52 տարվա ամուսնությունից հետո ամուսինս ինձ տարավ անհայտ ուղղությամբ։ Ճանապարհի կեսին բռնեց ձեռքս ու ասաց. «Այսօրվանից հետո դու այլևս երբեք երեխաներիդ չես տեսնի»։ Այդ պահին առաջին անգամ իսկապես վախեցա այն մարդուց, որի հետ ամբողջ կյանքս էի անցկացրել…
Ես ու ամուսինս՝ Վահանը, արդեն հիսուներկու տարի ամուսնացած էինք։
Երբ այդքան երկար ես ապրում մի մարդու հետ, թվում է՝ այլևս ոչնչով չի կարող զարմացնել քեզ։
Գիտես՝ ինչպես է լռում, երբ բարկացած է։
Գիտես՝ ինչ արտահայտություն է հայտնվում դեմքին, երբ ինչ-որ բան է թաքցնում։
Նույնիսկ առավոտյան սուրճի բաժակը սեղանին դնելու ձևից կարող ես հասկանալ նրա տրամադրությունը։
Համենայն դեպս, ես այդպես էի կարծում։
Մինչև անցած շաբաթ օրը։
Այդ առավոտ Վահանն անսովոր շուտ էր արթնացել։
Երբ խոհանոց մտա, նա արդեն հագնված էր։
— Արփի՛, պատրաստվի՛ր։ Գնում ենք։
Զարմացած նայեցի նրան։
— Ո՞ւր ենք գնում։
— Ճանապարհին կիմանաս։
Ծիծաղեցի։
— Վահա՛ն, մենք արդեն գրեթե ութսուն տարեկան ենք։ Մի քիչ ուշ չէ՞ իրար առևանգելու համար։
Նա չծիծաղեց։
Հենց դա էլ առաջին անգամ անհանգստացրեց ինձ։
Իրականում վերջին շաբաթներին մեր ընտանիքում տարօրինակ բաներ էին կատարվում։
Մեր երեք երեխաները՝ Արտակը, Սոնան ու Վահեն, նախկինում գրեթե ամեն օր զանգում էին։
Բայց վերջին շրջանում նրանց զանգերը կարճացել էին։
Ամեն անգամ, երբ հարցնում էի՝ ինչ է պատահել, նույն պատասխանն էի ստանում։
— Մա՛մ, գործերով ենք զբաղված։
Մի քանի անգամ էլ նկատել էի, որ Վահանը նրանց հետ հեռախոսով շշուկով է խոսում։
Հենց ներս էի մտնում, անմիջապես ավարտում էր զանգը։
Նույնիսկ թոռնուհիս մի օր պատահաբար ասաց.
— Տատի՛կ, պապան ասաց, որ դեռ քեզ ոչինչ չպետք է պատմենք։
Երբ հարցրի՝ ինչի մասին է խոսքը, արագ փոխեց թեման։
Այդ ամենն ինձ արդեն անհանգստացնում էր։
Իսկ հիմա ամուսինս առանց որևէ բացատրության ինձ ինչ-որ տեղ էր տանում։
Նստեցինք միջքաղաքային ավտոբուս։
Կրկին հարցրի.
— Վահա՛ն, վերջապես ասա՝ ո՞ւր ենք գնում։
— Մի քիչ համբերիր։
— Երեխաները գիտե՞ն։
Նա նայեց պատուհանից դուրս։
— Այո՛։
Այդ մեկ բառից սիրտս սեղմվեց։
Մոտ մեկ ժամ անց հասկացա, որ քաղաքից բավական հեռացել ենք։
— Վահա՛ն, հիմա լուրջ եմ հարցնում։ Ի՞նչ է կատարվում։
Նա երկար լռեց։
Հետո բռնեց ձեռքս։
Ձեռքը սառն էր։
Ուղիղ աչքերիս նայեց ու ասաց.
— Արփի՛, այսօրվանից հետո դու այլևս երբեք երեխաներիդ չես տեսնի։
Շարունակությունը՝ առաջին մեկնաբանությունում 👇
Մի պահ մտածեցի, թե սխալ եմ լսել։
— Ի՞նչ ասացիր։
Վահանը մի փոքր ավելի ամուր սեղմեց ձեռքս։
— Խնդրում եմ, մինչև տեղ հասնելը ոչինչ մի՛ հարցրու։
Անմիջապես հետ քաշեցի ձեռքս։
— Դու ինձ ասում ես, որ այլևս երեխաներիս չեմ տեսնելու, հետո խնդրում ես հարցեր չտա՞լ։
Մեր կողքին նստած ուղևորները շրջվեցին։
Վահանը ձայնն իջեցրեց։
— Վստահի՛ր ինձ։
Հիսուներկու տարվա ընթացքում առաջին անգամ չէի ուզում վստահել նրան։
Գլխումս ամենասարսափելի մտքերն էին պտտվում։
Գուցե երեխաներս առանց իմ համաձայնության ինչ-որ որոշո՞ւմ էին կայացրել։
Գուցե Վահանն ուզում էր ինձ ծերանոց տեղափոխե՞լ։
Գուցե առողջությանս հետ կապված ինչ-որ բան գիտեին, բայց չէին ասո՞ւմ։
Կամ, ավելի վատ, գուցե ամուսինս վիճել էր երեխաների հետ և որոշել ամբողջությամբ խզել հարաբերությունները նրանց հետ։
Վերջին միտքն ինձ ամենից շատ վախեցրեց։
Մի քանի ամիս առաջ պատահաբար լսել էի, թե ինչպես էր Վահանն ասում Արտակին.
— Ձեր մայրը երբեք դրան չի համաձայնի։
Այն ժամանակ առանձնապես ուշադրություն չէի դարձրել։
Բայց հիմա այդ բառերը գլխումս անընդհատ կրկնվում էին։
Երեխաներս արդեն մեծ էին։
Յուրաքանչյուրն իր ընտանիքն ուներ։
Տարիների ընթացքում աշխատանքն ու ընտանեկան հանգամանքները նրանց տարել էին տարբեր քաղաքներ։
Մեկը բնակվում էր մեզանից մի քանի ժամ հեռավորության վրա։
Մյուսը՝ ավելի հեռու։
Իսկ կրտսեր որդիս հաճախ էր գործուղումների մեկնում։
Մենք հիմնականում հանդիպում էինք տոներին։
Երբեմն ամիսներ էին անցնում, և երեխաներիս միայն հեռախոսի էկրանից էի տեսնում։
Դրա համար էլ ամուսնուս խոսքերը սարսափելի էին հնչում։
Նրանք առանց այդ էլ հեռու էին։
Մի՞թե հիմա պատրաստվում էին ընդհանրապես անհետանալ մեր կյանքից։
— Վահա՛ն, գոնե ասա՝ երեխաները լա՞վ են։
Նա գլխով արեց։
— Լավ են։
— Ուրեմն ինչո՞ւ պիտի այլևս չտեսնեմ նրանց։
— Մի քիչ էլ սպասիր։
Այդ պահին այնքան բարկացած էի, որ քիչ էր մնում վարորդին խնդրեի առաջին իսկ կանգառում իջեցնել ինձ։
Բայց Վահանը շարունակում էր նստել կողքիս՝ անսովոր լուռ։
Երկու ժամ անց ավտոբուսը կանգ առավ մի փոքրիկ քաղաքում, որտեղ նախկինում երբեք չէի եղել։
Վահանը վերցրեց մեր պայուսակները։
— Հասանք։
Ես տեղից չշարժվեցի։
— Մինչև չբացատրես՝ ինչ է կատարվում, ոչ մի տեղ չեմ գնալու։
Նա նայեց ինձ։
— Ընդամենը հինգ րոպե, Արփի՛։ Խնդրում եմ։
Վերջապես դուրս եկա ավտոբուսից։
Քայլեցինք հանգիստ փողոցով։
Շուրջբոլորը փոքրիկ տներ էին, խնամված բակեր ու ծառեր։
Վահանը վստահ քայլում էր։
Ակնհայտ էր, որ լավ գիտի՝ ուր ենք գնում։
Շրջվեցինք փողոցի անկյունն ու կանգ առանք մեծ սպիտակ տան դիմաց։
Բակում երեք մեքենա կար։
Երկուսը միանգամից ճանաչեցի։
Մեկն Արտակինն էր։
Մյուսը՝ Սոնայինը։
Սիրտս սկսեց ուժգին բաբախել։
— Վահա՛ն… երեխաներն այստե՞ղ են։
Նա պարզապես գլխով արեց։
Հենց այդ պահին տան դուռը բացվեց։
Առաջինը դուրս վազեց փոքրիկ թոռնուհիս։
— Տատի՜կ։
Նրա հետևից հայտնվեցին մեր երեք երեխաները։
Հետո՝ մյուս թոռներս։
Մի քանի վայրկյան պարզապես կանգնած նայում էի նրանց։
Չէի հասկանում՝ ինչ է կատարվում։
Սոնան մոտեցավ ու ամուր գրկեց ինձ։
— Մա՛մ, խնդրում եմ, մի՛ բարկացիր, որ ոչինչ չենք պատմել։
— Ի՞նչ եք արել։ Որևէ մեկը վերջապես կբացատրի՞։
Արտակը ժպտաց։
Հետո գրպանից հանեց բանալիների փոքրիկ կապոցն ու դրեց ափիս մեջ։
— Մա՛մ, սա ձեր նոր տան բանալին է։
Ապշած նայեցի նրան։
— Ի՞նչ տուն։
— Այս տունը։
Նայեցի սպիտակ շենքին։
Հետո՝ երեխաներիս։
— Դուք կատա՞կ եք անում։
Բայց ոչ ոք չէր կատակում։
Պարզվեց՝ երեխաներս գրեթե մեկ տարի գաղտնի ծրագիր էին պատրաստում։
Տարիներ շարունակ նրանք ապրել էին տարբեր քաղաքներում։
Հանդիպում էինք հիմնականում տոներին։
Երբեմն նույնիսկ իմ ծննդյան օրը բոլորը չէին կարողանում գալ։
Հիշում էի՝ ինչպես էի տոնական սեղանի մոտ միշտ մի քանի դատարկ աթոռ թողնում։
Հույս ունեի, որ գուցե վերջին պահին երեխաներիցս մեկը կհասնի։
Բայց հաճախ ստիպված էինք պարզապես տեսազանգով շնորհավորել իրար։
Անցած տարի երեխաներս որոշել էին փոխել այդ ամենը։
Նրանք սկսել էին աշխատանքային ու ընտանեկան հարցերը կարգավորել, որպեսզի կարողանան տեղափոխվել նույն փոքրիկ քաղաքը։
Արտակն արդեն մոտակայքում տուն էր գնել։
Սոնան բնակվում էր ընդամենը երկու փողոց հեռու։
Իսկ Վահեն հաջորդ ամիս էր պատրաստվում տեղափոխվել։
— Բայց ինչո՞ւ հենց այստեղ,— հարցրի։
Սոնան ժպտաց։
— Որովհետև այստեղ կարող ենք բոլորս մոտ ապրել։ Աշխատանքի հնարավորություններ էլ կան, երեխաների դպրոցներն էլ հարմար են։
Արտակը շարունակեց.
— Մենք հոգնել ենք տարին մի քանի անգամ իրար տեսնելուց։ Ուզում ենք, որ մեր երեխաները մեծանան տատիկի ու պապիկի կողքին։
Աչքերս լցվեցին։
Բայց ամենամեծ անակնկալը դեռ առջևում էր։
Սպիտակ տունը նրանք գնել էին մեզ համար։
Այն գտնվում էր ընդամենը մի քանի րոպեի հեռավորության վրա նրանց տներից։
— Բայց մենք մեր տունն ունենք,— շփոթված ասացի։
Վահեն մոտեցավ։
— Գիտենք, մա՛մ։ Եվ ոչ ոք ձեզ չի ստիպում տեղափոխվել։ Պարզապես ուզում էինք, որ ընտրության հնարավորություն ունենաք։
Այդ պահին շրջվեցի դեպի ամուսինս։
— Վահա՛ն, իսկ դու ինչո՞ւ ինձ ասացիր, որ այսօրվանից հետո երեխաներիս այլևս երբեք չեմ տեսնի։
Նա ամբողջ օրվա ընթացքում առաջին անգամ լայն ժպտաց։
— Որովհետև նախադասությունս չէի ավարտել։
Կասկածանքով նայեցի նրան։
— Ի՞նչ։
Վահանը մոտեցավ։
— Ես ուզում էի ասել, որ այսօրվանից հետո դու այլևս երեխաներիդ չես տեսնի միայն հեռախոսի էկրանից։
Մի քանի վայրկյան ուղղակի նայում էի նրան։
Հետո թեթև հարվածեցի ուսին։
— Վահա՛ն, հիսուներկու տարվա ընթացքում այսքան սարսափելի անակնկալ ինձ երբեք չես արել։
Բոլորը ծիծաղեցին։
Իսկ ես սկսեցի լաց լինել։
Ոչ թե վախից։
Այլ որովհետև վերջապես հասկացել էի, թե ինչու էին վերջին ամիսներին երեխաներիս զանգերն այդքան կարճ դարձել։
Ինչու էր Վահանը նրանց հետ գաղտնի խոսում։
Եվ ինչու էր թոռնուհիս ասում, որ դեռ իրավունք չունեն ինձ պատմելու։
Նրանք պարզապես փորձում էին պահել անակնկալը։
Բայց ամուսինս այն ներկայացրել էր այնքան անհաջող ձևով, որ ճանապարհին քիչ էր մնացել սարսափից ուշագնաց լինեի։
Երբ վերջապես մտանք տուն, նորից կանգ առա։
Հյուրասենյակի պատին ընտանեկան մեծ լուսանկար էր կախված։
Այդ լուսանկարը մի քանի տարի առաջ էր արվել, երբ վերջին անգամ բոլորով միասին հավաքվել էինք։
Նկարի ներքևում երեխաներս փոքրիկ գրություն էին տեղադրել։
«Այսուհետ այլևս ոչ մի ընտանեկան տոն բաց չենք թողնի»։
Ձեռքս տարա բերանիս։
Սոնան գրկեց ինձ։
— Մա՛մ, հիշո՞ւմ ես՝ ամեն տարի ասում էիր, թե որքան կուզենայիր, որ բոլորս մի քաղաքում ապրեինք։
— Հիշում եմ, աղջի՛կս։
— Դե՛, հիմա դա հնարավոր է։
Սկսեցինք շրջել տան սենյակներով։
Խոհանոցը լուսավոր էր։
Պատուհաններից երևում էր փոքրիկ այգին։
Հյուրասենյակում բավական մեծ սեղան կար, որի շուրջ բոլորս կարող էինք նստել։
Բայց ամենաշատը հուզվեցի, երբ բացեցի ննջասենյակներից մեկի դուռը։
Այնտեղ արդեն փոքրիկ մահճակալներ էին դրված թոռներիս համար։
— Սա ինչի՞ համար է,— հարցրի։
Արտակը ծիծաղեց։
— Որ երբ թոռներդ ուզենան տատիկի մոտ գիշերել, տեղ ունենան։
Հենց այդ պահին փոքրիկ թոռնուհիս վազեց ներս։
— Տատի՛կ, ես առաջինն եմ մնալու։
Ծիծաղեցի ու գրկեցի նրան։
Այդ երեկո բոլորս նստեցինք մեծ սեղանի շուրջ։
Վաղուց նման բան չէր եղել։
Ոչ ոք չէր շտապում օդանավակայան։
Ոչ ոք չէր մտածում, թե քանի ժամ պիտի մեքենա վարի տուն հասնելու համար։
Եվ ոչ ոք չէր ասում.
— Դե՛, երևի մի քանի ամսից նորից կհանդիպենք։
Մենք պարզապես միասին էինք։
Երեխաներս պատմում էին իրենց տեղափոխության մասին։
Թոռներս վիճում էին, թե հաջորդ օրը ում տուն են գնալու։
Իսկ ես նստած նայում էի նրանց ու չէի կարողանում հավատալ, որ այդ ամենն իրական է։
Ավելի ուշ Վահանը մոտեցավ ինձ։
— Դեռ բարկացա՞ծ ես։
Նայեցի նրան։
— Այո՛։
Նա ծիծաղեց։
— Շատ՞։
— Մինչև վաղը։
Երկուսս էլ ծիծաղեցինք։
Հետո նա բռնեց ձեռքս։
— Գիտեի, որ քեզ ուրախացնելու ենք։
— Կարող էիր պարզապես ասել, որ երեխաների մոտ ենք գնում։
— Այդ դեպքում անակնկալ չէր լինի։
— Իսկ ես կարծում էի՝ ինձ ինչ-որ տեղ ես տանում, որ այլևս երեխաներիս չտեսնեմ։
Վահանը լրջացավ։
— Ներիր ինձ, Արփի՛։ Չէի մտածել, որ խոսքերս այդպես կվախեցնեն քեզ։
Գլուխս դրեցի նրա ուսին։
— Միայն թե էլ երբեք նման կատակ չանես։
Նա ժպտաց։
— Խոստանում եմ։
Այդ գիշեր տունը լցված էր ծիծաղով, զրույցներով ու երեխաների ձայներով։
Իսկ ես երկար ժամանակ չէի ուզում քնել։
Պարզապես նստած էի հյուրասենյակում և նայում էի լուսանկարին։
Հիսուներկու տարվա ամուսնության ընթացքում շատ բան էինք ապրել։
Երեխաների ծնունդներ։
Դժվար տարիներ։
Տեղափոխություններ։
Հաջողություններ ու կորուստներ։
Բայց երբեք չէի մտածել, որ մեր կյանքի այս տարիքում կարող ենք նորից բոլորին այսքան մոտ ունենալ։
Հաջորդ առավոտ արթնացա թոռնուհուս ձայնից։
Նա կանգնած էր մահճակալիս մոտ։
— Տատի՛կ, վեր կաց։ Սոնա մաման ասաց՝ այսօր բոլորս միասին նախաճաշելու ենք։
Ժպտացի։
Առաջին անգամ երկար տարիներից հետո երեխաներիս ձայները լսում էի ոչ թե հեռախոսով, այլ հենց մեր տան ներսում։
Եվ այդ պահին վերջապես հասկացա ամուսնուս անավարտ նախադասության իմաստը։
Այո՛, այդ օրվանից հետո ես իսկապես այլևս չէի տեսնելու երեխաներիս այնպես, ինչպես տեսել էի վերջին տարիներին։
Միայն փոքրիկ էկրանի միջից։
Որովհետև հիմա նրանք ապրում էին մեզանից ընդամենը մի քանի րոպե հեռավորության վրա։
Իսկ մեր ընտանեկան հանդիպումների համար այլևս պետք չէր ամիսներով սպասել։
