Ամուսինս ասաց, որ կարևոր գործնական հանդիպման է գնում, բայց երկու ժամ անց նրան տեսա լողավազանում՝ երիտասարդ շիկահեր կնոջ գրկում։ Արդեն պատրաստվում էի մոտենալ, երբ մի տղամարդ կանգնեց ջրի եզրին ու գոռաց. «Դու հասկանո՞ւմ ես՝ ում հետ ես։ Տասներկու օրից այդ աղջիկը մեր ընտանիքի հարսանիքին պիտի կանգնի իմ կողքին»
Վաթսուն տարեկան էի, երբ առաջին անգամ հասկացա, որ քառասուն տարվա ամուսնությունը կարող է փլվել ընդամենը մի քանի րոպեում։
Ամուսնուս՝ Սամվելի հետ ապրել էինք քառասուն տարի։ Երկու երեխա ունեինք՝ որդի և աղջիկ։ Երկուսն էլ արդեն մեծ էին, իրենց կյանքն ունեին։
Մեր աղջիկը՝ Լիլիթը, երեսունմեկ տարեկան էր և տասներկու օրից ամուսնանալու էր։
Վերջին ամիսներին մեր ընտանիքում բոլորը զբաղված էին հարսանիքի նախապատրաստությամբ։
Միայն Սամվելն էր տարօրինակ փոխվել։
Սկսել էր նոր հագուստներ գնել, հաճախել մարզասրահ, նույնիսկ մազերը ներկել էր։
Սկզբում ուրախանում էի։
Մտածում էի՝ մարդը վերջապես որոշել է իրեն հետևել։
Բայց հետո նկատեցի, որ հեռախոսն այլևս ձեռքից չի դնում։ Նույնիսկ լոգարան էր տանում։
Մի օր հարցրի.
— Սամվել, ինչ-որ բան ինձնից թաքցնո՞ւմ ես։
Նա ծիծաղեց։
— Սիրանուշ, այս տարիքում ի՞նչ պիտի թաքցնեմ։
— Գուցե ուրիշ կին ունես։
Նրա դեմքը մի պահ փոխվեց։
Հետո ժպտաց։
— Դու հիմա լո՞ւրջ ես ասում։ Վաթսուներկու տարեկան մարդ եմ։ Մի քիչ ինձնով զբաղվում եմ, արդեն կասկածում ես։
Այդ խոսքերից հետո թեման փակեցի։
Բայց շաբաթ առավոտյան, երբ նա նոր վերնաշապիկ հագավ ու ասաց, որ Ծաղկաձորում ներդրողների հետ հանդիպում ունի, ներսումս ինչ-որ բան անհանգստացավ։
— Ամբողջ օ՞րն ես մնալու։
— Երևի մինչև երեկո։
Համբուրեց այտս ու գնաց։
Երկու ժամ անց ընկերուհիս՝ Նաիրան, զանգեց։
— Սիրանուշ, մենք Աղվերանում ենք։ Մի քանի կին հավաքվել ենք լողավազանի մոտ։ Դու էլ արի, մի քիչ կհանգստանաս։
Սկզբում հրաժարվեցի։
Հետո մտածեցի՝ վերջին շաբաթներին այնքան էի զբաղվել հարսանիքով, որ նույնիսկ տնից դուրս չէի եկել։
Գնացի։
Հանգստյան տունը մարդաշատ էր։ Մենք նստեցինք բացօթյա լողավազանի կողքին։
Մոտ կես ժամ անց Նաիրան հանկարծ լռեց։
— Սիրանուշ…
— Ի՞նչ եղավ։
— Դու մի շրջվիր արագ։ Բայց այն տղամարդը Սամվելը չէ՞։
Նայեցի նրա ցույց տված կողմը։
Լողավազանի մեջ ամուսինս էր։
Կողքին երիտասարդ շիկահեր կին էր՝ մոտ երեսուն տարեկան։
Նա ձեռքերը դրել էր Սամվելի ուսերին, իսկ ամուսինս նրան այնպես էր ժպտում, ինչպես տարիներ շարունակ ինձ չէր ժպտացել։
Սիրտս սեղմվեց։
Վեր կացա։
Բայց հենց այդ պահին լողավազանի մյուս կողմից մի տղամարդ մոտեցավ։
Մոտ երեսունհինգ տարեկան կլիներ։
Նա տեսավ Սամվելին ու կնոջը, կանգ առավ, հետո ամբողջ ուժով գոռաց.
— Արփի՛, դու ի՞նչ ես անում։
Երիտասարդ կինը կտրուկ շրջվեց։
Նրա դեմքը սպիտակեց։
— Հայկ…
Տղամարդը մոտեցավ ջրի եզրին։
— Դու հասկանո՞ւմ ես՝ ում հետ ես։ Տասներկու օրից մեր ընտանիքի հարսանիքին պիտի կանգնես իմ կողքին։
Այդ պահին ես ճանաչեցի տղամարդուն։
Հայկն էր։
Մեր աղջկա ապագա ամուսինը։
Իսկ նրա դիմաց կանգնած շիկահեր կինը՝ Արփին, Հայկի հարազատ քույրը։
Շարունակությունը՝ առաջին մեկնաբանությունում 👇»
Հայկը դեռ ինձ չէր նկատել։
Նա կանգնած էր լողավազանի եզրին ու նայում էր քրոջը։
Արփին մի քանի վայրկյան ոչինչ չէր ասում։
Հետո փորձեց ժպտալ։
— Հայկ, հանգստացի՛ր։ Դու սխալ ես հասկացել։
— Ի՞նչը սխալ հասկացա։ Ես իմ աչքերով տեսնում եմ։
Սամվելն արդեն դուրս էր գալիս ջրից։
Նա դեռ չէր պատկերացնում, որ երիտասարդ տղամարդը մեր ապագա փեսան է։
— Երիտասարդ, դուք ո՞վ եք, որ այսպես խոսում եք։
Հայկը շրջվեց դեպի նա։
— Իսկ դո՞ւք ով եք։
— Ես Սամվելն եմ։
Հայկի դեմքը փոխվեց։
— Սամվե՞լ։
Նա մի քայլ հետ գնաց։
Հետո նորից ուշադիր նայեց ամուսնուս։
— Լիլիթի հա՞յրը։
Այդ պահին Սամվելը քարացավ։
Նրա ձեռքի սրբիչն ընկավ հատակին։
Ես այլևս չկարողացա կանգնել հեռվում։
Մոտեցա նրանց։
— Այո՛, Հայկ։ Լիլիթի հայրն է։
Երեքն էլ միաժամանակ շրջվեցին։
Սամվելը տեսնելուն պես կորցրեց խոսելու կարողությունը։
— Սիրանո՞ւշ…
Ես կանգնեցի նրա դիմաց։
— Բարև, Սամվել։ Հանդիպումը լավ է անցնո՞ւմ։
Նա փորձեց մոտենալ։
— Դու այստեղ ի՞նչ ես անում։
— Նույնը, ինչ դու։ Հանգստանում եմ։ Միայն թե ես ընկերուհուս հետ եմ եկել, ոչ թե ընտանիքիս խաբելով։
Արփին ինձ նայեց զարմացած։
— Դուք նրա կի՞նն եք։
Ես շրջվեցի դեպի աղջիկը։
— Այո։ Քառասուն տարի է։
Նա ձեռքով ծածկեց բերանը։
— Բայց նա ինձ ասել էր, որ ամուսնալուծված է։
Հայկը դառնությամբ ծիծաղեց։
— Արփի, դու գիտե՞ս՝ սա ով է։
— Հենց նոր իմացա։
— Սա Լիլիթի հայրն է։ Այն աղջկա, որի հետ ես տասներկու օրից ամուսնանալու եմ։
Արփին մի պահ անշարժ մնաց։
Հետո նայեց Սամվելին։
— Դու ինձ ասել էիր, որ աղջիկդ արտասահմանում է ապրում։
Սամվելը չպատասխանեց։
Ես զգացի, որ ծնկներս թուլանում են։
Բայց այդ պահին ամենից շատ մտածում էի Լիլիթի մասին։
Նա ամիսներ շարունակ հարսանիքի պատրաստություններով էր զբաղված։
Հորս ու մորս կողքին ամենաերջանիկ օրն էր պատկերացնում։
Իսկ հիմա նրա հայրը գաղտնի հանդիպում էր ապագա ամուսնու քրոջ հետ։
Նաիրան մոտեցավ ինձ։
— Սիրանուշ, արի նստիր։
Նստեցինք լողավազանի կողքի սեղաններից մեկի մոտ։
Հայկն էլ եկավ։
Սամվելն ու Արփին մնացին մի փոքր հեռու։
Ես հարցրի.
— Հայկ, դու որտեղի՞ց իմացար, որ քույրդ այստեղ է։
Նա ծանր շունչ քաշեց։
— Արփին երկու շաբաթ առաջ է վերադարձել Գերմանիայից։ Երեկ ասաց, որ այսօր իր ընկերուհիների հետ այստեղ է գալու։ Ես էլ գործերով մոտակայքում էի, որոշեցի անակնկալ այցելել։
Պարզվեց՝ Հայկի քույրը վերջին տասը տարիներին արտերկրում էր ապրել։
Մենք նրա մասին շատ էինք լսել, բայց անձամբ չէինք հանդիպել։ Հարսանիքի նախապատրաստական հանդիպումներին նա չէր մասնակցել։
Երբ Արփին մի քանի օր առաջ Հայաստան էր վերադարձել, ես նույնիսկ չէի հասցրել նրա հետ ծանոթանալ։
Տեսել էի միայն տարիներ առաջ արված ընտանեկան լուսանկարներում՝ մուգ մազերով։
Իսկ հիմա նա շիկահեր էր։
— Հայկ, քույրդ գիտե՞ր, որ Սամվելն ամուսնացած է։
Նա գլուխը տարուբերեց։
— Չգիտեմ։ Բայց մի բան հաստատ գիտեմ։ Սամվելին ինքն արդեն մի քանի ամիս է ճանաչում։
— Ինչպե՞ս։
— Արփին Գերմանիայից վերադառնալուց առաջ մի քանի անգամ գործերով Երևան էր եկել։ Այդ ժամանակ մի միջոցառման ժամանակ են ծանոթացել։
Այդ խոսքերից հետո ինձ համար շատ բան պարզ դարձավ։
Սամվելի նոր հագուստները։
Մարզասրահը։
Գաղտնի հեռախոսազանգերը։
Եվ անընդհատ կրկնվող գործնական հանդիպումները։
— Ես պետք է Լիլիթի հետ խոսեմ,— ասացի։
Հայկը բռնեց ձեռքս։
— Ես էլ։
Նայեցի նրան։
— Բայց նախ մտածենք՝ ինչպես ենք ասելու։
Նա գլխով արեց։
Երկուսս էլ հասկանում էինք, որ մեր տեսածը կարող է փոխել ոչ միայն Սամվելի և իմ ամուսնությունը, այլև երկու ընտանիքների հարաբերությունները։
Սամվելը մոտեցավ սեղանին։
— Սիրանուշ, ուզում եմ քեզ հետ առանձին խոսել։
— Խոսիր այստեղ։
— Խնդրում եմ։
Վեր կացա ու մի քանի քայլ հեռացանք։
Նա անմիջապես սկսեց.
— Ես գիտեմ, թե ինչ ես մտածում։
— Ուրեմն ասա՝ սխա՞լ եմ մտածում։
Նա լռեց։
— Որքա՞ն ժամանակ է Արփիի հետ հանդիպում ես։
— Մոտ երեք ամիս։
Ես նայեցի նրան։
— Երեք ամիս։
Նա գլխով արեց։
— Սկզբում ուղղակի շփվում էինք։ Հետո…
— Հետո որոշեցիր ինձ ասել, որ գործնական հանդիպումների ես գնում։
— Սիրանուշ, ես չէի ուզում քեզ ցավ պատճառել։
Այդ խոսքերից ակամա ծիծաղեցի։
— Իսկ ի՞նչ էիր ուզում։ Որ ես երբեք չիմանա՞մ։
Նա նորից լռեց։
— Դու գիտեի՞ր, որ Արփին Հայկի քույրն է։
— Ոչ։
— Իսկ ե՞րբ իմացար։
— Հիմա։
Նրա դեմքին իսկական վախ կար։
Բայց ես այլևս չէի կարողանում հասկանալ՝ նա վախենում էր ինձ կորցնելուց, թե մեր երեխաների առաջ բացահայտվելուց։
— Սամվել, դու քառասուն տարի իմ ամուսինն ես եղել։ Մենք միասին երեխաներ ենք մեծացրել։ Եվ հիմա ստիպված եմ քեզ հարցնել ամենասովորական բանը՝ դու ընդհանրապես ուզո՞ւմ ես մեր ընտանիքը պահպանել։
Նա փորձեց բռնել ձեռքս։
— Իհարկե։
Ձեռքս հետ քաշեցի։
— Այդ դեպքում ինչո՞ւ էիր ուրիշ կնոջ ասում, թե ամուսնալուծված ես։
Նա պատասխան չուներ։
Ես վերադարձա սեղանի մոտ։
Նաիրան դեռ այնտեղ էր։
Վերցրի պայուսակս։
— Ես տուն եմ գնում։
Երբ հասա, Լիլիթն արդեն մեզ մոտ էր։
Նստած էր խոհանոցում՝ հարսանիքի հրավիրատոմսերը դասավորելով։
— Մա՛մ, ինչ լավ է՝ եկար։ Մի բան պիտի ցույց տամ։
Նայեցի աղջկաս։
Նրա դեմքը փայլում էր։
— Ի՞նչ է, Լիլիթ ջան։
— Վերջապես ընտրել ենք երգը, որի ժամանակ պիտի պարի իմ ու Հայկի առաջին պարը։
Նա ժպտաց։
Իսկ ես զգացի, որ աչքերս լցվում են։
— Մամ, ի՞նչ է եղել։
Նստեցի նրա դիմաց։
— Լիլիթ, այսօր մի բան է պատահել։
Նա անմիջապես լրջացավ։
— Պապայի՞ հետ։
Գլխով արեցի։
— Դու որտե՞ղից գիտես։
Աղջիկս շեղեց հայացքը։
— Որովհետև վերջին ամիսներին նկատել էի, որ ինչ-որ բան այն չէ։
Ես զարմացա։
— Ի՞նչ էիր նկատել։
— Պապան անընդհատ հեռախոսով էր խոսում։ Մի անգամ էլ ինձ ասաց, որ եթե մի օր իր ու քո միջև խնդիրներ լինեն, ես չպիտի խառնվեմ։
Այդ խոսքերից սիրտս ավելի ծանրացավ։
— Ե՞րբ է ասել։
— Մոտ երկու շաբաթ առաջ։
Նա մոտեցավ։
— Մամ, ասա՝ ինչ է պատահել։
Ես պատմեցի։
Ամբողջը։
Լողավազանը։
Արփիին։
Հայկին։
Սամվելի խոստովանությունը։
Լիլիթը սկզբում ոչինչ չէր ասում։
Հետո նստեց աթոռին ու երկար նայեց պատուհանից դուրս։
— Այսինքն՝ պապան Արփիի հե՞տ է հանդիպում։
— Այո։
— Հայկի քրո՞ջ։
— Այո։
Նա ձեռքով ծածկեց դեմքը։
Մի քանի րոպե լուռ լաց էր լինում։
Ես մոտեցա ու գրկեցի նրան։
Բայց աղջիկս հանկարծ հարցրեց.
— Իսկ Հայկն ի՞նչ ասաց։
— Նա նույնպես այսօր իմացավ։
Լիլիթը վերցրեց հեռախոսը։
— Պետք է հետը խոսեմ։
Հայկը եկավ մոտ մեկ ժամ անց։
Նա նույնպես շատ ծանր վիճակում էր։
Նստեցինք երեքով։
Ես ուզում էի, որ նրանք հասկանան՝ իրենց հարսանիքի մասին որոշումը պետք է իրենք կայացնեն։
— Լիլիթ, այս ամենը ձեր հարաբերությունների հետ կապ չունի,— ասացի։
Աղջիկս նայեց ինձ։
— Մամ, կապ ունի։ Որովհետև մեր հարսանիքին պիտի երկու ընտանիքն էլ ներկա լինեն։
Հայկը կամաց ասաց.
— Ես քրոջս հետ խոսել եմ։
— Ի՞նչ ասաց։
— Ասաց, որ Սամվելն իրեն ուրիշ մարդ է ներկայացրել։ Բայց նաև խոստովանեց, որ երբ հասկացել է՝ նրա կյանքում ինչ-որ բան պարզ չէ, շարունակել է հանդիպել։
Լիլիթը լռեց։
— Իսկ հետո՞։
— Ես նրան ասել եմ, որ հիմա չեմ կարող ձևացնել, թե ոչինչ չի պատահել։
Այդ պահին զանգեց Սամվելը։
Չպատասխանեցի։
Հետո կրկին զանգեց։
Լիլիթը նայեց հեռախոսին։
— Մամ, պատասխանիր։
Վերցրի։
— Հա, Սամվել։
— Տանն ե՞ս։
— Այո։
— Կարո՞ղ եմ գալ։
Նայեցի աղջկաս։
Նա գլխով արեց։
— Արի։ Բայց Լիլիթն ու Հայկն էլ այստեղ են։
Մի քանի վայրկյան լռություն տիրեց։
— Լավ։
Երբ Սամվելը ներս մտավ, առաջին անգամ նրան տեսա այնպիսին, ինչպիսին վաղուց չէի տեսել։
Ոչ նոր հագուստով ինքնավստահ տղամարդու։
Այլ մարդու, որն արդեն հասկացել էր իր արածի հետևանքները։
Նա մոտեցավ Լիլիթին։
— Աղջիկս…
Լիլիթը մի քայլ հետ գնաց։
— Պապ, խնդրում եմ, հիմա ինձ մի գրկիր։
Սամվելը կանգ առավ։
— Ես ուզում եմ բացատրել։
— Ի՞նչը։
— Ես չգիտեի, որ Արփին Հայկի քույրն է։
Լիլիթը դառնությամբ ժպտաց։
— Դու չգիտեիր, որ նա Հայկի քույրն է։ Բայց գիտեիր, որ դու իմ մայրիկի ամուսինն ես։
Սամվելը լռեց։
— Դու ինձ հարսանիքից առաջ ինչի՞ մասին ես ստիպում մտածել,— շարունակեց Լիլիթը։— Հիմա պիտի բոլորին բացատրե՞մ՝ ինչու հայրս ու ապագա ամուսնուս քույրը չեն կարող նույն սեղանի մոտ նստել։
Սամվելը փորձեց մոտենալ։
— Ես չեմ ուզում ձեր հարսանիքը փչացնել։
Հայկը առաջին անգամ խոսեց.
— Պարոն Սամվել, դա արդեն տեղի է ունեցել։ Հիմա մենք ենք որոշելու, թե ինչպես շարունակենք։
Լիլիթը նայեց Հայկին։
Հետո ասաց.
— Ես հարսանիքը չեմ չեղարկելու։
Ես զարմացա։
— Վստա՞հ ես։
— Այո։ Մենք երկու տարի է՝ պատրաստվում ենք ամուսնանալ։ Ես իմ ապագան չեմ ուզում թողնել ուրիշների սխալների պատճառով։
Հայկը բռնեց նրա ձեռքը։
— Ես էլ։
Հետո Լիլիթը շրջվեց դեպի հայրը։
— Բայց դու մեր հարսանիքին չես գալու։
Սամվելի դեմքը փոխվեց։
— Լիլիթ…
— Ես հիմա չեմ կարող քեզ տեսնել իմ ամենաերջանիկ օրը ու ձևացնել, թե ամեն ինչ լավ է։
Նա սկսեց լաց լինել։
Ես երբեք չէի տեսել, որ Սամվելը այդպես լաց լինի։
Բայց աղջիկս չփոխեց որոշումը։
Հաջորդ օրերը շատ ծանր էին։
Հարսանիքի պատրաստությունները շարունակվում էին, բայց ամբողջ ուրախությունը կարծես խառնվել էր ցավին։
Սամվելը տեղափոխվեց եղբոր տուն։
Ես սկսեցի մտածել մեր ամուսնության ապագայի մասին։
Քառասուն տարի միասին ապրելուց հետո դա հեշտ չէր։
Մեր տունը, խնայողությունները, ընտանեկան սովորությունները՝ ամեն ինչ կապված էր իրար։
Բայց մի բան արդեն գիտեի։
Չէի պատրաստվում պարզապես մոռանալ կատարվածը, որովհետև երկար տարիներ միասին էինք ապրել։
Իրավաբանի հետ խորհրդակցեցի՝ հասկանալու իմ իրավունքներն ու հետագա հնարավորությունները։
Սամվելը մի քանի անգամ խնդրեց հանդիպել։
Ես համաձայնեցի միայն մեկ անգամ։
Նստեցինք մեր տան հյուրասենյակում։
Այն նույն տեղում, որտեղ տարիներ շարունակ միասին սուրճ էինք խմում։
Նա ասաց.
— Սիրանուշ, ես մեծ սխալ եմ արել։
— Գիտեմ։
— Բայց չեմ ուզում քեզ կորցնել։
Նայեցի նրան։
— Դու ինձ արդեն կորցրել ես այն իմաստով, որ ես այլևս չեմ կարող քեզ նույն կերպ վստահել։
Նա գլուխը կախեց։
— Կարո՞ղ ենք փորձել վերականգնել։
Երկար մտածեցի։
— Հիմա չեմ կարող խոստանալ։ Եվ չեմ ուզում, որ Լիլիթի հարսանիքը մեր խնդիրների քննարկման վայր դառնա։
Նա գլխով արեց։
Այդ օրը մենք վերջնական որոշում չկայացրինք։
Բայց պայմանավորվեցինք առանձին ապրել, մինչև հասկանանք՝ ինչ ենք ուզում անել։
Հարսանիքի օրը առավոտյան Լիլիթի տուն գնացի։
Նա արդեն պատրաստվում էր։
Սպիտակ զգեստը կախված էր պատուհանի մոտ։
Վարսահարդարը նոր էր ավարտել աշխատանքը։
Երբ աղջիկս ինձ տեսավ, ժպտաց։
— Մամ, արի։
Գրկեցի նրան։
— Ինչքա՜ն սիրուն ես։
Նա սկսեց լաց լինել։
— Մամ, ես շատ էի ուզում, որ պապան այսօր այստեղ լինի։
— Գիտեմ, աղջիկս։
— Բայց նաև գիտեմ, որ եթե հիմա գա, ամբողջ օրը նրան եմ նայելու ու մտածեմ, թե ինչ է արել քեզ։
Ես բռնեցի նրա ձեռքը։
— Քո որոշումը հասկանում եմ։
Նա մի քիչ լռեց։
Հետո ասաց.
— Մամ, դու ինձ հետ կլինե՞ս ամբողջ օրը։
Ժպտացի։
— Իհարկե։
Այդ օրը հայրս չէր կանգնած աղջկաս կողքին։
Բայց ես էի։
Իսկ Հայկը նրան սպասում էր այնպես, ինչպես երկու տարի առաջ, երբ առաջին անգամ ծանոթացել էին։
Արփին նույնպես չէր մասնակցում հարսանիքին։
Հայկն ասել էր քրոջը, որ դեռ ժամանակ է պետք՝ նրա հետ հարաբերությունները վերականգնելու համար։
Մեր երկու ընտանիքների միջև եղածը չէր անհետացել։
Բայց այդ օրը մենք որոշեցինք չթողնել, որ ուրիշների սխալները խլեն Լիլիթի ու Հայկի ուրախությունը։
Հարսանիքը փոքր-ինչ տարբերվեց նախապես պատկերացրածից։
Որոշ նստատեղեր դատարկ մնացին։
Մի քանի հյուր հարցրեց Սամվելի մասին։
Ես պարզապես պատասխանեցի, որ նա ներկա չէ անձնական պատճառներով։
Չէի պատրաստվում իմ աղջկա հարսանիքը դարձնել ընտանեկան գաղտնիքների քննարկում։
Երեկոյի ամենահուզիչ պահը Լիլիթի ու Հայկի առաջին պարն էր։
Նրանք կանգնած էին սրահի կենտրոնում։
Աղջիկս ժպտում էր, իսկ Հայկը կամաց ինչ-որ բան էր ասում նրա ականջին։
Ես նայում էի նրանց ու մտածում, թե որքան հեշտ կլիներ այդ օրը փչացնել վիրավորանքով ու մեղադրանքներով։
Բայց նրանք ընտրել էին շարունակել իրենց կյանքը։
Եվ ես առաջին անգամ երկար ժամանակ անց ժպտացի ամբողջ սրտով։
Հարսանիքից երեք ամիս անց Սամվելը նորից խնդրեց հանդիպել։
Մենք նստեցինք այգու նստարանին։
Նա պատմեց, որ Արփիի հետ հարաբերությունները ավարտվել են դեռ այն օրը, երբ ամեն ինչ բացահայտվել էր։
Ասաց, որ սկսել է խորհրդակցել մասնագետի հետ՝ հասկանալու իր վարքն ու որոշումները։
Ես լսեցի։
Հետո նա հարցրեց.
— Դու երբևէ կկարողանա՞ս ներել ինձ։
Մի պահ մտածեցի։
— Գուցե մի օր կարողանամ։ Բայց ներելը և նորից միասին ապրելը տարբեր բաներ են։
Նա գլխով արեց։
— Գիտեմ։
— Ես հիմա ուզում եմ հանգիստ ապրել։ Առանց անընդհատ կասկածելու, առանց հեռախոսներ ստուգելու, առանց մտածելու՝ որտեղ ես, ում հետ ես։
— Հասկանում եմ։
Այդ օրը առաջին անգամ մեր խոսակցությունն ավարտվեց առանց վիճաբանության։
Բայց ոչ էլ հաշտվեցինք։
Ես որոշեցի շարունակել առանձին ապրել և զբաղվել մեր ամուսնության իրավական ու ֆինանսական հարցերով։
Սամվելը սկզբում դժվար էր ընդունում դա։
Հետո կամաց-կամաց սկսեց հասկանալ, որ իր ցանկությունը բավարար չէ՝ քառասուն տարվա վստահությունը վերադարձնելու համար։
Մի քանի ամիս անց Լիլիթն ու Հայկը մեզ հրավիրեցին ընթրիքի։
Նրանց փոքրիկ բնակարանում ամեն ինչ դեռ նոր էր։
Խոհանոցի դարակներից մի քանիսը նույնիսկ չէին հասցրել տեղադրել։
Բայց աղջիկս երջանիկ էր։
Ընթրիքի վերջում նա նստեց կողքիս։
— Մամ, մի բան եմ ուզում ասել։
— Ասա։
— Ես շատ էի վախենում, որ դու պապային կներես միայն այն պատճառով, որ քառասուն տարի միասին եք ապրել։
Նայեցի նրան։
— Ինչո՞ւ։
— Որովհետև ամբողջ կյանքում քեզ տեսել եմ որպես մարդու, որը ընտանիքի համար ամեն ինչի պատրաստ է։
Ես բռնեցի նրա ձեռքը։
— Ընտանիքի համար ամեն ինչ անելն ու ինքդ քեզ մոռանալը նույն բանը չեն, Լիլիթ ջան։
Նա ժպտաց։
— Հիմա արդեն գիտեմ։
Երբ տուն վերադարձա, երկար նստեցի պատշգամբում։
Հիշեցի այն օրը, երբ Սամվելն ասաց, թե ներդրողների հետ հանդիպման է գնում։
Եթե Նաիրան ինձ չհրավիրեր հանգստյան տուն, գուցե դեռ երկար ժամանակ ոչինչ չիմանայի։
Գուցե Սամվելը շարունակեր իր գաղտնի հանդիպումները։
Գուցե Արփին ներկայանար մեր աղջկա հարսանիքին, ու բոլորս միասին լուսանկարվեինք՝ չիմանալով, թե ինչ է իրականում կատարվում։
Բայց այդ օրը լողավազանի մոտ բացահայտվեց մի ճշմարտություն, որը ոչ ոք չէր կարող այլևս թաքցնել։
Սամվելը կորցրեց այն ընտանիքը, որի կողքին ապրել էր քառասուն տարի։
Արփին վնասեց հարաբերությունները սեփական եղբոր հետ։
Իսկ Լիլիթն ու Հայկը ստիպված եղան իրենց ամուսնությունը սկսել մի փորձությունից, որի համար ոչ մեկը մեղավոր չէր։
Այսօր, երբ հիշում եմ այդ օրը, այլևս չեմ մտածում միայն ամուսնուս դավաճանության մասին։
Հիշում եմ աղջկաս հարսանեկան զգեստը։
Նրա ժպիտը։
Հայկի ձեռքը նրա ձեռքի մեջ։
Եվ այն պահը, երբ հասկացա, որ նույնիսկ շատ ցավոտ բացահայտումից հետո կյանքը կարող է շարունակվել։
Միայն թե երբեմն շարունակվելու համար պետք է համարձակվել փոխել այն, ինչ տարիներ շարունակ անփոփոխ ես համարել։
