Գիշերվա ժամը տասներկուսին աղջկաս ձայնով հաղորդագրություն ստացա. «Մա՛մ, ես մեծ փորձանքի մեջ եմ։ Խնդրում եմ, ինձ փող ուղարկիր, բայց հայրիկին ոչինչ չասես»։ Ձայնը ճիշտ իմ աղջկանն էր։ Նույն արտասանությունը, նույն շնչառությունը, նույնիսկ այն փոքրիկ ծիծաղը, որ միշտ անում էր, երբ նյարդայնանում էր։ Ես խուճապահար գումար փոխանցեցի։ Բայց տասը րոպե անց աղջիկս տեսազանգով հայտնվեց էկրանին ու հարցրեց. «Մա՛մ, դու էլ ե՞ս ստացել իմ ձայնով այդ սարսափելի հաղորդագրությունը»։ Իսկ երբ իմացավ, որ արդեն գումար եմ ուղարկել, նրա դեմքն այնքան փոխվեց, որ հասկացա՝ սա միայն մեր ընտանիքի խնդիրը չէ…
Ես՝ Արաքսյան, հիսունինը տարեկան եմ։
Ապրում եմ Գյումրիում։
Աղջիկս՝ Լուսինեն, երեք տարի առաջ ամուսնու հետ տեղափոխվել էր Եվրոպա։
Մենք գրեթե ամեն օր խոսում էինք։
Երբեմն երկար։
Երբեմն ընդամենը հինգ րոպե։
Բայց ես այնքան լավ էի ճանաչում նրա ձայնը, որ նույնիսկ քնած ժամանակ կարթնանայի, եթե լսեի։
Այդ գիշեր հեռախոսս ձայն տվեց։
Հաղորդագրությունը նրա անունով էր։
Բացեցի։
— Մա՛մ, խնդրում եմ, մի՛ խառնվիր։ Ինձ շտապ գումար է պետք։ Քարտիս հետ խնդիր է առաջացել։ Հետո ամեն ինչ կբացատրեմ։
Ձայնն այնքան իրական էր, որ նույնիսկ չմտածեցի կասկածելու մասին։
Գրեցի.
«Աղջի՛կս, ինչքա՞ն է պետք»։
Պատասխան եկավ։
Գումարը մեծ էր։
Իմ մի քանի ամսվա խնայողությունը։
Հետո եկավ նոր ձայնային հաղորդագրություն։
— Մա՛մ, խնդրում եմ։ Ես հիմա չեմ կարող երկար խոսել։ Վստահիր ինձ։
Ես սկսեցի դողալ։
Մտածում էի՝ գուցե հիվանդանոցում է։
Գուցե ինչ-որ խնդիր ունի։
Չէի ուզում նրան հարցերով ավելի անհանգստացնել։
Փոխանցեցի առաջին գումարը։
Քիչ անց նոր հաղորդագրություն եկավ։
«Մա՛մ, դեռ բավական չէ։ Պետք է ևս մի փոխանցում անես»։
Այդ պահին հեռախոսս զանգեց։
Տեսազանգ էր։
Իսկական Լուսինեն էր։
Նա հայտնվեց էկրանին ու առանց բարևելու հարցրեց.
— Մա՛մ, դու իմ անունով ձայնային հաղորդագրություն ստացե՞լ ես։
— Այո՛, աղջի՛կս։ Ես արդեն փող եմ ուղարկել։
Լուսինեն դեմքը բռնեց։
— Մա՛մ, դա ես չեմ եղել։ Իմ ձայնը նմանակել են…
Շարունակությունը՝ առաջին մեկնաբանությունում 👇
Առաջին մեկնաբանություն
Մի քանի վայրկյան ոչինչ չէի հասկանում։
Նայում էի հեռախոսին ու մտածում՝ գուցե աղջիկս ինչ-որ բան է թաքցնում։
— Լուսի՛ն, բայց քո ձայնն էր։
— Գիտեմ, մա՛մ։ Ես էլ եմ լսել։
Նա սկսեց արագ խոսել։
Պարզվեց՝ նույն երեկոյան մի քանի ծանոթներ իրեն գրել էին։
Նրանցից երկուսն արդեն ստացել էին նրա ձայնին շատ նման հաղորդագրություններ՝ գումար խնդրելու մասին։
Լուսինեն սկզբում մտածել էր, թե ինչ-որ մեկը կատակ է անում։
Բայց երբ ընկերուհիներից մեկը ուղարկել էր ձայնագրությունը, հասկացել էր, որ իրավիճակը լուրջ է։
— Մա՛մ, ես ոչ մեկից փող չեմ խնդրել։
Ես նստեցի խոհանոցի աթոռին։
— Բայց ես արդեն ուղարկել եմ։
— Ինչքա՞ն։
Ասացի։
Աղջիկս լռեց։
Հետո շատ հանգիստ խոսեց։
— Մա՛մ, հիմա խնդրում եմ՝ երկրորդ փոխանցումը մի՛ արա։ Անմիջապես կապվիր բանկիդ հետ։
Ես սկսեցի լաց լինել։
— Լուսի՛ն, ես մտածում էի՝ քեզ մի բան է պատահել։
Նա նույնպես արտասվում էր։
— Գիտեմ, մա՛մ։
Ամուսինս՝ Սամվելը, արթնացավ մեր խոսակցությունից։
Նա մտավ խոհանոց։
— Ի՞նչ է եղել։
Ես չգիտեի՝ ինչպես ասել։
Քանի տարի էր միասին խնայողություն էինք հավաքում։
Ու հիմա այդ գումարի մի մասը փոխանցել էի անծանոթի։
Սամվելը նստեց դիմացս։
— Արա՛քս, պատասխանի՛ր։
Պատմեցի։
Սկզբում նա չհավատաց։
— Ինչպե՞ս կարող է Լուսինեի ձայնով ուրիշ մարդ խոսել։
Ես ցույց տվեցի հաղորդագրությունը։
Նա լսեց։
Մի քանի վայրկյան ոչինչ չասաց։
Հետո նորից միացրեց։
— Սա իսկապես մեր աղջկա ձայնն է։
Լուսինեն տեսազանգով բացատրեց, որ նման ձայներ հիմա հնարավոր է արհեստականորեն նմանակել՝ իրական մարդու ձայնագրություններից օգտվելով։
Մենք չէինք կարող այդ պահին հաստատել՝ ինչպես էին հենց այդ հաղորդագրությունը պատրաստել։
Բայց պարզ էր, որ այն Լուսինեն չէր ուղարկել։
Սամվելը ծանր շունչ քաշեց։
— Արա՛քս, բանկին զանգիր։ Հիմա։
Գիշերվա կեսին կապվեցինք բանկի համապատասխան ծառայության հետ։
Տեղեկացրինք, որ փոխանցումը կատարվել է խաբեության հետևանքով։
Մեզ բացատրեցին հետագա քայլերը և ինչ տեղեկություններ պետք է պահպանենք։
Հետո հաղորդեցինք կատարվածի մասին ոստիկանությանը։
Ոչ ոք չէր խոստանում, որ գումարն անպայման կվերադարձվի։
Դա ինձ ավելի էր վախեցնում։
Երբ վերջացրինք զանգերը, արդեն լուսաբաց էր։
Սամվելը թեյ պատրաստեց։
Ես նստած նայում էի սեղանին։
Նա մոտեցավ։
— Արա՛քս, գնա մի քիչ պառկիր։
Ես սկսեցի լաց լինել։
— Դու ինձնից չե՞ս բարկանում։
Նա երկար լռեց։
— Բարկացած եմ կատարվածի վրա։ Բայց դու փողը չես ուղարկել ուրախությունից։ Դու մտածել ես՝ մեր աղջիկը վտանգի մեջ է։
Ես գլուխը դրեցի ձեռքիս։
— Ես պիտի ստուգեի։
— Այո,— ասաց նա։— Պիտի ստուգեինք։ Բայց հիմա պիտի հասկանանք՝ ինչ կարող ենք անել։
Նա այդ խոսքերն ասաց առանց ինձ վիրավորելու։
Եվ դա ինձ ավելի օգնեց, քան ցանկացած մխիթարություն։
Հաջորդ օրը Լուսինեն նորից զանգեց։
Նա արդեն խոսել էր իր ծանոթներից մի քանիսի հետ։
Պարզվեց՝ իր անունով ուղարկված կեղծ հաղորդագրությունները միայն ինձ չէին հասել։
Մեկ ուրիշ կին էլ էր գումար փոխանցել։
Մյուսները հասցրել էին կապ հաստատել Լուսինեի հետ ու հասկանալ, որ խնդրանքը կեղծ է։
Աղջիկս շատ էր անհանգստացել։
— Մա՛մ, ես մտածում եմ՝ գուցե իմ հրապարակած տեսանյութերից են ձայնս վերցրել։
Լուսինեն սոցիալական ցանցերում հաճախ էր տեսանյութեր հրապարակում։
Երբեմն երգում էր։
Երբեմն պատմում էր իր առօրյայից։
Ես միշտ ուրախությամբ էի դիտում։
Հիմա առաջին անգամ հասկացա, որ հանրային ձայնագրությունը կարող է օգտագործվել ուրիշ նպատակով։
Բայց չէի ուզում աղջկաս մեղադրել։
— Լուսի՛ն, դու մեղավոր չես, որ ինչ-որ մեկը որոշել է մարդկանց խաբել քո ձայնով։
Նա լռեց։
Հետո ասաց.
— Բայց ես շատ եմ ուզում, որ այլևս ոչ ոք չտուժի։
Մի քանի օր շարունակ գրեթե չէի կարողանում հանգիստ քնել։
Ամեն անգամ հեռախոսս ձայն էր տալիս, սիրտս արագ էր խփում։
Երբ հարևանուհիս հարցրեց՝ ինչու եմ տխուր, սկզբում չուզեցի պատմել։
Ամաչում էի։
Ես երկար տարիներ հաշվապահ էի աշխատել։
Թվերից լավ էի հասկանում։
Ինձ միշտ ասում էին՝ Արա՛քս, դու շատ զգույշ ես փողի հետ։
Իսկ հիմա հենց ես էի նման սխալ թույլ տվել։
Մի օր մեր բակի հարևանուհին՝ Ժաննան, եկավ սուրճ խմելու։
Նա արդեն գիտեր, որ ինչ-որ բան է պատահել։
Ես վերջապես պատմեցի։
Սպասում էի, որ կասի.
«Քո տարիքում ո՞նց կարելի էր չհասկանալ»։
Բայց նա զարմացած հարցրեց.
— Իսկ ձայնն իսկապե՞ս Լուսինեինն էր թվում։
Միացրի պահպանած հաղորդագրությունը։
Ժաննան գունատվեց։
— Արա՛քս, եթե իմ տղայի ձայնով այսպես խոսեին, ես էլ կհավատայի։
Հետո մի պահ լռեց։
— Գիտե՞ս՝ ես էլ անցյալ ամիս տարօրինակ զանգ եմ ստացել։ Ասում էին՝ թոռանս հետ կապված խնդիր կա։
Ես նայեցի նրան։
— Իսկ դու ի՞նչ արեցիր։
— Անջատեցի ու անմիջապես թոռանս զանգեցի։ Պարզվեց՝ լավ է։
Այդ պահին հասկացա՝ պիտի ավելի շատ խոսեմ կատարվածի մասին։
Ոչ թե ինձ արդարացնելու։
Այլ որովհետև մեկ ուրիշ մարդ գուցե դեռ հասցնի կանգ առնել։
Մեր թաղամասում փոքրիկ խմբակ ունեինք։
Շաբաթը մեկ անգամ հավաքվում էինք մշակույթի տան սենյակներից մեկում։
Երբեմն ձեռագործ աշխատանք էինք անում։
Երբեմն պարզապես զրուցում էինք։
Հաջորդ հանդիպմանը ես պատմեցի իմ դեպքը։
Սկզբում ձայնս դողում էր։
— Ես ուզում եմ մի բան ասել։ Ինձ խաբել են աղջկաս ձայնով։
Կանայք լուռ նայում էին։
Հետո մի քանիսը սկսեցին հարցեր տալ։
Ես պատմեցի՝ ինչպես էի հավատացել, ինչ էի արել հետո և ինչու եմ հասկացել, որ պետք է նախ ուղիղ կապ հաստատել հարազատի հետ՝ իր հայտնի համարով կամ տեսազանգով։
Մի կին հանկարծ ասաց.
— Իսկ ինձ երեկ իմ քրոջ անունով հաղորդագրություն է եկել։
Նա ցույց տվեց հեռախոսը։
Մենք չկարողացանք որոշել՝ նույն դեպքի հե՞տ է կապված, թե ոչ։
Բայց կինը որոշեց առանձին կապվել քրոջ հետ՝ մինչև որևէ քայլ անելը։
Հաջորդ օրը ինձ զանգեց։
— Արա՛քս, լավ արեցիր, որ պատմեցիր։ Քույրս այդ հաղորդագրությունը չէր ուղարկել։
Ես նստեցի ու երկար լռեցի։
Առաջին անգամ այդ օրերին զգացի, որ գոնե մեկ մարդու օգնել եմ խուսափել սխալ որոշումից։
Բանկից պատասխան ստացանք, որ դեպքը քննության ընթացքի մեջ է, և փոխանցված գումարի վերադարձը դեռ հաստատված չէ։
Դա ծանր էր ընդունել։
Մենք ստիպված եղանք փոխել առաջիկա ամիսների որոշ ծրագրերը։
Մասնավորապես, տան վերանորոգումը հետաձգեցինք։
Սամվելը սկզբում շատ էր տխրում։
Նա այդ գումարով ուզում էր պատշգամբի հին պատուհանները փոխել։
Մի երեկո ասաց.
— Գուցե էլ չկարողանանք ամբողջ գումարը վերադարձնել։
Ես գլխով արեցի։
— Գիտեմ։
— Բայց պիտի ապրենք։ Չենք կարող ամեն օր միայն դրա մասին մտածել։
Նայեցի նրան։
— Իսկ դու դեռ նեղացա՞ծ ես։
Նա նստեց կողքիս։
— Ես նեղացած եմ, որ մեզ խաբել են։ Բայց քեզ չեմ ուզում այդ պատմության մեջ մենակ թողնել։
Ես գրկեցի նրան։
Առաջին անգամ այդքան օր անց լաց եղա ոչ թե ամոթից, այլ թեթևությունից։
Մոտ մեկ ամիս անց Լուսինեն եկավ Հայաստան։
Նա վաղուց էր պլանավորում այցելել, բայց կատարվածից հետո ավելի շուտ էր կազմակերպել ճանապարհորդությունը։
Երբ օդանավակայանում տեսա, միանգամից գրկեցի։
Նա նույնպես լաց էր լինում։
— Մա՛մ, կներես, որ էդ օրերին կողքիդ չէի։
Ես նայեցի նրան։
— Աղջի՛կս, դու ինձ համար հեռվից էլ շատ բան արեցիր։
Տուն գնալու ճանապարհին երկար խոսեցինք։
Լուսինեն պատմեց, որ իր ծանոթներից ևս մի քանիսը կասկածելի հաղորդագրություններ են ստացել։
Նա արդեն զգուշացրել էր հարազատներին ու վերանայել իր հրապարակումների որոշ կարգավորումներ։
Մենք միասին որոշեցինք մի պարզ ընտանեկան պայման ունենալ։
Եթե որևէ մեկը անսպասելի գումար է խնդրում, նույնիսկ հարազատի ձայնով, նախ պետք է առանձին կապվել հենց այդ մարդու հետ և համոզվել, որ խնդրանքը իրական է։
Ես ժպտացի։
— Լավ է։ Բայց երբ ես իրականում քեզ զանգեմ, հանկարծ չկարծես՝ ուրիշ մարդ եմ։
Լուսինեն ծիծաղեց։
— Մա՛մ, քեզ հետ տեսազանգ կանեմ։
Մի երեկո Լուսինեն նստած էր մեր խոհանոցում ու սուրճ էր խմում։
Ես մոտեցա նրան։
— Աղջի՛կս, այն ձայնային հաղորդագրությունը դեռ հեռախոսիս մեջ է։
Նա լրջացավ։
— Գիտեմ։ Պետք է պահպանել որպես ապացույց։
— Այո։ Բայց երբեմն ուզում եմ ջնջել, որ այլևս չլսեմ։
Լուսինեն բռնեց ձեռքս։
— Մի օր, երբ դրա կարիքն այլևս չլինի, կկարողանաս ջնջել։
Ես գլխով արեցի։
Հետո մի բան հարցրի։
— Դու այդ օրը շատ վախեցա՞ր, երբ իմացար՝ արդեն փող եմ ուղարկել։
Նա նայեց ինձ։
— Շատ։ Բայց ամենաշատը վախեցա, երբ մտածեցի, թե ինչ վատ կզգաս քեզ։
Ես ժպտացի։
— Վատ զգացի։ Բայց հիմա ավելի հանգիստ եմ։
Նա գրկեց ինձ։
Այդ պահին հեռախոսս նորից ձայն տվեց։
Այս անգամ հարևանուհիս էր գրում։
«Արա՛քս, մեր խմբի կանանց համար կարելի՞ է նորից պատմես՝ ինչպես ճանաչել կասկածելի հաղորդագրությունները»։
Նայեցի Լուսինեին։
Նա ժպտաց։
— Կգնա՞ս։
Ես մի պահ մտածեցի։
Հետո պատասխանեցի.
«Կգամ»։
Որովհետև այլևս չէի ուզում, որ այդ գիշերվա ամոթը միայն իմ մեջ մնա։
Գումարս դեռ ամբողջությամբ չէի վերադարձրել։
Բայց արդեն կարողանում էի այդ մասին խոսել՝ առանց գլուխս կախելու։
