Մեր որդին քսան տարի տուն չէր վերադարձել։ Մի առավոտ մեր բակ մտավ անծանոթ երիտասարդ ու ասաց. «Ձեր որդին ինձ խնդրել է պատմել, թե ինչու է անհետացել»

Մեր որդին քսան տարի տուն չէր վերադարձել։ Մի առավոտ մեր բակ մտավ անծանոթ երիտասարդ ու ասաց. «Ձեր որդին ինձ խնդրել է պատմել, թե ինչու է անհետացել»

Քսան տարի Մարգարիտը ամեն անգամ պատուհանին էր մոտենում, երբ փողոցում մեքենան դանդաղեցնում էր ընթացքը։ Նրա միակ որդին՝ Դավիթը, քսաներեք տարեկանում հեռացել էր տնից՝ հոր հետ սարսափելի վիճաբանությունից հետո։ Այն երեկո Ռուբենի ու որդու ձայներն այնքան էին բարձրացել, որ Մարգարիտն արտասվելով փակվել էր ննջասենյակում։ Հաջորդ առավոտ որդին արդեն չկար։

Սկզբում նա զանգում էր ամեն օր, հետո՝ շաբաթը մեկ։ Ավելի ուշ փորձում էր կապվել միայն ծննդյան օրերին ու տոներին, մինչև Դավիթի համարը նույնպես դադարեց գործել։ Ոչ մի նամակ, ոչ մի բացատրություն։ Այնուամենայնիվ մայրը չէր փոխել նրա սենյակը։ Հին բաճկոնը կախված էր դռան հետևում, գրքերը մնացել էին դարակում, իսկ տոնական սեղանին նա միշտ երրորդ ափսե էր դնում։ Ռուբենը ձևացնում էր, թե վաղուց դադարել է սպասել, բայց կինը երբեմն նկատում էր, թե ինչպես է նա երկար նայում դատարկ ճանապարհին։

Մի ամառային առավոտ երկուսով նստած էին բակում, երբ սև մեքենան կանգ առավ դարպասի մոտ։ Դուրս եկավ մոտ քսան տարեկան երիտասարդ՝ պարզ հագուստով։ Նա մի պահ նայեց տարեց զույգին, ապա մոտեցավ։

— Կարո՞ղ ենք օգնել,— հարցրեց Ռուբենը։

— Ես եկել եմ ձեր որդու խնդրանքով։

Մարգարիտի աթոռը քերծեց հատակը, երբ նա կտրուկ վեր կացավ։

— Դավի՞թը։ Որտե՞ղ է նա։

Երիտասարդը չպատասխանեց։ Բաճկոնից հանեց հին, կնքված ծրար։ Առջևում որդու ձեռագրով ընդամենը երկու բառ էր՝ «Մայրիկին ու հայրիկին»։ Մարգարիտը դողացող ձեռքը մեկնեց, բայց անծանոթը ծրարը հետ քաշեց։

— Մինչ կկարդաք, մի բան պետք է իմանաք։ Դավիթը չի հեռացել այն վիճաբանության պատճառով, ինչպես դուք եք կարծում։

Նա նայեց Ռուբենին։ Տղամարդու դեմքն ակնթարթորեն գունատվեց։

Շարունակությունը՝ առաջին մեկնաբանությունում 👇

— Ի՞նչ եք ուզում ասել,— հազիվ արտաբերեց Մարգարիտը։

Երիտասարդը կուլ տվեց հուզմունքը։

— Ձեր ամուսինն է նրան ասել, որ այլևս տուն չվերադառնա։

Մարգարիտը դանդաղ շրջվեց դեպի Ռուբենը։ Ասես սպասում էր, որ նա անմիջապես կհերքի այդ մեղադրանքը, կասի՝ անծանոթը սխալվում է։ Սակայն ամուսինը լուռ մնաց՝ հայացքը հողին հառած։ Այդ լռությունն ավելի սարսափելի էր, քան որևէ խոստովանություն։

— Դո՞ւ ով ես,— հարցրեց կինը երիտասարդին։

— Ես Արմենն եմ։ Դավիթն իմ հայրն է։

Մարգարիտի ծնկները թուլացան։ Նա բռնվեց սեղանի եզրից, որ չընկնի։ Իր որդին, որին երկու տասնամյակ չէր տեսել, երեխա ուներ։ Իսկ այդ երեխան հիմա կանգնած էր իրենց բակում։

— Իմ թոռնի՞կը,— շշնջաց նա։

Արմենը գլխով արեց։ Մարգարիտը ձեռքը տարավ բերանին, ապա նայեց Ռուբենին։

— Ասա՝ սա սուտ է։ Խնդրում եմ, ասա՝ ոչինչ չգիտեիր։

Ռուբենը շարունակում էր լռել։ Արմենը վերջապես տվեց ծրարը։ Մարգարիտը շտապ բացեց այն։ Ներսում մի քանի էջ կար։ Առաջին նախադասությունն այնպես ցավեցրեց նրան, որ ստիպված նորից նստեց։

«Մա՛մ, ես երբեք չեմ դադարել տուն վերադառնալու ճանապարհ փնտրել»։

Մարգարիտը բարձրացրեց աչքերը։

— Ռուբե՛ն, սա ի՞նչ է նշանակում։

Ամուսինը ծանր նստեց կողքի աթոռին։ Քսան տարի առաջ Դավիթը սիրահարվել էր Լուսինե անունով երիտասարդ կնոջ։ Լուսինեն ապահովված ընտանիքից չէր, արդեն փոքր երեխա ուներ նախորդ հարաբերությունից, իսկ Դավիթը որոշել էր ամուսնանալ նրա հետ։ Ռուբենին այդ ընտրությունը սկզբից դուր չէր եկել։ Նա համոզված էր, թե որդին կփչացնի ապագան, կմոռանա սեփական ծրագրերն ու ստիպված կլինի հոգալ ուրիշի երեխայի կարիքները։

Այդ երեկոյի մեծ վիճաբանությունը սկսվել էր գումարի մասին խոսակցությունից։ Մարգարիտը լսել էր միայն դրա առաջին մասը։ Երբ այլևս չէր դիմացել գոռոցներին ու բարձրացել էր ննջասենյակ, Ռուբենը որդուն հետևել էր բակ։ Այնտեղ նրան վերջնագիր էր ներկայացրել։

— Եթե ամուսնանաս այդ աղջկա հետ, այս տուն այլևս ոտք չդնես։

Դավիթը կարծել էր, թե հայրը պարզապես բարկացած է։

— Դու լուրջ չես ասում, պա՛պ։

— Լուրջ եմ ասում։ Ընտրիր՝ կամ մեր տունը, կամ նա։

Հաջորդ առավոտ Դավիթը հեռացել էր։ Բայց երեք ամիս անց նամակ էր ուղարկել՝ հասցեագրելով երկու ծնողներին։ Ներողություն էր խնդրել հանկարծակի հեռանալու համար, հայտնել էր, որ ամուսնացել է Լուսինեի հետ, և ամենից շատ ուզում է, որ մայրը իմանա՝ ինքը ողջ ու առողջ է։ Նամակը առաջինը Ռուբենն էր վերցրել փոստից։ Բացել էր, կարդացել ու թաքցրել։

Հաջորդ ամիսներին նոր նամակներ էին եկել։ Դավիթը գրել էր իր աշխատանքի, ընտանիքի, դժվարությունների մասին։ Երբ ծնվել էր Արմենը, ուղարկել էր նորածնի լուսանկարը։ Ռուբենն այդ նամակն էլ էր թաքցրել։ Մարգարիտը ոչինչ չէր իմացել։ Նա շարունակում էր ամեն երեկո հեռախոսին նայել՝ համոզված, թե որդին մոռացել է իրենց։

— Դու գիտեի՞ր, որ թոռ ունենք,— հարցրեց Մարգարիտը՝ չճանաչելով սեփական ձայնը։

Ռուբենի աչքերից արցունքներ հոսեցին։

— Ես բարկացած էի։ Կարծում էի՝ ժամանակի ընթացքում Դավիթը կհասկանա իր սխալը և կվերադառնա։

— Քսա՞ն տարի էիր սպասում, որ հասկանա։ Իսկ ինչո՞ւ ինձ ոչինչ չասացիր։

Արմենը գլուխը տարուբերեց։

— Հայրս կարծում էր, որ դուք երկուսդ էլ չեք ուզում նրա մասին լսել։

— Ես ամեն օր սպասել եմ նրան,— շշնջաց Մարգարիտը։— Ինչպե՞ս կարող էր այդպես կարծել։

Երիտասարդը գրպանից մեկ ուրիշ՝ ծալված թուղթ հանեց։ Դա Ռուբենի պատասխան նամակն էր։ Արմենի ծնվելուց հետո Դավիթը կրկին հաշտություն էր խնդրել, ու այս անգամ հայրը գաղտնի պատասխանել էր։

«Մայրդ ընդունել է քո որոշումը։ Այլևս մի՛ ցավեցրու նրան՝ մեզ հետ կապ հաստատելով։ Ապրիր քո ընտրած կյանքով»։

Մարգարիտը երկրորդ անգամ կարդաց այդ տողերը։ Հետո թուղթը դրեց սեղանին։ Նա արդեն չէր կարողանում արտասվել. սարսափն ու զայրույթը կարծես կոկորդում խեղդել էին բոլոր բառերը։

— Դավիթին ասել ես, թե ես չեմ ուզում նրան տեսնե՞լ։

— Կարծում էի՝ քեզ պաշտպանում եմ,— հեկեկաց Ռուբենը։

— Ինձանից որդուս ես խլել։ Քսան տարի ես նստել եմ այստեղ ու մտածել, որ նա ինձ չի սիրում։ Եվ դու ամեն ինչ գիտեիր։

Ռուբենը փորձեց մոտենալ, բայց կինը հետ քաշվեց։ Նրան հանկարծ հիշվեց ամուսնու արհեստանոցի կողպված դարակը, որը նա երբեք չէր թույլատրում կարգի բերել։ Ամեն անգամ պատճառ էր գտնում՝ հին հաշիվներ կան, գործիքներ կան, պետք չէ դիպչել։ Մարգարիտը վեր կացավ ու առանց որևէ բան ասելու գնաց տան հետևի մասը։

Ռուբենը հետևեց նրան։ Արմենն էլ լուռ քայլեց նրանց հետևից։ Արհեստանոցում Մարգարիտը բացեց դարակը։ Հին անդորրագրերի ու գործիքների տակ պարանով կապված կապոց գտավ։ Բացեց։ Նամակներ էին՝ տասնյակ նամակներ։ Ծննդյան շնորհավորանքներ, տոնական բացիկներ, լուսանկարներ։ Նույն ձեռագիրը, որի յուրաքանչյուր գիծը ճանաչում էր երիտասարդ որդու դպրոցական տարիներից։

Մի լուսանկարում Դավիթը գրկել էր նորածին Արմենին։ Մյուսում փոքրիկը նոր էր քայլել սովորում։ Հետո դպրոցական լուսանկարներ կային, տարիների ընթացքում փոխված դեմք, ավարտական օրվա նկար։ Մարգարիտն առաջին անգամ տեսնում էր թոռան մանկությունը՝ սեղանին փռված, քսան տարվա ուշացումով։

Նա վերցրեց լուսանկարներից մեկը։ Դավիթը ժպտում էր՝ երեխային ամուր պահած։ Մարգարիտը հիշեց, թե ինչպես էր տարիներ շարունակ պահել որդու տասնյոթամյա լուսանկարը նրա մահճակալի կողքին։ Մինչ ինքը տանը փնտրում էր երիտասարդ Դավիթի դեմքը, որդին մեծացել էր, հայր դարձել, հետո արդեն սեփական որդուն դպրոց ուղարկել։ Եվ այդ ամենի մասին տեղեկությունը իրենց տանն էր եղել՝ ընդամենը մի կողպված դարակի հետևում։

— Տատի՛կ,— կամաց կանչեց Արմենը։

Դա առաջին անգամն էր, երբ որևէ մեկը նրան այդպես էր դիմում։ Մարգարիտը շրջվեց, գրկեց երիտասարդին ու երկար ժամանակ բաց չթողեց։ Նա զգում էր՝ թոռը ևս հուզված է, թեև փորձում է իրեն զսպել։

Հետո հանկարծ հիշեց իր ամենակարևոր հարցը։

— Իսկ Դավի՞թը։ Որտե՞ղ է հայրդ։ Ինչո՞ւ ինքն այստեղ չէ։

Արմենի դեմքը փոխվեց։ Նա մի պահ նայեց Ռուբենին, հետո՝ տատիկին։

— Հայրս հիվանդանոցում է։ Տասնմեկ ամիս առաջ նրա մոտ քաղցկեղ են հայտնաբերել։ Սկզբում բուժումը լավ արդյունք էր տալիս, բայց երկու շաբաթ առաջ վիճակը վատացավ։ Նա խնդրեց գտնել ձեզ, քանի դեռ ուշ չէ։

Մարգարիտը սեղանից վերցրեց պայուսակն ու առանց վերարկուն փնտրելու քայլեց դեպի դուռ։ Այդ պահին այլևս ոչ նամակների մասին էր մտածում, ոչ էլ ամուսնու դավաճանության։ Նրա որդին հիվանդանոցում էր, և ինքը դեռ կարող էր հասնել նրան։

Մեկ ժամ էլ չէր անցել, երբ արդեն Արմենի մեքենայի մեջ էր։ Ռուբենը կանգնած էր ուղևորի դռան մոտ՝ չհամարձակվելով նստել։ Մարգարիտը նայեց նրան։ Ամուսնու նկատմամբ զայրույթը չէր անհետացել, և նա չգիտեր՝ երբևէ կկարողանա՞ արդյոք ներել։ Բայց որոշեց, որ այս անգամ ոչ մեկին չի թույլատրի նորից անհետանալ մյուսի կյանքից։

— Դու էլ ես գալիս։

— Ես արժանի չեմ նրան տեսնելու,— շշնջաց Ռուբենը։

— Գուցե։ Բայց նրան թող, որ ինքն ասի դա։ Դու այլևս չես որոշելու բոլորիս փոխարեն։

Երեք ժամ անց Մարգարիտը մտավ հիվանդասենյակ։ Պատուհանի մոտ պառկած էր նիհար տղամարդ՝ մոխրագույն մազերով։ Մի քանի վայրկյան դժվարացավ ճանաչել նրան։ Քսաներեք տարեկան աշխույժ երիտասարդից շատ քիչ բան էր մնացել նրա դեմքին։ Բայց երբ Դավիթը բացեց աչքերը, մայրը միանգամից ճանաչեց այդ հայացքը։

— Մա՞մ,— շշնջաց որդին։

Մարգարիտը մոտեցավ մահճակալին ու գրկեց նրան։ Դավիթը սկսեց լաց լինել՝ այնպես, ինչպես մանկության տարիներին էր լաց լինում, երբ ինչ-որ բանից շատ էր վախենում։

— Ես մտածում էի՝ ինձ ատում ես։

— Երբե՛ք, տղա՛ս։ Ոչ մի օր։

— Ես քեզ նամակներ էի գրում։ Շատ էի գրում։

— Գիտեմ։ Այսօր բոլորը գտա։

Դավիթը նայեց դռանը։ Այնտեղ կանգնած էր Ռուբենը՝ անշարժ։ Երկու տղամարդիկ իրար էին նայում քսան տարվա բաժանման միջով։ Հետո Ռուբենը ներս մտավ, մոտեցավ մահճակալին ու գլուխը խոնարհեց։

— Ես արդարացում չունեմ։ Հպարտ էի, բարկացած ու դաժան։ Քեզանից ու մորիցդ խլել եմ տարիներ, որոնք երբեք չեմ կարող վերադարձնել։

Դավիթը ոչինչ չասաց։ Արմենը մոտեցավ ու ձեռքը դրեց հոր ուսին։ Մի քանի րոպե այդպես լուռ մնացին։ Հետո Դավիթը նայեց մորը, ապա՝ Ռուբենին։

— Այդ քսան տարին այլևս չենք վերադարձնի։

Ռուբենը գլխով արեց՝ արտասվելով։

— Գիտեմ։

Դավիթը դանդաղ մեկնեց ձեռքը։

— Բայց գուցե կարողանանք այլևս չվատնել այն ժամանակը, որը մեզ մնացել է։

Ռուբենը բռնեց որդու ձեռքը։ Մարգարիտը նայում էր նրանց ու հասկանում, որ այդ հպումը դեռ չի ջնջում եղածը։ Բայց այն առաջին քայլն էր, որին ինքը սպասել էր երկու տասնամյակ։

Երեք շաբաթ անց Դավիթը դուրս գրվեց հիվանդանոցից։ Բուժմանը նրա արձագանքը բժիշկների սպասածից լավ էր։ Նա առաջին անգամ քսան տարվա մեջ վերադարձավ ծնողների տուն։ Մարգարիտը պատրաստեց որդու սիրելի ուտեստը։ Արմենը նստեց նրա կողքին։ Ռուբենը քիչ էր խոսում, բայց ամեն անգամ որդուն նայելիս աչքերը լցվում էին արցունքներով։

Երեկոյան Արմենը մի քանի աթոռ տարավ բակ։ Հեռախոսը դրեց այնպես, որ բոլորն երևան, միացրեց ժամանակաչափը։

— Բոլորս միասին,— ասաց նա։

Մարգարիտը նստեց ամուսնու և որդու միջև, Արմենը կռացավ նրանց կողքին։ Լուսանկարվեցին։

Այդ գիշեր, երբ դրսից մեքենայի ձայն լսվեց, Մարգարիտն առաջին անգամ քսան տարվա մեջ չմոտեցավ պատուհանին՝ մտածելով, թե գուցե Դավիթն է վերադառնում։ Որդին արդեն տանն էր։

Դէ իսկ պատմության 3-րդ ամենադրամատիկ մասը մեր Տելեգրամ Ալիքում —> Սեղմիր Այստեղ

Понравилась статья? Поделиться с друзьями:
Գեղարվեստական Պատմություններ