Ինը տարի շարունակ ես ու Ուեսլին կառուցել էինք այնպիսի ընտանիք, որի մասին ժամանակին միայն երազել էի։Մենք երեք հրաշալի դուստր ունեինք, և նա պաշտում էր նրանցից յուրաքանչյուրին։ Երբեք աղջիկներին չէր ստիպել զգալ, թե իրենք բավական չեն, բայց կար մի երազանք, որը տարիներ շարունակ լուռ պահել էր իր ներսում։
Տղա երեխա։
Երբեմն ծիծաղելով ասում էր, որ ուզում է տանը ևս մեկ տղա լինի։ Պատմում էր, թե ինչպես է նրան ձկնորսություն սովորեցնելու, ինչպես են միասին ավտոտնակում ինչ-որ բաներ վերանորոգելու և ինչպես է մի օր նրան տալու այն հին ժամացույցը, որն իր հայրն էր իրեն փոխանցել։
Այդ պատճառով, երբ հղիացա մեր չորրորդ երեխայով, հոգուս խորքում հույս ունեի, որ վերջապես եկել է այն պահը, որին Ուեսլին այսքան երկար սպասել էր։
Սկզբում պայմանավորվել էինք չիմանալ երեխայի սեռը։
Բայց բժշկական զննություններից մեկի ժամանակ հետաքրքրասիրությունս հաղթեց։
Բժշկին խնդրեցի, որ միայն ինձ ասի։
— Տղա է։
Քիչ էր մնում լաց լինեի։
Արդեն պատկերացնում էի Ուեսլիի դեմքը։
Բայց որոշեցի անմիջապես չասել։
Փոխարենը անակնկալ պատրաստեցի։
Ընտանեկան ֆոտոշարք կազմակերպեցի, ինձ ու մեր աղջիկներին հագցրի մեղմ վարդագույն երանգներով, իսկ Ուեսլիին խնդրեցի բաց կապույտ հագնել՝ առանց բացատրելու, թե ինչու։
Հետո փոքրիկ կապույտ մանկական հագուստ դրեցի նվերի տուփի մեջ։
Վերջին լուսանկարի ժամանակ տուփը մեկնեցի նրան։
— Սա ի՞նչ է,— ժպտալով հարցրեց նա։
— Բացի՛ր։
Նա բարձրացրեց կափարիչը։
Հենց տեսավ փոքրիկ կապույտ հագուստը, քարացավ։
Նրա հայացքը հագուստից անցավ փորիս… հետո դանդաղ վերադարձավ ինձ։
— Տղա է,— շշնջացի։— Վերջապես որդի ենք ունենալու։
Սպասում էի, որ կծիծաղի։
Կգրկի ինձ։
Գուցե նույնիսկ արտասվի։
Բայց դրա փոխարեն Ուեսլիի դեմքից ամբողջ գույնն անհետացավ։
Ժպիտը մարեց։
Հետո նա ինձ նայեց այնպիսի արտահայտությամբ, որը նախկինում երբեք չէի տեսել, ու ցածրաձայն ասաց մի բան, որից ներսս տակնուվրա եղավ։
Որովհետև հենց այդ պահին հասկացա՝ իմ անակնկալը բացահայտել էր մի բան, որի մասին Ուեսլին երբեք չէր պատրաստվում պատմել ինձ։
Ինը տարի շարունակ կարծում էի, թե ամուսնուս լիովին ճանաչում եմ։
Ես ու Ուեսլին երեք հրաշալի դուստր ունեինք, և տեսնելը, թե ինչպիսի հայր է նա դարձել նրանց համար, պատճառներից մեկն էր, թե ինչու էի նրան այդքան խորապես սիրում։
Նա սովորել էր հյուսքեր անել, ներկա էր լինում դպրոցական բոլոր ներկայացումներին և ինչ-որ կերպ միշտ հստակ գիտեր, թե որ փափուկ խաղալիքը որ աղջկանն է։
Բայց կար մի բան, որի մասին Ուեսլին տարիներ շարունակ խոսում էր։
Որդի ունենալու մասին։
— Մի օր,— ասում էր նա,— ես որդուս ձկնորսություն եմ սովորեցնելու։
Երբեմն նայում էր դաստակին կրած հին արծաթե ժամացույցին։
— Հայրս սա ինձ է տվել։ Մի օր ես էլ իմ որդուն կտամ։
Երբեք չէի մտածել, որ այդ խոսքերի մեջ որևէ տարօրինակ բան կա։
Մինչև հղիացա մեր չորրորդ երեխայով։
Սկզբում պայմանավորվել էինք երեխայի սեռը մինչև ծնունդը գաղտնի պահել, բայց այն բժշկական այցերից մեկի ժամանակ, որին Ուեսլին չէր կարողացել գալ, բժիշկը հարցրեց՝ ուզո՞ւմ եմ իմանալ։
Տատանվեցի։
Հետո հետաքրքրասիրությունս հաղթեց։
— Տղա է,— ասաց բժիշկը։
Ձեռքս տարա բերանիս ու սկսեցի լաց լինել։
Միակ բանը, որ պատկերացնում էի, Ուեսլիի դեմքն էր։
Նրան զանգելու փոխարեն որոշեցի այդ լուրը անմոռանալի դարձնել։
Ընտանեկան ֆոտոշարք կազմակերպեցի։
Ես ու մեր երեք աղջիկները մեղմ վարդագույն էինք հագել։
Ուեսլին՝ բաց կապույտ։
Իսկ արծաթագույն նվերի տուփի մեջ դրել էի փոքրիկ կապույտ մանկական հագուստ։
Միայն մի որոշում կար, որի համար հետո զղջալու էի։
Ես հրավիրել էի նաև Ուեսլիի հորը՝ Մայքին։
Նրանց հարաբերությունները միշտ բարդ էին եղել։ Մայքը հնաոճ մտածելակերպ ուներ և անընդհատ խոսում էր ազգանունը շարունակելու, ընտանեկան ավանդույթների ու այն մասին, թե «ինչ պետք է անի իսկական տղամարդը»։
Ամեն անգամ, երբ նա նման բաներ էր ասում, Ուեսլին անսովոր լռում էր։
Ես միշտ կարծում էի, որ նա պարզապես չի ուզում վիճել։
Ֆոտոշարքի օրը կատարյալ էր։
Մեր աղջիկները ծիծաղելով վազվզում էին խոտերի վրայով, իսկ լուսանկարիչը մեկը մյուսի հետևից նկարներ էր անում։
Հետո եկավ այն պահը, որին ես սպասում էի։
— Մի վերջին լուսանկար,— ասացի։
Արծաթագույն տուփը մեկնեցի Ուեսլիին։
Նա ժպտաց։
— Ի՞նչ ես արել։
— Բացի՛ր։
Բարձրացրեց կափարիչն ու մի կողմ տարավ բարակ թուղթը։
Հետո տեսավ փոքրիկ կապույտ հագուստը։
Ժպիտն անհետացավ։
Նրա հայացքն ուղղվեց փորիս։
— Տղա է,— շշնջացի։— Վերջապես որդի ենք ունենալու։
Մի քանի վայրկյան Ուեսլին չէր շարժվում։
Հետո նայեց հորը։
Եվ երբ վերջապես խոսեց, նրա ասածից ներսս տակնուվրա եղավ։
— Ասա, որ աղջիկներին չես ասել, թե ես սա էի ուզում։
Ապշած նայեցի նրան։
— Ի՞նչ։
— Խնդրում եմ։ Ասա, որ նրանք չեն կարծում, թե այսքան ժամանակ տղայի էի սպասում, որովհետև իրենք ինձ համար բավական չէին։
Ուրախությունս միանգամից անհետացավ։
— Ուեսլի՛, դու տարիներ շարունակ խոսել ես որդի ունենալու մասին։
Նրա դեմքը լարվեց։
Մինչ կհասցներ պատասխանել, Մայքը մեր հետևում ծիծաղեց։
— Իհարկե տղա էր ուզում։ Բոլոր տղամարդիկ էլ ուզում են։ Ինչ-որ մեկը պետք է շարունակի տոհմը։
Ուեսլին քարացավ։
Մեր աղջիկները դադարեցին ծիծաղել։
Այդ պահին ուշադրություն դարձրի մեր ավագ դստերը՝ Քեյլային։
Նա գետնին էր նայում։
— Քեյլա՞,— ասացի։
Նա չցանկացավ ինձ նայել։
Ուեսլին անմիջապես ծնկի եկավ նրա կողքին։
— Սիրելի՛ս, մայրիկին պատմիր՝ այսօր առավոտյան ինձ ինչ հարցրեցիր։
Քեյլայի աչքերը լցվեցին արցունքներով։
— Պապիկն ասաց, որ հայրիկը վերջապես ունենալու է այն որդուն, որին միշտ ցանկացել է։
Սիրտս կարծես կանգ առավ։
Մայքը ձեռքով անտարբեր շարժում արեց։
— Օ՜, սրանից դրամա մի սարքեք։
Բայց Քեյլան շարունակեց։
— Հետո հայրիկին հարցրի՝ արդյոք կցանկանար, որ մենք էլ տղա լինեինք։
Նայեցի Ուեսլիին։
Նրա աչքերն էլ էին խոնավացել։
— Նա ինձ դա հարցրեց տնից դուրս գալուց քսան րոպե առաջ,— շշնջաց նա։— Հետո պատրաստվում էի քեզ պատմել։
Հետո շրջվեց դեպի Մայքը։
— Դու իմ աղջկան ասե՞լ ես, որ նա բավական չէ։
— Ես նրան ճշմարտությունն եմ ասել,— պատասխանեց Մայքը։— Աղջիկները մեծանում են ու ամուսնանում՝ մտնելով ուրիշ ընտանիքներ։ Տղաներն են շարունակում ազգանունը։
Հանկարծ տարիների ընթացքում ունեցած խոսակցությունները մեկը մյուսի հետևից անցան մտքովս։
Ձկնորսությունը։
Ընտանեկան ազգանունը։
Ժամացույցը։
Այն որդին, որն իբր այնքան անհրաժեշտ էր Ուեսլիին։
Եվ այդ պահին հասկացա։
Այդ երազանքները Ուեսլիից չէին սկսվել։
Դրանք սկսվել էին Մայքից։
Ուեսլին նայեց մեր աղջիկներին։
— Հայրս ինձ մեծացրել է՝ ստիպելով հավատալ, որ որդի ունենալը ամենակարևոր բանն է, որ տղամարդը կարող է անել,— ցածրաձայն ասաց նա։— Ես ատում էի դա։ Բայց ինչ-որ պահից ինքս էլ սկսել էի կրկնել այդ մտքերից որոշները՝ չհասկանալով, թե կողքից ինչպես են հնչում։
Նա նայեց Քեյլային։
— Երբ խոսում էի տղա ունենալու մասին, դու կարծո՞ւմ էիր, որ նրան քեզանից ավելի շատ եմ ուզում։
Քեյլան գլխով արեց։
Այդ փոքրիկ շարժումը կարծես ինչ-որ բան կոտրեց Ուեսլիի ներսում։
Նա գրկեց երեք աղջիկներին։
— Ո՛չ,— շշնջաց։— Երբե՛ք։
Մայքը հոգոց հանեց։
— Սա արդեն ծիծաղելի է։ Վերջապես որդի ես ունենալու։ Պետք է ուրախանաս։
Ուեսլին ոտքի կանգնեց։
— Ես ուրախ եմ որդուս համար։
— Այդ դեպքում ո՞րն է խնդիրը։
— Խնդիրն այն է, որ դու իմ աղջիկներին ստիպել ես հավատալ, թե հենց աղջիկ ծնված լինելու պատճառով նրանք պակաս կարևոր են։
Մայքի դեմքը խստացավ։
— Որդին է շարունակում ընտանիքը։
— Իմ երեխաներից յուրաքանչյուրն է շարունակում իմ ընտանիքը։
Հետո Մայքը նայեց Ուեսլիի դաստակին։
— Գոնե հիմա գիտես, թե ով է ստանալու ժամացույցը։
Լռություն տիրեց։
Ուեսլին դանդաղ նայեց իր հին արծաթե ժամացույցին։
Մայքը տարիներ առաջ էր այն տվել նրան՝ ասելով, որ ժամացույցը սերնդեսերունդ փոխանցվել է հորից որդուն։
Ուեսլին հանեց այն։
Մայքը ժպտաց։
Մի պահ կարծեցի՝ նա մտածում է, թե հաղթել է։
Բայց Ուեսլին քայլեց դեպի Քեյլան։
— Ձեռքդ տուր։
Շփոթված՝ նա մեկնեց ձեռքը։
Ուեսլին զգուշորեն ժամացույցը կապեց նրա փոքրիկ դաստակին։
Մայքի դեմքն անմիջապես փոխվեց։
— Ի՞նչ ես անում։
— Նոր ավանդույթ եմ սկսում։
— Այդ ժամացույցը քո որդու համար է։
Ուեսլին ուղիղ նայեց նրան։
— Ո՛չ։ Այն իմ ավագ երեխայի համար է։
— Դու չես կարող դա անել։
— Արդեն արեցի։
Քեյլան նայեց ժամացույցին, հետո՝ հորը։
— Իսկապե՞ս։
Ուեսլին ծնկի եկավ նրա դիմաց։
— Իսկապես։ Եվ ուզում եմ մի բան միշտ հիշես։
Նա բռնեց աղջկա ձեռքերը։
— Դու ու քույրերդ երբեք տղայի սպասելու ընթացքում ձեր տեղը զբաղեցնող երեխաներ չեք եղել։ Դուք երբեք հիասթափություն չեք եղել։ Երբեք երկրորդ ընտրություն չեք եղել։
Քեյլան ձեռքերը փաթաթեց հոր պարանոցին։
Մի քանի վայրկյան անց քույրերն էլ միացան նրանց։
Մեր հետևում Մայքը գլուխը շարժեց։
— Կզղջաս, որ ինձ այսպես նվաստացրիր։
Ուեսլին ոտքի կանգնեց։
— Միակ բանը, որի համար զղջում եմ, այն է, որ թույլ եմ տվել քո գաղափարները հասնեն իմ աղջիկներին։
Մայքը առանց հրաժեշտ տալու քայլեց դեպի ավտոկայանատեղի։
Մի քանի վայրկյան ոչ ոք ոչինչ չէր ասում։
Հետո լուսանկարիչը լուռ բարձրացրեց տեսախցիկը։
— Մի՛ շարժվեք։
Չխկ։
Նա լուսանկարեց Ուեսլիին՝ խոտերի վրա ծնկի եկած, մեր երեք աղջիկներին՝ նրան գրկած, իսկ Քեյլայի դաստակին այն ժամացույցն էր, որը, ըստ հին ավանդույթի, երբեք չպետք է նրան պատկաներ։
Ամիսներ անց ծնվեց մեր որդին։
Ժամանակի ընթացքում Ուեսլին իսկապես նրան ձկնորսություն սովորեցրեց։
Բայց քույրերն էլ էին նրանց հետ գնում։
Եվ երբ մեր փոքրիկ տղան առաջին անգամ այնքան մեծ էր, որ նկատեց Քեյլայի դաստակին արծաթե ժամացույցը, հետաքրքրված մատով ցույց տվեց այն։
— Հայրիկի՞նն է։
Քեյլան ժպտաց։
— Ո՛չ։ Իմն է։
Ուեսլին սենյակի մյուս կողմից նայեց ինձ։
Հետո ժպտաց։
Այդ ֆոտոշարքի փոքրիկ կապույտ հագուստն այժմ պահված է։
Երկար ժամանակ կարծում էի, որ այդ կեսօրն այն օրն էր, երբ ամուսնուս անակնկալ հայտնեցի այն որդու մասին, որին նա միշտ ցանկացել էր։
Ես սխալվում էի։
Դա այն օրն էր, երբ բացահայտեցինք, որ մեր աղջիկները տարիներ շարունակ լսել էին մի ուղերձ, որը մենք երբեք չէինք ցանկացել նրանց փոխանցել։
Եվ դա այն օրն էր, երբ Ուեսլին վերջապես վերջ դրեց մի ավանդույթի, որը պետք է ավարտված լիներ մեր երեխաներից որևէ մեկի ծնվելուց շատ առաջ։
