Նրանք 17 տարեկան էին, երբ վերջին անգամ հրաժեշտ տվեցին իրար։ Ավարտական երեկոն պետք է անմոռանալի լիներ, բայց դարձավ նրանց սիրո ավարտը։ 65 տարի անց տեղի ունեցավ մի հանդիպում, որին ոչ ոք չէր սպասում:
Նրանք ընդամենը 17 տարեկան էին, երբ վերջին անգամ հրաժեշտ տվեցին իրար։
Այդ պահին նրանցից ոչ մեկը չէր պատկերացնում, որ դա իսկական բաժանում է լինելու։
Կարծում էին՝ պարզապես որոշ ժամանակ իրար չեն տեսնի։ Հետո նորից կհանդիպեն, նամակներ կգրեն կամ մի օր պատահաբար կհայտնվեն նույն վայրում։
Բայց կյանքն այլ ծրագրեր ուներ։
Ավարտական երեկոյին նրանք ամիսներ շարունակ էին սպասել։
Դա պետք է լիներ իրենց կյանքի ամենագեղեցիկ օրերից մեկը։
Երաժշտությունը բարձր էր հնչում, լույսերն արտացոլվում էին դահլիճի հայելապատ պատերին, իսկ շուրջբոլորը բոլորը ծիծաղում ու պարում էին։
Նրանք նույնպես պարում էին։
Բայց մյուսներից ավելի դանդաղ։
Կարծես փորձում էին կանգնեցնել ժամանակը։
Աղջկա ձեռքերը թեթև դողում էին, երբ բռնում էր տղայի ձեռքը։
Տղան ձևացնում էր, թե չի նկատում, բայց զգում էր ամեն ինչ։
Նրա անհանգստությունը։
Նրա ջերմությունը։
Այն լռությունը, որն ավելի շատ բան էր ասում, քան հազարավոր բառերը։
Նրանք գիտեին, որ ինչ-որ բան ավարտվում է։
Պարզապես չէին համարձակվում այդ մասին բարձրաձայն խոսել։
Աղջկա ծնողներն արդեն որոշել էին տեղափոխվել մեկ այլ քաղաք։
Հայրը նոր աշխատանք էր ստացել։
Նոր քաղաք, նոր տուն, նոր կյանք։
Մեծահասակների համար ամեն ինչ պարզ էր թվում։
Բայց երկու սիրահարված պատանիների համար դա իսկական ողբերգություն էր։
Այդ տարիներին բջջային հեռախոսներ չկային։
Չկային սոցիալական ցանցեր, որոնց միջոցով կարելի էր ցանկացած պահի գտնել մարդուն։
Կային միայն նամակներ, հասցեներ ու խոստումներ։
— Ես քեզ անպայման կգրեմ,— շշնջաց աղջիկը։
— Իսկ ես կսպասեմ քեզ,— պատասխանեց տղան։
Նրանք վերջին անգամ գրկեցին իրար։
Եվ հաջորդ առավոտ աղջիկն արդեն չկար։
Տղան գնաց նրա տուն։
Պատուհանները փակ էին, վարագույրները՝ իջեցված։
Տունը դատարկ էր։
Նա երկար կանգնեց դռան առաջ՝ չիմանալով՝ թակե՞լ, թե՞ պարզապես հեռանալ։
Վերջապես շրջվեց ու գնաց։
Բայց նրա սրտի մի մասը մնաց այդ տան առաջ։
Հաջորդ օրերին սկսեց նամակներ գրել։
Պատմում էր իր առօրյայի, մտքերի ու զգացմունքների մասին։
Գրում էր այն ամենը, ինչ չէր հասցրել ասել ավարտական երեկոյին։
Նամակները դնում էր ծրարների մեջ, գրում իր հիշած հասցեն ու ուղարկում։
Բայց ամեն անգամ դրանք հետ էին գալիս։
«Հասցեն անհայտ է»։
«Ստացողը տվյալ հասցեում չի բնակվում»։
Նա նորից էր փորձում։
Հարցնում էր ընկերներին, նախկին հարևաններին, ընդհանուր ծանոթներին։
Բայց ոչ ոք չգիտեր, թե ուր էր տեղափոխվել աղջկա ընտանիքը։
Ժամանակի ընթացքում նա դադարեց պատասխան սպասել։
Սակայն չկարողացավ մոռանալ նրան։
Կյանքը շարունակվում էր։
Նա ավարտեց ուսումը, սկսեց աշխատել, նոր մարդկանց հանդիպեց։
Տարիներն անցնում էին։
Աշխարհը փոխվում էր։
Բայց նրա հիշողության մեջ շարունակում էր ապրել այն 17-ամյա աղջիկը, որի հետ վերջին անգամ պարել էր ավարտական երեկոյին։
Երբեմն նրա մասին հիշեցնում էր անձրևի հոտը։
Երբեմն՝ հին երգը։
Երբեմն էլ՝ անծանոթ կնոջ պատահական ժպիտը։
Անցան տարիներ։
Հետո՝ տասնամյակներ։
Նա վերջապես դադարեց փնտրել աղջկան։
Ոչ թե այն պատճառով, որ այլևս չէր ուզում գտնել նրան։
Պարզապես սովորել էր ապրել այդ անպատասխան հարցի հետ։
Ի՞նչ կլիներ, եթե այն ժամանակ ամեն ինչ այլ կերպ դասավորվեր։
Ի՞նչ կլիներ, եթե հասցեն ճիշտ լիներ։
Եթե գոնե մեկ նամակ հասներ նրան։
Բայց պատասխան չկար։
Անցել էր 65 տարի։
Այժմ նա 82 տարեկան էր և ապրում էր ծերանոցում։
Տարիները նրա հիշողությունից շատ բան էին ջնջել։
Հին ընկերների դեմքերը խամրել էին։
Որոշ անուններ այլևս չէր հիշում։
Երբեմն նույնիսկ դժվարությամբ էր հիշում, թե նախորդ օրը ինչ էր արել։
Բայց միայնությունը չէր մոռանում։
Այն ամեն օր նրա կողքին էր։
Նրան այլևս ոչ ոք չէր այցելում։
Ոչ նամակներ կային, ոչ զանգեր։
Երբեմն ճաշասրահում նստած նայում էր մյուս տարեցներին։
Ոմանց այցելում էին երեխաները։
Ոմանց՝ թոռները։
Փոքրիկները նկարներ էին բերում, գրկում տատիկներին ու պապիկներին, ուրախ աղմկում։
Իսկ նա պարզապես շրջում էր հայացքը։
Որովհետև այդ տեսարանները ցավ էին պատճառում։
Նրա կյանքը դարձել էր միապաղաղ։
Արթնանալ նույն ժամին։
Նախաճաշել։
Նստել պատուհանի մոտ։
Հետևել, թե ինչպես են փոխվում եղանակները։
Եվ երբեմն հիշել այն ավարտական երեկոն։
Այն օրը, երբ վերջին անգամ բռնել էր սիրած աղջկա ձեռքը։
Նա հաճախ էր մտածում՝ արդյոք աղջիկը նույնպես երբևէ հիշե՞լ է իրեն։
Թե՞ վաղուց մոռացել էր։
Մի օր, երբ սովորականի պես նստած էր ծերանոցի ճաշասրահում, տեղի ունեցավ մի բան, որը փոխեց ամեն ինչ։
Սկզբում նա նկատեց բուժքրոջը։
Բուժքույրը դանդաղ քայլում էր սեղանների արանքով՝ ուղեկցելով մի տարեց կնոջ։
Կինը փոքրահասակ էր, թեթևակի կռացած։
Նրա սպիտակած մազերը խնամքով սանրված էին։
Քայլում էր զգուշորեն՝ հենվելով բուժքրոջ թևին։
Նա կույր էր։
Աշխարհը չէր տեսնում, բայց թվում էր՝ ուշադիր լսում էր շուրջը կատարվող ամեն ինչ։
Տղամարդը սկզբում առանձնապես ուշադրություն չդարձրեց։
Բայց հետո նրա հայացքն ընկավ կնոջ դաստակին։
Եվ սիրտը կարծես կանգ առավ։
Կնոջ ձեռքին կարմիր ապարանջան կար։
Պարզ, հին, տարիներից մի փոքր մաշված։
Բայց այնքան ծանոթ։
Տղամարդու մատները սկսեցին դողալ։
Նա չէր կարող սխալվել։
Այդ ապարանջանը հիշում էր այնպես, կարծես երեկ էր տեսել։
Վաթսունհինգ տարի առաջ ինքն էր այն նվիրել իր սիրած աղջկան։
Ավարտական երեկոյից մի քանի օր առաջ։
Այն ժամանակ գումար չուներ թանկարժեք նվերի համար։
Ուստի իր խնայած գումարով գնել էր մի պարզ կարմիր ապարանջան։
Աղջիկն այնքան էր ուրախացել, որ խոստացել էր երբեք չհանել այն։
Եվ հիմա, 65 տարի անց, նույն ապարանջանն իր առջև էր։
Տղամարդը դանդաղ ոտքի կանգնեց։
Աթոռը ճռռաց։
Մի քանի հոգի շրջվեցին նրա կողմը։
Բայց նա ոչինչ չէր նկատում։
Մի քայլ արեց։
Հետո՝ երկրորդը։
Յուրաքանչյուր քայլի հետ թվում էր, թե վերադառնում է անցյալ։
Դեպի այն դահլիճը։
Դեպի այն երաժշտությունը։
Դեպի այն աղջիկը, որին երբեք չէր մոռացել։
Նա կանգնեց կնոջ առջև։
Կինը կարծես զգաց նրա ներկայությունը։
Մի փոքր բարձրացրեց գլուխը։
— Ո՞վ է այստեղ,— մեղմ հարցրեց նա։
Տղամարդու աչքերից արցունքներ հոսեցին։
Նա հազիվ կարողացավ արտաբերել.
— Դո՞ւ ես…
Կինը լուռ սպասեց։
Տղամարդը խորը շունչ քաշեց։
— Էլե՞ն…
Կնոջ դեմքը փոխվեց։
Նրա շրթունքները դողացին։
— Ո՞վ ասաց իմ անունը։
Տղամարդը մոտեցավ ևս մեկ քայլ։
— Էլեն… ես եմ։ Թոմասը։
Կինը քարացավ։
Մի քանի վայրկյան ոչինչ չասաց։
Հետո դանդաղ մեկնեց ձեռքերը։
— Թոմա՞ս…
Նա բռնեց կնոջ ձեռքերը։
Էլենը մատներով շոշափեց նրա դեմքը։
Ճակատը։
Այտերը։
Կնճիռները։
Եվ հանկարծ սկսեց լաց լինել։
— Աստվա՛ծ իմ… Դո՞ւ ես։
Թոմասը գլխով արեց, թեև գիտեր, որ կինը չի տեսնում։
— Ես եմ, Էլեն։ Ես քեզ փնտրել եմ ամբողջ կյանքում։
Էլենը սեղմեց նրա ձեռքերը։
— Իսկ ես կարծում էի, թե դու մոռացել ես ինձ։
— Ես քեզ երբեք չեմ մոռացել։
— Բայց դու ինձ չգրեցիր…
Թոմասը զարմացած նայեց նրան։
— Ես տասնյակ նամակներ եմ ուղարկել։ Բոլորը հետ են վերադարձել։
Էլենը գլուխը կախեց։
— Հայրս մեզ տեղափոխեց մեկ այլ նահանգ։ Նա չէր ուզում, որ շարունակենք շփվել։ Ես քեզ նամակներ էի գրում, բայց հետո իմացա, որ դրանք երբեք փոստ չեն հասել։
Թոմասը լուռ լսում էր։
Վաթսունհինգ տարի։
Մի ամբողջ կյանք։
Եվ այդ ամբողջ ընթացքում նրանք երկուսն էլ կարծում էին, թե մյուսը հրաժարվել է իրենց սիրուց։
— Ես քեզ սպասել եմ,— շշնջաց Էլենը։ — Շատ երկար։
Թոմասը նայեց նրա դաստակին։
— Դու դեռ պահում ես ապարանջանը։
Էլենը մեղմ ժպտաց։
— Ես խոստացել էի, որ երբեք չեմ հանի։
Այդ խոսքերից հետո Թոմասն այլևս չկարողացավ զսպել արցունքները։
Նա գրկեց Էլենին։
Նրանք երկար մնացին այդպես՝ մոռանալով շուրջբոլորը։
Ճաշասրահում մարդիկ լռել էին։
Նույնիսկ բուժքույրերն էին հուզված հետևում նրանց։
Հաջորդ օրերին Թոմասն ու Էլենը գրեթե չէին բաժանվում իրարից։
Նրանք ժամերով նստում էին այգում ու պատմում իրենց կյանքի մասին։
Էլենը տարիներ առաջ կորցրել էր տեսողությունը։
Նա նույնպես ընտանիք էր կազմել, բայց տարիների ընթացքում կորցրել էր ամուսնուն և մնացել մենակ։
Թոմասը ևս երկար ու դժվար կյանք էր ապրել։
Նրանք հասկանում էին, որ անցած տարիները վերադարձնել հնարավոր չէ։
Բայց կարող էին միասին անցկացնել այն ժամանակը, որը դեռ մնացել էր։
Մի երեկո ծերանոցի աշխատակիցները նրանց համար փոքրիկ անակնկալ կազմակերպեցին։
Ճաշասրահում միացրին այն հին երգը, որի տակ նրանք պարել էին ավարտական երեկոյին։
Թոմասը մոտեցավ Էլենին և մեկնեց ձեռքը։
— Կարո՞ղ եմ քեզ պարի հրավիրել։
Էլենը ծիծաղեց արցունքների միջից։
— Վաթսունհինգ տարի ուշացել ես։
— Գիտեմ,— պատասխանեց Թոմասը։ — Բայց այս անգամ ոչ մի տեղ չեմ գնալու։
Նրանք դանդաղ սկսեցին պարել։
Երկու տարեց մարդ՝ սպիտակած մազերով, դողացող ձեռքերով ու կյանքի երկար ճանապարհ անցած։
Բայց այդ պահին նրանց սրտերում նորից ապրում էին այն երկու 17-ամյա պատանիները, որոնք ժամանակին ստիպված էին եղել հրաժեշտ տալ իրար։
Էլենը գլուխը դրեց Թոմասի ուսին։
— Գիտե՞ս, ես միշտ մտածում էի, որ մեր պատմությունն ավարտվել է։
Թոմասը մեղմ սեղմեց նրա ձեռքը։
— Ո՛չ, սիրելի՛ս։ Պարզապես մեր հաջորդ հանդիպումը մի փոքր ուշացավ։
Եվ այդ երեկո նրանք հասկացան, որ իսկական սերը միշտ չէ, որ հաղթում է ժամանակին, բայց երբեմն կյանքը երկրորդ հնարավորություն է տալիս նույնիսկ այն ժամանակ, երբ այլևս ոչ ոք դրան չի սպասում։
