Սուպերմարկետի տնօրենը բոլորի առաջ մեղադրեց տարեց հավաքարարուհուն՝ մանկական կաթնախառնուրդ գողանալու մեջ։ Բայց երբ դրամարկղի աշխատակցուհին բացեց վերջին երեք օրերի կտրոնները, տնօրենն ինքը սկսեց խնդրել, որ ոստիկանություն չկանչեն
— Պայուսակդ բացի՛ր։ Հիմա, բոլորի ներկայությամբ։
Երևանի սուպերմարկետներից մեկում հերթ կանգնած մարդիկ շրջվեցին դեպի տարեց կինը։
Վաթսուներկուամյա Սուսաննան այդ խանութում արդեն հինգ տարի հավաքարարուհի էր աշխատում։
Նա այնքան շփոթված էր, որ նույնիսկ չհասկացավ՝ ինչ է իրենից պահանջում տնօրենը։
— Պարո՛ն Կարեն, ի՞նչ է պատահել։
— Պահեստից մանկական կաթնախառնուրդ է պակասել։ Դու երեկ երեկոյան վերջինն ես դուրս եկել։
— Բայց ես պահեստից ոչինչ չեմ վերցրել։
— Ուրեմն բացի՛ր պայուսակդ։
Սուսաննայի ձեռքերը դողում էին։
Նա բացեց հին, շագանակագույն պայուսակը։
Ներսում հաց կար, դեղատնից գնած մի տուփ դեղ և փոքրիկ խաղալիք մեքենա՝ թոռան համար։
Ոչ մի կաթնախառնուրդ։
Բայց տնօրենը չհանգստացավ։
— Գուցե արդեն տուն ես տարել։
Այդ պահին դրամարկղի մոտ նստած քսանվեցամյա Մարին վեր կացավ։
— Պարո՛ն Կարեն, մի րոպե։ Պահեստի պակասորդը ինչո՞ւ եք կապում Սուսաննա տատի հետ։
— Մարի՛, մի՛ խառնվիր։
— Բայց երեկ ես մի տարօրինակ բան եմ նկատել։
Տնօրենի դեմքը փոխվեց։
— Ի՞նչ ես նկատել։
Մարին համակարգչով բացեց նախորդ օրվա վաճառքների ցանկը։
— Երեկ ժամը 21։43-ին տասնութ տուփ մանկական կաթնախառնուրդ է վաճառվել։ Բայց այդ ժամին իմ դրամարկղով ընդամենը մեկ հաճախորդ է անցել։ Նա երկու շիշ ջուր է գնել։
Տնօրենը փորձեց ընդհատել նրան։
— Համակարգի սխալ կլինի։
Մարին շարունակեց.
— Նույնը եղել է նախանցյալ օրը։ Եվ դրանից մեկ օր առաջ։
Հետո նայեց տնօրենին ու ասաց.
— Ամենատարօրինակն այն է, որ այդ բոլոր վաճառքները գրանցված են ձեր անձնական մուտքանունով։
Սրահում լռություն տիրեց։
Տնօրենը կտրուկ մոտեցավ համակարգչին։
— Անջատի՛ր էկրանը։
Բայց Մարին արդեն նկատել էր ևս մի բան։
Այդ երեք կտրոններում վճարման եղանակը նույնն էր։
Իսկ վճարողի տվյալները պատկանում էին մի ընկերության, որի անունը նա նախկինում տեսել էր տնօրենի աշխատասենյակում։
Շարունակությունը՝ առաջին մեկնաբանությունում 👇
Շարունակություն
— Մարի՛, անմիջապես վերադարձիր քո տեղը,— հրամայեց տնօրենը։
Բայց աղջիկը տեղից չշարժվեց։
— Նախ Սուսաննա տատից ներողություն խնդրեք։
— Դու ինձ պայմաննե՞ր ես դնում։
— Ոչ։ Պարզապես ասում եմ՝ առանց ապացույցի մարդուն գող մի անվանեք։
Սուսաննան դեռ կանգնած էր բաց պայուսակով։ Նրա աչքերում արցունքներ կային։
Հերթում կանգնած մի տղամարդ ասաց.
— Եթե կինն անմեղ է, ինչո՞ւ բոլորի առաջ խայտառակեցիք։
Տնօրենը բարձրացրեց ձայնը.
— Խանութի ներքին հարցն է։ Խնդրում եմ՝ մի՛ միջամտեք։
Մարին զգուշորեն փակեց վաճառքների պատուհանը, որպեսզի հաճախորդների անձնական տվյալները չերևան։
— Ես այս մասին գրավոր զեկուցելու եմ կենտրոնական գրասենյակին,— ասաց նա։
Այդ սուպերմարկետը փոքր ցանցի մասնաճյուղ էր։
Կարենը մասնաճյուղի տնօրենն էր, բայց ապրանքների հաշվառման ու վաճառքների տվյալները տեսանելի էին նաև ընկերության կենտրոնական գրասենյակին։
Մարին գիտեր՝ սովորական դրամարկղային աշխատակիցը կարող է տեսնել կտրոնների ցանկը, բայց չի կարող ինքնուրույն փոխել արդեն գրանցված վաճառքները։
Այդ պատճառով էլ նախորդ օրը նկատած անհամապատասխանությունը նրան հանգիստ չէր տալիս։
Իսկ այսօր, երբ տեսավ Սուսաննայի նկատմամբ վերաբերմունքը, որոշեց այլևս չլռել։
Կարենը փորձեց հավաքված մարդկանց ցրել։
Հետո Սուսաննային ասաց.
— Գնա՛, աշխատիր։ Հետո կխոսենք։
Կինը չշարժվեց։
— Դուք ինձ գող անվանեցիք,— կամաց ասաց նա։ — Հիմա էլ ասում եք՝ գնա՞։
— Ես միայն ստուգում էի։
— Դուք բոլորի առաջ ասացիք, որ ես պահեստից ապրանք եմ տարել։
Սուսաննան փակեց պայուսակը։
— Ես այսօր այլևս չեմ կարող աշխատել։
Նա հանեց աշխատանքային գոգնոցն ու դրեց մոտակա սեղանին։
Մարին մոտեցավ նրան։
— Սուսաննա տա՛տ, սպասեք։ Միասին դուրս գանք։
Դրսում Սուսաննան նստեց խանութի կողքի նստարանին։
Նրա ձեռքերը դեռ դողում էին։
— Հինգ տարի ամեն առավոտ ժամը յոթին եկել եմ,— ասաց նա։ — Երբ երեխաս հիվանդ էր, էլի եկել եմ։ Մի անգամ անգամ աշխատավարձս ուշ տվեցին, ոչինչ չասացի։ Բայց էս մեկը չեմ կարող կուլ տալ։
Մարին նստեց կողքին։
— Ես տեսա, թե ինչ եղավ։ Եթե պետք լինի, կպատմեմ։
— Աղջի՛կս, իսկ եթե քեզ էլ աշխատանքից հանեն։
— Ես սխալ բան չեմ արել։
Սուսաննան տխուր ժպտաց։
— Երանի միշտ այդպես լիներ, որ սխալ չանողին ոչինչ չպատահեր։
Նույն օրը Մարին ընկերության կենտրոնական գրասենյակ պաշտոնական հաղորդագրություն ուղարկեց։
Նա նկարագրեց երեք երեկոյան վաճառքների անհամապատասխանությունը, տնօրենի մուտքանունով գրանցված գործարքները և Սուսաննայի նկատմամբ հնչած մեղադրանքը։
Նա չգրեց, թե Կարենը գողացել է ապրանքը։
Դա դեռ ապացուցված չէր։
Փոխարենը խնդրեց ստուգել վաճառքների, պահեստի և վճարումների տվյալները։
Հաջորդ առավոտ մասնաճյուղ եկան կենտրոնական գրասենյակի երկու աշխատակից։
Նրանք առանձին զրուցեցին Մարիի, պահեստապետի և մյուս աշխատողների հետ։
Հետո համեմատեցին երեք օրվա հաշվառման տվյալները։
Պարզվեց՝ ընդհանուր առմամբ հիսունչորս տուփ մանկական կաթնախառնուրդ էր դուրս գրվել որպես վաճառված։
Վճարումները ձևակերպված էին որպես փոխանցումով կատարված կորպորատիվ գնումներ։
Բայց ապրանքը խանութից սովորական վաճառքի կարգով չէր դուրս եկել։
Պահեստապետը պատմեց, որ վերջին շաբաթվա ընթացքում մի քանի անգամ փոքր բեռնատար էր մոտեցել ծառայողական մուտքին։
Վարորդը ներկայացրել էր տնօրենի ստորագրությամբ բեռնաթերթիկներ։
Պահեստապետը ապրանքը փոխանցել էր՝ ենթադրելով, որ դրանք ընկերության հաստատված մեծածախ պատվերներ են։
Ստուգողները պահանջեցին այդ փաստաթղթերը։
Այդ ժամանակ բացահայտվեց երկրորդ անհամապատասխանությունը։
Բեռնաթերթիկներում նշված ստացող ընկերությունը համընկնում էր կտրոններում երևացող անվան հետ, բայց այդ ընկերությունը սուպերմարկետների ցանցի հաստատված գնորդների ցանկում չկար։
Ընկերության սեփականատերը զանգահարեց Կարենին։
— Այս կազմակերպությունն ո՞ւմն է։
— Ծանոթիս ընկերությունն է,— պատասխանեց տնօրենը։
— Իսկ ինչո՞ւ եք մեր ապրանքը փոխանցել առանց կենտրոնական գրասենյակի հաստատման։
Կարենը լռեց։
— Վճարումը որտե՞ղ է։
— Պիտի փոխանցեն։
— Բայց համակարգում արդեն նշված է՝ վճարված է։
Կարենը պատասխան չուներ։
Ստուգումը շարունակվեց։
Պարզվեց՝ տնօրենն իր ծանոթի միջոցով մանկական կաթնախառնուրդը փոխանցել էր մեկ այլ խանութի։
Այնտեղ ապրանքը վաճառվելու էր սովորական գնով։
Կարենը նախատեսել էր գումարը հետագայում վերադարձնել սուպերմարկետի հաշվին՝ մինչ հաջորդ ընդհանուր գույքագրումը։
Բայց դա չէր արել։
Իսկ երբ պահեստի մնացորդների տարբերությունը սկսել էր երևալ, փորձել էր մեղքը բարդել Սուսաննայի վրա։
Կենտրոնական գրասենյակի ներկայացուցիչը նրան ուղիղ հարցրեց.
— Ինչո՞ւ հենց հավաքարարուհուն մեղադրեցիք։
Կարենը պատասխանեց.
— Նա երեկ վերջինն էր դուրս եկել։
— Բայց դուք գիտեիք, թե որտեղ են ապրանքները։
Տնօրենը գլուխը կախեց։
Այլևս չէր կարողանում հակադարձել։
Այդ օրը Կարենին հեռացրին տնօրենի պարտականությունների կատարումից՝ մինչև ներքին ստուգման ավարտը։
Ընկերությունը փաստաթղթերը փոխանցեց իրավաբաններին՝ որոշելու հետագա քայլերը։
Սուսաննային խնդրեցին վերադառնալ աշխատանքի։
Բայց նա անմիջապես չհամաձայնեց։
— Ես չեմ կարող այնպես վերադառնալ, կարծես ոչինչ չի եղել,— ասաց։
Հաջորդ օրը խանութի նոր ժամանակավոր պատասխանատուն աշխատակիցներին հավաքեց։
Նա բոլորի ներկայությամբ ասաց.
— Սուսաննայի նկատմամբ հնչած մեղադրանքը որևէ ապացույցով չի հաստատվել։ Ընդհակառակը՝ ստուգումը ցույց է տվել, որ ապրանքների անհամապատասխանությունը կապված է եղել ղեկավարության կողմից կազմակերպված գործարքների հետ։
Այնուհետև նա անձամբ զանգահարեց Սուսաննային ու ներողություն խնդրեց ընկերության անունից։
Սուսաննան վերադարձավ երեք օր անց։
Մարին նրան տեսնելուն պես մոտեցավ։
— Սուսաննա տա՛տ, ո՞նց եք։
— Լավ եմ, աղջի՛կս։ Դու ո՞նց ես։
— Ես էլ։
Կինը գրկեց նրան։
— Եթե դու չխոսեիր, ինձ երևի մինչև հիմա գող կհամարեին։
Մարին պատասխանեց.
— Ես ուղղակի տեսածս ասացի։
— Երբեմն հենց դա է ամենադժվարը։
Բայց պատմությունն այդտեղ չավարտվեց։
Մի շաբաթ անց խանութ եկավ մի կին՝ մոտ երեսուն տարեկան, փոքրիկ երեխային գրկած։
Նա մոտեցավ Սուսաննային։
— Դուք ե՞ք այն աշխատակցուհին, որին մեղադրել էին։
Սուսաննան շփոթվեց։
— Այո, բայց ինչո՞ւ եք հարցնում։
Կինը բացատրեց, որ աշխատում է այն փոքր խանութում, որտեղ տեղափոխվել էր մանկական կաթնախառնուրդը։
Նա լսել էր դեպքի մասին և ուզում էր մի բան ասել։
— Ես չգիտեի, որ ապրանքը մեզ անօրինական ձևով են փոխանցել։ Բայց երբ ստուգողները եկան, ես ցույց տվեցի մեր ընդունման մատյանը։ Դրա շնորհիվ պարզվեց՝ ինչ քանակով ու երբ է ապրանքը հասել մեզ։
Սուսաննան բռնեց կնոջ ձեռքը։
— Շնորհակալ եմ։
Հետագայում ընկերությունը փոխեց մեծածախ վաճառքների հաստատման կարգը։
Այլևս մասնաճյուղի տնօրենը միայնակ չէր կարող ձևակերպել ապրանքի փոխանցումն ու այն նշել որպես վճարված։
Սուսաննան շարունակեց աշխատել։
Մարին էլ մնաց իր դրամարկղում։
Բայց նրանց հարաբերությունն արդեն ուրիշ էր։
Ամեն առավոտ Սուսաննան աշխատանքի գալիս նախ մոտենում էր Մարիին։
— Բարի լո՛ւյս, աղջի՛կս։
— Բարի լո՛ւյս, Սուսաննա տա՛տ։
Մի օր Մարին հարցրեց.
— Այն օրը, երբ տնօրենը ձեր պայուսակը բացել տվեց, ինչի՞ց ամենաշատը վախեցաք։
Սուսաննան մի պահ մտածեց։
— Ոչ թե աշխատանքս կորցնելուց։ Այլ նրանից, որ մարդիկ տուն գնալու էին ու պատմելու էին՝ Սուսաննային գողության մեջ բռնեցին։
— Բայց ոչինչ չէին գտել։
— Մարդիկ միշտ չէ, որ մինչև վերջ են լսում։
Մարին լռեց։
Սուսաննան շարունակեց.
— Դրա համար էլ ես քեզ շնորհակալ եմ։ Դու չթողեցիր, որ պատմությունը վերջանա հենց այնտեղ, որտեղ ինձ մեղադրեցին։
Այդ օրվանից Մարին մի բան հստակ գիտեր. երբեմն մարդու արժանապատվությունը պաշտպանելու համար պետք չէ հերոս լինել։
Պետք է պարզապես չլռել, երբ աչքիդ առաջ անարդարություն է կատարվում։
