Մայրս բաց էր թողել իր ավարտական երեկոն, որովհետև 17 տարեկանում հղի էր ինձնով, ուստի ես նրան հրավիրեցի իմ ավարտական երեկոյին։ Խորթ քույրս բոլորի առաջ նվաստացրեց նրան… բայց չէր նկատել, որ իր իսկ հայրը կանգնած է հենց իր հետևում։
Մայրս ընդամենը տասնյոթ տարեկան էր, երբ իմացավ, որ հղի է ինձնով։
Կենսաբանական հայրս անհետացավ հենց այն պահին, երբ մայրս հայտնեց նրան հղիության մասին։
Առանց հրաժեշտ տալու։
Առանց երեխայի համար որևէ գումար վճարելու։
Ոչինչ։
Մայրս բաց թողեց իր ավարտական երեկոն, հրաժարվեց համալսարան ընդունվելու ծրագրերից, կրկնակի հերթափոխով աշխատում էր ու մինչև ուշ գիշեր սովորում, որպեսզի ավարտեր դպրոցը, մինչ ես քնած էի նրա կողքին։
Ամեն անգամ, երբ խոսում էր դպրոցական տարիների մասին, կատակում էր, որ բաց է թողել իր ավարտական երեկոն։
Բայց ես տեսնում էի նրա ժպիտի հետևում թաքնված տխրությունը։
Ուստի, երբ տասնութ տարի անց եկավ իմ ավարտական երեկոյի ժամանակը, հասկացա, որ կողքիս միայն մեկ մարդու եմ ուզում տեսնել։
— Մա՛մ,— ասացի՝ նրան մեկնելով հրավիրատոմսը։— Դու բաց թողեցիր քո ավարտական երեկոն, որովհետև ինձ էիր մեծացնում։ Արի՛ իմ ավարտական երեկոյին։
Սկզբում ծիծաղեց։
Հետո հասկացավ, որ լուրջ եմ ասում, ու սկսեց լաց լինել։
Խորթ հայրս՝ Մայքը, շատ հավանեց գաղափարը։
Իսկ խորթ քույրս՝ Բրիաննան՝ ոչ։
— Դու քո ՄՈ՞ՐՆ ես տանելու,— ծիծաղեց նա։— Սա իսկապես խղճուկ է։
Հետո նայեց մայրիկիս։
— Իսկ ի՞նչ է հագնելու։ Այն հին զգեստներից մե՞կը, որոնցով եկեղեցի է գնում։
Ես ուշադրություն չդարձրի նրան։
Ավարտական երեկոյի օրը մայրս աստիճաններով իջավ նուրբ կապույտ զգեստով ու գեղեցիկ գանգրացրած մազերով։
Առաջին անգամ նա նման չէր այն հոգնած կնոջը, որն ամբողջ կյանքն անցկացրել էր ուրիշների մասին հոգ տանելով։
Նա նման էր այն տասնյոթամյա աղջկան, որը երբեք չէր ունեցել իր հատուկ երեկոն։
Բայց հենց դպրոց հասանք, Բրիաննան իր ընկերուհիների հետ մոտեցավ մեզ։
Նա ոտքից գլուխ չափեց մայրիկիս ու բարձր ծիծաղեց։
— Ի՞նչ գործ ունի ՆԱ այստեղ։ Սա ավարտական երեկո՞ է, թե՞ «Ծնողներիդ դպրոց բերելու օրը»։
Նրա ընկերուհիները ծիծաղեցին։
Մայրիկիս ժպիտն անհետացավ։
Այդ ժամանակ Բրիաննան թեքվեց դեպի նա։
— Անկեղծ ասած՝ ծիծաղելի տեսք ունես։
Զգացի, թե ինչպես են ձեռքերս լարվում։
Բայց մինչև կհասցնեի որևէ բան ասել, Բրիաննայի հետևում՝ մի քանի մետր հեռավորության վրա, մեկին նկատեցի։
Մայքն էր։
Նրա հայրը։
Նա լսել էր յուրաքանչյուր բառը։
Դեմքի արտահայտությունը փոխվեց։
Հետո դանդաղ մոտեցավ աղջկան ու մի բան ասաց, որից ամբողջ բակում կատարյալ լռություն տիրեց… 😳
Սկզբում Բրիաննան նրան չնկատեց։
Նա չափազանց զբաղված էր ընկերուհիներին ժպտալով։
Հետո նրանցից մեկը հանկարծ դադարեց ծիծաղել։
Նրա հայացքը սահեց Բրիաննայի ուսի վրայով։
Բրիաննան շրջվեց։
Դեմքից գույնը թռավ։
— Հա՞յր։
Մայքն անմիջապես չպատասխանեց։
Նախ նայեց մայրիկիս։
Նա նայում էր հատակին՝ ձևացնելով, թե ուղղում է իր ապարանջանը։
Ես ճանաչում էի այդ հայացքը։
Նույն հայացքն էր, որն ունենում էր ամեն անգամ, երբ ինչ-որ մեկը ցավ էր պատճառում նրան, իսկ նա չէր ուզում, որ ուրիշները դա նկատեն։
Մայքի ծնոտը լարվեց։
— Բրիաննա՛,— ցածր ձայնով ասաց նա։— Հենց նոր ի՞նչ ասացիր։
Բրիաննան նյարդային ծիծաղեց։
— Ոչինչ։ Պարզապես կատակում էինք։
— Այդպե՞ս։
— Հա՛յր, լուրջ եմ ասում։ Այդքան մեծ բան չէր։
Մայքը շուրջը նայեց՝ լռած աշակերտներին։
Հետո նորից նայեց նրան։
— Կատակն այն է, երբ բոլորը ծիծաղում են։
Բրիաննան ձեռքերը խաչեց կրծքին։
— Աստվա՛ծ իմ։ Բոլորը չափազանց զգայուն են դարձել։
Հենց այդ պահին մայրս վերջապես խոսեց։
— Մա՛յք, խնդրում եմ։ Ոչինչ։
Նա շրջվեց դեպի մայրս։
— Ո՛չ, Էմմա։ Ոչինչ չէ։
Մայրս ամաչած տեսք ուներ։
— Չեմ ուզում փչացնել նրանց երեկոն։
— Դու ոչինչ չես փչացրել։
Հետո Մայքը նորից նայեց իր աղջկան։
— Դու ուղիղ մեկ հնարավորություն ունես սա ուղղելու։
Բրիաննան ապշած նայեց նրան։
— Ի՞նչ։
— Ներողություն խնդրիր։
Նրա դեմքը խստացավ։
— Ինչո՞ւ։
Չէի հավատում լսածիս։
Ըստ երևույթին՝ Մայքն էլ չէր հավատում։
— Որովհետև կնոջս նվաստացրեցիր դպրոցի կեսի առաջ։
Բրիաննան շուրջը նայեց ու հասկացավ, որ բոլորն իրեն են նայում։
Այտերը կարմրեցին։
— Սա նաև ի՛մ ավարտական երեկոն է։
— Այո՛,— ասաց Մայքը։— Եվ ոչ ոք չի փորձել այն քեզանից խլել։
Նա մատով ցույց տվեց մայրիկիս։
— Ի՛նքը փորձեց։ Ամբողջ երեկո բոլորը նրա մասին են խոսում։ Այս երեկոն մեզ պիտի նվիրված լիներ։
Մայրիկիս դեմքի արտահայտությունը փոխվեց։
Եվ հանկարծ հասկացա։
Բրիաննան մայրիկից չէր ամաչում։
Նա նախանձում էր։
Կարծես Մայքն էլ հասկացավ։
— Այսինքն՝ քանի որ մեկ ուրիշն ուշադրության արժանացավ, որոշեցի՞ր նվաստացնել նրան։
Բրիաննան ոչինչ չասաց։
Մայքը ձեռքը տարավ գրպանն ու հանեց մեքենայի բանալիները։
— Եթե չես կարող անկեղծորեն ներողություն խնդրել, մենք գնում ենք։
Բրիաննայի աչքերը լայն բացվեցին։
— Դու դա չես անի։
— Փորձի՛ր ինձ։
Մի քանի վայրկյան ոչ ոք չշարժվեց։
Հետո Բրիաննան նայեց մայրիկիս։
— Ներողություն։
Մայքը գլուխը տարուբերեց։
— Դա ներողություն խնդրել չէ։
Բրիաննան սեղմեց ծնոտը։
— Ներողություն եմ խնդրում, որ ծաղրեցի քեզ։
Մայրս մեղմ գլխով արեց։
— Շնորհակալ եմ։
Դրանով ամեն ինչ պիտի ավարտվեր։
Բայց հետո մայրս զարմացրեց բոլորին։
Նա մոտեցավ Բրիաննային։
— Մի բան գիտե՞ս։
Բրիաննան զգուշությամբ նայեց նրան։
— Երբ տասնյոթ տարեկան էի, կարծում էի, որ ավարտական երեկոն կյանքիս ամենակարևոր գիշերն է լինելու։
Բրիաննան թեթևակի աչքերը պտտեց։
Մայրս շարունակեց։
— Հետո իմացա, որ հղի եմ։
Բակում լռություն էր։
— Ես նայում էի, թե ինչպես էին ընկերուհիներս զգեստներ գնում։ Ինչպես էին լուսանկարվում։ Ինչպես էին երեկույթների գնում, մինչ ես տանը նստած մտածում էի՝ ինչպես եմ տակդիրների գումարը վճարելու։
Նրա ձայնը դողաց։
— Բայց մի բան սովորեցի։
Նա նայեց ինձ։
— Մեկ երեկո բաց թողնելը չկործանեց իմ կյանքը։
Դժվարությամբ կուլ տվեցի։
— Փոխարենը ես նրան ունեցա։
Մայրս ձեռքը դրեց ուսիս։
— Եվ ես նորից նույն ընտրությունը կանեի։
Մոտակայքում կանգնածներից մեկը սկսեց ծափահարել։
Հետո ևս մեկը միացավ։
Մի քանի վայրկյանի ընթացքում ամբողջ բակը ծափահարություններով լցվեց։
Մայրիկիս աչքերը լայնացան։
— Խնդրում եմ, պետք չէ,— արցունքների միջից ծիծաղելով շշնջաց նա։
Ես գրկեցի նրան։
Երբ վերջապես ներս մտանք, նա անընդհատ հարցնում էր՝ արդյոք ինձ չի ամաչեցրել։
— Մա՛մ,— ասացի,— դու կարող էիր գիշերազգեստով գալ ու սեղանի վրա պարել, միևնույն է՝ ես քեզանով հպարտ կլինեի։
Նա ծիծաղեց։
— Ինձ գաղափարներ մի՛ տուր։
Դրանից հետո երեկոն ամբողջությամբ փոխվեց։
Ընկերներս նրան ընդունեցին պարահրապարակում։
Ուսուցիչները գովեցին նրա զգեստը։
Նույնիսկ մարդիկ, որոնց գրեթե չէի ճանաչում, մոտենում էին ու ասում, թե որքան են հավանել այն պատճառը, որի համար նա եկել էր։
Կամաց-կամաց նրա դեմքից անհետացավ լարվածությունը։
Հետո դիջեյը դանդաղ երգ հայտարարեց։
Ձեռքս մեկնեցի նրան։
Մայրս նայեց ինձ։
— Օ՜, ո՛չ։
— Օ՜, այո՛։
— Ես դանդաղ երգի տակ չեմ պարել մոտավորապես նախապատմական ժամանակներից։
— Հրաշալի է։ Ես էլ։
Նա ծիծաղեց ու բռնեց ձեռքս։
Երգի կեսին գլուխը դրեց ուսիս։
— Առաջ հաճախ էի պատկերացնում այս գիշերը,— շշնջաց նա։
— Քո ավարտական երեկո՞ն։
Գլխով արեց։
— Նախապես ընտրել էի զգեստը։ Սանրվածքը։ Ամեն ինչ։
Հետո ձայնն ավելի ցածր դարձավ։
— Երբ իմացա, որ հղի եմ, մտածեցի՝ կյանքս ավարտվել է։
Կրծքիս մեջ ծանրություն զգացի։
— Երբևէ զղջացե՞լ ես։
Նա անմիջապես գլուխը բարձրացրեց։
— Երբե՛ք։
— Ոչ մի անգա՞մ։
— Ոչ մի վայրկյան։
Նա դիպավ այտիս։
— Դու երբեք պատճառը չէիր, որ ես կորցրի իմ ապագան։
Կոկորդս սեղմվեց։
— Դու դարձար իմ ապագան։
Այնքան ամուր գրկեցի նրան, որ ծիծաղեց։
Սրահի մյուս կողմից նկատեցի, որ Բրիաննան նայում է մեզ։
Նա չէր ժպտում։
Բայց այլևս չէր էլ ծաղրում։
Այդ գիշեր ավելի ուշ, երբ տուն վերադարձանք, մայրս հանեց բարձրակրունկ կոշիկներն ու փլվեց բազմոցին։
— Ոտքերս պաշտոնապես ամուսնալուծություն են պահանջում ինձանից։
Մայքը ծիծաղեց։
Հետո աստիճանների վերևում հայտնվեց Բրիաննան։
Զգեստը հանել էր։
Դիմահարդարումն էլ արդեն չկար։
Առաջին անգամ նա ավելի քիչ էր նման ինքնավստահ աղջկան, որը միշտ պատրաստ էր որևէ հեգնական մեկնաբանություն անել, և ավելի շատ՝ վախեցած տասնյոթամյա դեռահասի։
— Էմմա՞։
Մայրս նայեց վերև։
Բրիաննան դանդաղ իջավ աստիճաններով։
— Ես քեզ մի բան պետք է ասեմ։
Մայքը լռեց։
Ես էլ։
Բրիաննան դժվարությամբ կուլ տվեց։
— Ես չէի ամաչում, որ դու եկել էիր։
Մայրս խոժոռվեց։
— Այդ դեպքում ինչո՞ւ այդ բաներն ասացիր։
— Որովհետև բոլորը շարունակ քո մասին էին խոսում։
Նրա ձայնը դողաց։
— Հայրիկը ոգևորված էր քո զգեստով։ Ադամն անընդհատ խոսում էր այն մասին, որ ուզում է քեզ նվիրել այն երեկոն, որը երբեք չես ունեցել։ Ուսուցիչներն ասում էին՝ որքան գեղեցիկ բան է դա։
Նա նայեց հատակին։
— Եվ ես նախանձեցի։
Մայրս ոչինչ չասաց։
— Դրա համար ուզում էի այնպես անել, որ դու քեզ ծիծաղելի զգաս,— խոստովանեց Բրիաննան։
Մայքը հիասթափված տեսք ուներ, բայց մինչև նա կհասցներ խոսել, մայրս ձեռքը բարձրացրեց։
— Նախանձ բոլորն էլ երբեմն զգում են,— մեղմ ասաց նա։
Բրիաննան բարձրացրեց հայացքը։
— Բայց նախանձը մեզ իրավունք չի տալիս ցավ պատճառել ուրիշներին։
— Գիտեմ։
Հետո Բրիաննան ձեռքը տարավ գրպանը։
Նա հանեց այն ակնթարթային լուսանկարներից մեկը, որոնք արել էին ավարտական երեկոյից առաջ։
Լուսանկարում ես ու մայրս միասին ժպտում էինք։
Հետևի մասում Բրիաննան գրել էր.
«Դու նույնպես արժանի էիր քո ավարտական երեկոյին։ Ներողություն եմ խնդրում, որ փորձեցի քեզ այնպես զգացնել տալ, կարծես դրան արժանի չէիր»։
Մայրս երկու անգամ կարդաց։
Հետո գրկեց Բրիաննային։
Բրիաննան քարացած մնաց։
Մի վայրկյան անց ինքն էլ գրկեց նրան։
Այդ լուսանկարը մինչև հիմա շրջանակի մեջ դրված է մեր հյուրասենյակում։
Ամեն անգամ, երբ մայրս անցնում է դրա կողքով, ժպտում է։
Երբեմն էլ դեռ կատակում է, որ իր ավարտական երեկոյին պարզապես տասնութ տարի ուշացումով է գնացել։
Բայց այլևս չեմ կարծում, որ նա այդպես է ընկալում այդ երեկոն։
Ես էլ։
Որովհետև որոշ պահեր չեն գալիս այն ժամանակ, երբ մենք սպասում ենք դրանց։
Երբեմն կյանքը ստիպում է տարիներով սպասել ներողությանը, պարին, լուսանկարին կամ պարզապես այն հնարավորությանը, որ վերջապես զգաս՝ քեզ գնահատում ու մեծարում են։
Բայց այն, որ ինչ-որ պահ ուշ է գալիս, չի նշանակում, որ այն պակաս արժեքավոր է։
Եվ այդ գիշեր վերջապես հասկացա մի բան, որը մայրս տասնութ տարի շարունակ ցույց էր տվել ինձ՝ առանց երբևէ բարձրաձայն ասելու։
Նա չի կորցրել իր երիտասարդությունը այն պատճառով, որ տասնյոթ տարեկանում դարձավ իմ մայրը։
Նա ինձ ապագա տվեց։
Իսկ տասնութ տարի անց ես վերջապես կարողացա նրան վերադարձնել իր ապագայից մի փոքրիկ մասնիկ։
