Երեսուներկու տարի աշխատածս հյուրանոցի վերջին օրը տնօրենը բոլոր աշխատակիցներին խնդրեց դուրս գալ բակ՝ ընդհանուր լուսանկարի համար։ Բայց երբ ես կանգնեցի մյուսների կողքին, նա մոտեցավ ու կամաց ասաց. «Ռուզաննա՛, դուք նկարի մեջ չպետք է լինեք։ Դուք ընդամենը հավաքարար եք եղել»։ Ես ոչինչ չպատասխանեցի։ Պարզապես հանեցի աշխատանքային գոգնոցս, դրեցի աստիճանին ու պատրաստվեցի հեռանալ։ Հենց այդ պահին հյուրանոցի դիմաց կանգնեց մի մեծ սև մեքենա։ Դրանից իջած տղամարդն ինձ տեսնելուն պես արագ մոտեցավ, գրկեց ու բարձրաձայն ասաց. «Ահա՛ այն կինը, որի պատճառով ես այսօր այստեղ եմ եկել»։ Տնօրենը փորձեց ընդհատել նրան՝ ասելով, որ հյուրանոցի նոր սեփականատիրոջն են սպասում։ Բայց տղամարդը շրջվեց դեպի տնօրենն ու պատասխանեց. «Ես եմ նոր սեփականատերը։ Եվ մինչև այս կինը չպատմի՝ ինչ է այստեղ տեղի ունեցել, ոչ մի հանդիսություն չի սկսվելու»։
Ես՝ Ռուզաննաս, վաթսունմեկ տարեկան էի։
Հյուրանոցում աշխատանքի էի ընդունվել քսանինը տարեկանում։
Այն ժամանակ քաղաքում նորաբաց փոքրիկ հյուրանոց էր՝ ընդամենը տասնութ սենյակով։
Սկզբում սենյակներ էի մաքրում։
Հետո նաև լվացքատան աշխատանքն էի կազմակերպում։
Տարիների ընթացքում տնօրենները փոխվել էին։
Աշխատակիցները գալիս ու գնում էին։
Իսկ ես մնացել էի։
Ես գիտեի՝ որ սենյակում է ջեռուցումը վատ աշխատում, որ պատուհանն է ձմռանը դժվար փակվում, որ հաճախորդն է ամեն տարի նույն սենյակն ընտրում։
Նույնիսկ այն օրերին, երբ հյուրանոցում գրեթե մարդ չկար, ես աշխատանքի էի գալիս նույն ժամին։
Վերջին տնօրենը՝ Կարենը, երկու տարի առաջ էր նշանակվել։
Նա սիրում էր ասել, որ հյուրանոցը պետք է «նոր դեմք» ունենա։
Ես համաձայն էի։
Շենքը հին էր, վերանորոգման կարիք ուներ։
Բայց աստիճանաբար նկատեցի, որ Կարենի համար նոր դեմքը նաև նշանակում էր հին աշխատակիցներից ազատվել։
Մի քանի հոգու արդեն հեռացրել էր։
Ինձ էլ առաջարկել էր պայմանագրիս ժամկետի ավարտից հետո այլևս չաշխատել։
Ես չէի վիճել։
Թոշակային տարիքում էի և մտածում էի՝ ժամանակն է հանգստանալու։
Բայց երբ ընդհանուր լուսանկարից ինձ հեռացրեց, առաջին անգամ իսկապես վիրավորվեցի։
Այդ պահին դեռ չգիտեի, որ բակ մտնող անծանոթ տղամարդը տարիներ առաջ մեր հյուրանոցում ապրել է մի ամբողջ ձմեռ։
Շարունակությունը՝ առաջին մեկնաբանությունում 👇
Առաջին մեկնաբանություն
Տղամարդու անունը Տիգրան էր։
Մոտ քառասունհինգ տարեկան կլիներ։
Սկզբում նույնիսկ չճանաչեցի նրան։
Հետո հիշեցի։
Քսան տարի առաջ մի երիտասարդ տղա էր եկել հյուրանոց՝ երկու փոքրիկ ճամպրուկով։
Համալսարանն ավարտել էր և աշխատանք էր փնտրում։
Մի քանի շաբաթ ապրում էր մեր ամենաէժան սենյակում։
Հաճախ ուշ էր վերադառնում։
Երբեմն ամբողջ օրը ոչինչ չէր ուտում։
Ես դա նկատել էի, որովհետև նրա սենյակում միշտ դատարկ բաժակներ էին լինում։
Մի երեկո հարցրի.
— Տղա՛ս, դու նորմալ սնվո՞ւմ ես։
Նա ծիծաղեց։
— Հաջորդ շաբաթ աշխատավարձ կստանամ։
Բայց աշխատանքի դեռ չէր ընդունվել։
Ես այդ մասին չէի հարցրել։
Պարզապես հաջորդ առավոտ մեր աշխատակիցների համար պատրաստված նախաճաշից մի բաժին նրան էլ առաջարկեցի՝ համապատասխան թույլտվությամբ։
Հետո մի քանի անգամ օգնեցի գտնել մատչելի սնվելու տեղեր։
Նա հյուրանոցից հեռացավ գարնանը։
Եվ այլևս չտեսա նրան։
Տիգրանը հիմա կանգնած էր իմ առաջ։
— Ռուզաննա՛ տիկին, հիշո՞ւմ եք ինձ։
Ես ժպտացի։
— Հիմա արդեն հիշեցի։
Նա ծիծաղեց։
— Դուք մի անգամ ինձ ասացիք՝ «Աշխատանքը կորցնելը դեռ չի նշանակում, որ մարդն իրեն էլ պիտի կորցնի»։
Ես զարմացա։
Այդպիսի խոսք ասածս նույնիսկ չէի հիշում։
Տիգրանը շարունակեց.
— Այն ժամանակ ես արդեն պատրաստվում էի վերադառնալ գյուղ։ Հետո աշխատանք գտա, մնացի քաղաքում։ Հիմա երբ իմացա՝ հյուրանոցը վաճառվում է, որոշեցի գնել ու վերանորոգել։
Կարենը անհամբեր մոտեցավ։
— Տիգրա՛ն, մենք ամբողջ ծրագիր ունենք։ Լուսանկարիչը սպասում է։
Տիգրանը նայեց նրան։
— Իսկ ինչո՞ւ տիկին Ռուզաննան խմբի հետ չէ։
Կարենը փորձեց ժպտալ։
— Նա արդեն աշխատակից չէ։
Ես միջամտեցի։
— Դեռ այսօրվա հերթափոխս չեմ ավարտել։
Բակում լռություն տիրեց։
Տիգրանը չէր սկսում գոռալ։
Նա պարզապես հարցրեց.
— Իսկ ինչո՞ւ եք որոշել, որ երեսուներկու տարի այստեղ աշխատած մարդը հրաժեշտի լուսանկարում տեղ չունի։
Կարենը պատասխան չուներ։
Աշխատակիցներից մեկը՝ Անահիտը, առաջ եկավ։
— Մենք էլ էինք ուզում Ռուզաննային կանչել։ Բայց ասացին՝ միայն հյուրերի հետ շփվող աշխատակիցներն են նկարում։
Տիգրանը շրջվեց դեպի լուսանկարիչը։
— Մի պահ սարքավորումները մի կողմ դրեք։
Հետո մոտեցավ ինձ։
— Ռուզաննա՛ տիկին, կարո՞ղ ենք մի քիչ խոսել։
Ես համաձայնեցի։
Ներսում նստեցինք փոքրիկ սրահում։
Տիգրանը պատմեց, որ հյուրանոցը ցանկանում է ամբողջությամբ վերանորոգել։
Մի քանի ամիս այն փակվելու էր։
Բայց ուզում էր պահպանել փորձառու աշխատակիցներից մի քանիսին, որպեսզի վերաբացումից հետո գործը կազմակերպեն։
— Դուք կուզենայի՞ք մասնակցել այդ աշխատանքին,— հարցրեց։
Ես չշտապեցի պատասխանել։
— Ի՞նչ աշխատանք։
— Սենյակների պատրաստման ու սպասարկման կազմակերպումը։ Կարող եք նաև նոր աշխատակիցներին սովորեցնել։
Ես երկար մտածեցի։
Ամբողջ կյանքում ուրիշների հետևից մաքրել էի սենյակները։
Իսկ հիմա ինձ առաջարկում էին այդ աշխատանքը կազմակերպել։
Բայց ես չէի ուզում աշխատանք ստանալ պարզապես այն պատճառով, որ Տիգրանը տարիներ առաջ ինձնից օգնություն էր ստացել։
— Եթե ինձ աշխատանքի եք հրավիրում, ուզում եմ իմ պարտականություններն ու վարձատրությունը հստակ լինեն,— ասացի։
Նա ժպտաց։
— Հենց այդպես էլ պիտի լինի։
Հաջորդ շաբաթ պայմանները քննարկեցինք։
Ես համաձայնեցի ժամանակավորապես մասնակցել հյուրանոցի նոր սպասարկման համակարգի մշակմանը։
Առաջին օրը ինձ տվեցին սենյակների գույքագրման աշխատանքը։
Ես բացեցի իմ հին տետրը։
Այնտեղ տարիներով նշումներ էի արել։
Որ սենյակում ինչ խնդիր կա։
Որ սարքավորումն է հաճախ փչանում։
Ինչը կարելի է փոխել։
Տիգրանը նայեց տետրին։
— Դուք այս ամենը տարիներո՞վ եք գրանցել։
— Այո։
Նա ծիծաղեց։
— Մեզ սա ամիսների աշխատանք կխնայի։
Բայց ես պատասխանեցի.
— Միայն թե մարդկանցից էլ հարցրեք։ Ես ամեն ինչ չեմ կարող իմանալ։
Հենց այդպես էլ արեցինք։
Հյուրանոցի վերաբացումից առաջ նոր աշխատակիցներ ընդունվեցին։
Նրանցից մեկը՝ քսանամյա Մարին, առաջին օրը մոտեցավ ինձ։
— Ռուզաննա՛ տիկին, ես նախկինում հյուրանոցում չեմ աշխատել։ Վախենում եմ՝ սխալ կանեմ։
Ես ժպտացի։
— Բոլորս էլ սխալներ ենք անում։ Կարևորը՝ սովորես։
Այդ օրը նրան ցույց տվեցի սենյակների պատրաստման հիմնական կարգը։
Բայց նաև բացատրեցի, որ եթե հյուրն ինչ-որ բան է խնդրում, պետք է նրան լսել, ոչ թե պարզապես արագ ավարտել աշխատանքը։
Մարին ուշադիր լսում էր։
Մի պահ ասաց.
— Դուք երևի շատ բան եք տեսել էստեղ։
Ես ծիծաղեցի։
— Երեսուներկու տարվա ընթացքում՝ բավականին։
Վերաբացման օրը կրկին ընդհանուր լուսանկար արեցինք։
Այս անգամ Տիգրանը բոլոր բաժինների աշխատակիցներին հրավիրեց։
Խոհարարներին։
Սպասարկողներին։
Պահակին։
Լվացքատան աշխատակիցներին։
Երբ լուսանկարիչը խնդրեց մոտենալ, ես կանգնեցի հետևի շարքում։
Տիգրանը նկատեց։
— Ռուզաննա՛ տիկին, այստեղ ավելի լավ կերևաք։
Ես ծիծաղեցի։
— Էս անգամ ինձ մի՛ ստիպեք առաջին շարքում կանգնել։
Բոլորը ծիծաղեցին։
Ես մնացի իմ ընտրած տեղում։
Եվ երբ լուսանկարն արեցին, առաջին անգամ այդքան տարիների ընթացքում չմտածեցի, թե հարմար պահի՞ն եմ հայտնվել կադրում։
Որովհետև հիմա արդեն ոչ ոք չէր որոշում, որ իմ արած աշխատանքը չպիտի երևա։
Երեկոյան, երբ վերադառնում էի տուն, հին գոգնոցս դրեցի պահարանի մեջ։
Այն դեռ պահում եմ։
Ոչ թե որպես վիրավորանքի հիշեցում։
Այլ որովհետև հենց այդ գոգնոցով էի աշխատել այն բոլոր տարիներին, երբ շատերը գուցե չէին նկատում ինձ, բայց իմ աշխատանքից ամեն օր օգտվում էին։
