Մի քանի օր առաջ աստիճաններից ընկա ու կոտրեցի ձեռքս։Բժիշկը գիպս դրեց և զգուշացրեց, որ մի քանի շաբաթ ոչ մի ծանր բան չբարձրացնեմ։Սովորական պայմաններում նույնիսկ դա բավական դժվար կլիներ։
Բայց տանը երկու 5 ամսական երկվորյակ ունեի։
Այդ պատճառով ամուսնուս՝ Դերեքին, օգնություն խնդրեցի։
Ոչ մի չափազանցված բան չէի պահանջում։
Պարզապես ուզում էի, որ հնարավորության դեպքում մի փոքր ավելի շուտ տուն գար, երեխաներին լողացներ, գիշերային կերակրումներից մեկը վերցներ իր վրա կամ օգներ փոքրիկներին բարձրացնել, երբ ես ֆիզիկապես չէի կարողանում դա անել։
Փոխարենը Դերեքն աչքերը պտտեց։
— Ես աշխատանք ունեմ,— ասաց նա։— Չեմ պատրաստվում աշխատանքից տուն գալ ու երկրորդ հերթափոխը սկսել։
Ապշած նայեցի նրան։
— Ձեռքս ԿՈՏՐՎԱԾ Է։
Նա ուսերը թոթվեց։
Հետո ասաց այն խոսքերը, որոնք երբեք չեմ մոռանա։
— Մայրերը հիվանդության օրեր չունեն։ Դու էիր երեխաներ ուզում, ուրեմն ինքդ էլ խնամիր նրանց։ Դա իմ խնդիրը չէ։
Օրեր շարունակ մի ձեռքով գլուխ էի հանում շշերից, տակդիրներից, լացող երեխաներից, կեղտոտ հագուստից, խոհանոցից, մաքրությունից ու անքուն գիշերներից։
Մի երեկո Դերեքին աղաչեցի լողացնել երկվորյակներին, որովհետև սարսափում էի, որ կարող եմ նրանցից մեկին ձեռքիցս գցել։
Նա ծիծաղեց։
— Դու ամբողջ օրը տանն ես ու ոչինչ չես անում։ Ինչո՞ւ ես պետք է ամբողջ օրը աշխատեմ, հետո տուն գամ ու երեխաներին էլ խնամեմ։
Ներսումս ինչ-որ բան հանկարծ ամբողջությամբ լռեց։
Դադարեցի վիճել։
Դադարեցի աղաչել։
Պարզապես նայեցի նրան ու ասացի.
— Լավ։
Այդ գիշեր, երբ Դերեքը քնեց, սկսեցի ամեն ինչ կազմակերպել։
Մի քանի պայուսակ հավաքեցի։
Մի քանի զանգ կատարեցի։
Եվ հաջորդ երեկոյան, մինչև նա աշխատանքից կվերադառնար, ամեն ինչ արդեն պատրաստ էր։
Երբ Դերեքը բացեց տան մուտքի դուռը, քարացավ։
Տանը լռություն էր։
Երեխաների սենյակն ուրիշ տեսք ուներ։
Մի շարք իրեր չկային։
Հետո նկատեց այն, ինչ խոհանոցի սեղանին էի թողել իրեն սպասելիս։
Նրա դեմքը գունատվեց։
— Ի՞ՆՉ ԵՍ ԱՐԵԼ,— գոռաց նա։
Ես հանգիստ նայեցի նրան։
— Դու ասում էիր, որ ամբողջ օրը ոչինչ չեմ անում։ Ուստի որոշեցի՝ ժամանակն է, որ ինքդ հասկանաս, թե իրականում ինչ տեսք ունի «ոչինչ չանելը»։
Բայց Դերեքը դեռ չէր հասկացել ամենավատ մասը։
Վայրկյաններ անց նրա հեռախոսը զանգեց։
Հետո՝ նորից։
Եվ կրկին։
Երբ վերջապես հասկացավ, թե ՈՒՄ հետ էի ես խոսել և ինչ էին նրանք այժմ իմանում նրա մասին, ամբողջովին կորցրեց ինքնատիրապետումը։
— Ո՛Չ,— գոռաց նա։— ԻՆՉՊԵ՞Ս ՀԱՄԱՐՁԱԿՎԵՑԻՐ։
Վերցրի պայուսակս, ուղիղ նայեցի նրա աչքերին ու ասացի.
— Դրա մասին պետք է մտածեիր նախքան վիրավոր կնոջդ ասելը, որ սեփական երեխաներդ քո խնդիրը չեն։
Իսկ այն, ինչ տեղի ունեցավ հետո, ընդմիշտ փոխեց մեր ամուսնությունը…
Երբ կոտրեցի ձեռքս, կարծում էի՝ ամենավատը ցավն է լինելու։
Սխալվում էի։
Ամենավատն այն գիտակցումն էր, որ ամուսինս կարծում էր՝ մեր 5 ամսական երկվորյակներին խնամելը բացառապես իմ պարտականությունն է։
Աստիճաններից ընկել էի՝ կեղտոտ հագուստով լի զամբյուղը ձեռքիս։
Բարեբախտաբար, երեխաներից ոչ մեկն ինձ հետ չէր, բայց աջ ձեռքս այնքան ծանր էի կոտրել, որ բժիշկը ստիպված էր գիպս դնել։
— Մի քանի շաբաթ ոչ մի ծանր բան չբարձրացնեք,— զգուշացրեց նա։
Քիչ էր մնում ծիծաղեի։
Տանը երկու 5 ամսական երեխա ունեի։
Լյուկն ու Մայլսը։
«Ոչ մի ծանր բան չբարձրացնել» տարբերակ պարզապես գոյություն չուներ։
Այդ երեկո Դերեքն աշխատանքից վերադարձավ այն պահին, երբ երեխաների սենյակի հատակին նստած՝ մի ձեռքով փորձում էի Լյուկի գիշերազգեստի կոճակներն ամրացնել։
Մայլսը հետևումս լաց էր լինում։
Դերեքը մտավ սենյակ, թուլացրեց փողկապը, ուղիղ նայեց գիպսիս ու հարցրեց.
— Ի՞նչ կա ընթրիքին։
Ապշած նայեցի նրան։
— Ձեռքս կոտրված է։
— Գիտեմ։
— Այդ դեպքում գուցե ուտելիք պատվիրե՞ս։
Նա հոգոց հանեց։
— Այսօր տասը ժամ աշխատել եմ, Հոուփ։
— Իսկ ես երեկ աստիճաններից եմ ընկել։
Մայլսը սկսեց ավելի բարձր լաց լինել։
Նայեցի նրա կողմը։
— Կարո՞ղ ես վերցնել նրան։
Դերեքը նայեց հեռախոսին։
— Նոր եմ տուն եկել։
— Եվ ի՞նչ։
— Նույնիսկ դեռ չեմ փոխել հագուստս։
Ականջներիս չէի հավատում։
— Նա հինգ ամսական է, Դերե՛ք։ Նրան չի հետաքրքրում՝ ինչ վերնաշապիկ ես հագել։
Դերեքի ծնոտը լարվեց։
— Ես եմ վճարում հաշիվները։
— Եվ ի՞նչ։
— Եվ չեմ պատրաստվում տուն գալ ու երկրորդ հերթափոխը սկսել։
Երկրորդ հերթափոխ։
Այդ արտահայտությունն ինձ սպասվածից շատ ավելի ուժեղ հարվածեց։
Պարզվում է՝ հայր լինելը նրա համար արտաժամյա աշխատանք էր։
Փորձեցի հանգստությունս պահպանել։
— Ես քեզ չեմ խնդրում թողնել աշխատանքդ։ Խնդրում եմ ընդամենը մի քանի շաբաթ օգնել, մինչև ձեռքս ապաքինվի։ Երբ կարողանաս, մեկ ժամ շուտ տուն արի։ Երեխաներին լողացրու։ Գուցե գիշերային կերակրումներից մեկն էլ դու անես։
— Դու ամբողջ օրը տանն ես։
— Երկու երեխաների հետ։
— Դու նման բաներից ավելի լավ ես գլուխ հանում։
— Ավելի լավ եմ գլուխ հանում, որովհետև ամեն օր ես եմ դա անում։
Մայլսը շարունակում էր լաց լինել։
Դերեքը գլուխը շարժեց։
— Դու էիր երեխաներ ուզում։
Զգացի, թե ինչպես ներսս սառեց։
— Մենք էինք երեխաներ ուզում։
— Գիտես՝ ինչ նկատի ունեմ։
— Ո՛չ, Դերեք։ Իրականում չգիտեմ։
Հետո նա ասաց այն նախադասությունը, որը հավերժ հիշելու էի։
— Մայրերը հիվանդության օրեր չունեն։
Նայեցի գիպսիս։
— Ես վնասվածք ունեմ։
— Դա իմ խնդիրը չէ։
Մի քանի վայրկյան չէի կարողանում խոսել։
Հետո նա պարզապես հեռացավ։
Այդ գիշեր կերակրեցի երկու երեխաներին, փոխեցի տակդիրները, քնեցրի նրանց, լվացի շշերը և նույն բաժակ թեյը երեք անգամ տաքացրի։
Գիշերվա ժամը 2։14-ին Լյուկը սկսեց լաց լինել։
Թեթև հրեցի Դերեքին։
— Կարո՞ղ ես գնալ նրա մոտ։
Նա շրջվեց մյուս կողմը։
— Վաղը պետք է աշխատեմ։
— Ես էլ։
— Ո՛չ։ Դու տանն ես։
Հենց այդ պահին ներսումս ինչ-որ բան փոխվեց։
Դադարեցի վիճել։
Հաջորդ կեսօրին մայրս եկավ։
Նա ինձ գտավ խոհանոցում՝ ձախ ձեռքով սեղանից կաթնախառնուրդը մաքրելիս, մինչ միաժամանակ փորձում էի հանգստացնել իր մանկական նստատեղում գտնվող Մայլսին։
— Հոուփ,— կամաց ասաց մայրս։— Նստի՛ր։
— Ես լավ եմ։
Նա ինձ նայեց այն հայացքով, որով մայրերը նայում են իրենց աղջիկներին, երբ շատ լավ գիտեն, որ նրանք ստում են։
— Որտե՞ղ է Դերեքը։
— Աշխատանքի։
— Իսկ երբ տուն վերադառնա՞։
— Հոգնած կլինի։
Մայրս ոչինչ չասաց։
Պարզապես ձեռքիցս վերցրեց կտորը։
Այդ լռությունն ավելի շատ բան ասաց, քան ցանկացած խրատ։
Երկու գիշեր անց Դերեքին խնդրեցի լողացնել երկվորյակներին, որովհետև մեկ աշխատող ձեռքով ջրի մոտ նրանց անվտանգ պահել չէի կարող։
— Այսօր մի լողացրու,— ասաց նա։
— Պետք է լողանան։
— Խոնավ սրբիչ օգտագործիր։
— Դերե՛ք, խնդրում եմ։
Նա բանալիները նետեց սեղանին։
— Ինչո՞ւ պետք է ամբողջ օրը աշխատեմ, հետո տուն գամ ու երեխաներին էլ խնամեմ։
Քարացա։
— «Է՞լ»։
Նա շփոթված նայեց ինձ։
— Դու ասացիր՝ «երեխաներին էլ խնամեմ»։ Կարծես նրանց խնամելն ինչ-որ բան է, որը պետք է անես քո «իսկական աշխատանքից» հետո։
— Դու տանն ես մնում։
— Երկու երեխաների հետ։
Նա ուսերը թոթվեց։
— Դու, ըստ էության, ամբողջ օրը ոչինչ չես անում։
Այս անգամ առաջին անգամ չփորձեցի պաշտպանվել։
Պարզապես ասացի.
— Լավ։
Այդ պատասխանը նրան ավելի շատ զայրացրեց, քան գոռոցը կզայրացներ։
— Ի՞նչն է լավ։
— Ոչինչ։
Այդ գիշեր, երբ երկվորյակները քնեցին, տակդիրների պայուսակ հավաքեցի։
Հագուստ։
Կաթնախառնուրդ։
Շշեր։
Դեղեր։
Ծածկոցներ։
Հետո զանգահարեցի մորս։
— Կարո՞ղ ենք ես ու երեխաները մի որոշ ժամանակ քեզ մոտ մնալ։
Նա լռեց։
— Ինչ-որ բա՞ն է պատահել։
— Ո՛չ,— ասացի։— Հենց դա էլ խնդիրն է։ Ոչինչ չի փոխվում։
Մեկ ժամ անց մայրս եկավ։
Դերեքը հեռուստացույց էր դիտում, երբ նկատեց պայուսակները։
— Ո՞ւր ես գնում։
— Մայրիկիս տուն։
— Երեխաների հե՞տ։
— Այո։
— Որքա՞ն ժամանակով։
— Չգիտեմ։
Նրա դեմքը խստացավ։
— Չես կարող ուղղակի վերցնել իմ երեխաներին ու հեռանալ։
— Մեր երեխաներին։
— Հոուփ։
— Ես քեզ օգնություն խնդրեցի, որպեսզի կարողանամ մնալ։
Նա հետևեց ինձ մինչև դուռը։
— Դու իրո՞ք հեռանում ես միայն նրա համար, որ չեմ ուզում երեխաներին լողացնել։
Շրջվեցի դեպի նա։
— Ո՛չ։ Հեռանում եմ, որովհետև այս պահին ֆիզիկապես չեմ կարող անվտանգ խնամել երկու երեխաների, իսկ նրանց հայրն ինձ բազմիցս ասել է, որ դա իր խնդիրը չէ։
Նա պատասխան չուներ։
Մորս տանը մի տարօրինակ բան տեղի ունեցավ։
Ձեռքս կոտրելուց հետո առաջին անգամ գրեթե չորս ժամ անընդմեջ քնեցի։
Մայրս երեխաների կերակրումներից մեկը վերցրեց իր վրա։
Նրանց վերև տարավ։
Լվաց շշերը՝ առանց այդ մասին հայտարարելու։
Նա դա «ինձ օգնել» չէր անվանում։
Պարզապես անում էր այն, ինչ պետք էր անել։
Հաջորդ երեկոյան Դերեքը զանգահարեց։
— Երեխաներին տուն բեր։
— Ո՛չ։
— Ես նրանց հայրն եմ։
— Այդ դեպքում քեզ հոր պես պահիր։
Լռություն։
Հետո ասաց.
— Գիտե՞ս՝ այս ամենի պատճառով ես ինչ տեսք ունեմ ուրիշների աչքում։
Այդ մեկ նախադասությունն ինձ ամեն ինչ ասաց։
Նրան չէր անհանգստացնում, որ ես վնասվածք ունեի։
Չէր անհանգստացնում, որ ուժասպառ էի։
Նրան անհանգստացնում էր, որ ինչ-որ մեկը կարող էր իմանալ՝ ինչպես էր նա իրեն պահում։
— Ասա նրանց ճշմարտությունը,— պատասխանեցի։
— Ի՞նչ ճշմարտություն։
— Ասա, որ կինդ կոտրել է ձեռքը և քեզ խնդրել է օգնել սեփական երեխաներիդ խնամել։ Ասա, որ դու պատասխանել ես՝ «մայրերը հիվանդության օրեր չունեն»։
— Դու ինձ նվաստացնում ես։
— Երբ դա ասում էիր, չէիր ամաչում։
Նա անջատեց հեռախոսը։
Հաջորդ կեսօրին Դերեքը եկավ մորս տուն։
Այլ տեսք ուներ։
Ոչ թե զայրացած։
Ավելի շուտ՝ անհարմար զգացողությամբ։
— Մայրս զանգահարեց ինձ,— ասաց նա։
— Եվ ի՞նչ։
— Հարցրեց՝ ինչու ես դու այստեղ մնում։
— Ի՞նչ ասացիր։
— Ճշմարտությունը։
Հոնքս բարձրացրի։
Դերեքը ձեռքով շփեց պարանոցը։
— Մի հարց տվեց։
— Ի՞նչ հարց։
— Հարցրեց՝ ինչո՞ւ էր իմ վնասված կինը ստիպված լքել սեփական տունը, որպեսզի ես վերջապես սկսեի օգնել սեփական երեխաներիս։
Մինչ ես կհասցնեի որևէ բան պատասխանել, հյուրասենյակից լսվեց Մայլսի լացը։
Դերեքն ինքնաբերաբար նայեց ինձ։
Ես տեղից չշարժվեցի։
— Քո հերթն է։
— Չգիտեմ՝ ինչ է ուզում։
— Ես էլ դեռ չգիտեմ։
— Դու միշտ գիտես։
— Ո՛չ։ Ես պարզապես ուշադրություն եմ դարձնում, մինչև հասկանում եմ։
Նա մի փոքր տատանվեց, հետո վերցրեց Մայլսին։
Երեխան ավելի ուժեղ սկսեց լաց լինել։
— Տեսնո՞ւմ ես,— նյարդայնացած ասաց Դերեքը։— Նա ինձ չի ուզում։
— Ընդամենը տասը վայրկյան է՝ գրկել ես նրան։
— Ի՞նչ անեմ։
— Ուշադրություն դարձրու։
Դերեքը դանդաղ սկսեց քայլել սենյակով։
Մայլսը շարունակում էր լաց լինել։
Հետո Դերեքը փոխեց նրան գրկելու դիրքը։
Ոչինչ։
Ստուգեց տակդիրը։
Չոր էր։
Վերջապես սկսեց ավելի դանդաղ օրորել նրան կրծքին սեղմած։
Մայլսը դադարեց լաց լինել։
Դերեքը զարմացած նայեց նրան։
— Դադարեց։
— Այո։
Մի պահ երկուսս էլ լուռ էինք։
Հետո Դերեքը շշնջաց.
— Քեզ մոտ ամեն ինչ այնքան հեշտ է թվում։
— Դու ինձ ասում էիր, որ ամբողջ օրը ոչինչ չեմ անում։
Նա հայացքն իջեցրեց։
— Գիտեմ։
— Ինչո՞ւ։
Նա կուլ տվեց։
— Որովհետև դու միշտ գիտեիր՝ ինչ է նրանց պետք։ Ես՝ ոչ։ Ամեն անգամ, երբ խնդրում էիր ինչ-որ բան անել, ինձ անպետք էի զգում։
— Այսինքն՝ սովորելու փոխարեն որոշեցիր ի՞նձ ստիպել անպետք զգալ։
Նա փակեց աչքերը։
— Այո։
Գլուխս շարժեցի։
— Դա բացատրում է քո պահվածքը։ Բայց չի արդարացնում։
— Գիտեմ։
Հաջորդ երեք շաբաթների ընթացքում Դերեքը սկսեց իսկապես ներկա լինել մեր կյանքում։
Ոչ կատարյալ։
Բայց հետևողականորեն։
Շաբաթը երկու անգամ աշխատանքից ավելի շուտ էր տուն գալիս։
Երեխաների լողացնելն իր վրա վերցրեց։
Երկվորյակների բժշկական այցելությունները ավելացրեց իր հեռախոսի օրացույցում։
Սովորեց, որ Լյուկին դուր է գալիս, երբ իրեն մեղմորեն օրորում են, իսկ Մայլսին հանգստացնելու համար պետք է գրկած քայլել սենյակով։
Սովորեց տարբերել՝ որ լացն է նշանակում քաղց, իսկ որը՝ հոգնածություն։
Եվ ամենակարևորը՝ դադարեց ամեն հինգ րոպեն մեկ ինձ հարցնել, թե ինչ պետք է անի։
Երբ բժիշկս վերջապես ասաց, որ ձեռքս լավ է ապաքինվում, հագուստներիս մի մասը հետ տարա մեր տուն։
Բայց ոչ բոլորը։
Դերեքը նկատեց։
— Դեռ որոշ իրեր թողնո՞ւմ ես մորդ տանը։
— Այո։
— Որովհետև ինձ չե՞ս վստահում։
— Որովհետև սովորում եմ վստահել ինքս ինձ։
Այդ գիշեր երեխաների սենյակից լսվեց Մայլսի լացը։
Բնազդաբար սկսեցի վեր կենալ։
Բայց Դերեքն արդեն շարժվում էր։
— Ես կգնամ,— ասաց նա։— Սա նրա հոգնածության լացն է։
Նա անհետացավ միջանցքում։
Մեկ րոպե անց Մայլսը լռեց։
Նայեցի ձեռքիս թեյի բաժակին։
Շատ ամիսների ընթացքում առաջին անգամ այն դեռ տաք էր։
Նախկինում կարծում էի, որ լավ մայր լինել նշանակում է ամեն ինչ սեփական ուսերին տանել ու երբեք չբողոքել։
Կոտրված ձեռքս ինձ բոլորովին այլ բան սովորեցրեց։
Լավ մայրը պարտավոր չէ ապացուցել, թե որքան ծանրություն կարող է դիմանալ։
Իսկ հորը չպետք է աղաչել, որ հայր լինի։
