Ութամյա թոռանս ծննդյան օրը երեք անծանոթ կին հայտնվեցին մեր բակում, և երեքն էլ նրան «իմ սիրելի թոռնիկ» անվանեցին։ Առաջինը 72 տարեկան էր, երկրորդը՝ 65, երրորդը՝ մոտ 70։ Նրանք իրար չէին ճանաչում, բայց բոլորն էլ թոռանս հետ բազմաթիվ լուսանկարներ ունեին։ Ես շփոթված հարցրի աղջկաս. «Քե՛յթ, սրանք ովքե՞ր են»։ Նա գունատվեց ու խնդրեց, որ հյուրերի ներկայությամբ ոչինչ չհարցնեմ։ Բայց փոքրիկ Օլիվերը հանկարծ բացականչեց. «Տատի՛, մայրիկը ինձ ամեն շաբաթ տանում է այս տատիկների մոտ, և նրանք փող են տալիս, որ ես իրենց թոռնիկը լինեմ»։ Ես քարացա։ Իսկ երբ կանանցից մեկը հանեց պայուսակից թոռանս հոր մանկության լուսանկարը, հասկացա, որ աղջիկս միայն գումարի համար չէր այս ամենն արել։ Նա ութ տարի ինձանից թաքցրել էր մի մարդու գոյությունը, որն ամբողջ կյանքում փորձել էր տեսնել երեխային…
Իմ անունը Էլեն է։
Վաթսուն տարեկան եմ։
Միակ աղջիկս՝ Քեյթը, երեսունչորս տարեկան է։
Նրա որդուն՝ Օլիվերին, աշխարհում ամեն ինչից շատ եմ սիրում։
Երբ աղջիկս հղիացավ, երեխայի հայրը՝ Մարկը, հրաժարվեց միասին ապրել ու հեռացավ։
Քեյթը շատ ծանր տարավ բաժանումը։
Ես օգնեցի նրան ծննդաբերությունից հետո, հետո էլ տարիներ շարունակ հնարավորությանս չափ աջակցեցի։
Աղջիկս աշխատում էր գեղեցկության սրահում։
Վերջին շրջանում հաճախ էր դժգոհում, որ գումարը չի բավականացնում։
Ես էլ մտածում էի՝ միայնակ մայր է, հեշտ չէ։
Ամեն ամիս որոշ գումար էի տալիս։
Երբեմն երեխային ինձ մոտ էի պահում։
Եվ երբեք չէի պատկերացնում, որ Քեյթը ուրիշ եկամտի աղբյուր էլ ունի։
Այդ շաբաթ օրը Օլիվերի ութերորդ ծննդյան օրն էր։
Ես մեծ տորթ էի պատվիրել։
Աղջիկս բակում գունավոր փուչիկներ էր կախել։
Երեխաները վազվզում էին։
Ամեն ինչ գեղեցիկ էր։
Մինչև դարպասի մոտ կանգ առավ մի սպիտակ մեքենա։
Դրանից իջավ շիկահեր, տարեց կին՝ մեծ նվերների տոպրակով։
— Օլիվե՜ր, տատիկիդ չե՞ս գրկելու։
Թոռս ուրախ վազեց դեպի նրան։
— Տատի՛ Մերի։
Ես զարմացած նայեցի։
Մի քանի րոպե անց եկավ երկրորդ կինը։
Օլիվերը նրան նույնպես գրկեց։
— Տատի՛ Ջոան։
Իսկ երբ երրորդ կինը հայտնվեց՝ գեղեցիկ մանուշակագույն վերարկուով, երեխաս միանգամից լրջացավ։
Նա վազեց դեպի Քեյթը։
Բռնեց նրա ձեռքը։
— Մա՛մ, Ռոզա տատիկն էլ է եկել։
Քեյթի ձեռքից բաժակը ընկավ։
Նա գունատվեց։
Իսկ տարեց կինը մոտեցավ ինձ ու ասաց.
— Դուք Էլե՞նն եք։ Վերջապես ծանոթացանք։ Ես Մարկի մայրն եմ։
Այդ պահին շունչս կտրվեց։
Որովհետև աղջիկս ինձ տարիներ շարունակ վստահեցրել էր, որ Մարկի ծնողները վաղուց մահացել են։
Շարունակությունը՝ առաջին մեկնաբանությունում
Առաջին մեկնաբանություն
— Դուք Մարկի մա՞յրն եք,— հազիվ հարցրի։
Կինը գլխով արեց։
— Այո։ Իմ անունը Ռոզա է։
Նա նայեց Օլիվերին։
— Ութ տարի է՝ սպասում եմ, որ այս օրը գա։
Ես ոչինչ չէի հասկանում։
Քեյթը շտապ մոտեցավ։
— Ռոզա՛, մենք պայմանավորվել էինք, որ այստեղ չեք գալու։
Տարեց կինը հանգիստ պատասխանեց.
— Ո՛չ, Քեյթ։ Դու ասացիր, որ չեմ կարող գալ։ Իսկ Օլիվերն ինքն է ինձ հրավիրել։
Աղջիկս շրջվեց դեպի երեխային։
— Օլիվե՛ր, դու ինչո՞ւ…
Բայց ես ընդհատեցի նրան։
— Քե՛յթ, հիմա դու ինձ ամեն ինչ կբացատրես։
Նա նայեց հյուրերին։
— Մա՛մ, խնդրում եմ, ոչ այստեղ։
Մենք մտանք տուն։
Երեք կանայք նույնպես ներս եկան։
Օլիվերը մնաց բակում՝ ընկերների հետ խաղալու։
Երբ դուռը փակեցի, ուղիղ նայեցի աղջկաս։
— Սկսի՛ր։
Առաջինը խոսեց Մերին։
Նա պատմեց, որ մոտ մեկ տարի առաջ ծանոթացել է Քեյթի հետ տարեցների ժամանցային կենտրոնում։
Մերին այրի էր։
Երեխաներն ապրում էին ուրիշ քաղաքներում։
Նա հաճախ իրեն միայնակ էր զգում։
Քեյթը կենտրոնում ժամանակավոր աշխատանք էր անում՝ օգնելով միջոցառումների կազմակերպմանը։
Մի օր Մերին պատմել էր, որ շատ է կարոտում իր թոռներին։
Քեյթն առաջարկել էր.
— Եթե ուզում եք, շաբաթ օրը Օլիվերին կբերեմ։ Շատ շփվող երեխա է։
Մերին ուրախությամբ համաձայնել էր։
Հաջորդ շաբաթ Օլիվերը գնացել էր նրա տուն։
Միասին թխվածքաբլիթ էին պատրաստել, խաղացել, զբոսնել։
Մերին այնքան էր ուրախացել, որ Քեյթին գումար էր առաջարկել՝ իր ժամանակի ու երեխայի հետ ճանապարհ գալու ծախսերի համար։
— Ես ասացի, որ կարող եմ ամեն շաբաթ վճարել,— պատմեց կինը։— Մենակ էի ապրում։ Իսկ Օլիվերի հետ տունս նորից կենդանացավ։
Հետո Քեյթը սկսել էր երեխային պարբերաբար տանել։
Մերին նրան «թոռնիկ» էր անվանում։
Օլիվերն էլ՝ «տատիկ»։
Ես շփոթված նայեցի աղջկաս։
— Դրա համար գումա՞ր էիր ստանում։
Քեյթը գլխով արեց։
— Այո։
— Որքա՞ն։
— Շաբաթական յոթանասունհինգ դոլար։
Չէի կարողանում հավատալ։
Բայց Ջոանի պատմությունը գրեթե նույնն էր։
Նա նույնպես միայնակ էր ապրում։
Նույն կենտրոնից էր ճանաչում Քեյթին։
Եվ նույնպես վճարում էր երեխայի հետ շաբաթական մի քանի ժամ անցկացնելու համար։
Մի պահ մտածեցի, որ գոնե այդ երկու կանայք գիտեին՝ ինչ պայմանավորվածության են մասնակցում։
Բայց հետո շրջվեցի դեպի Ռոզան։
— Իսկ դո՞ւք։
Նա երկար լռեց։
Հետո ասաց.
— Ես երբեք չեմ ցանկացել ուրիշի թոռնիկին վարձել, Էլե՛ն։ Ես ուզում էի իմ սեփական թոռանը ճանաչել։
Պարզվեց՝ Մարկը իսկապես հեռացել էր Քեյթից դեռ հղիության ընթացքում։
Բայց նրա ծնողները կենդանի էին։
Եվ ավելին՝ Մարկի մայրը դեռ այն ժամանակ էր փորձել կապ հաստատել աղջկաս հետ։
Ռոզան պատմեց, որ որդու վարքը երբեք չի արդարացրել։
— Ես Մարկին ասացի՝ երեխայից փախչելը նրան գոյություն չունեցող չի դարձնում։
Մարկն այդ ժամանակ արդեն ուրիշ քաղաքում էր ապրում։
Ռոզան մի քանի անգամ զանգել էր Քեյթին։
Առաջարկել էր օգնել։
Նույնիսկ ցանկացել էր մասնակցել երեխայի ծնունդին։
Բայց աղջիկս հրաժարվել էր։
Հետո փոխել էր հեռախոսահամարը։
Եվ այդպես կապը կտրվել էր։
— Ութ տարի շարունակ փորձել եմ նրան գտնել,— ասաց Ռոզան։— Ես չէի ուզում խառնվել նրանց հարաբերություններին։ Պարզապես ուզում էի իմանալ՝ թոռս լավ է՞։
Ես շրջվեցի դեպի Քեյթը։
— Դու ինչո՞ւ ինձ ասացիր, որ Մարկի ծնողները մահացել են։
Աղջիկս լաց եղավ։
— Որովհետև չէի ուզում նրանց տեսնել։
— Բայց երեխադ ի՞նչ մեղք ուներ։
Նա չպատասխանեց։
Ռոզան շարունակեց.
— Վերջապես անցած տարի իմացա, թե որ կենտրոնում է աշխատում Քեյթը։ Գնացի նրա հետ հանդիպելու։
Ես լսում էի շունչս պահած։
— Նա սկզբում նույնիսկ չուզեց խոսել։ Հետո ասաց, որ կարող եմ երբեմն տեսնել երեխային, բայց միայն իր պայմաններով։
— Ի՞նչ պայմաններով,— հարցրի։
Ռոզան հայացքն իջեցրեց։
— Ամեն հանդիպման համար երկու հարյուր դոլար։
Այդ պահին ներսումս ինչ-որ բան սառեց։
— Քե՛յթ, դու սեփական երեխայի տատիկի՞ց ես գումար վերցրել, որ թույլ տաս թոռանը տեսնել։
Աղջիկս հեկեկում էր։
— Մա՛մ, ես դժվար վիճակում էի։
— Դժվար վիճակում լինելը քեզ իրավունք չէր տալիս նման բան անել։
Նա սրբեց արցունքները։
— Ես մտածում էի՝ եթե ինքը այդքան ուզում է տեսնել, գոնե թող օգնի երեխայի ծախսերին։
Ռոզան հանգիստ ասաց.
— Ես պատրաստ էի օգնել առանց որևէ պայմանի։ Բայց Քեյթը միայն այդպես էր համաձայնում։
Նա պատմեց, որ առաջին հանդիպումը եղել էր քաղաքի զբոսայգում։
Օլիվերը սկզբում ամաչել էր։
Բայց հետո սկսել էր խոսել դպրոցից, խաղերից, սիրելի հեծանվից։
Ռոզան նրան պաղպաղակ էր գնել։
Երբ երեխան հրաժեշտ էր տալիս, անսպասելիորեն հարցրել էր.
— Դուք իսկապե՞ս իմ տատիկն եք։
Ռոզան գլխով էր արել։
Իսկ Օլիվերն ասել էր.
— Բայց մայրիկն ասում է, որ իմ մյուս տատիկներն ուղղակի խաղում են ինձ հետ։
Տարեց կինը հասկացել էր, որ երեխան շփոթված է։
Հաջորդ հանդիպմանը Քեյթին խնդրել էր այլևս չստիպել որդուն տարբեր պատմություններ հորինել։
Բայց աղջիկս պատասխանել էր.
— Եթե չեք ուզում, կարող եք այլևս չգալ։
Ռոզան լռել էր։
Որովհետև վախեցել էր կորցնել թոռանը տեսնելու միակ հնարավորությունը։
Այդ պահին խոհանոցի դուռը բացվեց։
Օլիվերն էր։
Ձեռքին մեծ կտոր տորթ կար։
— Տատի՛, ինչո՞ւ եք բոլորդ լաց լինում։
Ես շտապ սրբեցի աչքերս։
— Ոչինչ, սիրելի՛ս։
Նա նայեց մորը։
Հետո երեք կանանց։
— Ես վա՞տ բան եմ արել։
Սիրտս սեղմվեց։
— Ինչո՞ւ ես այդպես մտածում։
Օլիվերը գլուխը կախեց։
— Մայրիկն ասում էր, որ չի կարելի բոլոր տատիկներին նույն տեղը հրավիրել։
Քեյթը փակեց աչքերը։
Երեխան շարունակեց.
— Բայց ես ուզում էի, որ բոլորը գան։ Մերին ինձ հեծանիվ է սովորեցնում քշել, Ջոանն ինձ թխվածքաբլիթներ է պատրաստում, իսկ Ռոզան պատմում է պապիկիս մասին։
Հետո նա մի բան ասաց, որն ինձ վերջնականապես կոտրեց։
— Մա՛մ, դու բարկանո՞ւմ ես, որ Ռոզան առանց փող տալու է եկել։
Սենյակում կատարյալ լռություն տիրեց։
Ռոզան ձեռքը տարավ բերանին։
Ես ծնկի իջա թոռանս առաջ։
— Օլիվե՛ր, դու գիտե՞ս, թե ինչու էին այդ կանայք գումար տալիս մայրիկիդ։
Նա գլխով արեց։
— Որ ես նրանց թոռնիկը լինեմ։
— Իսկ դու ուզո՞ւմ էիր գնալ։
Նա մի պահ մտածեց։
— Երբեմն՝ այո։ Երբեմն ուզում էի ընկերներիս հետ խաղալ, բայց մայրիկն ասում էր, որ պայմանավորվել ենք։
Ես գրկեցի նրան։
Եվ հասկացա, որ այս պատմության ամենամեծ խնդիրը նույնիսկ գումարը չէր։
Այլ այն, որ ութամյա երեխային ստիպել էին իր ժամանակն ու զգացմունքները ներկայացնել որպես վճարովի պարտականություն։
Երբ Օլիվերը նորից դուրս եկավ, Քեյթը նստեց աթոռին։
Նա այլևս չէր փորձում արդարանալ։
Պարզապես ասաց.
— Ես կորցրել էի աշխատանքս։
Զարմացած նայեցի նրան։
— Ե՞րբ։
— Տասնմեկ ամիս առաջ։
— Բայց դու ինձ ասում էիր, որ դեռ սրահում ես աշխատում։
Նա գլխով արեց։
— Գիտեմ։
Պարզվեց՝ սրահը փակվել էր։
Քեյթը մի քանի ամիս չէր կարողացել կայուն աշխատանք գտնել։
Խնայողությունները սպառվել էին։
Բնակարանի վարձը, սնունդը, Օլիվերի դպրոցի ծախսերը կուտակվել էին։
Իսկ ես այդ ընթացքում կարծում էի, թե աղջիկս պարզապես քիչ է վաստակում։
— Ինչո՞ւ ինձ չասացիր,— հարցրի։
Նա լաց եղավ։
— Որովհետև դու արդեն այնքան ես օգնում ինձ։ Ամաչում էի։
— Եվ փոխարենը որոշեցիր տղայիդ ուրիշների մոտ տանել՝ գումարի դիմաց։
Քեյթը գլուխը կախեց։
— Սկզբում դա իսկապես պարզապես այցելություն էր։ Հետո տեսա, որ այդ կանայք ուրախանում են, Օլիվերն էլ սիրում է նրանց հետ ժամանակ անցկացնել։ Մտածեցի՝ ոչ մեկին վատ բան չեմ անում։
Նա մի պահ լռեց։
— Բայց հետո սկսեցի շաբաթներն այնպես դասավորել, որ հնարավորինս շատ այցելություններ լինեն։ Երբ Օլիվերը չէր ուզում գնալ, համոզում էի։ Երբեմն էլ ասում էի, որ գումար է պետք։
Ես երկար նայեցի աղջկաս։
— Իսկ Ռոզայի՞ն ինչու թույլ չտվեցիր պարզապես տատիկ լինել։
Քեյթը հեկեկաց։
— Որովհետև Մարկի վրա այնքան էի բարկացած, որ ուզում էի նրա ընտանիքն էլ զգար, թե ինչ է նշանակում երեխայից հեռու մնալ։
Ռոզան կամաց ասաց.
— Բայց Մարկի արածի համար ինձ ու Օլիվերին էիր պատժում։
Քեյթը ոչինչ չպատասխանեց։
Այդ երեկո ծննդյան խնջույքը շարունակվեց։
Ես խնդրեցի Քեյթին, որ երեխաների առաջ այլևս ոչինչ չքննարկենք։
Օլիվերը վազվզում էր ընկերների հետ։
Երբեմն մոտենում էր Մերիին։
Հետո Ջոանին։
Իսկ Ռոզայի կողքին նստեց երկար ժամանակ։
Նա պատմում էր, թե ինչպես էր Մարկը փոքր տարիքում հեծանիվ վարել սովորում։
Օլիվերը ծիծաղում էր։
Ես հեռվից նայում էի նրանց։
Ու մտածում՝ ինչքան տարիներ էին կորցրել։
Երբ եկավ նվերները բացելու պահը, թոռս Ռոզայից փոքրիկ փաթեթ ստացավ։
Ներսում հին, բայց շատ լավ պահպանված մանկական գիրք էր։
Առաջին էջին գրված էր.
«Մարկին՝ մայրիկից։ 1996 թվական»։
Օլիվերը զարմացած նայեց։
— Սա պապայի՞նն է եղել։
Ռոզան ժպտաց։
— Այո։ Նա քո տարիքում ամեն երեկո կարդում էր։
Երեխան գիրքը գրկեց։
Հետո հանկարծ հարցրեց.
— Իսկ պապան գիտի՞, որ ես ութ տարեկան դարձա։
Ռոզայի ժպիտը մարեց։
Ես նայեցի Քեյթին։
Նա գլուխը կախեց։
Ռոզան երեխային հանգիստ պատասխանեց.
— Նա գիտի, սիրելի՛ս։ Բայց դեռ չի սովորել քո կյանքում այնպիսի տեղ ունենալ, ինչպիսին դու արժանի ես։ Դա քո մեղքը չէ։
Օլիվերը մի պահ լռեց։
Հետո ասաց.
— Այդ դեպքում ես գիրքը կպահեմ։ Գուցե մի օր ինքը գա ու ինձ հետ կարդա։
Այդ խոսքերից նույնիսկ Քեյթը սկսեց լաց լինել։
Հաջորդ շաբաթ մենք նորից հավաքվեցինք։
Այս անգամ առանց խնջույքի։
Ես, Քեյթը, Ռոզան և Օլիվերը։
Աղջիկս ինքն էր խնդրել հանդիպել։
Նա պատմեց, որ արդեն նոր աշխատանք է գտել՝ մի փոքրիկ սրահում։
Դեռ շատ գումար չէր վաստակելու, բայց կարողանալու էր աստիճանաբար կարգավորել իր ծախսերը։
Հետո շրջվեց դեպի Ռոզան։
— Ես ուզում եմ ներողություն խնդրել։
Տարեց կինը լուռ լսում էր։
— Ես իրավունք չունեի գումար պահանջելու, որ սեփական թոռանդ տեսնես։
Ռոզայի աչքերը լցվեցին արցունքներով։
Քեյթը շարունակեց.
— Եթե դու դեռ ցանկանում ես, կարող ես Օլիվերի հետ շփվել։ Առանց վճարելու։ Պարզապես որպես նրա տատիկ։
Ռոզան մի քանի վայրկյան ոչինչ չասաց։
Հետո մոտեցավ աղջկաս։
— Ես ութ տարի սպասել եմ այդ խոսքերին։
Նրանք գրկախառնվեցին։
Բայց ես գիտեի, որ այդ գրկախառնությամբ ամեն ինչ միանգամից չի շտկվելու։
Քեյթը պետք է վերականգներ ոչ միայն մեր, այլև սեփական որդու վստահությունը։
Անցած կիրակի Օլիվերը զանգեց ինձ։
— Տատի՛ Էլեն, վաղը պաղպաղակի գնո՞ւմ ենք։
Ժպտացի։
— Իհարկե։
Նա հանկարծ ավելացրեց.
— Կարո՞ղ ենք Ռոզային էլ վերցնել։
— Կարող ենք, սիրելի՛ս։
Մի պահ լռեց։
Հետո հարցրեց.
— Իսկ Մերին ու Ջոա՞նը։
Ես ծիծաղեցի։
— Եթե իրենք ուզեն, ինչո՞ւ ոչ։
Օլիվերն ուրախացավ։
— Ուրեմն չորս տատիկով կգաք։
Հաջորդ օրը մենք իսկապես հանդիպեցինք։
Մերին ու Ջոանը այլևս գումար չէին վճարում։
Պարզապես ցանկացել էին տեսնել տղային, որի հետ արդեն մտերմացել էին։
Ռոզան նույնպես եկել էր։
Իսկ ես առաջին անգամ այդ կանանց կողքին նստած ինձ ոչ թե խաբված, այլ տարօրինակորեն հանգիստ զգացի։
Օլիվերը վազեց պաղպաղակի կրպակի մոտ։
Հետո շրջվեց ու գոռաց.
— Տատիկնե՜ր, ո՞վ է ինձ պաղպաղակ առնելու։
Չորսս էլ միաժամանակ բարձրացրինք ձեռքերս։
Երեխան սկսեց ծիծաղել։
Բայց հետո վազեց դեպի ինձ ու շշնջաց.
— Տատի՛, գիտե՞ս որն է ամենալավը։
— Ի՞նչը։
Նա ժպտաց։
— Որ հիմա կարող եմ նրանց տեսնել, նույնիսկ եթե մայրիկը ոչ մի փող չստանա։
Ես ամուր գրկեցի թոռանս։
Այդ օրը վերջապես հասկացա, թե ինչու էր երեխան իր ծննդյան խնջույքին գաղտնի հրավիրել բոլոր երեք կանանց։
Նա չէր ուզում նրանց կորցնել։
Բայց չէր էլ ուզում շարունակել ձևացնել, թե սերը մի բան է, որի համար ամեն շաբաթ ինչ-որ մեկը պետք է գումար վճարի։
Եվ հիմա, երբ նրա կյանքում չորս տատիկ կա, ես միայն մի բան եմ ցանկանում։
Որ Օլիվերը մեծանա՝ երբեք չմտածելով, թե որևէ մեկի սերը պահպանելու համար պետք է դեր խաղա։
