71-ամյա մայրս ամեն ուրբաթ շքեղ զգեստ էր հագնում, վարսերը գեղեցիկ հարդարում ու տնից հեռանում մինչև կեսգիշեր։ Երբ հարցնում էի՝ ուր է գնում, պատասխանում էր. «Հին ընկերուհիներիս եմ հանդիպում»։ Բայց մի երեկո հետևեցի նրան ու տեսա, որ մտնում է քսան տարի փակված թատրոնի կողային դռնով։ Մի քանի րոպե անց ներսից երաժշտություն լսվեց։ Հետո՝ տղամարդու բարձր ձայն. «Տիկի՛ն Վիոլետ, այս երեկո բոլորը ձեզ են սպասում»։ Մայրս պատասխանեց. «Ոչ ոք չպետք է իմանա, որ ես վերադարձել եմ»։ Սիրտս արագ բաբախեց։ Դուռը կիսաբաց էր, և ես ներս մտա։ Բայց երբ հասա դահլիճ, տեսա մի բան, որից շունչս կտրվեց։ Առաջին շարքում նստած էին տասներկու տարեց տղամարդիկ ու կանայք՝ իրենց ձեռքերում պահած հին թատրոնի տոմսեր։ Իսկ բեմի կենտրոնում մայրս կանգնած էր լուսարձակների տակ։ Նրա կողքին մի տղամարդ հանկարծ բարձրաձայն ասաց. «Քսան տարի առաջ մենք ձեզ մեղադրեցինք այն բանի համար, ինչը դուք չէիք արել։ Այսօր եկել ենք ուղղելու դա»։ Եվ հենց այդ պահին բացվեց բեմի հետևի վարագույրը…
Իմ անունը Քեթրին է։
Քառասունհինգ տարեկան եմ։
Մայրս՝ Վիոլետը, յոթանասունմեկ տարեկան է։
Ամբողջ կյանքում նրան ճանաչել եմ որպես հանգիստ, կարգապահ կին։
Նա երկար տարիներ աշխատել է որպես գրադարանավարուհի։
Սիրում է պարտեզում աշխատել, հին ֆիլմեր դիտել և կիրակի օրերին թխվածքաբլիթ պատրաստել։
Հայրս մահացել է ութ տարի առաջ։
Դրանից հետո մայրս որոշ ժամանակ շատ տխուր էր։
Բայց վերջին ամիսներին անսովոր աշխույժ էր դարձել։
Գեղեցիկ զգեստներ էր գնում։
Նոր կոշիկներ։
Նույնիսկ սկսեց պարի դասերի հաճախել։
Ես ուրախանում էի, որ նորից հետաքրքրություններ է գտել։
Միայն մի բան էր անհանգստացնում։
Ամեն ուրբաթ երեկոյան, ժամը յոթից քիչ առաջ, մայրս շքեղ հագնվում էր և հեռանում տնից։
Վերադառնում էր գրեթե կեսգիշերին։
Եվ երբ հարցնում էի՝ որտեղ է եղել, մշտապես նույն պատասխանն էր տալիս.
— Ընկերուհիներիս հետ էի։
Մի օր նկատեցի, որ մեքենայի հետևի նստարանին կարմիր թավշյա փոքրիկ տուփ կա։
Ներսում հին թատերական զարդեր էին։
Մեծ ականջօղեր։
Փայլուն ապարանջան։
Եվ մի փոքրիկ թղթիկ։
Վրան գրված էր.
«Վիոլետ։ Վերջին ներկայացում։ Ուրբաթ՝ ժամը 20։00»։
Այդ երեկո որոշեցի պարզել ճշմարտությունը։
Շարունակությունը՝ առաջին մեկնաբանությունում 👇
Առաջին մեկնաբանություն
Մայրս տնից դուրս եկավ ժամը յոթն անց տասին։
Ես մի քանի րոպե սպասեցի։
Հետո նստեցի մեքենաս և հետևեցի նրան։
Նա գնաց քաղաքի հին հատվածը։
Այնտեղ էր գտնվում «Ռոյալ» թատրոնը։
Հսկայական շենք՝ կարմիր աղյուսե պատերով և մեծ կամարաձև պատուհաններով։
Մանկությանս տարիներին հաճախ էինք անցնում դրա կողքով։
Բայց ներս երբեք չէի մտել։
Թատրոնը փակվել էր քսան տարի առաջ։
Այդ ժամանակ բոլորն ասում էին, թե շենքը վերանորոգման կարիք ունի։
Տարիներ շարունակ ոչինչ չէր փոխվել։
Մայրս մեքենան կանգնեցրեց հետևի փողոցում։
Հանեց բեռնախցիկից մեծ սև պայուսակը։
Հետո բացեց կողային փոքրիկ դուռն ու անհետացավ։
Ես սպասեցի մի քանի րոպե։
Հետո մոտեցա։
Դուռը կողպված չէր։
Ներս մտա։
Հին թատրոնի միջանցքը զարմանալիորեն մաքուր էր։
Լույսերն աշխատում էին։
Հեռվից երաժշտություն էր լսվում։
Եվ հանկարծ ճանաչեցի մորս ձայնը։
Նա երգում էր։
Ես քարացա։
Մայրս երբեք իմ ներկայությամբ չէր երգել։
Նույնիսկ ծննդյան օրերին։
Մանկությանս հիշում եմ, որ երբ խնդրում էի ինչ-որ երգ երգել, ժպտում էր ու ասում.
— Իմ ձայնը երգելու համար չէ։
Բայց հիմա նրա ձայնը հնչում էր ամբողջ թատրոնով։
Գեղեցիկ։
Ուժեղ։
Անսովոր խորությամբ։
Ես կամաց մոտեցա դահլիճին։
Ներսում մոտ տասնհինգ մարդ կար։
Մի քանիսը նստած էին առաջին շարքում։
Մյուսները կանգնած էին բեմի մոտ։
Մայրս հագին երկար մուգ կարմիր զգեստ ուներ։
Մազերը հավաքած էին։
Նրա դիմաց կանգնած տղամարդը ծափահարում էր։
— Վիոլե՛տ, հրաշալի էր։
Մայրս ժպտաց։
— Քսան տարի անց ձայնս դեռ այնքան լավը չէ։
— Ո՛չ։ Դու դեռ հրաշալի ես երգում։
Ես ակամա մի փոքր առաջ եկա։
Եվ հենց այդ պահին տղամարդը նկատեց ինձ։
— Կարո՞ղ եմ օգնել։
Մայրս շրջվեց։
Երբ տեսավ ինձ, քարացավ։
— Քեթրի՞ն։
Ես շշնջացի.
— Մա՛մ, այստեղ ի՞նչ ես անում։
Նա ինձ տարավ փոքրիկ սենյակ։
Պատերին հին ներկայացումների ազդագրեր կային։
Դրանցից մեկի վրա երիտասարդ կնոջ դեմք էր։
Ես մոտեցա։
Այդ կինը մայրս էր։
Գեղեցիկ, երկար մազերով։
Նրա անվան տակ գրված էր.
«Վիոլետ — գլխավոր դեր»։
Շրջվեցի դեպի մայրս։
— Դու դերասանուհի՞ ես եղել։
Նա նստեց աթոռին։
Եվ առաջին անգամ սկսեց պատմել այն տարիների մասին, որոնցից երբեք չէր խոսում։
Պարզվեց՝ մինչև իմ ծնվելը մայրս երգչուհի ու դերասանուհի էր եղել։
«Ռոյալ» թատրոնի ամենասիրված կատարողներից մեկը։
Նա բեմ էր բարձրանում շաբաթական մի քանի անգամ։
Մարդիկ հատուկ գալիս էին նրա երգերը լսելու։
Նույնիսկ առաջարկ էր ստացել ուրիշ քաղաք տեղափոխվելու և մեծ թատրոնում աշխատելու։
Բայց հետո մի գիշեր տեղի էր ունեցել դժբախտ պատահար։
Ներկայացման ընթացքում բեմի լուսավորման ծանր սարքերից մեկը պոկվել էր։
Այն ընկել էր բեմի հետևի հատվածում։
Մի երիտասարդ աշխատակից ծանր վիրավորվել էր։
Թատրոնում խուճապ էր սկսվել։
Այդ ժամանակ մայրս արդեն բեմում էր։
Եվ հենց նրա ելույթի ժամանակ էր դժբախտ պատահարը տեղի ունեցել։
Հաջորդ օրը թերթերում լուրեր էին տարածվել, թե մայրս պահանջել էր վերջին պահին փոխել լուսավորման դիրքը։
Ոմանք մեղադրել էին նրան։
Ասում էին՝ եթե նա չփոխեր բեմադրության պայմանները, դժբախտ պատահար չէր լինի։
— Բայց ես նման բան չէի պահանջել,— ասաց մայրս։
Նրա աչքերը լցվեցին արցունքներով։
— Լուսավորման սարքը վաղուց խնդիր ուներ։ Մի քանի աշխատակից արդեն հայտնել էին դրա մասին։
Ես զարմացա։
— Ուրեմն ինչո՞ւ ոչինչ չասացիր։
— Ասացի։ Բայց ոչ ոք չէր ուզում լսել։
Թատրոնի ղեկավարությունը փոխվել էր։
Վիրավորված երիտասարդը երկար բուժում էր ստացել։
Մայրս հրաժարվել էր նորից բեմ բարձրանալ։
Այդ տարիներին նա արդեն հղի էր ինձնով։
Եվ որոշել էր ամբողջությամբ փոխել կյանքը։
— Ես չէի ուզում, որ մի օր դպրոցում քեզ ասեն՝ քո մայրը մարդուն վնասել է,— շշնջաց նա։
Ես նստեցի նրա կողքին։
— Բայց դա ճիշտ չէր։
Մայրս դառնությամբ ժպտաց։
— Ճշմարտությունը երբեմն շատ ուշ է հասնում մարդկանց։
Հետո պատմեց, որ տարիներ անց թատրոնի տեխնիկական ղեկավարն ընդունել էր՝ սարքի խնդրի մասին նախապես տեղեկացված են եղել։
Այդ խոստովանությունը պահպանված էր թատրոնի աշխատանքային գրառումներում։
Բայց այդ ժամանակ արդեն մարդիկ ուրիշ բաներով էին զբաղված։
Թատրոնը փակվել էր։
Իսկ մայրս նոր կյանք էր սկսել։
— Բայց հիմա ինչո՞ւ ես վերադարձել,— հարցրի։
Մայրս նայեց հին ազդագրերին։
— Որովհետև մի քանի ամիս առաջ ինձ զանգեց հենց այն մարդը, որը ժամանակին վիրավորվել էր։
Ես ապշեցի։
— Նա՞։
— Այո։ Նրա անունը Ջուլիան է։
Պարզվեց՝ Ջուլիան այժմ վաթսուն տարեկան էր։
Երկար տարիներ աշխատել էր ուրիշ ոլորտում։
Վերջերս լսել էր, որ հին թատրոնի շենքը պատրաստվում են վերանորոգել և օգտագործել մշակութային ծրագրերի համար։
Նա կապվել էր նախկին աշխատակիցների հետ։
Ու առաջարկել մի փոքրիկ հիշատակի ներկայացում կազմակերպել։
Բայց ամենակարևորն այն էր, որ Ջուլիան ուզում էր անձամբ հանդիպել մորս։
— Նա ասաց, որ գիտի՝ ես մեղավոր չէի,— պատմեց մայրս։
Ես հարցրի.
— Եվ դու համաձայնեցի՞ր մասնակցել։
Նա գլխով արեց։
— Սկզբում չէի ուզում։ Բայց հետո մտածեցի՝ արդեն յոթանասունմեկ տարեկան եմ։ Եթե ոչ հիմա, ապա ե՞րբ։
Մենք վերադարձանք դահլիճ։
Տղամարդը, որը խոսում էր բեմի մոտ, հենց Ջուլիանն էր։
Նա քայլում էր ձեռնափայտով։
Երբ մոտեցանք, նա ժպտաց։
— Քեթրի՞նն եք։
Գլխով արեցի։
Նա բռնեց ձեռքս։
— Ձեր մայրն իմ կյանքի ամենակարևոր մարդկանցից մեկն է։
Ես զարմացա։
— Բայց նա ասում էր, որ ձեր վնասվածքի համար իրեն են մեղադրել։
Ջուլիանն արտասվեց։
— Այդ պատճառով էլ ուզում էի այսօր բոլորը լսեն ճշմարտությունը։
Նա պատմեց, որ դժբախտ պատահարի գիշերը մայրս առաջիններից էր, որ օգնության էր հասել իրեն։
Ներկայացումը դադարեցրել էր։
Մնացել նրա կողքին մինչև բուժաշխատողների գալը։
Հետագա ամիսներին անանուն գումար էր ուղարկել ընտանիքին՝ բուժման ծախսերը հոգալու համար։
— Ես երկար ժամանակ չգիտեի, թե ով է օգնում մեզ,— ասաց Ջուլիանն։— Հետո մայրս պատմեց։
Ես նայեցի իմ մորը։
Նա լուռ կանգնած էր։
Այդ պահին հասկացա, թե որքան քիչ բան գիտեի նրա երիտասարդության մասին։
Այդ երեկո փոքրիկ ներկայացումը սկսվեց։
Թատրոնի առաջին շարքում նստած էին նախկին դերասաններ։
Տեխնիկական աշխատակիցներ։
Հին հանդիսատեսներ։
Մարդիկ, որոնք քսան տարի չէին տեսել մորս։
Ջուլիանն առաջինը բարձրացավ բեմ։
Նա պատմեց այն գիշերվա մասին։
Խոսեց սարքավորման վաղուց հայտնի անսարքության մասին։
Այն մասին, որ մայրս չէր պահանջել վտանգավոր փոփոխություն։
Հետո ասաց.
— Քսան տարի առաջ ես չկարողացա նրան պաշտպանել, որովհետև ամբողջովին զբաղված էի ապաքինվելով։ Բայց այսօր ուզում եմ, որ բոլորը իմանան՝ Վիոլետը մեզ չի վնասել։ Նա առաջին մարդն էր, որը օգնության հասավ։
Դահլիճում լռություն տիրեց։
Հետո մարդիկ սկսեցին ծափահարել։
Մայրս կանգնած էր բեմի հետևում։
Ես տեսա, թե ինչպես է սրբում արցունքները։
Եվ հենց այդ պահին Ջուլիանն ասաց.
— Իսկ հիմա խնդրում եմ բեմ հրավիրել այն կնոջը, որի երգին մենք քսան տարի սպասել ենք։
Մայրս դանդաղ դուրս եկավ։
Բոլորը վեր կացան։
Ես նույնպես։
Նա կանգնեց բեմի կենտրոնում։
Մի պահ լռեց։
Հետո նայեց ինձ։
Ես ժպտացի։
Եվ մայրս սկսեց երգել։
Նրա ձայնը սկզբում մի փոքր դողում էր։
Բայց հետո ուժեղացավ։
Այդ պահին կարծես վերադարձավ այն երիտասարդ կինը, որի մասին միայն հին ազդագրերից էի իմացել։
Երգն ավարտվելիս ամբողջ դահլիճը կանգնած ծափահարում էր։
Ես արտասվում էի։
Իսկ մայրս ժպտում էր այնպես, ինչպես մանկությանս երբեք չէի տեսել։
Այդ օրվանից մայրս այլևս գաղտնի չէր հեռանում ուրբաթ երեկոներին։
Նա շարունակեց հաճախել վերանորոգվող թատրոնի փոքրիկ փորձերին։
Մի քանի ամիս անց այնտեղ պաշտոնապես բացվեց նոր մշակութային կենտրոն։
Մայրս դարձավ կամավոր երաժշտական խմբի ղեկավարներից մեկը։
Եվ ամեն անգամ, երբ նրան հարցնում են՝ ինչու է այդքան ուշ վերադարձել բեմ, նա ծիծաղում է։
— Որովհետև մի ժամանակ մտածում էի, թե իմ պատմությունն ավարտվել է։
Հետո ավելացնում է.
— Պարզվեց՝ ընդամենը երկար ընդմիջում էր։
Իսկ ես դեռ հիշում եմ այն ուրբաթ երեկոն, երբ մեքենայով հետևեցի մորս՝ մտածելով, թե նա ինչ-որ գաղտնի սիրավեպ ունի։
Փոխարենը հայտնաբերեցի մի ամբողջ կյանք, որի մասին ոչինչ չգիտեի։
Եվ առաջին անգամ հասկացա, որ ծնողները նույնպես ունեն երիտասարդություն, երազանքներ ու ցավոտ պատմություններ, որոնք երեխաները երբեմն երբեք չեն ճանաչում։
Այդ օրը ես պարզապես չգտա մորս գաղտնիքը։
Ես առաջին անգամ իսկապես ճանաչեցի նրան։
