Դեմենցիա ունեցող տարեց տղամարդուն գտան ավտոբուսի կայարանում՝ առանց փաստաթղթերի և հիշողության։ Ութ ամիս ոչ ոք նրան չփնտրեց։ Բայց երբ ոստիկանները վերջապես պարզեցին նրա անունը, բացահայտվեց սարսափելի ճշմարտությունը. սեփական որդին նրան տնից հազարավոր կիլոմետրեր հեռու էր տարել մի պատճառով, որը ոչ ոք չէր պատկերացնում…
Տարեց տղամարդը մենակ նստած էր ավտոբուսի կայարանի մոտ, երբ ոստիկանները նկատեցին նրան։
Նրա կողքին ոչ ճամպրուկ կար, ոչ պայուսակ։
Հեռախոս չուներ։
Փաստաթղթեր չուներ։
Նույնիսկ մի փոքրիկ թուղթ չկար, որի վրա հասցե կամ հեռախոսահամար գրված լիներ։
Ոստիկաններից մեկը մոտեցավ։
— Պապի՛կ, լա՞վ եք։
Տղամարդը վախեցած աչքերով նայեց նրան։
— Գիտե՞ք՝ որտեղ եք ապրում։
Պատասխան չեղավ։
— Անունն ի՞նչ է։
Տղամարդը բացեց բերանը, կարծես ուզում էր ինչ-որ բան ասել, բայց ոչ մի բառ չարտաբերեց։
— Ընտանիք ունե՞ք։ Կին, երեխանե՞ր։
Նա շփոթված նայեց շուրջը։
Թվում էր՝ ինքն էլ չի հասկանում, թե ինչպես է հայտնվել այդտեղ։
Ոստիկանները նրան տեղափոխեցին հիվանդանոց։
Բժիշկները պարզեցին, որ տարեց տղամարդը դեմենցիա ունի, որի պատճառով հիշողությունն ու կողմնորոշվելու կարողությունը զգալիորեն խանգարված են։
Սկզբում բոլորը համոզված էին, որ առեղծվածը շուտով կբացահայտվի։
Չէ՞ որ ինչ-որ մեկն անպայման փնտրում էր նրան։
Կինը։
Որդին։
Դուստրը։
Գուցե խնամակալը։
Բայց ոչ ոք չհայտնվեց։
Անցավ մեկ օր։
Հետո՝ մեկ շաբաթ։
Հետո՝ մի ամբողջ ամիս։
Ոստիկանները ստուգեցին անհետ կորածների վերաբերյալ հաղորդումները։
Տարածեցին տղամարդու լուսանկարը։
Կապ հաստատեցին տարբեր շրջանների իրավապահների հետ։
Ստուգեցին յուրաքանչյուր տեղեկություն։
Ապարդյուն։
Տարեց տղամարդը կարծես ոչ մի տեղից հայտնված լիներ։
Մի օր հիվանդանոցում բուժքրոջ հետ զրուցելիս նա հանկարծ երկու բառ շշնջաց։
— Վարդան Մանուկյան։
Բուժքույրը մոտեցավ։
— Դա Ձե՞ր անունն է։
Տղամարդը կրկին շփոթված նայեց նրան։
Չպատասխանեց։
Եվ այլևս երբեք չկրկնեց այդ անունը։
Քանի որ ուրիշ որևէ տեղեկություն չունեին, հիվանդանոցի աշխատակիցները սկսեցին նրան Վարդան կոչել։
Որոշ ժամանակ անց տղամարդուն տեղափոխեցին տարեցների խնամքի կենտրոն։
Այնտեղ բոլորը շուտով սիրեցին նրան։
Վարդանը հանգիստ ու բարի մարդ էր։
Հատկապես սիրում էր շոկոլադով կեքսերը։
Ամեն անգամ, երբ խնամողներից մեկը թեյ էր բերում, ժպտում էր։
Նա հազիվ էր հիշում սեփական անցյալը, բայց մարդկանց բարությունն անմիջապես զգում էր։
Կենտրոն հաճախ այցելում էին տարեց ամուսիններ՝ Անահիտն ու Արտաշեսը։
Անահիտը շաբաթը երկու անգամ կամավորական աշխատանք էր կատարում՝ բնակիչների համար թերթեր ու գրքեր կարդալով։
Արտաշեսը սովորաբար ուղեկցում էր նրան և օգնում այգու աշխատանքներում։
Վարդանը հատկապես կապվեց նրանց հետ։
Ամեն անգամ, երբ Անահիտը մտնում էր սենյակ, նրա դեմքը լուսավորվում էր։
Իսկ Արտաշեսը երբեմն ժամերով նստում էր նրա կողքին։
Նրանք կարող էին երկար ժամանակ ոչ մի բառ չխոսել։
Մի օր Արտաշեսը բռնեց Վարդանի ձեռքն ու ասաց.
— Պարտադիր չէ, որ մեզ հիշես։ Մենք քեզ կհիշենք։
Անցան ամիսներ։
Ոստիկանները շարունակում էին փնտրել նրա հարազատներին։
Եվ վերջապես, ութ ամիս անց, հայտնվեց առաջին իրական հետքը։
Մի կին, որը ուսումնասիրում էր հին գրանցումները, գտավ 1958 թվականին արված դպրոցական խմբակային լուսանկար։
Լուսանկարի երիտասարդներից մեկը զարմանալիորեն նման էր Վարդանին։
Նրա անվան տակ գրված էր.
«Վարդան Մանուկյան»։
Քննիչներն անմիջապես սկսեցին ստուգել տեղեկությունը։
Գտան նախկին դասընկերներին։
Նրանցից մի քանիսը ճանաչեցին տղամարդուն։
Հետո կապ հաստատեցին այն բնակավայրի բնակիչների հետ, որտեղ նա տարիներ առաջ ապրել էր։
Հարևանները նույնպես հաստատեցին նրա ինքնությունը։
Պարզվեց՝ Վարդանն ընտանիք ուներ։
Երեխաներ ուներ։
Եվ սեփական տուն։
Բայց ամենատարօրինակն այն էր, որ նրա ընտանիքից ոչ ոք ոստիկանությանը չէր հայտնել անհետացման մասին։
Քննիչները սկսեցին վերականգնել վերջին ամիսների իրադարձությունները։
Շուտով պարզվեց, որ Վարդանը հեռավոր ճանապարհորդության էր մեկնել ընտանիքի երկու անդամների հետ։
Երեք հոգով էին մեկնել։
Բայց տուն վերադարձել էին միայն երկուսը։
Իսկ երրորդը՝ հիշողությունը կորցրած տարեց տղամարդը, հայտնվել էր անծանոթ ավտոբուսի կայարանում։
Սակայն ամենասարսափելի բացահայտումը դեռ առջևում էր։
Երբ ոստիկանները սկսեցին ուսումնասիրել Վարդանի ունեցվածքն ու ֆինանսական գործարքները, հասկացան, որ նրա անհետացումն ամենևին էլ պատահական չէր կարող լինել։
Շարունակությունը՝ առաջին մեկնաբանությունում 👇
Առաջին մեկնաբանություն
Վարդանը երկար տարիներ բուժաշխատող էր եղել։
Աշխատել էր որպես բուժեղբայր, ամուսնացել, երեխաներ մեծացրել։
Ամբողջ կյանքում համեստ աշխատավարձով ապրել էր, բայց կարողացել էր սեփական տուն ձեռք բերել և որոշ խնայողություններ կուտակել։
Տարիների ընթացքում նրա առողջական վիճակն աստիճանաբար վատացել էր։
Դեմենցիան զարգացել էր։
Սկզբում մոռանում էր, թե որտեղ է դրել բանալիները։
Հետո սկսեց շփոթել օրերն ու ամսաթվերը։
Ավելի ուշ այլևս չէր կարողանում ինքնուրույն վճարել կոմունալ հաշիվները կամ հիշել բժշկական այցելությունների ժամերը։
Այդ ժամանակ նրա որդին՝ Կարենը, աստիճանաբար սկսել էր վերահսկել հոր ֆինանսական գործերը։
Սկզբում դա բնական էր թվում։
Տարեց տղամարդուն իսկապես օգնություն էր անհրաժեշտ։
Բայց երբ քննիչները ուսումնասիրեցին բանկային հաշիվները, տարօրինակ բաներ հայտնաբերեցին։
Գումարներ էին անհետանում։
Տան սեփականության հետ կապված փաստաթղթերում փոփոխություններ էին արվել։
Իսկ հարևաններից մեկը պատմեց, որ Կարենը հաճախ էր դժգոհում հոր ունեցվածքի պատճառով։
— Ասում էր, թե այդ տունն արդեն վաղուց պետք է իրեն պատկաներ,— պատմեց հարևանը։
Մեկ ուրիշ անգամ Կարենը նույնիսկ հայտարարել էր.
— Հայրս արդեն չի էլ հիշում, թե ինչ ունի։
Սակայն ամենակարևոր տեղեկությունը ոստիկանները ստացան մի փաստաբանից, որին Վարդանն այցելել էր դեռ այն ժամանակ, երբ հիվանդությունը չէր հասել ծանր աստիճանի։
Պարզվեց՝ Վարդանը նախապես կարգավորել էր իր ունեցվածքի հետ կապված հարցերը։
Նա չէր ցանկացել, որ իր մահից առաջ ամբողջ տունն ու խնայողություններն անմիջապես անցնեն Կարենի տնօրինությանը։
Փոխարենը նախատեսել էր, որ ունեցվածքի զգալի մասը պահպանվի և օգտագործվի իր հետագա երկարատև խնամքի ծախսերը հոգալու համար։
Այդպիսով Վարդանը փորձել էր ապահովել իր ապագան։
Նա չէր կարող իմանալ, որ մի օր սեփական որդին այդ որոշումը խոչընդոտ կհամարի։
Քանի դեռ Վարդանը ողջ էր և հնարավոր էր հաստատել նրա ինքնությունն ու իրավունքները, Կարենը չէր կարող պարզապես տնօրինել ամբողջ ունեցվածքը։
Հոր տունը և փողերը ստանալու համար նա ստիպված կլիներ հաշվի առնել այդ պայմանները։
Քննիչները սկսեցին կասկածել, որ հենց այդ պատճառով էլ Կարենը որոշել էր ազատվել հոր ներկայությունից։
Հետաքննությամբ վերականգնվեց ճանապարհորդության հնարավոր ընթացքը։
Կարենը համոզել էր ծնողներին երկար ճանապարհ գնալ։
Վարդանը, որն արդեն դժվարությամբ էր կողմնորոշվում և ամբողջությամբ վստահում էր հարազատներին, չէր կասկածել։
Նա պարզապես նստել էր մեքենան։
Ընտանիքը միասին ճանապարհ էր ընկել։
Բայց վերադարձի օրը Վարդանն այլևս նրանց հետ չէր։
Նրան թողել էին անծանոթ վայրում՝ առանց փաստաթղթերի, հեռախոսի կամ այնպիսի տեղեկության, որով հնարավոր կլիներ գտնել հարազատներին։
Ոստիկանները ենթադրում էին, որ Կարենը հույս է ունեցել՝ հայրը երկար ժամանակ անհայտ կմնա։
Գուցե նույնիսկ ընդմիշտ։
Իսկ եթե Վարդանը չկարողանար ապացուցել իր ինքնությունը, չէր կարողանա նաև առարկել իր բացակայության ընթացքում կատարվող ֆինանսական գործարքների դեմ։
Կարենը, հավանաբար, մտածել էր, որ ժամանակի ընթացքում իրեն կհաջողվի ամբողջությամբ վերահսկել տունն ու խնայողությունները։
Բայց նա մի կարևոր բան հաշվի չէր առել։
Վարդանը հիշել էր սեփական անունը։
Միայն մեկ անգամ։
Ընդամենը երկու բառ։
Սակայն հենց այդ երկու բառերն էին քննիչներին հասցրել նրա անցյալին։
Ոստիկանությունն անմիջապես սկսեց ուսումնասիրել վիճելի ֆինանսական գործարքները։
Համապատասխան հաշիվների նկատմամբ սահմանափակումներ կիրառվեցին։
Տան փոխանցման գործընթացը կասեցվեց։
Կարենի օգտագործած փաստաթղթերը վիճարկվեցին։
Իսկ Վարդանի խնամքի և ունեցվածքի հարցերը հանձնվեցին անկախ վերահսկողության։
Կարենը հերքում էր, թե դիտավորյալ է լքել հորը։
Նա պնդում էր, որ ճանապարհորդության ընթացքում Վարդանի առողջական վիճակը վատացել էր։
Ասում էր, թե կարծել է, որ ուրիշները նրան հիվանդանոց կտանեն։
Բայց քննիչները շատ պարզ հարց ունեին։
Եթե իսկապես այդպես էր, ապա ինչո՞ւ Կարենը երբեք չէր հայտնել հոր անհետացման մասին։
Ինչո՞ւ ոստիկանություն չէր դիմել։
Ինչո՞ւ չէր փորձել գտնել նրան։
Եվ ամենակարևորը՝ ինչո՞ւ էր շարունակում հոր ունեցվածքը վերահսկելու փորձերը, մինչ տարեց տղամարդը հազարավոր կիլոմետրեր հեռու ապրում էր որպես անհայտ անձ։
Կարենը համոզիչ պատասխաններ չուներ։
Քննությունը շարունակվեց։
Իսկ Վարդանի կյանքում նոր փոփոխություն տեղի ունեցավ։
Նրա ինքնությունը հաստատելուց հետո կազմակերպվեց վերադարձը այն շրջանը, որտեղ նախկինում ապրել էր։
Բայց խնամքի կենտրոնի աշխատակիցները մտահոգված էին։
Վարդանն արդեն ընտելացել էր այնտեղի միջավայրին։
Նա ճանաչում էր խնամողներին, թեև հաճախ չէր հիշում նրանց անունները։
Սիրում էր նստել այգում։
Սպասում էր Անահիտին ու Արտաշեսին։
Իսկ հիմա հնարավոր էր, որ նրան տեղափոխեին մեկ այլ հաստատություն, որտեղ ստիպված կլիներ նորից ապրել անծանոթ մարդկանց շրջապատում։
Հենց այդ ժամանակ Անահիտն ու Արտաշեսը որոշում կայացրին։
Նրանք ամիսներ շարունակ այցելել էին Վարդանին։
Տեսել էին, թե ինչպես է նա երբեմն շփոթում առավոտն ու երեկոն։
Ինչպես է փորձում հիշել մի բառ, բայց չի կարողանում։
Ինչպես է երեխայի պես ուրախանում, երբ իրեն շոկոլադով կեքս են բերում։
Եվ այդ ընթացքում այնքան էին կապվել նրա հետ, որ այլևս չէին ցանկանում կորցնել նրան։
Ամուսինները տանը ազատ սենյակ ունեին։
Նրանց երեխաներն արդեն առանձին էին ապրում։
Ուստի առաջարկեցին Վարդանի երկարաժամկետ խնամքը կազմակերպել իրենց տանը։
Իհարկե, դա հեշտ որոշում չէր։
Վարդանը մշտական հսկողության կարիք ուներ։
Դեմենցիան չէր վերացել։
Նա դեռ մոռանում էր մարդկանց անունները և երբեմն չէր հասկանում, թե որտեղ է գտնվում։
Անահիտն ու Արտաշեսը անցան անհրաժեշտ գնահատումները, մասնագետների հետ քննարկեցին խնամքի պայմանները և կազմակերպեցին մասնագիտական աջակցություն։
Միայն դրանից հետո հաստատվեց, որ Վարդանը կարող է ապրել նրանց տանը՝ համապատասխան հսկողությամբ։
Առաջին երեկոյան Անահիտը նրան նստեցրեց խոհանոցի սեղանի մոտ։
Թեյ պատրաստեց։
Հետո ափսեի վրա դրեց շոկոլադով կեքս։
Վարդանը երկար նայեց դրան։
Հետո ժպտաց։
— Սիրո՞ւմ ես,— հարցրեց Անահիտը։
Վարդանը գլխով արեց։
Արտաշեսը նստած էր նրա դիմաց։
Տարեց տղամարդը մի պահ շուրջը նայեց։
Խոհանոցն անծանոթ էր։
Պատերին ուրիշ լուսանկարներ էին։
Պատուհանից բացվող տեսարանը նույնպես նախկինում չէր տեսել։
Արտաշեսը մեղմ ձայնով հարցրեց.
— Վարդա՛ն, գիտե՞ս՝ որտեղ ես։
Անահիտը լարվեց։
Վախեցավ, որ հարցը կշփոթեցնի նրան։
Վարդանը մի քանի վայրկյան նայեց սեղանին։
Հետո դանդաղ ձեռքը մեկնեց և դրեց Արտաշեսի ձեռքի վրա։
— Տանը,— շշնջաց։
Անահիտի աչքերը լցվեցին արցունքներով։
Արտաշեսը սեղմեց նրա ձեռքը։
Նրանք չգիտեին՝ Վարդանն իսկապե՞ս հասկանում էր, թե որտեղ է գտնվում։
Գուցե պարզապես այդ պահին իրեն ապահով էր զգում։
Բայց նրանց համար դա բավական էր։
Քննության արդյունքում Կարենը կորցրել էր հոր ֆինանսական գործերը միանձնյա վերահսկելու հնարավորությունը։
Վիճելի ունեցվածքը պահպանվել էր Վարդանի խնամքի ծախսերը հոգալու նպատակով։
Իսկ նրա հետագա կյանքն արդեն կազմակերպվում էր անկախ մասնագիտական վերահսկողությամբ։
Այդ ամենի մեջ ամենատարօրինակն այն էր, որ Վարդանին լքելու կասկածի տակ հայտնված որդին տարիներ շարունակ մտածել էր հոր տան և գումարների մասին։
Մինչդեռ Անահիտն ու Արտաշեսը նրանից ոչինչ չէին ուզում։
Ոչ տուն։
Ոչ ժառանգություն։
Ոչ խնայողություններ։
Նրանք պարզապես սիրում էին այդ ծեր մարդուն։
Եվ Վարդանը, որին ամիսներ առաջ գտել էին ավտոբուսի կայարանում՝ առանց փաստաթղթերի, հիշողության և իրեն փնտրող որևէ հարազատի, վերջապես հայտնվել էր մարդկանց կողքին, որոնց համար իր ներկայությունը ոչ թե խոչընդոտ էր, այլ ուրախություն։
Դէ իսկ պատմության 3-րդ ամենադրամատիկ մասը մեր Տելեգրամ Ալիքում —> Սեղմիր Այստեղ
