Երբ մտա որդուս հեռախոսների վերանորոգման սրահը, տեսա՝ տասնյոթ հեռախոս դրված են հատակին՝ թաց սրբիչների վրա։ Որդիս ասաց. «Մա՛մ, այսօր կարող է ամեն ինչ կորցնեմ»։ Բայց ամենավատը դեռ չէր ասել
Որդիս՝ Դավիթը, երեսուներկու տարեկան է։ Չորս տարի առաջ փոքրիկ հեռախոսների վերանորոգման սրահ բացեց։
Սկզբում վախենում էի՝ գործը չի ստացվի։ Բայց կամաց-կամաց հաճախորդներ հավաքեց, երկու աշխատող ունեցավ։
Այդ առավոտ զանգեց ու ասաց.
— Մա՛մ, կարո՞ղ ես գալ։ Բայց հանկարծ չվախենաս։
Երբ հասա, սրահի դուռը բաց էր։ Ներսում ջրի հոտ էր, հատակը՝ թաց։
Պատերի երկայնքով պլաստիկ տուփեր էին շարված։ Դրանց մեջ հեռախոսներ կային՝ ամեն մեկի կողքին փոքրիկ թուղթ։
Դավիթը նստած էր հատակին։
— Ի՞նչ է եղել։
— Վերևի հարկից ջուր է լցվել։ Գիշերը։ Մինչև առավոտ կես սրահը ջրի տակ էր։
— Բա հեռախոսնե՞րը։
— Տասնյոթը թրջվել են։ Մի քանիսը հնարավոր է վերականգնել։ Մյուսների վիճակը դեռ չգիտեմ։
Ես նստեցի նրա կողքին։
— Դե հաճախորդներին կասես։ Պատահական դեպք է։
Դավիթը գլուխը բարձրացրեց։
— Մա՛մ, էդ հեռախոսները մարդիկ ինձ են վստահել։ Ես ո՞նց ասեմ՝ ձեր գույքը վնասվել է, ու ես պատասխանատու չեմ։
Հենց այդ պահին սրահ մտավ մի կին՝ մոտ հիսուն տարեկան։
— Դավի՛թ, հեռախոսս պատրա՞ստ է։ Ինձ այսօր անպայման պետք է։
Որդիս նայեց նրա ձեռքին։ Կինը փոքրիկ թղթի վրա հասցե էր գրել։
— Աննա՛, ձեր հեռախոսն էլ է վնասվել։
Կինը սկզբում չհասկացավ։
Հետո կամաց նստեց աթոռին։
— Դավի՛թ ջան, ես վաղը հիվանդանոց եմ գնում։ Բոլոր անհրաժեշտ համարները հեռախոսիս մեջ են։ Հիմա ի՞նչ անեմ։
Որդիս արդեն ուզում էր պատասխանել, երբ դռան մոտ հայտնվեց տարածքի սեփականատերը։
Նա նայեց թաց հատակին ու ասաց.
— Էս ամենը շուտ հավաքեք։ Երեկոյան նոր վարձակալ եմ բերում տարածքը նայելու։
Շարունակությունը՝ առաջին մեկնաբանությունում 👇
Շարունակություն
Ես առաջինը բարկացա։
— Մարդու ամբողջ գործը ջրի տակ է, դուք նոր վարձակալի՞ մասին եք խոսում։
Սեփականատերը՝ Վարուժանը, պատասխանեց.
— Ես էլ իմ խնդիրներն ունեմ։ Այս տարածքը վաճառքի եմ հանել։ Իրենք վաղուց գիտեն։
Դավիթը վեր կացավ։
— Հիմա դրա ժամանակը չէ։ Նախ հեռախոսներն անվտանգ տեղ պիտի տեղափոխեմ։
Վարուժանը դժգոհ դուրս եկավ։
Ես նոր հասկացա, որ որդիս միայն ջրի հետ չէր պայքարում։ Սրահը վաճառքի հանելու մասին ինձ ոչինչ չէր ասել։
Աննան դեռ նստած էր։
Դավիթը մոտեցավ նրան։
— Ձեր հեռախոսից հանված հիշողության քարտը չոր է։ Կոնտակտների մի մասը կարող է այնտեղ պահպանված լինել։ Բայց նախ պետք է ստուգենք։ Իսկ անհրաժեշտ զանգերը կարող եք կատարել իմ հեռախոսով։
Աննան թղթի վրա գրած հասցեն տվեց նրան։
Դա հիվանդանոցի բաժանմունքի հասցեն էր։
— Վաղը հետազոտության եմ գնում։ Որդիս արտասահմանում է։ Չեմ ուզում ամեն հարցի համար նրան անհանգստացնել։
Դավիթը օգնեց զանգել հիվանդանոց ու հաստատել նշանակված ժամը։ Անհրաժեշտ տեղեկությունները գրեցինք թղթի վրա։
Հետո որդիս դրեց Աննայի հեռախոսը մյուսների կողքին։
— Մա՛մ, խնդրում եմ՝ մի բանով օգնիր։
— Ասա՛։
— Էս ցուցակով բոլոր հաճախորդներին պետք է զանգենք։ Հերթով, առանց որևէ մեկին թաքցնելու, թե ինչ է պատահել։
Սկսեցինք զանգել։
Առաջինը երիտասարդ տղա էր։ Իմանալով կատարվածը՝ բարկացավ։
— Իմ հեռախոսը ձեզ մոտ էր միայն էկրանը փոխելու համար։ Հիմա ասում եք՝ ջրից վնասվե՞լ է։
— Այո՛,— ասաց Դավիթը։— Կզննենք, ինչ հնարավոր է՝ կվերականգնենք։ Եթե վնասը մեր պահպանության ընթացքում է առաջացել, ձեր պահանջը չենք անտեսելու։
Երկրորդ հաճախորդն էլ բարկացավ։
Երրորդը պահանջեց անհապաղ վերադարձնել հեռախոսը։
Դավիթը բոլորին բացատրում էր, որ սարքերը պետք է անջատված մնան մինչև համապատասխան ստուգումը, որպեսզի ավելորդ վնաս չառաջանա։
Ես տեսնում էի՝ ամեն զանգից հետո որդիս ավելի է լարվում։
Կեսօրին եկավ նրա աշխատողը՝ Կարենը։
Նա նախորդ գիշեր տանն էր եղել։
— Դավի՛թ, վերևի հարկի խողովակը պատռվել է։ Ջուրը մեր կախովի առաստաղից է իջել։ Շենքի սպասարկող վարպետն արդեն նայել է։
— Տեղում փաստաթղթեր կազմե՞լ են։
— Լուսանկարներ ունենք։ Վարպետն էլ կգրի իր արձանագրությունը։
Որդիս խնդրեց, որ ամբողջ վնասված գույքը ցուցակագրեն։
Հետո զանգեց ուրիշ վերանորոգման կենտրոնի սեփականատիրոջը՝ Արամին։
Արամը տարիներ առաջ նրա ուսուցիչն էր եղել։ Նրանք պայմանավորվեցին, որ սարքերի նախնական զննումը կկատարեն նրա արհեստանոցում, որտեղ համապատասխան պայմաններ կային։
Մենք հեռախոսները տեղափոխեցինք առանձին, մակնշված փաթեթներով՝ պահպանելով յուրաքանչյուր հաճախորդի տվյալներն ու ընդունման թղթերը։
Երեկոյան յոթին արդեն պարզ դարձավ, որ տասնյոթ հեռախոսից մի քանիսը բավական լուրջ վնասվածք ունեն։ Մյուսների վերականգնման հնարավորությունը դեռ պետք էր գնահատել։
Դավիթը նստեց Արամի աշխատասեղանի մոտ։
— Ես էսքան գումար չունեմ, որ բոլորը փոխհատուցեմ։
Արամը պատասխանեց.
— Այսօր ոչ մեկին վերջնական խոստում մի տուր։ Նախ պարզիր՝ ինչն է իրականում վնասվել, ինչն է վերականգնվող, հետո յուրաքանչյուրի հետ պայմանավորվիր։
Այդ գիշեր Դավիթը տուն եկավ ժամը տասնմեկին։
Նրա հագուստը դեռ խոնավ էր։
Սեղանի մոտ նստեց, մի կտոր հաց կերավ ու ասաց.
— Մա՛մ, գիտե՞ս՝ ինչից եմ ամենաշատը վախենում։
— Ինչի՞ց։
— Որ մարդիկ այլևս իրենց հեռախոսները ինձ չվստահեն։
Ես ուզում էի ասել՝ ոչինչ, ամեն ինչ կանցնի։
Բայց հասկացա, որ դա հիմա նրան չէր օգնի։
Հաջորդ օրը սկսվեց ամենադժվար աշխատանքը։
Յուրաքանչյուր հեռախոս առանձին ստուգում էին։ Որոշներից հնարավոր եղավ անհրաժեշտ տվյալները վերականգնել։ Մի քանիսը վերանորոգվեցին։ Երկուսի դեպքում պարզ դարձավ, որ վերականգնումը տնտեսապես նպատակահարմար չէ։
Դավիթը երկու հաճախորդի հետ համաձայնության եկավ փոխհատուցման վերաբերյալ։ Մյուսների հետ պայմանավորվեց սարքերի վերանորոգման կամ համապատասխան ծախսերի կարգավորման շուրջ։
Իսկ Աննայի հեռախոսի դեպքում տվյալները մասամբ պահպանված էին հիշողության քարտում և առցանց պահուստում։ Դավիթն օգնեց դրանք տեղափոխել ժամանակավոր հեռախոս, որը Աննան կարող էր օգտագործել մինչև իր սարքի հարցը լուծելը։
Երբ Աննան եկավ այն վերցնելու, Դավիթը նորից ներողություն խնդրեց։
Կինը միայն հարցրեց.
— Իսկ դու արդեն տեղ գտե՞լ ես աշխատելու համար։
Որդիս զարմացավ։
— Դեռ չէ։
— Մեր շենքի առաջին հարկում փոքր տարածք կա։ Տարիներով դատարկ է։ Տերը հարևանս է։ Ուզո՞ւմ ես հարցնեմ։
Երկու օր անց գնացինք այդ տարածքը տեսնելու։
Փոքր էր, բայց չոր, առանձին մուտքով և լավ օդափոխությամբ։ Դավիթը տեխնիկական մասնագետի հետ ստուգեց էլեկտրական միացումները, հետո միայն մտածեց տեղափոխվելու մասին։
Վարուժանի հետ հին սրահի վնասի և պայմանագրի հարցերը դեռ լուծված չէին։ Դավիթը դրանք գրավոր ներկայացրեց, որպեսզի հետագայում հնարավոր լինի պարզել պատասխանատվության սահմանները։
Որդիս նաև հասկացավ, որ այդքան սարք մեկ տեղում պահելը լրացուցիչ ռիսկ է։ Նոր սրահում սարքերը պահելու առանձին պահարաններ տեղադրեց, փոխեց ընդունման ու պահպանման կարգը, քննարկեց գույքի ապահովագրության հնարավորությունը։
Նոր սրահը բացեցինք երեք շաբաթ անց։
Առաջին օրը գրեթե հաճախորդ չկար։
Դավիթը կանգնած էր դռան մոտ ու անընդհատ հեռախոսն էր ստուգում։
Կեսօրին ներս մտավ մի տղամարդ՝ ձեռքին հին հեռախոս։
Ես ճանաչեցի նրան։
Նա այն հաճախորդներից էր, որը ջրի պատճառով ամենաշատն էր բարկացել։
— Դավի՛թ, էս մեկի մարտկոցն է վատացել։ Կարո՞ղ ես նայել։
Դավիթը մի պահ չշարժվեց։
— Իհարկե։
Տղամարդը հեռախոսը դրեց սեղանին։
— Անցած անգամ վատ պատմություն եղավ։ Բայց դու մինչև վերջ զբաղվեցիր իմ հարցով։ Դրա համար էլ նորից եկա։
Նա դուրս եկավ, իսկ որդիս երկար նայեց հեռախոսին։
Այդ օրը ևս երեք հին հաճախորդ վերադարձան։
Մի քանի ամիս անց Դավիթը վերջնականապես կարգավորեց վնասված սարքերի վերաբերյալ մնացած պահանջները։ Դրա համար իր խնայողությունների մի մասը ծախսեց և մի քանի ամիս հրաժարվեց սեփական աշխատավարձից։
Բայց սրահը չփակվեց։
Մի օր գնացի նրան տեսնելու։ Նա նոր աշխատողին բացատրում էր՝ ինչպես ընդունել սարքը, գրանցել դրա վիճակը և հաճախորդին պարզ ասել վերանորոգման ռիսկերը։
Ես կանգնեցի դռան մոտ։
Նա նկատեց ինձ ու ժպտաց։
— Մա՛մ, արի՛։ Թեյ եմ դրել։
Ու հենց այդ պահին սրահ մտավ Աննան։
Ձեռքին նոր հեռախոս էր։
— Դավի՛թ ջան, էս մեկի մեջ էլ կարո՞ղ ես հին համարներս տեղափոխել։
Որդիս վերցրեց հեռախոսը։
— Կփորձենք, Աննա՛։ Նախ ստուգենք՝ ինչ է պահպանված։
Ես նստեցի անկյունի աթոռին ու հասկացա, որ որդուս ամենամեծ կորուստը այդ օրը ջրից վնասված սարքերը չէին։
Ամենամեծ վտանգը մարդկանց վստահությունը կորցնելն էր։
Իսկ հիմա այդ նույն մարդիկ նորից բացում էին նրա սրահի դուռը։
