Որդիս մահացել էր, բայց հինգ տարեկան աղջիկս պնդում էր, որ տեսել է նրան հարևանի պատուհանում։ Երբ գնացի ու թակեցի այդ տան դուռը, աչքերիս չէի հավատում։Այդ առավոտ այլևս չէի կարողանում դիմանալ։
Ամուսինս՝ Իթանը, արդեն աշխատանքի էր գնացել, իսկ հինգ տարեկան աղջիկս՝ Էլան, իր սենյակում խաղում էր ու կամացուկ երգում։
Ես կանգնած էի պատուհանի մոտ և նայում էի փողոցի մյուս կողմում գտնվող բաց դեղին տանը։
Որքան երկար էի նայում, այնքան ավելի ուժեղ էր դառնում ներսումս առաջացած անհանգստությունը։
Կարծես ինչ-որ ձայն շշնջար.
«Գնա՛։ Պարզի՛ր՝ ինչ է կատարվում»։
Ամեն ինչ սկսվել էր մեկ շաբաթ առաջ, երբ Էլան մատնացույց էր արել այդ տունն ու ասել, որ պատուհանում տեսել է իր մահացած եղբորը։
Նա նույնիսկ պնդում էր, որ եղբայրը ժպտացել ու ձեռքով արել է իրեն։
Այդ խոսքերից աշխարհս նորից փուլ էր եկել։
Մի՞թե վիշտը կարող էր այդքան դաժանորեն խաբել մարդու գիտակցությունը։
Թե՞ մեր խաղաղ փողոցում իսկապես ինչ-որ անհասկանալի բան էր կատարվում։
Արդեն մեկ ամիս էր անցել այն օրից, երբ կորցրել էի որդուս՝ Լուկասին։
Նա ընդամենը ութ տարեկան էր։
Դպրոցից հեծանիվով տուն էր վերադառնում, երբ վարորդներից մեկը չէր նկատել նրան։
Մի ակնթարթում ես կորցրել էի իմ տղային։
Այդ օրվանից կյանքը վերածվել էր անվերջանալի մոխրագույն օրերի։
Նույնիսկ մեր տունն էր փոխվել։
Կարծես պատերն էլ էին սգում Լուկասի մահը։
Երբեմն մտնում էի նրա սենյակ և երկար կանգնում գրասեղանի մոտ։
Այնտեղ դեռ կիսատ հավաքած լեգոն էր։
Գրքերը բաց էին մնացել։
Իսկ բարձից դեռ զգացվում էր նրա շամպունի թույլ բույրը։
Ամեն ինչ այնպես էր, կարծես նա պարզապես դուրս էր եկել սենյակից և շուտով վերադառնալու էր։
Բայց ես գիտեի, որ դա այլևս երբեք տեղի չի ունենա։
Վիշտը գալիս էր ալիքներով։
Մի առավոտ հազիվ էի կարողանում անկողնուց վեր կենալ։
Հաջորդ օրը ստիպում էի ինձ ժպտալ, նախաճաշ պատրաստել և ձևացնել, թե դեռ կարողանում եմ ապրել սովորական կյանքով։
Իթանը փորձում էր ուժեղ լինել մեր երկուսի համար։
Բայց նրա աչքերում տեսնում էի այն ցավը, որը նա փորձում էր թաքցնել։
Վերջին շրջանում ավելի երկար էր աշխատում։
Իսկ տուն վերադառնալիս Էլային այնպես ամուր էր գրկում, կարծես վախենում էր նրան էլ կորցնել։
Լուկասի մասին գրեթե չէր խոսում։
Բայց մեր որդու ծիծաղի փոխարեն տանը տիրող լռությունն ամեն ինչ ասում էր։
Իսկ Էլան…
Իմ խելացի, հետաքրքրասեր փոքրիկ աղջիկը։
Նա ընդամենը հինգ տարեկան էր։
Չափազանց փոքր՝ մահը լիովին հասկանալու համար։
Բայց բավական մեծ՝ եղբոր բացակայությունը զգալու համար։
Երբեմն քնելուց առաջ հարցնում էր.
— Մա՛մ, Լուկասը հիմա հրեշտակների հե՞տ է։
— Այո՛, սիրելի՛ս։ Նրանք հոգ են տանում նրա մասին։ Հիմա նա ապահով է։
Բայց ամեն անգամ այդ խոսքերն ասելիս կոկորդս սեղմվում էր։
Իթանն ու Էլան այն ամենն էին, ինչ մնացել էր ինձ։
Եվ որքան էլ ցավոտ լիներ նույնիսկ ապրելը, ամեն օր հիշեցնում էի ինքս ինձ, որ պետք է ուժեղ մնամ նրանց համար։
Սակայն մեկ շաբաթ առաջ ամեն ինչ փոխվեց։
Շարունակությունը՝ առաջին մեկնաբանությունում
Առաջին մեկնաբանություն
Երեքշաբթի խաղաղ կեսօր էր։
Էլան նստած էր խոհանոցի սեղանի մոտ և նկարում էր։
Ես կանգնած էի լվացարանի առաջ ու ձևացնում էի, թե ամաններ եմ լվանում։
Իրականում նույն ափսեներն արդեն երկու անգամ լվացել էի։
Պարզապես ուզում էի ինչ-որ բանով զբաղեցնել ձեռքերս։
Հանկարծ Էլան ասաց.
— Մա՛մ, ես Լուկասին տեսա պատուհանի մոտ։
Ես կտրուկ շրջվեցի։
— Ո՞ր պատուհանի մոտ, սիրելի՛ս։
Նա մատնացույց արեց փողոցի մյուս կողմում գտնվող տունը։
Բաց դեղին տունը՝ տեղ-տեղ թափված ներկով ու մշտապես փակ վարագույրներով։
— Նա այնտեղ է,— ասաց Էլան։— Ինձ էր նայում։
Սիրտս սառեց։
Մի քանի վայրկյան չէի կարողանում հասկանալ նրա ասածը։
Հետո սրբեցի ձեռքերս և փորձեցի հնարավորինս մեղմ խոսել։
— Գուցե քեզ թվացել է, փոքրի՛կս։ Երբ շատ ենք կարոտում մեկին, երբեմն մեզ թվում է, թե տեսնում ենք նրան։ Դա պատահում է։
Բայց Էլան գլուխը տարուբերեց։
— Չէ՛, մա՛մ։ Նա ինձ ձեռքով արեց։
Նրա ձայնն այնքան հանգիստ ու համոզված էր, որ ավելի անհանգստացա։
Այդ երեկո, երբ աղջկաս պառկեցրի քնելու, սեղանին մի նկար նկատեցի։
Նա երկու տուն էր նկարել։
Երկու պատուհան։
Եվ մի տղա, որը փողոցի մյուս կողմից ժպտում էր։
Ձեռքերս դողացին, երբ վերցրի թուղթը։
Մի՞թե սա պարզապես երեխայի երևակայությունն էր։
Թե՞ վիշտն արդեն ինձ էլ էր ստիպում իրականությունը շփոթել հիշողությունների հետ։
Ավելի ուշ, երբ տունը լռեց, նստեցի պատուհանի մոտ և սկսեցի նայել փողոցին։
Դեղին տան վարագույրները փակ էին։
Պատշգամբի լույսը երբեմն թարթում էր՝ մեղմ լուսավորելով մուտքը։
Ինքս ինձ ասում էի, որ այնտեղ ոչինչ չկա։
Որ Էլան պարզապես կարոտում է եղբորը։
Բայց չէի կարողանում հայացքս հեռացնել։
Որովհետև շատ լավ գիտեի, թե ինչ է նշանակում Լուկասին ամենուր տեսնել։
Միջանցքում, որտեղ դեռ հիշում էի նրա ծիծաղը։
Բակում, որտեղ հեծանիվը դեռ կանգնած էր ցանկապատի մոտ։
Նրա սենյակում, որտեղ ամեն իր ինձ հիշեցնում էր որդուս։
Վիշտը տարօրինակ բաներ է անում մարդու հետ։
Այն փոխում է ժամանակի զգացողությունը։
Ստվերները վերածում է հիշողությունների։
Իսկ լռության մեջ ստիպում է լսել այն երեխայի ձայնը, որին այլևս երբեք չես լսելու։
Երբ Իթանն այդ երեկո վերադարձավ տուն, ինձ գտավ նույն տեղում։
Մոտեցավ ու ձեռքը դրեց ուսիս։
— Դու պետք է հանգստանաս,— կամաց ասաց։
— Կհանգստանամ,— շշնջացի՝ առանց տեղից շարժվելու։
Նա մի պահ լռեց։
— Նորից Լուկասի՞ մասին ես մտածում։
Թույլ ժպտացի։
— Իսկ ե՞րբ չեմ մտածում։
Իթանը հոգոց հանեց ու համբուրեց ճակատս։
— Մենք կհաղթահարենք սա, Գրե՛յս։ Պետք է հաղթահարենք։
Բայց երբ նա շրջվեց, ես նորից նայեցի դիմացի տանը։
Եվ մի ակնթարթ ինձ թվաց, թե վարագույրը թեթևակի շարժվեց։
Կարծես ինչ-որ մեկը կանգնած էր այնտեղ ու հետևում էր մեզ։
Սիրտս նորից սառեց։
«Հավանաբար քամին է»,— ասացի ինքս ինձ։
Բայց ներսումս մի հարց չէր լռում։
Իսկ եթե Էլան իսկապե՞ս ինչ-որ մեկին էր տեսել։
Հաջորդ առավոտյան այլևս չդիմացա։
Իթանն արդեն աշխատանքի էր գնացել։
Էլան իր սենյակում խաղում էր։
Ես նորից կանգնած էի պատուհանի մոտ և նայում էի դեղին տանը։
Որքան երկար էի նայում, այնքան ավելի ուժեղ էր դառնում ցանկությունս՝ գնալ ու պարզել ամեն ինչ։
Վերջապես հագա բաճկոնս։
Էլային ասացի, որ մի քանի րոպեով դիմացի տուն եմ գնում, և խնդրեցի սպասել տանը։
Հետո անցա փողոցը։
Մոտիկից տունը բոլորովին սովորական տեսք ուներ։
Մի փոքր հնացած էր, բայց հարմարավետ։
Աստիճանների մոտ ծաղկամաններ կային։
Քամուց մեղմ զնգում էր մուտքի մոտ կախված զանգակը։
Սիրտս այնքան ուժեղ էր բաբախում, երբ սեղմեցի դռան զանգը, որ թվում էր՝ դուրս կթռչի կրծքիցս։
Քիչ էր մնում հետ դառնայի։
Բայց դուռը բացվեց։
Շեմին մոտ երեսուն տարեկան մի կին էր կանգնած։
Նրա բաց շագանակագույն մազերն անփույթ հավաքված էին պոչի մեջ։
— Բարի լույս,— արագ ասացի՝ փորձելով թաքցնել ձայնիս դողը։— Կներեք, որ անհանգստացնում եմ։ Ես դիմացի տանն եմ ապրում։
Կինը սպասողական նայեց ինձ։
— Ես Գրեյսն եմ, սպիտակ տնից։ Ես… ը՜մ…
Մի պահ լռեցի։
Ինձ անհեթեթ էի զգում։
— Գուցե տարօրինակ հնչի, բայց աղջիկս ասում է, որ ձեր պատուհանի մոտ մի փոքրիկ տղա է տեսնում։ Երեկ ինձ էլ թվաց, թե այնտեղ ինչ-որ մեկին նկատեցի։
Կնոջ հոնքերը բարձրացան։
Հետո նրա դեմքը մեղմացավ, կարծես հասկացավ, թե ինչի մասին եմ խոսում։
— Ա՜հ, երևի Նոան է։
— Նոա՞ն,— կրկնեցի։
Նա գլխով արեց։
— Եղբորս տղան է։ Մի քանի շաբաթով մեզ մոտ է ապրում, որովհետև մայրը հիվանդանոցում է։ Ութ տարեկան է։
Ութ։
Այդ թիվը կարծես հարվածեց ինձ։
— Ճիշտ այնքան, որքան իմ որդին էր,— շշնջացի՝ մինչև կհասցնեի զսպել ինձ։
Կինը մի փոքր թեքեց գլուխը։
— Դուք էլ ութ տարեկան որդի ունե՞ք։
Դժվարությամբ կուլ տվեցի թուքս։
— Ունեի,— կամաց պատասխանեցի։— Մեկ ամիս առաջ կորցրինք նրան։
Կնոջ հայացքը լցվեց կարեկցանքով։
— Օ՜… շատ եմ ցավում։ Դա սարսափելի է։
Նա մի պահ լռեց, հետո շարունակեց.
— Նոան լավ տղա է, պարզապես մի քիչ ամաչկոտ է։ Սիրում է նստել այդ պատուհանի մոտ ու նկարել։
Ես ուշադիր լսում էի։
— Նա ինձ պատմել էր, որ փողոցի մյուս կողմում մի փոքրիկ աղջիկ կա, որը երբեմն իրեն ձեռքով է անում։ Նոան կարծում էր, թե աղջիկը ցանկանում է իր հետ խաղալ։
Ես քարացել էի։
Փորձում էի հասկանալ այդ ամենը։
Ուրեմն ոչ մի ուրվական չկար։
Ոչ մի հրաշք։
Պարզապես մի փոքրիկ տղա էր, որն առանց իմանալու մեր ցավոտ հիշողություններն էր արթնացրել։
— Կարծում եմ՝ աղջիկս իսկապես կուզենա նրա հետ խաղալ,— վերջապես ասացի ու թույլ ժպտացի։
Կինն էլ ժպտաց։
— Ես Մեգանն եմ,— ասաց՝ ձեռքը մեկնելով։
— Գրեյս,— պատասխանեցի և սեղմեցի նրա ձեռքը։
— Երբ ցանկանաք, կարող եք այցելել։ Նոային կասեմ, որ հաջորդ անգամ ձեր աղջկան բարևի։
Երբ շրջվեցի հեռանալու, կոկորդս նորից սեղմվեց։
Միաժամանակ և՛ թեթևություն էի զգում, և՛ ավելի ծանրացած էի։
Տուն վերադառնալիս անընդհատ մտածում էի մեր խոսակցության մասին։
Երբ ներս մտա, Էլան վազեց դեպի ինձ։
— Մա՛մ, տեսա՞ր նրան,— հուզված հարցրեց։
Ես ծնկի իջա, որ աչքերիս մակարդակը հավասարվի նրա աչքերին։
— Այո՛, փոքրի՛կս։ Նրա անունը Նոա է։ Մեր հարևանների եղբորորդին է։
Էլայի դեմքը լուսավորվեց։
— Նա Լուկասին նման է, չէ՞։
Մի պահ լռեցի։
Աչքերս արցունքով լցվեցին։
— Այո՛,— շշնջացի։— Շատ է նման։
Այդ երեկո Էլան նորից մոտեցավ պատուհանին։
Բայց այս անգամ նրա դեմքին ոչ վախ կար, ոչ շփոթություն։
Նա պարզապես ժպտաց։
— Մա՛մ, նա հիմա ձեռքով չի անում։ Նկարում է։
Ես գրկեցի աղջկաս։
— Գուցե հենց քեզ է նկարում,— կամաց ասացի։
Այդ գիշեր երկար ժամանակ չէի կարողանում քնել։
Պառկած նայում էի առաստաղին։
Ցավը, որը նախկինում սուր դանակի պես խոցում էր ինձ, կարծես մի փոքր փոխվել էր։
Այն դեռ կար։
Բայց արդեն կարողանում էի մտածել Լուկասի մասին՝ առանց ամեն անգամ ամբողջությամբ փլվելու։
Հաջորդ առավոտյան նրբաբլիթներ պատրաստեցի։
Եվ առաջին անգամ վերջին շաբաթների ընթացքում Էլան երկու պատառից ավելի կերավ։
Նա ուտելիս կամացուկ ինչ-որ երգ էր երգում։
Այդ պահին հասկացա, թե որքան ժամանակ էր անցել այն օրից, երբ նրա ձայնի մեջ միայն տխուր հարցեր չէի լսել։
— Մա՛մ,— հանկարծ ասաց,— կարո՞ղ եմ գնալ այն տղայի մոտ, որը պատուհանի մոտ է նստում։
Նայեցի դեղին տանը։
— Կարելի է, սիրելի՛ս։ Բայց նախ տեսնենք՝ նա դրսո՞ւմ է։
Նախաճաշից հետո դուրս եկանք պատշգամբ։
Օդում նոր հնձած խոտի և գարնանային անձրևի բույր կար։
Հանկարծ դիմացի տան դուռը բացվեց։
Դուրս եկավ մի փոքրիկ տղա՝ նկարչական ալբոմը ձեռքին։
Սիրտս կծկվեց։
Նա իսկապես շատ էր նման Լուկասին։
Նույն տարիքի էր։
Նման կազմվածք ուներ։
Նույնպիսի անմեղ, հետաքրքրասեր հայացք։
Էլան կտրուկ շունչ քաշեց և ամուր սեղմեց ձեռքս։
— Նա է,— շշնջաց։— Մա՛մ, հենց նա է։
Մեգանը դուրս եկավ տղայի հետևից և ժպտալով ձեռքով արեց մեզ։
— Գրե՛յս, բարի լույս։ Սա երևի Էլան է։
Ես գլխով արեցի։
Փորձելով ժպտալ՝ աղջկաս հետ անցա փողոցը։
Նոան ամաչկոտ նայեց մեզ։
Նրա աչքերը ջերմ ու հետաքրքրասեր էին։
— Բարև,— ասաց Էլան։— Ես Էլան եմ։ Կխաղա՞ս ինձ հետ։
— Հա՛,— կամաց պատասխանեց Նոան։
Մի քանի րոպե անց նրանք արդեն վազվզում էին բակում։
Ծիծաղում էին։
Օճառի պղպջակների հետևից էին վազում։
Իսկ ես ու Մեգանը կանգնած էինք աստիճանների մոտ։
— Արագ ընկերացան,— ասաց նա։
— Երեխաներն այդպիսին են,— պատասխանեցի։
Մի փոքր լռությունից հետո Մեգանը շարունակեց.
— Երբ առաջին անգամ եկար ու պատուհանի տղայի մասին պատմեցիր, մի քիչ վախեցա։ Բայց հիմա հասկանում եմ։
Ես թույլ ժպտացի։
— Ես էլ հիմա եմ հասկանում։ Սա ուրվականների պատմություն չէր։ Պարզապես մեր ցավն էր, որը հանգստանալու տեղ էր փնտրում։
Մեգանը կարեկցանքով նայեց ինձ։
— Դու շատ բանի միջով ես անցել։
— Այո՛։ Բայց գուցե սա ապաքինման սկիզբն է։
Երեկոյան Էլան տուն վերադարձավ կարմրած այտերով ու երջանիկ ժպիտով։
— Մա՛մ, Նոան էլ է դինոզավրներ սիրում։ Ճիշտ Լուկասի պես։
Ես շոյեցի նրա մազերը։
— Շատ լավ է, սիրելի՛ս։
Քիչ անց Նոան ինձ մի փոքրիկ նկար ցույց տվեց։
Երկու դինոզավր էին՝ կողք կողքի։
— Էլայի համար եմ նկարել,— ամաչկոտ ասաց նա։— Նա պատմեց, որ իր եղբայրն էլ էր դինոզավրներ սիրում։
Ես վերցրի նկարը։
— Շատ գեղեցիկ է, Նո՛ա։ Շնորհակալ եմ։
Այդ երեկո, երբ նայում էի Մեգանի տան պատուհանից տարածվող տաք լույսին, մի կարևոր բան հասկացա։
Գուցե սերը չի անհետանում, երբ մարդը մահանում է։
Գուցե այն պարզապես փոխում է իր ձևը։
Եվ երբեմն վերադառնում է մեզ մոտ ամենաանսպասելի ճանապարհներով։
