Ամեն օր պապիս որդիները ստիպում էին նրան ուտել նույն ապուրը։ Կասկածում էի, որ ինչ-որ սարսափելի բան են թաքցնում, մինչև մի երեկո տեսա, թե ինչ են լցնում նրա ամանի մեջ։
Այս լուսանկարն արել եմ պապիս իննսունամյակի օրը։
Եթե ուշադիր նայեք, կնկատեք, որ բոլորը նրա շուրջն են հավաքվել, բայց պապս չի ժպտում։ Նրա առջև դրված ափսեն դատարկ է, իսկ կողքին՝ կարմրավուն ապուրով փոքրիկ աման։
Այդ պահին ես արդեն համոզված էի, որ մեր ընտանիքում սարսափելի բան է կատարվում։
Պապս՝ Վարդանը, ամբողջ կյանքում ուժեղ ու ինքնուրույն մարդ էր եղել։ Սեփական ձեռքերով տուն էր կառուցել, չորս երեխա մեծացրել և նույնիսկ ութսունհինգ տարեկանում հրաժարվում էր որևէ մեկից օգնություն խնդրել։
Բայց այդ ձմեռ նրա առողջությունը կտրուկ վատացավ։
Հիվանդանոցից վերադառնալուց հետո նա այլևս չէր կարողանում երկար քայլել։ Ձեռքերը դողում էին, խոսում էր ցածրաձայն, երբեմն նույնիսկ չէր հիշում՝ շաբաթվա որ օրն է։
Նրա երկու որդիները՝ հայրս՝ Սամվելը, և հորեղբայրս՝ Արմենը, որոշեցին հերթով մնալ նրա կողքին։
Սկզբում ուրախացա։ Վերջապես պապս մշտապես խնամող կունենար։
Բայց մի քանի օր անց տարօրինակ բան նկատեցի։
Ամեն երեկո, ճիշտ ժամը յոթին, նրանք պապիս առջև դնում էին նույն կարմրավուն ապուրը։
Պապս հրաժարվում էր ուտելուց։
— Այսօր չեմ կարող, — ասում էր նա՝ գլուխը շրջելով։
— Պիտի ուտես, պա՛պ, — պատասխանում էր Արմենը։
— Ասացի՝ չեմ ուզում։
— Մինչև վերջ պիտի ուտես։
Երբեմն նրանց ձայներն այնքան խիստ էին հնչում, որ նույնիսկ խոհանոցից էի լսում։
Մի երեկո սենյակ մտա այն պահին, երբ հայրս գդալը մոտեցնում էր պապիս բերանին։
Պապս հրեց նրա ձեռքը, և ապուրը թափվեց սեղանին։
— Ինձ հանգիստ թողեք։ Ես երեխա չեմ։
Բայց հորեղբայրս մաքրեց սեղանը և նորից լցրեց գդալը։
— Կուտես, թեկուզ ամբողջ գիշեր այստեղ նստենք։
Ես քարացած կանգնել էի դռան մոտ։
Պապս նայեց ինձ։ Նրա աչքերում զայրույթ կար, բայց նաև մի անօգնականություն, որը երբեք չէի տեսել։
Այդ երեկո հորս հարցրի՝ ինչու են այդպես վարվում։
— Դու չես հասկանա, — սառն ասաց նա։
— Գուցե փորձե՞ս բացատրել։
— Մի՛ խառնվիր։
Շարունակությունը՝ առաջին մեկնաբանությունում 👇
Նրա պատասխանը միայն խորացրեց կասկածներս։
Հաջորդ օրերին սկսեցի հետևել նրանց։
Ապուրը միշտ պատրաստում էին խոհանոցի փակ դռան հետևում։ Ամեն անգամ, երբ մոտենում էի, խոսակցությունը դադարում էր։
Մի օր տեսա, թե ինչպես հորեղբայրս պահարանից հանեց փոքրիկ սպիտակ փաթեթ և պարունակությունը արագ լցրեց կաթսայի մեջ։
— Այդ ի՞նչ էր, — հարցրի։
Նա անմիջապես փակեց պահարանը։
— Սննդային հավելում։
— Իսկ ինչո՞ւ ես թաքուն լցնում։
— Ոչ ոք ոչինչ չի թաքցնում։
Բայց նրա դեմքի արտահայտությունն այլ բան էր ասում։
Ամենասարսափելին տեղի ունեցավ պապիս ծննդյան օրը։
Ամբողջ ընտանիքը հավաքվել էր մեր տանը։ Լուսանկարվեցինք, հետո նստեցինք սեղանի շուրջ։
Եվ կրկին պապիս առջև դրեցին նույն ապուրը։
Նա երկար նայեց ամանին, ապա հանկարծ ասաց.
— Սրանք կարծում են, թե ես արդեն ոչինչ չեմ հասկանում։ Բայց գիտեմ՝ ինչ են անում ինձ հետ։
Սենյակում լռություն տիրեց։
— Պա՛պ, ի՞նչ ես ասում, — հարցրի։
Նա նայում էր որդիներին։
— Ամեն երեկո ինչ-որ բան են լցնում իմ ուտելիքի մեջ ու ստիպում ուտել։ Եթե մի առավոտ չարթնանամ, իմացեք՝ ում պետք է հարցաքննել։
Մորաքույրս գունատվեց։
Ես անմիջապես վերցրի պապիս ամանը։
— Նա այլևս ոչինչ չի ուտելու, մինչև չասեք՝ ինչ կա այս ապուրի մեջ։
Հայրս փորձեց վերցնել ամանը, բայց հետ քաշեցի։
— Եթե հենց հիմա չբացատրեք, ոստիկանություն կզանգեմ։
Արմենը նայեց եղբորը։ Հետո առանց որևէ բառ ասելու մտավ ննջասենյակ և վերադարձավ հաստ թղթապանակով։
Դրեց սեղանին։
Ներսում բժշկական հետազոտությունների արդյունքներ էին, վճարման անդորրագրեր և արտասահմանյան մասնագիտացված կլինիկայից ստացված նամակներ։
Պարզվեց՝ պապիս մոտ բժիշկները հայտնաբերել էին կլման ծանր խանգարում։
Սովորական սնունդը կարող էր հայտնվել շնչուղիներում և թոքերի վտանգավոր բորբոքում առաջացնել կամ նույնիսկ խեղդվելու պատճառ դառնալ։
Բացի այդ, նրա օրգանիզմն այնքան էր թուլացել, որ եթե առաջիկա շաբաթներին բավարար սնունդ չստանար և ուժերը չվերականգներ, սրտի վիճակը կարող էր ավելի վատանալ։
Այդ կարմրավուն ապուրն իրականում հատուկ պատրաստված սնունդ էր։
Այն պարունակում էր մանրացված բանջարեղեն, սպիտակուցներ և անհրաժեշտ սննդանյութեր՝ բժշկի սահմանած չափաբաժիններով։
Իսկ սպիտակ փաթեթի մեջ ոչ թե դեղ կամ թույն էր, այլ հատուկ խտացուցիչ փոշի, որը մասնագետի ցուցումով ավելացնում էին սննդին, որպեսզի պապիս համար կուլ տալն ավելի անվտանգ լինի։
— Բայց ինչո՞ւ մեզ ոչինչ չէիք պատմում, — շշնջացի։
Հայրս նստեց պապիս կողքին։
— Որովհետև նա մեզ խոստացնել էր տվել ոչ մեկին չասել, թե որքան ծանր է իր վիճակը։ Չէր ուզում, որ բոլորը ծննդյան օրը գան՝ մտածելով, թե գուցե վերջին անգամ են իրեն տեսնում։
Արմենը հանեց ևս մեկ ծրար։
Կլինիկայի պատասխանը հենց այդ առավոտ էր եկել։
Եթե պապս ևս մեկ ամիս հետևեր հատուկ սննդակարգին և բավականաչափ ուժ հավաքեր, հնարավոր կլիներ վիրահատություն կատարել, որը կարող էր օգնել նրան կրկին սովորական սնունդ կուլ տալ։
Պապս լուռ լսում էր։
Հետո դանդաղ շրջվեց դեպի որդիները։
— Ինչո՞ւ չէիք ասում, որ դեռ հույս կա։
Արմենի աչքերը լցվեցին արցունքներով։
— Որովհետև վերջին անգամ, երբ բուժման մասին խոսեցինք, ասացիր, որ չես ուզում՝ քեզ համար մեր փողերը ծախսենք։
— Բայց այդ վիրահատությունը շատ թանկ է, — շշնջաց պապս։
Հայրս թույլ ժպտաց և սեղանին դրեց մի փոքրիկ բանալի։
Երկու եղբայրները վաճառել էին իրենց հանգուցյալ մորը պատկանած հին ավտոտնակը, որը տարիներ շարունակ չէր օգտագործվում։
Ստացված գումարով վճարել էին բուժման ամբողջ ծախսը։
Նրանք չէին սպասում, թե երբ կժառանգեն պապիս ունեցվածքը։
Ընդհակառակը, հրաժարվել էին իրենց ընտանիքին պատկանող գույքից, որպեսզի հայրը դեռ ապրելու հնարավորություն ունենա։
Այդ երեկո պապս առաջին անգամ ինքնուրույն վերցրեց գդալը։
Մի քիչ ապուր կերավ, դեմքը ծամածռեց ու ասաց.
— Այս ապուրը զզվելի է։
Բոլորս լարված նայեցինք նրան։
— Բայց եթե այս զզվելի ապուրի շնորհիվ կարող եմ ձեզ դեռ մի քանի տարի տեսնել, ուրեմն ավելի մեծ աման բերեք։
Սենյակը լցվեց ծիծաղով ու արցունքներով։
Պապս առաջին անգամ այդ օրը ժպտաց։
Նա շարունակեց նշանակված սննդակարգը, իսկ ընտանիքի անդամները սկսեցին հերթով օգնել նրան՝ առանց ստիպելու կամ վիճելու։ Մենք էլ վերջապես հասկանում էինք, թե ինչու է կարևոր յուրաքանչյուր չափաբաժինը։
Մեկ ամիս անց նրան վիրահատեցին։
Վիրահատությունը հաջող անցավ։ Վերականգնման ընթացքում պապս մասնագետների օգնությամբ աստիճանաբար նորից սովորեց անվտանգ կուլ տալ։
Եվ երբ բժիշկները վերջապես թույլ տվեցին սովորական սնունդ ուտել, առաջին բանը, որ նա խնդրեց, հանգուցյալ կնոջ բաղադրատոմսով պատրաստված ապուրն էր։
Այդ օրը նրա չորս երեխաները միասին մտան խոհանոց։
Մեկը բանջարեղենն էր մաքրում, մյուսը կտրատում էր, երրորդը հետևում էր կաթսային, իսկ չորրորդը փորձում էր հիշել մոր օգտագործած համեմունքների ճիշտ քանակը։
Երբ ապուրը պատրաստ եղավ, պապս մի գդալ համտեսեց։
Հետո նայեց որդիներին ու ասաց.
— Ա՛յ, սա այն ապուրն է, որը կարող եք ինձ ամեն օր ստիպել ուտել։
Բոլորս ծիծաղեցինք։
Պապս այդ լուսանկարից հետո ապրեց ևս վեց տարի։
Այդ տարիների ընթացքում հասցրեց տեսնել իր թոռների ու ծոռների մեծանալը, մասնակցել ընտանեկան տոներին և ամեն կիրակի մեզ հավաքել նույն սեղանի շուրջ։
Իսկ մեր ընտանիքում այլևս ոչ ոք վատ խոսք չասաց այն կարմրավուն ապուրի մասին։
Մենք նույնիսկ անուն տվեցինք դրան։
«Ապուրը, որը մեզ վերադարձրեց պապիկին»։
