Աշխատանքի եկա ու տեսա՝ մեր գրասենյակի բոլոր աշխատակիցները հեռախոսներով գումար են փոխանցում։ Հաշվապահը նրանց ասել էր, որ աշխատավարձը սխալմամբ կրկնակի է ուղարկվել, և ավելորդ գումարը պետք է անմիջապես վերադարձնել։ Ինձ էլ նույն հաղորդագրությունն էր եկել։ Բայց երբ բացեցի բանկիս հավելվածը, հաշվումս ոչ մի ավելորդ դրամ չկար։ Ես փորձեցի կանգնեցնել մյուսներին, իսկ հաշվապահը կատաղած ասաց. «Եթե հիմա չվերադարձնես, վաղվանից կարող ես աշխատանքի չգալ»։ Հենց այդ պահին նկատեցի մի բան, որից հետո առաջին անգամ որոշեցի գրասենյակի դուռը փակել ու ոչ մեկին թույլ չտալ նոր փոխանցում անել…
Ես՝ Մելինես, երեսունութ տարեկան էի։
Յոթ տարի աշխատում էի կահույքի վաճառքով զբաղվող ընկերության գրասենյակում։
Իմ գործը հաճախորդների պատվերների հաշվառումն էր։
Մեզ մոտ տասներկու աշխատակից կար։
Թիմը մեծ չէր։
Բոլորով իրար ճանաչում էինք։
Հաշվապահը՝ Լիանան, աշխատում էր արդեն հինգ տարի։
Նրան բոլորը վստահում էին։
Եթե աշխատավարձը մի քանի ժամ ուշանում էր, առաջինը նրան էին զանգում։
Այդ առավոտ, երբ գրասենյակ մտա, անսովոր լարվածություն կար։
Սեղանների մոտ մարդիկ հեռախոսներով էին զբաղված։
Մեկը բարկանում էր։
Մյուսը ինչ-որ թիվ էր հաշվում։
Լիանան բարձրաձայն ասում էր.
— Խնդրում եմ, արագ արեք։ Հաշիվների հետ խնդիր է առաջացել, պետք է մինչև կեսօր ուղղենք։
Հարցրի՝ ինչ է պատահել։
Նա պատասխանեց.
— Աշխատավարձը կրկնակի է փոխանցվել։ Բոլորն ավելորդ մասը վերադարձնում են։
Ես անմիջապես բացեցի բանկիս հավելվածը։
Իմ աշխատավարձը դեռ չէր եկել։
Հետո նայեցի Լիանայի ուղարկած հաղորդագրությանը։
Այնտեղ նկար կար՝ բանկային փոխանցման հաստատման նման։
Բայց ամսաթիվը երեկվանն էր։
Իսկ փոխանցման ստացողի անունը գրված չէր այն ձևով, ինչպես սովորաբար երևում էր մեր բանկի անդորրագրերում։
Հենց այդ պահին կողքիս նստած Գայանեն ասաց.
— Ես արդեն 180 հազար դրամ ուղարկել եմ։ Բայց հիմա իմ հաշվում ընդամենը 12 հազար է մնացել։
Ես քարացա։
— Գայանե՛, դու իսկապե՞ս քո փողե՞րն ես ուղարկել։
Նա զարմացած նայեց ինձ։
— Դե հաշվապահն ասաց՝ ավելորդ է փոխանցվել։
Ես վերցրի նրա հեռախոսը։
Եվ նկատեցի, որ բոլոր աշխատակիցներին ուղարկված «փոխանցման հաստատման» նկարները բառացի նույնն են՝ նույնիսկ նույն գործարքի համարով։
Շարունակությունը՝ առաջին մեկնաբանությունում 👇
Առաջին մեկնաբանություն
Ես միանգամից կանգնեցի։
— Բոլո՛րդ, մի րոպե։ Խնդրում եմ, այլևս ոչ մի գումար մի՛ փոխանցեք։
Գրասենյակում լռություն տիրեց։
Լիանան շրջվեց։
— Մելինե՛, ի՞նչ ես անում։
Ես ցույց տվեցի հեռախոսը։
— Այս անդորրագրերը նույն գործարքի համարն ունեն։
Նա մոտեցավ։
— Հիմա դրա ժամանակը չէ։
— Ինչո՞ւ։ Եթե բոլորիս տարբեր գումարներ են փոխանցվել, ինչպե՞ս կարող է գործարքի համարը նույնը լինել։
Լիանան մի պահ լռեց։
Հետո ասաց.
— Հավանաբար համակարգի սխալ է։
Ես պատասխանեցի.
— Իսկ իմ հաշվում աշխատավարձս էլ չկա։ Ի՞նչ ավելորդ գումար պիտի վերադարձնեմ։
Այդ պահին մեր վաճառքի մասնագետը՝ Աշոտը, բացեց իր հավելվածը։
Նրա հաշվին նույնպես ոչ մի լրացուցիչ գումար չէր եկել։
Հետո մյուսները սկսեցին ստուգել։
Պարզվեց՝ ոչ ոք կրկնակի աշխատավարձ չէր ստացել։
Երկու հոգի արդեն սեփական գումարից փոխանցումներ էին կատարել։
Մյուսները դեռ պատրաստվում էին։
Ես նայեցի Լիանային։
— Ո՞ւմ հաշվին եք խնդրում ուղարկել։
Նա գլուխը կախեց։
Հետո շատ կամաց ասաց.
— Ես հիմա ամեն ինչ կբացատրեմ։
Տնօրենին զանգեցինք։
Նա քաղաքից դուրս էր, բայց խնդրեց ոչ ոքի նոր փոխանցում չանել և սպասել, մինչև հասնի։
Այդ ընթացքում Լիանան նստած էր իր սեղանի մոտ։
Ձեռքերը դողում էին։
Ես այլևս չգիտեի՝ ինչ մտածել։
Նա տարիներով մեր աշխատավարձերն էր հաշվարկել։
Շատ անգամ ինքն էր օգնել, երբ ինչ-որ մեկի փաստաթուղթը սխալ էր եղել։
Ինչո՞ւ պիտի հիմա նման բան աներ։
Տնօրենը եկավ մոտ մեկ ժամ անց։
Նա նախ խնդրեց, որ յուրաքանչյուր աշխատակից առանձին ստուգի իր հաշիվը և պահպանի ստացած հաղորդագրությունները։
Հետո Լիանայի հետ խոսեց։
Մենք չլսեցինք ամբողջ խոսակցությունը։
Բայց քիչ անց տնօրենը բոլորիս հավաքեց։
— Պարզվել է, որ աշխատավարձի կրկնակի փոխանցում չի եղել,— ասաց։
Գայանեն անմիջապես հարցրեց.
— Իսկ իմ ուղարկած փողը՞։
Տնօրենը նայեց Լիանային։
Նա լաց էր լինում։
— Ես մտածում էի՝ մինչև երեկո կկարողանամ վերադարձնել։
Բոլորս քարացանք։
Պարզվեց՝ Լիանան անձնական ֆինանսական լուրջ դժվարությունների մեջ էր հայտնվել։
Վերջին ամիսներին մի քանի պարտավորություն ուներ։
Եվ որոշել էր ժամանակավորապես գումար վերցնել՝ աշխատակիցներին համոզելով, թե սխալ փոխանցում են ստացել։
Նա հաշվարկել էր, որ եթե ամեն մեկը փոքր գումար ուղարկի, կհավաքի իրեն անհրաժեշտ ամբողջ գումարը։
Հետո ինչ-որ տեղից գումար ստանալու հույս ուներ և պատրաստվում էր վերադարձնել։
— Ես ոչ մեկին խաբել չէի ուզում,— լաց լինելով ասում էր նա։
Գայանեն բարկացած վեր կացավ։
— Լիա՛ն, դու ինձ ասել ես՝ եթե հիմա չուղարկեմ, աշխատավարձիս հարցը կձգձգվի։
Լիանան չէր կարողանում պատասխանել։
Ես նայեցի նրան։
— Իսկ դու հասկանո՞ւմ ես, որ մարդկանցից վերցրել ես այն գումարը, որն իրենք արդեն ուրիշ ծախսերի համար էին պահել։
Նա գլուխը կախեց։
— Գիտեմ։
Ես առաջին անգամ այդքան հստակ հասկացա՝ մարդը կարող է տարիներով վստահելի լինել, հետո մի օր անել մի բան, որը այդ վստահությունը միանգամից կործանում է։
Տնօրենը առաջարկեց, որ բոլորը պահպանեն փոխանցման տվյալները և անհրաժեշտության դեպքում դիմեն համապատասխան մարմիններին։
Երկու աշխատակից արդեն կապվել էին իրենց բանկերի հետ՝ պարզելու փոխանցումները վիճարկելու հնարավորությունը։
Լիանան խոստացավ գումարները վերադարձնել։
Բայց նրա խոստումը բոլորին արդեն քիչ էր թվում։
Գայանեն ասաց.
— Ես այսօր մանկապարտեզի վճարում պիտի անեմ։ Դու ինձ ասում ես՝ մի քիչ սպասի՞ր։
Լիանան լաց էր լինում։
Բայց դա չէր լուծում Գայանեի խնդիրը։
Եվ ես հասկացա՝ այս անգամ ներողությունը բավական չէ։
Հաջորդ օրերին գրասենյակում շատ ծանր մթնոլորտ էր։
Ոմանք ուզում էին անմիջապես հեռանալ աշխատանքից։
Մյուսները բարկացած էին տնօրենի վրա։
Հարցնում էին՝ ինչպես կարող էր նման բան տեղի ունենալ։
Տնօրենը սկսեց վերանայել աշխատավարձերի հաղորդակցման և վճարումների հաստատման կարգը։
Աշխատակիցներին բացատրվեց, որ աշխատավարձերի հետ կապված ֆինանսական հարցերը պետք է հաստատել միայն պաշտոնական և ստուգելի ճանապարհով։
Բայց ես չէի ուզում, որ ամբողջ պատմությունը միայն նոր կանոններով ավարտվեր։
Գայանեն ու մյուս տուժած աշխատակիցը դեռ գումարի վերադարձի էին սպասում։
Լիանան արդեն հեռացված էր ֆինանսական տվյալների հետ աշխատելուց մինչև հարցի վերջնական կարգավորումը։
Նրա արածը պետք է առանձին գնահատվեր։
Իսկ մեզ համար ամենածանրն այն էր, որ հաջորդ անգամ նույնիսկ սովորական աշխատավարձի հաղորդագրությանը կասկածանքով էինք նայելու։
Մի շաբաթ անց Գայանեն ինձ մոտեցավ։
— Մելինե՛, կարող եմ մի բան հարցնել։
— Իհարկե։
— Դու ինչպե՞ս այդքան արագ հասկացար, որ սխալ է։
Ես ծիծաղեցի։
— Որովհետև իմ հաշվին փող չկար։
Նա նույնպես ծիծաղեց։
Հետո ասաց.
— Ես նույնիսկ չէի բացել հավելվածը։ Մտածել էի՝ Լիանան ասում է, ուրեմն ճիշտ է։
Մի պահ լռեց։
— Ամենավատն այն է, որ ես հիմա ինձ վրա եմ բարկանում։
Նայեցի նրան։
— Դու վստահել ես աշխատավայրի հաշվապահին։ Դա բնական է։ Բայց հիմա կարևոր է իմանալ՝ ինչ պետք է ստուգել հաջորդ անգամ։
Գայանեն գլխով արեց։
Երկու շաբաթ անց տնօրենի միջամտությամբ և համապատասխան գրավոր պայմանավորվածություններից հետո տուժած աշխատակիցներին վերադարձվեց իրենց գումարը։
Բայց հարցը դրանով պարզապես չփակվեց։
Պահպանվեցին դեպքի վերաբերյալ նյութերը, իսկ հետագա քայլերը շարունակվեցին սահմանված կարգով։
Ես չէի ուզում Լիանային ամբողջ կյանքում միայն այդ արարքով հիշել։
Բայց նաև չէի կարող մոռանալ, որ նա բոլորին վտանգի մեջ էր դրել։
Մի օր փողոցում պատահաբար հանդիպեցի նրան։
Նա կանգ առավ։
— Մելինե՛, ես քեզ մի բան էի ուզում ասել։
Ես լռեցի։
— Եթե դու այն օրը չնկատեիր, ես երևի ավելի մեծ սխալ կանեի։
Ես նայեցի նրան։
— Լիա՛ն, խնդիրը միայն այն չէ, որ մենք նկատեցինք։ Խնդիրն այն է, որ դու այդ ամենը որոշել էիր անել։
Նա գլուխը կախեց։
— Գիտեմ։
Ես այլևս ոչինչ չասացի։
Մենք բաժանվեցինք առանց երկար խոսակցության։
Հաջորդ ամսվա աշխատավարձի օրը գրասենյակում բոլորն անսովոր լուռ էին։
Երբ պաշտոնական ծանուցումները եկան, յուրաքանչյուրն առանձին բացեց իր բանկային հավելվածը։
Գայանեն նայեց ինձ։
— Մելինե՛, այս անգամ ամեն ինչ ճիշտ է։
Ես ժպտացի։
— Շատ լավ։
Նա մի փոքր ծիծաղեց։
— Դե հիմա արդեն կարող եմ հանգիստ սուրճ խմել։
Մենք գնացինք փոքրիկ խոհանոց։
Պատուհանից սովորական աշխատանքային օրն էր երևում։
Մեքենաները գնում էին։
Մարդիկ շտապում էին գործի։
Իսկ ես մտածում էի, որ երբեմն ամենավտանգավոր սուտը հենց այն է, որը գալիս է ծանոթ մարդու ձայնով և շտապեցնելով ստիպում է չստուգել ամենապարզ բանը։
Այդ օրվանից, երբ որևէ մեկն ասում էր՝ «Արագ արա, հետո կբացատրեմ», ես առաջին հերթին հարցնում էի.
— Իսկ հիմա ինչո՞ւ չես կարող բացատրել։
