Աղջկաս 92-ամյա սկեսուրը ամեն անգամ տարօրինակ ձևով էր գրկում իմ փոքրիկ թոռնիկին ու ասում. «Հագցրեք երեխային, պետք է մի տեղ տանեմ»։ Բայց երբ պատահաբար լսեցի նրա գաղտնի հեռախոսազանգը, որոշեցի պարզել՝ ինչ է կատարվում…
Անցած գարնանը աղջիկս՝ Լիլիթը, լույս աշխարհ բերեց իր առաջնեկին՝ փոքրիկ Նարեկին։
Նա մեր ընտանիքի ամենասպասված ուրախությունն էր։ Երեխայի ծնվելուց հետո Լիլիթն ու ամուսինը՝ Վահեն, ժամանակավորապես տեղափոխվեցին իմ տուն, քանի որ իրենց բնակարանում վերանորոգում էր ընթանում։
Մեզ հաճախ էր այցելում նաև Վահեի մայրը՝ իննսուներկուամյա Անահիտը։
Չնայած տարիքին՝ նա զարմանալիորեն ինքնուրույն էր։ Դանդաղ էր քայլում, երբեմն մոռանում էր, թե որտեղ է դրել ակնոցը, բայց անցյալի դեպքերն այնքան մանրամասն էր հիշում, կարծես երեկ էին կատարվել։
Սկզբում ուրախանում էի, թե որքան է սիրում իր ծոռնիկին։
Սակայն շուտով նրա պահվածքում տարօրինակ բաներ նկատեցի։
Ամեն անգամ, երբ Նարեկը քնում էր, Անահիտը խնդրում էր, որ երեխային իր գիրկը տանք։
Բայց նա փոքրիկին սովորական ձևով չէր պահում։ Ամուր սեղմում էր կրծքին, վերմակով մասամբ ծածկում դեմքը և անընդհատ նայում պատուհանին։
Երբեմն մատներով չափում էր երեխայի դաստակը կամ ուշադիր զննում ականջի հետևի փոքրիկ բնածին նշանը։
Հետո կրկնում էր նույն խոսքերը.
— Հագցրեք երեխային։ Ես պետք է նրան մի տեղ տանեմ։
Առաջին անգամ բոլորս ծիծաղեցինք։
— Ո՞ւր ես տանելու, մա՛մ,— հարցրեց Վահեն։
Անահիտն ավելի ամուր գրկեց փոքրիկին։
— Այնտեղ, որտեղ նրան սպասում են։
Սենյակում լռություն տիրեց։
Վահեն փորձեց կատակի տալ՝ ասելով, թե մայրը հավանաբար ուզում է երեխային զբոսանքի տանել։
Բայց Անահիտը չժպտաց։
Միայն նայեց ժամացույցին ու շշնջաց.
— Մենք դեռ ժամանակ ունենք։
Այդ օրվանից սկսեցի ավելի ուշադիր հետևել նրան։
Շարունակությունը՝ առաջին մեկնաբանությունում 👇
Անահիտը երբեք չէր վնասել երեխային, բայց նրա պահվածքն ավելի ու ավելի էր անհանգստացնում ինձ։
Նա կարող էր ժամերով նստել Նարեկի օրորոցի մոտ ու հին երգ օրորել։
Երբ հարցնում էի, թե որտեղից գիտի այդ երգը, անմիջապես լռում էր։
Մի օր նրա պայուսակում նորածնի տաք գլխարկ, կաթով շիշ ու խնամքով ծալված վերմակ նկատեցի։
— Անահի՛տ ջան, ինչո՞ւ ես այս ամենը բերել։
Նա արագ փակեց պայուսակը։
— Ճանապարհին պետք կգան։
Այդ գիշեր երկար չկարողացա քնել։
Մտածում էի՝ մի՞թե նա իսկապես պատրաստվում է երեխային ինչ-որ տեղ տանել։
Փորձեցի խոսել աղջկաս հետ, բայց Լիլիթն ասաց.
— Մա՛մ, իննսուներկու տարեկան է։ Երևի երբեմն շփոթվում է։ Մի՛ անհանգստացիր։
Վահեն նույնիսկ վիրավորվեց կասկածներիցս։
— Մայրս կյանքում ոչ մեկին չի վնասել։ Նա պարզապես շատ է սիրում Նարեկին։
Ես էլ էի ուզում հավատալ դրան։
Մինչև այն օրը, երբ պատահաբար լսեցի հեռախոսազանգը։
Լիլիթը գնացել էր բժշկի, Վահեն՝ աշխատանքի։ Ես խոհանոցում ճաշ էի պատրաստում, երբ նկատեցի, որ հյուրասենյակից այլևս ոչ մի ձայն չի լսվում։
Անահիտը երեխայի հետ այնտեղ էր։
Մոտեցա դռանը և լսեցի նրա շշուկը.
— Երեխան ինձ մոտ է։ Այո՛, հենց նա է։ Նշանն ստուգել եմ։ Անհանգստանալու կարիք չկա։ Շուտով կբերեմ։
Սիրտս սկսեց խելագարի պես բաբախել։
Մի պահ տեղիցս շարժվել չէի կարողանում։
— Դեռ ոչ ոք չգիտի,— շարունակեց նա։— Պատրաստ եղիր։ Այսօր վերջապես պետք է անենք։
Կտրուկ բացեցի դուռը։
Անահիտը շրջվեց։ Նրա դեմքին վախ հայտնվեց, և անմիջապես անջատեց հեռախոսը։
— Ո՞ւմ հետ էիր խոսում,— պահանջեցի։
— Ոչ մեկի։
— Ամեն ինչ լսել եմ։ Ո՞ւմ ես պատրաստվում տանել իմ թոռնիկին։
Նա տեղից վեր կացավ՝ Նարեկին ամուր սեղմած։
— Դու սխալ ես հասկացել։
Փորձեցի երեխային վերցնել, բայց Անահիտը մի քայլ հետ գնաց։
— Հագցրեք նրան։ Ժամանակն է։
Այդ պահին համոզված էի, որ ինչ-որ սարսափելի բան է կատարվում։
Վերցրի երեխային նրա գրկից ու վճռական ասացի.
— Նարեկն առանց ծնողների թույլտվության ոչ մի տեղ չի գնալու։
Անահիտի աչքերը լցվեցին արցունքներով։
Նա չվիճեց։ Միայն կամաց շշնջաց.
— Եթե այսօր չտանենք, վաղը կարող է արդեն ուշ լինել։
Այս խոսքերն ավելի վախեցրին ինձ։
Անմիջապես զանգահարեցի Լիլիթին ու ամեն ինչ պատմեցի։
Նա և Վահեն շտապ տուն վերադարձան։
Երբ երեքով Անահիտին հարցրինք, թե որտեղ էր պատրաստվում տանել երեխային, նա երկար լռեց։
Հետո պայուսակից հանեց հին, խունացած լուսանկար։
Նկարում երիտասարդ Անահիտն էր՝ նորածին երեխային գրկած։ Նրա կողքին զինվորական համազգեստով տղամարդ էր կանգնած։
— Սա իմ ամուսինն է՝ Սարգիսը,— ասաց նա։— Վահեի հայրը։
Վահեն շփոթված նայեց մորը։
— Բայց պապան քսան տարի առաջ է մահացել։
Անահիտը դանդաղ գլուխը տարուբերեց։
— Ո՛չ, տղաս։ Ես քեզ այդպես ասացի, որովհետև նա արդեն ոչ մեկին չէր ճանաչում։
Մենք քարացել էինք։
Պարզվեց՝ Սարգիսը ողջ էր։
Տարիներ առաջ ծանր հիվանդությունից հետո նա կորցրել էր հիշողության մեծ մասը և երկարատև խնամքի կարիք ունեցել։
Այդ ժամանակվանից ապրում էր քաղաքից մոտ մեկ ժամ հեռու գտնվող մասնագիտացված խնամքի կենտրոնում։
Անահիտը գաղտնի այցելում էր նրան։
Նա չէր ցանկացել, որ որդին հորը տեսնի այդ վիճակում, և ժամանակի ընթացքում այդ սարսափելի սուտը դարձել էր մի գաղտնիք, որից այլևս չէր կարողանում ազատվել։
— Ինչպե՞ս կարող էիր ինձ ասել, թե հայրս մահացել է,— դողացող ձայնով հարցրեց Վահեն։
Անահիտը սկսեց լաց լինել։
— Գիտեմ, տղա՛ս։ Իմ արածը սխալ էր։ Բայց այն ժամանակ մտածում էի, թե քեզ այդպես կպաշտպանեմ։
Վերջին շաբաթներին Սարգիսի վիճակն արագ վատացել էր։
— Երեկ նա առաջին անգամ երկար տարիներից հետո հիշեց քո անունը,— ասաց Անահիտը։— Հետո խնդրեց, որ իրեն ցույց տամ իր ծոռնիկին։ Բժիշկն ասաց, որ նրան շատ քիչ ժամանակ է մնացել։
Պարզվեց՝ հեռախոսով Անահիտը խոսում էր խնամքի կենտրոնի բուժքրոջ հետ։
Իսկ երեխայի ականջի հետևի նշանն ստուգում էր, որովհետև Սարգիսն էլ ճիշտ այդպիսի բնածին նշան ուներ։
Ուզում էր ամուսնուն ցույց տալ, որ այդ ընտանեկան առանձնահատկությունը պահպանվել է հաջորդ սերնդում։
Վահեն նստեց աթոռին ու երկու ձեռքով ծածկեց դեմքը։
Նա քսան տարի ապրել էր այն համոզմամբ, որ հայրը մահացած է։
Իսկ հիմա իմացավ, որ հայրը ողջ է, բայց գուցե ընդամենը մի քանի օր ունի ապրելու։
Այդ երեկո բոլորս միասին գնացինք խնամքի կենտրոն։
Սարգիսը շատ թույլ էր։
Երբ մտանք սենյակ, սկզբում ոչ մեկիս չճանաչեց։
Բայց երբ Վահեն մոտեցավ մահճակալին, ծերունու հայացքում ինչ-որ բան փոխվեց։
— Պա՛պ,— շշնջաց Վահեն։
Սարգիսը դանդաղ բարձրացրեց ձեռքն ու դիպավ որդու դեմքին։
Նրա շուրթերը դողացին։
— Վահե՞…
Որդիս չէր, բայց այդ պահին նրան նայելով՝ ես էլ չկարողացա զսպել արցունքներս։
Հետո Անահիտը փոքրիկ Նարեկին զգուշությամբ մոտեցրեց ամուսնուն։
— Ահա այն երեխան, որին սպասում էիր,— ասաց նա։
Սարգիսը երկար նայեց փոքրիկին։
Նարեկն իր փոքրիկ մատներով բռնեց ծերունու ցուցամատն ու հանկարծ ժպտաց։
Սարգիսի աչքերից արցունքներ հոսեցին։
— Մեր ընտանիքը շարունակվելու է,— հազիվ լսելի արտասանեց նա։
Այդ օրը լուսանկարեցինք Սարգիսին, Անահիտին, Վահեին ու փոքրիկ Նարեկին միասին։
Դա նրանց երեք սերունդների առաջին և վերջին ընդհանուր լուսանկարը դարձավ։
Երեք օր անց Սարգիսը խաղաղ մահացավ՝ Անահիտի ձեռքը բռնած։
Լուսանկարը, որի գոյության մասին սկզբում նույնիսկ չէինք կարող պատկերացնել, այսօր փակցված է Նարեկի սենյակում։
Անահիտն այլևս չի ասում.
— Հագցրեք նրան։ Պետք է մի տեղ տանեմ։
Հիմա, երբ գրկում է ծոռնիկին, կամաց շշնջում է.
— Դու ճիշտ ժամանակին հասար նրա մոտ։ Նա այս աշխարհից հեռացավ՝ իմանալով, որ մենակ չէ։
Իսկ Վահեն հաճախ երկար կանգնում է այդ լուսանկարի առաջ։
Նա չկարողացավ վերադարձնել հոր հետ կորցրած քսան տարիները։
Բայց հասցրեց վերջին անգամ լսել, թե ինչպես է հայրը արտասանում իր անունը։
