Հինգ տարի ընտանիքը չէր այցելել մահամերձ 76-ամյա հարևանուհուս։ Երբ նրան իմ տուն տարա, հարազատները ոստիկան կանչեցին՝ չիմանալով մեր երեկոյան ժամը իննի գաղտնիքը
— Դու նրա տո՛ւնն ես ուզում։
Գրիգորի ձայնն այնքան բարձր էր, որ փողոցի մյուս կողմում ապրողներն էլ երևի լսում էին։ Նա կանգնած էր իմ շքամուտքում՝ կնոջ հետ, ու մատնացույց էր անում տան ներսը։
— Մահամերձ կնոջը քո տուն ես բերել, որ խնայողությունները ձեռք գցես։ Ոստիկանություն ենք կանչելու, փաստաբան ենք վարձելու։ Այսօր իսկ մորաքրոջս այստեղից կտանենք։
Ես չպատասխանեցի։ Երեսունմեկ տարեկան եմ, ամուրի, աշխատում եմ տնից։ Հինգ տարի շարունակ ապրել եմ Սուսաննայի տան դիմաց և շատ լավ գիտեմ, թե նրա հարազատներից ով երբ է այցելել։ Ոչ մեկը։ Նրա ծննդյան օրերն անցնում էին միայնության մեջ։ Տոնական երեկոներին պատուհանը մութ էր, իսկ ամռանը նա հաճախ ժամերով նստում էր բակում՝ նայելով անցնող մարդկանց։
Երեք շաբաթ առաջ Սուսաննան այնքան էր թուլացել, որ այլևս չէր կարողանում մենակ ապրել։ Նրան տեղափոխել էի իմ ազատ ննջասենյակ։ Ընկերներս ասում էին՝ ինչո՞ւ եմ այդպիսի պատասխանատվություն վերցնում։ Իսկ հիմա հանկարծ հայտնված հարազատները մեղադրում էին ինձ փող գողանալու, ծեր կնոջը շահագործելու և նրա տունը յուրացնելու մտադրության մեջ։
Նրանք չգիտեին, որ Սուսաննայից երբեք գումար չեմ խնդրել։ Ամեն գիշեր հետևում էի, որ խմի նշանակված դեղերը, ուղղում էի ծածկոցն ու ճիշտ ժամը իննին հին փայտե աթոռը մոտեցնում անկողնուն։ Հետո շշնջալով պատմում էի մի բան, որը տարիներ շարունակ ոչ մեկին չէի ասել։ Նա միայն բռնում էր ձեռքս, երբեմն արտասվում, երբեմն մեղմ ժպտում։
Երբ Գրիգորը վերջապես ոստիկան բերեց և պահանջեց իմանալ, թե ամեն գիշեր ժամը իննին ինչ է կատարվում այդ սենյակում, Սուսաննան դողացող ձեռքով ցույց տվեց իր մոտ պահած ծրարները։
— Հիմա նրանց ցույց տուր,— շշնջաց նա։
Շարունակությունը՝ առաջին մեկնաբանությունում 👇
Ամեն ինչ սկսվել էր մի քանի շաբաթ առաջ, թեև Գրիգորի համար դժվար էր հավատալ, որ այդքան կարճ ժամանակում երկու անծանոթ մարդիկ կարող էին այդքան մտերմանալ։ Իրականում մենք լրիվ անծանոթներ չէինք։ Սուսաննային ճանաչում էի այն օրվանից, երբ տեղափոխվել էի նրա դիմացի տունը։ Նա միշտ բարևում էր, երբեմն հարցնում՝ աշխատանքս ինչպես է, կամ առաջարկում էր իր թխած թխվածքաբլիթներից։ Ես էլ ձմռանը մաքրում էի նրա մուտքի սառույցը, ծանր գնումները հասցնում դուռը։ Բայց մեր բարեկամությունը մինչև վերջին ամիսները սովորական հարևանական շփում էր։
Մի առավոտ նկատեցի, որ Սուսաննայի պատուհանների վարագույրները չեն բացվել։ Սովորաբար նա դրանք բացում էր շատ վաղ, հետո նստում էր խոհանոցում ու թեյ խմում։ Առաջին օրը մտածեցի՝ երևի երկար է քնել։ Երկրորդ օրվա երեկոյան արդեն անհանգստացա։ Անցա փողոցն ու թակեցի դուռը։ Ոչ ոք չպատասխանեց։ Մի քանի անգամ կանչեցի նրա անունը, մինչև վերջապես ներսից թույլ ձայն լսվեց։
— Սամվե՞լ։
Դուռը բացելիս նրան հազիվ ճանաչեցի։ Խալաթն ազատ կախվել էր նիհարած ուսերից, դեմքը գունատ էր, աչքերը՝ հոգնած։ Սակայն այդ վիճակում էլ փորձեց կատակել։
— Երևի սարսափելի տեսք ունեմ։
— Դու հիվանդ ես երևում։
— Շատ քաղաքավարի չէ այդպես ասելը։
Ժպտացինք, բայց նրա քայլվածքը տեսնելիս հասկացա՝ վիճակը լուրջ է։ Հաջորդ օրերին տարա բժշկի նշանակված այցերին, օգնեցի դեղերը դասավորել, ապուր եփեցի։ Երբ գլխապտույտ էր ունենում, նստում էի կողքին, մինչև անցնի։ Բժիշկներն արդեն բացատրել էին, որ հիվանդությունը ծանր է, և նրան մշտական օգնություն է պետք։ Մի օր հարցրի՝ ընտանիքից որևէ մեկը չի՞ կարող ժամանակավորապես գալ։
Սուսաննան երկար նայեց պատուհանից դուրս։
— Նրանք զբաղված են։
— Բայց դու չպետք է մենակ մնաս։
— Մինչև հիմա կարողացել եմ ինքս գլուխ հանել։
Այդ բառերն ինձ անսպասելի ցավ պատճառեցին։ Մայրս հենց նույն կերպ էր պատասխանում, երբ հեռու էի ապրում նրանից։ Նրա կյանքի վերջին տարիներին աշխատանքս ու առօրյա հոգսերս միշտ առաջին տեղում էին։ Երբ զանգում էի, ասում էր. «Լավ եմ, Սամվե՛լ, մի՛ անհանգստացիր։ Քո կյանքով ապրիր»։ Ես հավատում էի, որովհետև այդպես ավելի հեշտ էր, քան հարցնել, թե ինչու է նրա ձայնը հոգնած, կամ ժամանակ գտնել ու այցելել։
Մի անգամ մայրս ասաց, որ այդ շաբաթավերջին չարժե ճանապարհին գումար ծախսել։ Գնացի հաջորդ շաբաթ, հետո աշխատանքային հանդիպում եղավ, հետո էլ մի անհետաձգելի գործ։ Երբ եղբայրներիս հետ վերջապես հասկացանք, թե որքան ծանր է նրա հիվանդությունը, ժամանակ գրեթե չէր մնացել։ Մայրս մահացավ, և ես չհասցրի ասել այն ամենը, ինչ հետաձգել էի։ Այդ մեղքի զգացումը տարիներով ինձ հետ էր։ Ամեն անգամ մտածում էի՝ եթե մեկ օր շուտ մեկնեի, եթե ավելի ուշադիր լսեի, գուցե ինչ-որ բան այլ կերպ լիներ։
Ուստի երբ Սուսաննան նույնպես ասաց, թե ինքնուրույն գլուխ կհանի, լսեցի մորս ձայնը։
— Դու ինձ մոտ կտեղափոխվես,— ասացի։
Նա զարմացած նայեց։
— Չէ՛։
— Ազատ սենյակ ունեմ։
— Դու քո կյանքն ունես, տղա՛ս։
— Մայրս էլ իր կյանքն ուներ։
Սուսաննայի հայացքն անսպասելի փոխվեց։ Աչքերում մի տարօրինակ բան տեսա, որը չկարողացա հասկանալ։ Նա մի քանի վայրկյան լռեց, հետո թույլ շշնջաց։
— Լավ։
Երեք շաբաթ անց տունս արդեն բոլորովին ուրիշ տեսք ուներ։ Խոհանոցի սեղանին դեղերի տուփեր կային, բազմոցի մոտ՝ լրացուցիչ ծածկոցներ, սառնարանում՝ փոքր տարաներով ապուր։ Միջանցքի անկյունում անվասայլակն էր, որը երբեմն պետք էր գալիս։ Աշխատանքային հանդիպումների ժամանակ հաճախ ականջ էի դնում՝ արդյոք հյուրասենյակից օգնության ձայն չի՞ լսվում։ Դժվար էր, բայց չէի զղջում իմ որոշման համար։ Սուսաննան չէր փորձում անվերջ ներողություն խնդրել ինձ համար բեռ լինելու պատճառով. միայն երբեմն ասում էր՝ շատ լավ է, որ կողքիս ես։
Ամեն երեկո ուղիղ ժամը իննին նույն սովորությունն ունեինք։ Նախ համոզվում էի, որ դեղերը ճիշտ ժամին է ընդունել, հետո ջուր էի տալիս, ուղղում բարձն ու ծածկոցը։ Սենյակի անկյունից բերում էի հին փայտե աթոռը, նստում մահճակալի կողքին և սկսում խոսել։ Դա սովորական զրույց չէր։ Այդ ժամն իմ երկար ժամանակ թաքցրած խոստովանության պահն էր։
— Պիտի ավելի շուտ տուն վերադառնայի,— մի երեկո ասացի։— Լսում էի՝ մայրս ինչքան հոգնած է խոսում, բայց երբ ասում էր, որ ամեն ինչ լավ է, թույլ էի տալիս ինձ հավատալ։
Սուսաննան ձեռքը մեկնեց ու բռնեց իմը։ Նրա մատները թույլ էին, բայց սեղմումը զգում էի։
— Բաց թողեցի վերջին ծննդյան օրը։ Մի զանգ հետաձգեցի, որովհետև զբաղված էի։ Մի անգամ գրեթե տոմս էի գնել, բայց մայրս ասաց՝ իզուր փող մի ծախսիր։ Եվ ես չգնացի։
Ձայնս կտրվեց։ Երկար լռելուց հետո շարունակեցի։
— Երբեմն մտածում եմ՝ գուցե մահացել է՝ կարծելով, թե ինձ այլևս պետք չէ։
Պատմության շարունակությունը մեր Տելեգրամ Ալիքում —> Սեղմիր Այստեղ
