողություններից։
Երբ ամեն ինչ կարգավորվեց, Գալինա Պետրովնան անսպասելի ասաց.
— Իգո՛ր, Դաշան ճիշտ էր։
Իգորը զարմացած նայեց մորը։
— Ինչի՞ մասին ես խոսում։
— Այն օրը, երբ վարպետը եկավ, ես նրան խնդրեցի նաև խոհանոցի ծորակը նայել։ Նա ասաց, որ դա լրացուցիչ աշխատանք է և առանձին գումար արժե։ Սկզբում նեղացա։ Հետո մտածեցի՝ մարդն իր ժամանակն ու աշխատանքն է ծախսում։ Ինչո՞ւ պետք է անվճար անի։
Գալինան մի պահ լռեց։
— Իսկ Դաշան տարիներ շարունակ բոլորիս համար պատրաստել է, հավաքել, մաքրել։ Ես նույնիսկ չեմ մտածել, թե դա որքան ժամանակ ու գումար է պահանջում։
Մի քանի օր անց Գալինա Պետրովնան անձամբ եկավ Դարիայի մոտ։
Այս անգամ՝ առանց գնումների ցուցակի։
— Դաշա՛, ուզում եմ ներողություն խնդրել,— ասաց նա։— Ես սովորել էի, որ ընտանիքում ամեն ինչ պետք է միասին անել։ Բայց չէի մտածում, որ իրականում աշխատանքի մեծ մասը դու ես անում։
Դարիան զարմացած էր։
— Շնորհակալ եմ, որ դա ասում եք։
— Եվ ուզում եմ, որ այսուհետ այլ կերպ լինի։ Եթե հավաքույթ կազմակերպենք, նախապես բոլորով կպայմանավորվենք։ Ով հրավիրում է, նա էլ պատասխանատու կլինի ծախսերի ու կազմակերպման համար։ Իսկ եթե օգնություն է պետք, կխնդրենք, ոչ թե կպարտադրենք։
Դարիան ժպտաց։
— Այդպես շատ ավելի լավ կլինի։
Մի քանի ամիս անց Դարիայի ծննդյան օրն էր։
Գալինա Պետրովնան նրան նվիրեց գեղեցիկ սեղանի սփռոց և մերսման նվեր-քարտ։
Բացիկի վրա գրված էր.
«Շնորհակալություն այն բոլոր օրերի համար, երբ հոգ ես տարել մեր ընտանիքի մասին։ Ներիր, որ միշտ չէ, որ գնահատել եմ դա»։
Դարիան երկար նայեց բացիկին։
Նա գիտեր, որ մեկ ներողությունը չի կարող ջնջել տարիների հոգնածությունը։
Բայց դա արդեն սկիզբ էր։
Երեկոյան Իգորը ժպտալով ասաց.
— Գիտե՞ս, կարծես մեր ընտանիքում նոր կանոններ են հաստատվել։
— Ի՞նչ կանոններ։
— Ոչ ոք առանց մյուսների համաձայնության հյուրեր չի հրավիրում, ծախսերը նախապես են քննարկվում, և ոչ ոք պարտավոր չէ իր ամբողջ հանգստյան օրը խոհանոցում անցկացնել։
Դարիան ծիծաղեց։
— Մի կանոն էլ ավելացրու։
— Ո՞րը։
— Որ «ոչ» բառը նույնպես նորմալ պատասխան է։
Իգորը գրկեց կնոջը։
— Համաձայն եմ։
Այդ օրվանից նրանց ընտանիքում ամեն ինչ միանգամից կատարյալ չդարձավ։
Երբեմն Գալինա Պետրովնան դեռ փորձում էր իր ուզածն առաջ տանել, իսկ Իգորը երբեմն դժվարանում էր մորը մերժել։
Բայց հիմա նրանք արդեն գիտեին՝ ինչպես խոսել այդ մասին։
Եվ Դարիայի համար դա շատ ավելի կարևոր էր, քան ցանկացած հաղթանակ։
Որովհետև նա վերջապես հասկացրել էր բոլորին մի պարզ բան.
Ընտանիք լինելը չի նշանակում, որ մեկ մարդու բարությունը կարելի է անվերջ օգտագործել։ Իսկ հարգանքը սկսվում է այն պահից, երբ սովորում ես լսել նաև ուրիշի «ոչ»-ը։
