Տասնութամյա դուստրս բժշկական համալսարանի ընդունելության արդյունքները տեսնելուց հետո փակվեց սենյակում ու սկսեց հավաքել իր բոլոր դասագրքերը։ Մենք կարծում էինք՝ քննությունից կտրվել է։ Բայց երբ ամուսինս բացեց համակարգիչն ու տեսավ, որ աղջիկը բարձր միավորներով ընդունվել է, կատաղած հարցրեց. «Ուրեմն ինչո՞ւ ես լաց լինում»։ Դուստրս պատասխանեց. «Որովհետև ես վեց տարի ձեր երազանքի համար եմ սովորել։ Իսկ այսօր իմացա, թե ինչ է ինձանից թաքցրել մաման»։
Աղջիկս՝ տասնութամյա Նարեն, վեց տարի պատրաստվել էր բժշկական համալսարան ընդունվելուն։
Մեր տանը բոլորն ասում էին՝ ապագա բժիշկը։
Ծննդյան օրերին անգամ բժշկական գրքեր էին նվիրում։
Ես՝ քառասունվեցամյա Սոնաս, միշտ ժպտում էի։
Ինքս ժամանակին երազել էի բժիշկ դառնալ, բայց այդպես էլ չէի դարձել։
Դրա համար աղջկաս հաջողությունն ինձ համար առանձնահատուկ կարևորություն ուներ։
Այդ օրը քննությունների վերջնական արդյունքները պիտի հրապարակվեին։
Նարեն առավոտյան ինձ հետ էր տանը։
Երբ հեռախոսով տեսավ արդյունքը, սկզբում լուռ մնաց։
Հետո մի տարօրինակ հարց տվեց.
— Մա՛մ, եթե ես չընդունվեի, դու ինձ կսիրեի՞ր նույն ձևով։
Զարմացա։
— Նարե՛, էդ ի՞նչ հարց է։
— Պատասխանի՛ր։
— Իհարկե կսիրեի։
Աղջիկս աչքերը լցրեց։
— Ուրեմն ինչո՞ւ ես ամբողջ կյանքում ինձ ասում, որ ես պիտի ավարտեմ էն, ինչ դու իմ պատճառով չես ավարտել։
Չհասցրի պատասխանել։
Նա գնաց իր սենյակ։
Երբ հայրը՝ Գագիկը, վերադարձավ, տեսավ՝ աղջիկը բժշկական գրքերը կապոցների մեջ է դասավորում։
— Ի՞նչ է եղել։
— Ես չեմ գնալու բժշկական։
Գագիկը բացեց համակարգիչը։
Տեսավ ընդունելության արդյունքը։
— Նարե՛, դու ընդունվել ես։ Էս ինչի՞ ես լաց լինում։
Աղջիկս նայեց նրան։
— Որովհետև այսօր մաման ինձ ասաց, որ իրականում իմ պատճառով չի հրաժարվել բժշկությունից։
Ամուսինս դանդաղ շրջվեց դեպի ինձ։
— Սոնա՛, էդ ի՞նչ է նշանակում։
Նարեն շարունակեց.
— Մաման բժշկականում սովորելը թողել է դեռ էն ժամանակ, երբ ես ծնված էլ չէի։ Բայց վեց տարի ինձ ասում էր՝ իմ ծնվելու պատճառով իր երազանքը կիսատ մնաց։
Գագիկը քարացավ։
— Սոնա՛, դու ինձ էլ ուրիշ բան ես պատմել։
Աղջիկս վերցրեց սեղանի վրայից ընդունելության արդյունքների թերթիկն ու պատռեց դրա տպած օրինակը։
— Էս հաղթանակը ձեզ համար է։ Ես հիմա ուզում եմ հասկանալ՝ իմ հաղթանակն ինչպիսին պիտի լիներ։
Շարունակությունը՝ առաջին մեկնաբանությունում 👇
Առաջին մեկնաբանություն
Գագիկը մի պահ նույնիսկ չէր կարողանում խոսել։
Հետո նայեց ինձ։
— Սոնա՛, էս ճի՞շտ է։
Գլուխս կախեցի։
— Հա՛։
— Դու միշտ ասում էիր, որ Նարեի ծնվելուց հետո ստիպված ես եղել թողնել ուսումդ։
Նարեն նստեց մահճակալին։
— Պա՛պ, մաման այսօր ուրիշ բան պատմեց։
Ես հիշում էի մեր առավոտյան խոսակցությունը։
Աղջիկս ընդունելության արդյունքը տեսնելիս չէր ժպտացել։
Միայն հարցրել էր.
— Մա՛մ, հիմա արդեն հանգի՞ստ ես։
Ես չէի հասկացել։
Նարեն շարունակել էր.
— Հիմա արդեն բժիշկ կունենաս ընտանիքում։ Ու էլ չե՞ս մտածի, որ իմ պատճառով դու չդարձար։
Այդ պահին առաջին անգամ հասկացա, թե որքան ծանր էր իր համար իմ տարիների պատմությունը։
Եվ վերջապես խոստովանել էի ճշմարտությունը։
Քսանհինգ տարի առաջ ես իսկապես բժշկական կրթություն ստանալու հնարավորություն ունեի։
Ընդունվել էի ուսումնական ծրագրի մեջ։
Բայց առաջին տարվա ընթացքում հասկացա, որ այդ մասնագիտությունն ինձ չի հետաքրքրում այնպես, ինչպես պատկերացնում էի։
Դասերն ինձ ծանր էին տրվում։
Ոչ թե որովհետև չէի կարողանում սովորել։
Այլ որովհետև չէի պատկերացնում իմ ամբողջ կյանքն այդ աշխատանքում։
Այդ ժամանակ արդեն սիրում էի կարի գործը։
Աշխատում էի փոքր արտադրամասում։
Ուզում էի հագուստ նախագծել։
Մի քանի ամիս տատանվելուց հետո դադարեցրի բժշկական ուսումը։
Հետո անցա կարի մասնագիտական աշխատանքի։
Միայն տարիներ անց ամուսնացա և Նարեին ունեցա։
Իմ որոշումը նրա ծնվելու հետ ոչ մի կապ չուներ։
— Բայց դու ինձ ասել էիր, որ երեխայի պատճառով ուսումդ չես ավարտել,— ասաց Գագիկը։
— Գիտեմ։
— Ինչո՞ւ։
Ես երկար լռեցի։
Հետո պատասխանեցի.
— Որովհետև երբ դադարեցրի, բոլորը հիասթափվեցին։ Իմ ծնողները, ծանոթները։ Ամեն մեկը հարցնում էր՝ ինչու լավ հնարավորությունս կորցրի։
Դժվարությամբ շարունակեցի.
— Երբ արդեն ընտանիք ունեի, ավելի հեշտ էր ասել՝ երեխայիս պատճառով չհասցրի։
Գագիկը նստեց։
— Այսինքն՝ դու քո որոշման պատասխանատվությունը դրել ես աղջկադ վրա։
Արցունքները հոսեցին աչքերիցս։
— Այո։
Այդ բառը հազիվ արտաբերեցի։
Նարեն վեր կացավ։
— Գիտե՞ս, մա՛մ, ինչքան անգամ եմ ինձ մեղավոր զգացել։
Նայեցի նրան։
— Երբ յոթերորդ դասարանում ասացի, որ ուզում եմ ուսուցչուհի դառնալ, դու ի՞նչ պատասխանեցիր։
Հիշեցի։
Ասել էի.
«Մանկավարժ էլ կարող ես լինել, բայց դու էն հնարավորությունը ունես, որ ես չեմ ունեցել»։
Նարեն շարունակեց.
— Հետո սկսեցի կենսաբանություն սովորել։ Քիմիա։ Մասնավոր պարապմունքներ։ Ամեն տարի ասում էի՝ գուցե բժշկականը իմ տեղը չէ։ Դու ասում էիր՝ սկզբում դժվար է, հետո կսիրես։
Գագիկը հարցրեց.
— Նարե՛, բա դու ինչո՞ւ ինձ չասեցիր։
Աղջիկս ցավոտ ժպտաց։
— Պա՛պ, դու էլ էիր ասում՝ մամայի երազանքը պիտի իրականություն դարձնենք։
Ամուսինս լռեց։
Այդ օրը բժշկական համալսարան ընդունվելը Նարեի համար ուրախություն չէր դարձել։
Նա վախենում էր, որ եթե ընդունելությունն ընդունի, արդեն ավելի դժվար կլինի ասել՝ սա իր ուզած ճանապարհը չէ։
Բայց միաժամանակ վախենում էր հրաժարվելուց։
Վեց տարվա պարապմունքներ։
Մեր ծախսած գումարները։
Ուսուցիչների սպասումները։
Հարազատների շնորհավորանքները։
Եվ մոր «կիսատ երազանքը», որը փորձում էր լրացնել իր կյանքով։
— Մա՛մ, ես քեզ սիրում եմ,— ասաց աղջիկս։— Բայց ես չեմ ուզում քեզ ապացուցել, որ դու ճիշտ ես ապրել։
Այդ խոսքից հետո գլուխս բարձրացնել չկարողացա։
Երեկոյան Նարեն ասաց, որ ուզում է գնալ զբոսնելու։
Գագիկը փորձեց կանգնեցնել։
— Աղջի՛կս, էս վիճակում դուրս մի՛ գնա։
Բայց նա պատասխանեց.
— Հենց հիմա մենակ քայլելու կարիք ունեմ։
Ես ասացի.
— Թող գնա։
Աղջիկս հեռացավ։
Մի քանի ժամ հետո վերադարձավ ավելի հանգիստ։
Նստեց սեղանի մոտ։
— Ես որոշել եմ՝ բժշկականում չեմ սովորելու։
Գագիկը ծանր շունչ քաշեց։
— Իսկ ի՞նչ ես անելու։
— Ուզում եմ մանկավարժություն սովորել։ Տարրական դասարանների ուսուցչուհի դառնալ։
Ամուսինս զարմացավ։
— Դու իսկապե՞ս էդքան ժամանակ է՝ դա ես ուզում։
— Հա՛։
Նարեն երեք տարի կամավոր օգնում էր մեր հարևանի երկու փոքր երեխաներին դասերը պատրաստել։
Սկզբում պարզապես նրանց հետ էր կարդում։
Հետո սկսեց ինքնուրույն վարժություններ մտածել։
Մի անգամ նույնիսկ դպրոցում ուսուցչուհուն օգնել էր փոքր դասարանցիների համար ընթերցանության խաղ կազմակերպել։
Ես այդ ամենը տեսնում էի։
Բայց մտածում էի՝ պարզապես լավ զբաղմունք է։
Նրա իսկական հետաքրքրությունը չէի նկատել։
Այժմ հասկացա՝ աղջիկս իրեն ամենաերջանիկը զգում էր ոչ թե բժշկական գրքերի հետ, այլ երբ փոքր երեխաներից մեկը վերջապես հասկանում էր դժվար դասը։
Հաջորդ օրը Նարեն զանգեց համապատասխան ուսումնական հաստատություն։
Պարզեց, թե ինչ ընթացակարգով և ինչ ժամկետներում կարող է դիմել իր ընտրած մասնագիտության համար։
Ընդունելության ընթացիկ փուլում իր նախատեսած ծրագիրն արդեն փակված էր։
Սա նշանակում էր, որ հնարավոր է՝ ստիպված լինի հաջորդ տարի դիմել։
Նարեն լսեց պայմանները։
Հետո ասաց.
— Լավ։ Ես պատրաստ եմ սպասել ու նորից պատրաստվել։
Գագիկը երեկոյան հարցրեց.
— Դու չե՞ս վախենում մեկ տարի կորցնելուց։
Աղջիկս պատասխանեց.
— Ավելի շատ վախենում եմ վեց տարի սովորելուց հետո հասկանալ, որ ուրիշի կյանքով եմ ապրել։
Հաջորդ շաբաթ նա սկսեց կամավոր օգնել մի փոքրիկ կրթական խմբակում։
Այնտեղ երեխաներին օգնում էին ընթերցանության ու հաշվելու հարցերում։
Նարեն սկզբում միայն հետևում էր փորձառու մանկավարժներին։
Հետո սկսեց մասնակցել պարապմունքներին։
Ամեն երեկո տուն էր գալիս ու պատմում.
— Այսօր մի տղա վերջապես հասկացավ կոտորակները։
Կամ.
— Մի աղջիկ առաջին անգամ ամբողջ էջը բարձրաձայն կարդաց։
Ես լսում էի։
Եվ հիշում, թե որքան հազվադեպ էր աղջիկս այդպիսի ոգևորությամբ խոսում բժշկական պարապմունքներից։
Մի օր Գագիկը ինձ ասաց.
— Գիտե՞ս՝ ես էլ եմ իրեն ճնշել։
Ես նայեցի նրան։
— Մենք երկուսս էլ։
Նա երկար լռեց։
— Բայց ես դեռ դժվարությամբ եմ ընդունում, որ էդքան պատրաստվելուց հետո բժշկական չի գնալու։
— Ես էլ եմ դժվարությամբ ընդունում։
Հետո ավելացրի.
— Բայց դժվար լինելը չի նշանակում՝ կարող ենք իր փոխարեն ընտրել։
Այդ երեկո առաջին անգամ ամուսնուս հետ խոսեցինք ոչ թե այն մասին, թե ինչ պիտի դառնա Նարեն, այլ թե ինչ ենք անելու, եթե նա իր ընտրած ճանապարհով գնա։
Նարեն իր բժշկական ընդունելությունը չհաստատեց և սկսեց պատրաստվել հաջորդ ընդունելության փուլին։
Դա հեշտ որոշում չէր։
Մեր ծանոթներից ոմանք նույնիսկ չէին հավատում։
— Բարձր միավորներով ընդունվել ու չգնա՞լ,— ասում էին։
Նարեն սկզբում փորձում էր բոլորին բացատրել։
Հետո հոգնեց։
Մի օր ասաց.
— Մա՛մ, պարտադիր չէ, որ բոլորը համաձայն լինեն ինձ հետ։
Պատասխանեցի.
— Պարտադիր չէ։
Նա ժպտաց։
— Լավ է, որ դու էլ ես հասկանում։
Ձմռանը մեր տան հարևանուհին զանգեց։
Նրա փոքր տղան դպրոցում դժվարանում էր բարձրաձայն կարդալ։
Խնդրեց, որ Նարեն մի քանի օր օգնի։
Աղջիկս համաձայնեց։
Երկու շաբաթ աշխատեցին։
Մի երեկո տղան եկավ մեր տուն՝ ձեռքին գրադարանի փոքրիկ գիրք։
— Նարե՛, ուզում եմ քեզ համար կարդալ։
Նստեց։
Բացեց գիրքը։
Սկզբում դանդաղ էր կարդում։
Հետո՝ ավելի վստահ։
Մի քանի բառ սխալվեց, Նարեն հանգիստ օգնեց։
Երբ ավարտեց, Նարեն ժպտաց։
— Տեսա՞ր՝ կարողացար։
Տղան ուրախությունից գրկեց նրան։
Ես կանգնած էի խոհանոցի դռան մոտ։
Նայեցի աղջկաս։
Նրա դեմքին այնպիսի ուրախություն կար, որը երբեք չէի տեսել ընդունելության բարձր միավորները ստանալիս։
Այդ գիշեր մտա նրա սենյակ։
Բժշկական գրքերն արդեն փակ արկղերում էին։
Սեղանին մանկավարժության նախապատրաստական նյութերն էին։
— Նարե՛, մի բան եմ ուզում ասել։
Նա շրջվեց։
— Ասա՛, մա՛մ։
— Ես ժամանակին ամաչում էի ասել, որ բժշկականը իմ տեղը չէր։ Դրա համար իմ որոշումը քո ծնվելու հետ կապեցի։
Աչքերս լցվեցին։
— Ես չպիտի քեզ ստիպեի ապրել էն որոշման հետևանքով, որը ես ինքս էի կայացրել։
Նարեն լուռ լսեց։
Հետո ասաց.
— Ես դեռ բարկացած եմ, մա՛մ։
Գլխով արեցի։
— Հասկանում եմ։
— Բայց ուզում եմ՝ դու էլ քո գործի մասին պատմես։ Դու միշտ ասում ես՝ պարզապես կար եմ անում։
Զարմացա։
Նա շարունակեց.
— Քեզ դուր է գալիս էդ աշխատանքը։ Ինչո՞ւ ես ձևացնում, թե բժշկականը չավարտելով կյանքդ փչացել է։
Երկար ժամանակ ոչինչ չասացի։
Հետո ծիծաղեցի՝ արցունքներիս միջից։
— Երևի որովհետև տարիներով նույն պատմությունն եմ կրկնել։
Գարնանը աղջիկս կրկին սկսեց ընդունելության պատրաստվել։
Այս անգամ իր ընտրած մասնագիտության համար։
Ես էլ աշխատանքային փոքրիկ սեղանս տուն բերեցի և սկսեցի երեկոները հագուստի նոր ձևվածքներ պատրաստել։
Երբեմն Նարեն նստում էր իմ կողքին՝ իր գրքերով։
Երկուսս էլ զբաղված էինք։
Բայց այլևս իրար չէինք հարցնում՝ արդյոք մյուսը կատարո՞ւմ է այն երազանքը, որը մենք ժամանակին չենք իրականացրել։
Մի երեկո Նարեն ասաց.
— Մա՛մ, ես մինչև հիմա հիշում եմ էն օրը, երբ բժշկական ընդունվեցի։
— Ես էլ։
— Բայց էդ օրը հիմա ուրիշ ձև եմ հիշում։
— Ինչպե՞ս։
Նա ժպտաց։
— Էն օրը, երբ վերջապես հասկացա, որ կարող եմ ընտրել։
Ես մոտեցա ու համբուրեցի նրա ճակատը։
Հաջորդ առավոտ նա սովորականի պես գնաց երեխաների հետ պարապմունքի։
Իսկ ես առաջին անգամ հարևանուհուս հետ խոսելիս չասացի՝ «Աղջիկս ապագա բժիշկ է»։
Ասացի.
— Նարեն ուզում է ուսուցչուհի դառնալ։ Ու հիմա հենց դրա համար է պատրաստվում։
