62 տարեկանում լողազգեստով լուսանկար հրապարակեցի, իսկ հարսս ինձ անվանեց ծեր ու կնճռոտ։ Ես ստիպված եղա նրան մի դաս տալ, որը նա երկար կհիշի։
62 տարեկանում կարծում էի, թե լողազգեստով սովորական լուսանկարն ինձ պարզապես կհիշեցնի սիրո մասին։ Մտքովս անգամ չէր անցնում, որ այն կբացահայտի ընտանիքիս մի մարդու իրական դեմքը, որը երեսիս ժպտում էր, բայց թաքուն արհամարհում ինձ։
Ամուսնուս՝ Դոնալդի հետ նոր էինք վերադարձել երկար տարիների ընթացքում մեր առաջին երկուսով անցկացրած արձակուրդից։
Առանց թոռների, առանց ընտանեկան պարտականությունների, առանց մարդկանց, որոնք ամեն րոպե մեր կարիքն ունեին։
Միայն մենք երկուսով՝ ծովի ափին, ձեռք ձեռքի տված, կարծես նորից երիտասարդ լինեինք։
Այդ հրաշալի շաբաթվա ընթացքում մոռացել էի տարիքս։
Մոռացել էի կնճիռներիս մասին։
Մոռացել էի, որ ոմանց կարծիքով՝ որոշակի տարիքից հետո կանայք պետք է անտեսանելի դառնան։
Մի կեսօր ծովափին սպիտակ լողազգեստ հագա։
Քիչ էր մնում վրաս ինչ-որ բան գցեի՝ ամաչելով այն մարմնից, որն ինձ տվել էին անցնող տարիները։
Բայց Դոնալդը նայեց ինձ արցունքոտ աչքերով ու ասաց.
— Դու դեռ ամենագեղեցիկ կինն ես, որին երբևէ հանդիպել եմ։
Հետո մի աղջնակ առաջարկեց լուսանկարել մեզ, երբ ծովի դիմաց գրկախառնված կանգնած էինք։
Երբ տուն վերադարձանք, այդ լուսանկարը հրապարակեցի Facebook-ում։
Կարծում էի՝ դրանում ոչ մի վատ բան չկա։
Ընդամենը մի գեղեցիկ հիշողություն էր՝ վաթսունն անց տարիքում ամուսնական սիրո, հավատարմության ու ջերմության մասին։
Մեկնաբանությունների մեծ մասը բարի էր։
Մարդիկ գրում էին, որ գեղեցիկ զույգ ենք։
Որ մեր սերն իրենց հույս է տալիս։
Բայց հետո մի մեկնաբանություն տեսա, որից արյունս սառեց։
Այն գրել էր հարսս՝ Ջենիսը։
Նա ինձ ծեր, կնճռոտ ու զզվելի էր անվանել։
Ծաղրել էր մարմինս ու գրել, թե իմ տարիքում սեփական ամուսնուն համբուրելն ամոթալի է։
Մի քանի րոպե անց մեկնաբանությունն անհետացավ։
Բայց արդեն ուշ էր։
Ես հասցրել էի էկրանի նկարը պահպանել։
Սկզբում պարզապես լուռ նստած նայում էի այդ բառերին։
Հետո մի բան հասկացա։
Ջենիսը դա կատակով չէր գրել։
Նրա խոսքերից զգացվում էր, որ երկար ժամանակ սպասել էր ինձ նվաստացնելու հարմար առիթի։
Եվ ես որոշեցի մի բան անել։
Ամբողջ ընտանիքին հրավիրեցի մեր տուն՝ բակում խորոված անելու։
Ժպտում էի։
Ուտելիք էի պատրաստում։
Սպասում էի։
Իսկ երբ Ջենիսը, ինչպես միշտ, ուշացած եկավ՝ ծիծաղելով, կարծես ոչինչ չէր պատահել, նույնիսկ չէր պատկերացնում, որ մինչև երեկոյի ավարտը իր ջնջած մեկնաբանությունն ամբողջ ընտանիքին իր դեմ է հանելու։
Եվ որդիս տեսնելու էր կնոջ այն կողմը, որի գոյության մասին մինչ այդ գաղափար անգամ չուներ։
Ամբողջական պատմությունը
62 տարեկանում ես արդեն շատ բաների հետ էի հաշտվել։
Հաշտվել էի աչքերիս շուրջ առաջացած կնճիռների հետ։
Թևերիս մաշկի թուլացման հետ։
Այն հետքերի հետ, որոնք մայրությունը թողել էր մարմնիս վրա։
Եվ այն փաստի հետ, որ որոշ տարիքից հետո հայելին միշտ չէ, որ հաճելի պատկեր է ցույց տալիս։
Ես ընդունել էի, որ այլևս նման չեմ այն երիտասարդ աղջկան, որի հետ ամուսինս՝ Դոնալդը, ամուսնացել էր քառասուն տարի առաջ։
Բայց մի բանի հետ չէի հաշտվել։
Նվաստացման։
Հատկապես այն մարդու կողմից, որն ինձ իր ընտանիքի անդամն էր համարում։
Դոնալդի հետ նոր էինք վերադարձել երկար տարիների ընթացքում մեր առաջին երկուսով անցկացրած արձակուրդից։
Այդ ճանապարհորդության մասին այնքան երկար էինք խոսել, որ արդեն գրեթե չէի հավատում, թե երբևէ կիրականանա։
Միշտ ինչ-որ բան էր պատահում։
Մեկ թոռներին պետք էր խնամել։
Մեկ ընտանիքում խնդիրներ էին առաջանում։
Հետո բժշկի այցելություններ, հաշիվներ, ծննդյան օրեր, վեճեր, որոնք պետք էր հարթել։
Բայց վերջապես կարողացանք մեկ շաբաթով կտրվել ամեն ինչից։
Այդ օրերին ոչ ոք մեզ տատիկ ու պապիկ չէր կանչում։
Ոչ ոքի պետք չէր ինչ-որ տեղ տանել, օգնել, կերակրել կամ գումար տալ։
Մենք նորից պարզապես Դոնալդն ու Մարգարետն էինք։
Ամեն առավոտ ուշ էինք արթնանում։
Տանը սովորաբար ժամը յոթից առաջ արդեն ոտքի վրա էի լինում։
Բայց ծովի մոտ նույնիսկ ժամանակն էր կարծես ավելի դանդաղ ու մեղմ հոսում։
Հանգիստ նախաճաշում էինք։
Զբոսնում ծովափով։
Ծիծաղում այնպիսի բաների վրա, որոնք մեզնից բացի ոչ ոք չէր հասկանա։
Երեկոյան նստում էինք պատշգամբում ու լսում ալիքների ձայնը։
Դոնալդը բռնում էր ձեռքս ու մեղմ սեղմում, կարծես ինչ-որ բան էր ուզում ասել, բայց բառեր չէր գտնում։
Մի կեսօր սպիտակ լողազգեստ հագա։
Երկար կանգնեցի հայելու առաջ։
Առաջին ցանկությունս մարմինս ծածկելն էր։
Տեսնում էի յուրաքանչյուր կնճիռը։
Մաշկիս յուրաքանչյուր թուլացած հատվածը։
Յուրաքանչյուր նշանը, որը հիշեցնում էր, որ արդեն երկար կյանք եմ ապրել։
Ձեռքս մեկնեցի դեպի խալաթս։
Բայց դեռ չէի հասցրել հագնել, երբ Դոնալդը ներս մտավ։
Նա կանգ առավ դռան մոտ։
Մի քանի վայրկյան ոչինչ չասաց։
Հետո հայացքը ջերմացավ։
— Աստվա՜ծ իմ,— շշնջաց։— Ինչքա՜ն գեղեցիկ ես։
Ես ծիծաղեցի՝ մտածելով, թե կատակում է։
— Դոնա՛լդ, դե լավ։
— Լուրջ եմ ասում,— պատասխանեց նա՝ մոտենալով ինձ։— Դու դեռ ամենագեղեցիկ կինն ես, որին երբևէ հանդիպել եմ։
Այդ խոսքերից ներսումս ինչ-որ բան փշրվելու աստիճան հուզվեց։
Որովհետև երիտասարդ ժամանակ հեշտ է հավատալ հաճոյախոսություններին։
Բայց երբ մեծանում ես, սկսում ես մտածել՝ մարդիկ դա ասում են քաղաքավարությունից, թե իսկապես այդպես են կարծում։
Դոնալդը շոյեց այտս ու ասաց.
— Մի՛ թաքնվիր աշխարհից, Մարգարե՛տ։ Դու ապրել ես այս բոլոր տարիները, և դրանցից յուրաքանչյուրն արժանի է հարգանքի։
Ու ես այդ սպիտակ լողազգեստով գնացի ծովափ։
Եվ երկար տարիների ընթացքում առաջին անգամ չամաչեցի։
Դոնալդը ծովի մոտ գրկեց ինձ, իսկ ես հենվեցի նրան։
Քամին խաղում էր մազերիս հետ։
Արևը ջերմացնում էր դեմքս։
Մի քանի վայրկյան ինձ նորից երիտասարդ զգացի։
Ոչ թե որովհետև մարմինս երիտասարդ էր։
Այլ որովհետև սերը դեռ ստիպում էր ինձ լիարժեք կենդանի զգալ։
Մոտակայքում կանգնած մի աղջնակ ժպտաց մեզ։
— Դուք այնքան երջանիկ եք երևում։ Կուզե՞ք ձեզ լուսանկարեմ։
Դոնալդը ծիծաղեց։
— Ինչո՞ւ ոչ։
Աղջնակը վերցրեց հեռախոսս, մի քանի քայլ հետ գնաց ու լուսանկարեց մեզ։
Դոնալդի թևերը փաթաթված էին իմ շուրջը։
Իմ ձեռքը նրա ձեռքի վրա էր։
Մեր հետևում՝ օվկիանոսը։
Երկուսս էլ ժպտում էինք այնպես, կարծես կյանքը մեզ ևս մեկ կատարյալ պահ էր նվիրել։
Երբ տուն վերադարձանք, լուսանկարը հրապարակեցի Facebook-ում։
Առանձնապես երկար չմտածեցի։
Պարզապես գեղեցիկ հիշողություն էր։
Սկզբում մեկնաբանությունները ժպիտ առաջացրին դեմքիս։
«Ինչքա՜ն սիրուն զույգ եք»։
«Ահա սա է իսկական սերը»։
«Երանի ես էլ ձեր տարիքում այսքան երջանիկ լինեմ»։
«Հրաշալի զույգ եք»։
Կարդում էի ու սրտիս մեջ ջերմություն զգում։
Բայց հետո հայտնվեց մի մեկնաբանություն, որից ձեռքս քարացավ։
Այն գրել էր հարսս՝ Ջենիսը։
«Ինչպե՞ս կարելի է այդ կնճռոտ մարմինը լողազգեստով ցուցադրել։ Իսկ իր տարիքում ամուսնուն համբուրելն ուղղակի զզվելի է։ Լուրջ, սարսափելի տեսարան է, հա՜-հա՜»։
Սառած նայում էի այդ բառերին։
Սկզբում մտածեցի՝ գուցե սխալ եմ կարդացել։
Հետո նորից կարդացի։
Ծեր։
Կնճռոտ։
Զզվելի։
Սարսափելի։
Դեմքս այրվեց։
Կոկորդս սեղմվեց։
Սա նույն կինն էր, որն ամեն կիրակի ժպտում էր ինձ։
Նույն կինը, որն ինձ խնդրում էր երեխաներին պահել, երբ ինքը հոգնած էր լինում։
Նույն կինը, որի համար կերակուր էի պատրաստել, որին պաշտպանել ու աջակցել էի, որին ընդունել էի մեր ընտանիք։
Եվ ահա թե ինչ էր նա իրականում մտածում իմ մասին։
Մի քանի րոպե անց մեկնաբանությունն անհետացավ։
Ջենիսը ջնջել էր այն։
Բայց արդեն ուշ էր։
Ես հասցրել էի էկրանի նկարը պահպանել։
Այդ երեկո Դոնալդը ինձ գտավ խոհանոցում նստած։
Հեռախոսը դեռ ձեռքումս էր։
— Ի՞նչ է պատահել,— հարցրեց։
Ցույց տվեցի նրան։
Դեմքի արտահայտությունն անմիջապես փոխվեց։
— Սա՞ է գրել,— ցածրաձայն հարցրեց։
Գլխով արեցի։
Դոնալդի ծնոտը սեղմվեց։
— Հիմա զանգելու եմ մեր որդուն։
— Ո՛չ,— ասացի։
Նա զարմացած նայեց ինձ։
— Մարգարե՛տ…
— Ո՛չ,— կրկնեցի։— Ես գոռգոռոցներ չեմ ուզում։ Չեմ ուզում արդարացումներ լսել։ Եվ չեմ ուզում, որ ձևացնի, թե իրականում այդպես չի մտածել։
— Ուրեմն ի՞նչ ես ուզում։
Նորից նայեցի պահպանած նկարին։
— Ուզում եմ՝ հասկանա, թե ինչ է արել։
Հաջորդ առավոտ ամբողջ ընտանիքին հրավիրեցի մեր տուն՝ բակում խորոված անելու։
Հրավերը շատ ուրախ ձևակերպեցի։
«Շաբաթ օրը եկեք մեզ մոտ։ Ես ու Դոնալդը ուզում ենք արձակուրդի լուսանկարներից մի քանիսը ցույց տալ»։
Ընտանեկան խմբում բոլորը արագ պատասխանեցին։
Որդիս գրեց.
«Հրաշալի է, մա՛մ»։
Ջենիսն էլ գրեց.
«Անհամբեր սպասում եմ»։
Երկար նայեցի այդ երկու բառին։
Անհամբեր սպասում եմ։
Ես էլ։
Շաբաթ օրը տաք ու արևոտ էր։
Դոնալդը կարգի բերեց բակը։
Ես աղցաններ, աղանդեր ու լիմոնադ պատրաստեցի։
Թոռները վազվզում էին խոտերի վրա, իսկ որդիս օգնում էր Դոնալդին խորոված պատրաստել։
Հարազատները գալիս էին ծիծաղելով՝ իրենց հետ ուտեստներ ու ծաղիկներ բերելով։
Բոլորը հավաքվել էին։
Բացի Ջենիսից։
Նա, ինչպես միշտ, ուշանում էր։
Ես սպասում էի։
Ժպտում էի։
Գրկում հյուրերին։
Ուտելիք մատուցում։
Ինձ պահում էի այնպես, կարծես ոչինչ չի պատահել։
Բայց ամեն մի քանի րոպեն մեկ հայացքս գնում էր դեպի մուտքը։
Վերջապես Ջենիսը եկավ։
Արևային ակնոցով էր, շուրթերին՝ կարմիր շրթներկ։
Դեմքին այնպիսի ինքնավստահ ժպիտ կար, ինչպիսին ունենում են մարդիկ, որոնք համոզված են, թե բոլորը սիրում են իրենց։
— Կներե՜ք, որ ուշացա,— բարձրաձայն ասաց։— Ճանապարհին սարսափելի խցանում էր։
Ոչ ոք նրան հարցեր չտվեց։
Ես պարզապես ժպտացի ու ասացի.
— Ուրախ ենք, որ եկար։
Նա համբուրեց որդուս այտն ու նստեց կողքին։
Ոչինչ չէր կասկածում։
Ճաշից հետո, երբ բոլորը նստած էին՝ ափսեները ծնկներին, խմիչքները՝ ձեռքներին, ես ոտքի կանգնեցի։
— Սիրելինե՛րս,— ասացի՝ գդալով թեթևակի հարվածելով բաժակիս,— ես ու Դոնալդը ուզում ենք ձեզ մեր արձակուրդից մի քանի բան ցույց տալ։
Բակում լռություն տիրեց։
Դոնալդը հեռախոսս միացրեց այն փոքրիկ էկրանին, որը տեղադրել էինք բակում։
Սկզբում մի քանի լուսանկար ցույց տվեցի։
Հյուրանոցը։
Ծովափը։
Դոնալդը՝ ձեռքին ծիծաղելի տեսքով կոկոսի ըմպելիք, որից բոլորը ծիծաղեցին։
Հետո ցուցադրեցի այն լուսանկարը։
Լողազգեստով լուսանկարս։
Ես՝ սպիտակ լողազգեստով։
Դոնալդը՝ ինձ գրկած։
Մեր հետևում՝ օվկիանոսը։
Մի պահ բոլորը ժպտացին։
— Օ՜, ինչքա՜ն գեղեցիկ է,— ասաց մեկը։
— Այնքան երջանիկ եք երևում։
— Աստվա՜ծ իմ, Մարգարե՛տ, հրաշալի տեսք ունես։
Թույլ տվեցի, որ այդ ջերմությունը լցնի բակը։
Հետո խոր շունչ քաշեցի։
— Այս լուսանկարն ինձ համար շատ կարևոր է,— ասացի։— Ոչ թե որովհետև երիտասարդ եմ երևում։ Ես երիտասարդ չեմ երևում։ Ոչ էլ որովհետև մարմինս կատարյալ է։ Կատարյալ չէ։ Այն կարևոր է, որովհետև ցույց է տալիս մի բան, որի մասին շատերը մոռանում են։
Բոլորը նայում էին ինձ։
— Այն ցույց է տալիս, որ սերը չի անհետանում, երբ մաշկը փոխվում է։ Որ կինը չի դադարում կին լինել միայն այն պատճառով, որ ծերանում է։ Որ քառասուն տարվա ամուսնությունից հետո ամուսինս դեռ գրկում է ինձ այնպես, կարծես ես իր համար նույնքան կարևոր եմ։
Դոնալդը բռնեց ձեռքս։
Ես սեղմեցի նրա ձեռքը։
Հետո շարունակեցի։
— Բայց, ցավոք, ոչ բոլորը այս լուսանկարում սեր տեսան։
Ջենիսի դեմքից ժպիտն անհետացավ։
Ես դանդաղ բացեցի պահպանած էկրանապատկերը։
Հետո այն ցուցադրեցի ամբողջ ընտանիքին։
Լռություն տիրեց։
Ոչ թե սովորական լռություն։
Ծանր լռություն։
Այնպիսին, որ նույնիսկ երեխաները դադարեցին շարժվել։
Որդիս առաջ թեքվեց։
Աչքերով կարդաց բառերը։
Դեմքը գունատվեց։
Ինչ-որ մեկը սարսափահար շունչ քաշեց։
Ջենիսի բերանը բաց մնաց։
Ձեռքն ակամա տարավ դեպի շուրթերը։
Ես ուղիղ նայեցի նրան։
— Ջենի՛ս,— հանգիստ ասացի,— կարծում էիր, որ մեկնաբանությունը ջնջելով՝ կջնջե՞ս նաև քո ասած խոսքերը։
Նա կիսով չափ վեր կացավ աթոռից։
— Մարգարե՛տ, ես…
— Ո՛չ,— ընդհատեցի։— Խնդրում եմ, մի՛ ասա, թե կատակ էր։ Կատակները պետք է ծիծաղելի լինեն։
Նրա դեմքը ճերմակեց։
Ես շարունակեցի՝ ձայնս հաստատուն պահելով։
— Դու ինձ ծեր անվանեցիր։ Կնճռոտ անվանեցիր։ Ասացիր, որ մարմինս զզվելի է։ Ծաղրեցիր ինձ, որովհետև համբուրում էի սեփական ամուսնուս։
Որդիս դանդաղ շրջվեց դեպի կինը։
— Դո՞ւ ես սա գրել,— հարցրեց։
Ջենիսը դժվարությամբ կուլ տվեց թուքը։
— Ես ջնջել եմ։
— Ես դա չէի հարցնում,— ասաց որդիս։
Ջենիսի աչքերը լցվեցին արցունքներով։
— Չէի մտածում, որ նա կտեսնի։
Այդ խոսքերը կարծես կախված մնացին օդում։
Ես տխուր ժպտացի։
— Հենց դա էլ խնդիրն է,— ասացի։— Դու չամաչեցիր, երբ գրեցիր։ Ամաչեցիր միայն այն ժամանակ, երբ բացահայտվեցիր։
Ոչ ոք չպաշտպանեց նրան։
Ոչ մի մարդ։
Ես մի քայլ մոտեցա։
— Ջենի՛ս, մի օր, եթե բախտդ բերի, դու էլ կծերանաս։ Մաշկդ կփոխվի։ Մարմինդ կփոխվի։ Դեմքիդ վրա կհայտնվեն ծիծաղի, անհանգստության, ցավի, երեխաների, աշխատանքի, հիասթափությունների ու հաղթահարված դժվարությունների հետքերը։
Նա իջեցրեց հայացքը։
— Եվ երբ այդ օրը գա, հույս ունեմ՝ ոչ ոք քեզ չի նայի ու զզվելի չի անվանի։ Հույս ունեմ՝ ոչ ոք չի ասի, թե չափազանց ծեր ես սիրված լինելու համար։ Հույս ունեմ՝ ոչ ոք քեզ չի նվաստացնի այն մարդու կողքին կանգնելու համար, որը շարունակում է ամեն օր քեզ ընտրել։
Նրա ուսերը սկսեցին դողալ։
Ես բարձրացրի բաժակս։
— Խմենք սիրո կենացը,— ասացի։— Տարիքի։ Կնճիռների։ Այն մարմինների, որոնք մեզ ուղեկցում են ամբողջ կյանքի ընթացքում։ Եվ այն բանի, որ երբեք չամաչենք, որ դեռ սիրված ենք։
Դոնալդն առաջինը բարձրացրեց բաժակը։
Հետո որդիս։
Հետո ընտանիքի մյուս անդամները։
Ջենիսը մնաց նստած՝ անձայն լաց լինելով, մինչ շուրջը բոլորը ոտքի էին կանգնում։
Ավելի ուշ՝ այդ երեկո, երբ հյուրերը հեռացել էին, իսկ բակը կրկին խաղաղվել էր, ես խոհանոցում ամաններն էի լվանում։
Հանկարծ դռան մոտ հայտնվեց Ջենիսը։
Առաջին անգամ նա այլևս ինքնավստահ չէր երևում։
Փոքրացած ու ընկճված տեսք ուներ։
— Մարգարե՛տ,— շշնջաց։
Փակեցի ջուրը։
— Ներողություն եմ խնդրում,— ասաց։— Գիտեմ, որ դա բավարար չէ, բայց իսկապես ցավում եմ։ Ես դաժան եմ վարվել։
Ոչինչ չասացի։
Նա սրբեց դեմքը։
— Կարծում եմ՝ նախանձում էի։
Դա զարմացրեց ինձ։
— Նախանձո՞ւմ։
Նա գլխով արեց։
— Այն ձևին, որով Դոնալդը նայում է քեզ։ Այն բանին, թե որքան ազատ ու վստահ էիր զգում քեզ։ Թե ինչպես բոլորը հավանեցին այդ լուսանկարը։ Ես քեզնից երիտասարդ եմ, բայց ինձ գեղեցիկ չեմ զգում։ Չեմ զգում, որ ինձ այդպես են սիրում։ Եվ դա խոստովանելու փոխարեն հարձակվեցի քեզ վրա։
Մի պահ պարզապես նայում էի նրան։
Նրա ներողությունը չէր ջնջում իմ ցավը։
Չէր վերացնում վիրավորական խոսքերը։
Բայց դա առաջին անկեղծ բանն էր, որ նա ասել էր ամբողջ օրվա ընթացքում։
Վերջապես նրան մեկնեցի խոհանոցային սրբիչը։
— Ուրեմն օգնիր ինձ այս ամանները չորացնել,— ասացի։
Նա զարմացած թարթեց աչքերը։
Հետո վերցրեց սրբիչն ու կանգնեց կողքիս։
Որոշ ժամանակ լուռ աշխատեցինք։
Այդ երեկո ես նրան ամբողջությամբ չներեցի։
Որոշ վերքերի բուժվելու համար ժամանակ է պետք։
Բայց երբ նա կանգնած էր կողքիս՝ կարմրած աչքերով ու դողացող ձեռքերով ամանները չորացնելիս, մի բան հասկացա։
Այդ դասի նպատակը նրան նվաստացնելը չէր։
Նպատակն այն էր, որ նա տեսներ սեփական դաժանությունը, որը փորձել էր թաքցնել ջնջված մեկնաբանության հետևում։
Եվ գուցե մինչև կյանքը նրա դեմքին էլ իր կնճիռները թողներ, Ջենիսը կհասկանար մի պարզ ճշմարտություն։
Ծերանալն ամոթ չէ։
Ամոթը դաժանությունն է։
