…և կարծես եռման ջուր լցվեց ինձ վրա: Այդ պահին չիմացա ինչ անել, ուղղակի դուռը փակեցի նրա առաջ: Ես մինչ օրս հիշում եմ այդ խեղճ հայացքը և աչքերի լղոզված շպարը…
Ես տեսա պատուհանից, թե նա ինչպես դուրս եկավ շքամուտքից, նստեց շենքի դիմացի նստարանին: Մեծ դժվարությամբ էր քայլում, հղիության վերջին շրջանն էր:
Երբ երեկոյան եկավ ամուսինս, ես չսպասեցի, որ նա առաջ գա: Միջանցքում ասացի, որ իր սիրուհին էր եկել.
–Սիրուհիդ էր եկել, ասաց, որ քեզանից հղի է:
Ինձ պետք էր, որ ամուսինս անակնկալի գա, որ ես իր ռեակցիայից հասկանամ, նա ստում է թե ոչ: Ամուսինս մի պահ քարացավ, իսկ հետո ծիծաղելով ասաց.
–Ի՞նչ ես խոսում: Իմ կյանքում ոչ ոք չկա: Ես միայն քեզ եմ սիրում:
Բայց ես հենց այդ ծիշաղից էլ հասկացա, որ նա ստում է: Մի քանի օր անց իմացա, որ մինչև ես աշխատում էի երկու հերթափոխով, որ ապահովեմ այդ անպետքին, նա հանդիպում էր երիտասարդ աղջկա հետ:
Մի քանի օր չէի կարողանում հանգիստ լինել։ Աշխատանքում գլխով այնտեղ էի, բայց մտքով՝ տանը։ Ամեն անգամ, երբ նա ուշանում էր կամ լուռ հեռախոսով գրում, սիրտս սկսում էր արագ բաբախել։ Մի անգամ էլ նկատեցի՝ հեռախոսը պահում ա բարձի տակ։ Մինչ նա լոգարանում էր, վերցրի։ Սիրտս վախից դուրս էր գալու։ Էկրանի վրա՝ հաղորդագրություն․
«Մի քիչ էլ համբերիր, ամեն ինչ կդասավորվի»։
Նրան էր գրել հենց այն կինը, ով եկել էր մեր դուռը։
Էդ պահին կարծես ամբողջ աշխարհը խառնվեց։ Ձեռքերս դողում էին։ Թափ տվեցի հեռախոսը՝ հատակին ընկավ։ Ես չգիտեմ՝ ավելի շատ զայրացել էի, թե ցավից էի խելագարվում։
Երբ նա լոգարանից դուրս եկավ, ես արդեն նստած էի գետնին՝ հեռախոսը ձեռքիս։
— Ուրեմն դու ինձ էնքան ես չարաշահել, որ ես քեզ հավատամ, մինչդեռ էդ կինն իր երեխայով մենակ ա մնում, հա՞։
Նա լռեց, հետո մոտեցավ, փորձեց ձեռքս բռնել։
— Լարա, լսի՛ր ինձ… ամեն ինչ այդպես չի…
Ես ձեռքը հետ մղեցի։
— Ինչպես չի՞։ Ես տեսա, կարդացի։ Էդ կինը հիմա քեզնից երեխա ա սպասում։ Դու իմ կյանքը խեղդեցիր ստերով։
Նա կանգնեց՝ մեղավոր հայացքով, հետո ասաց՝
— Ես սխալվել եմ… չգիտեմ՝ ինչպես եղավ։ Բայց չեմ ուզում նրան։ Ես քեզ եմ ուզում։
Ես բարձր ծիծաղեցի՝ այնքան, որ արցունքները թափվեցին։
— Էդ աղջիկը քո երեխայի մայրն ա լինելու։ Իսկ դու հիմա ասում ես՝ «չեմ ուզում»։
Նա փորձում էր խոսել, արդարանալ, բայց ես արդեն չէի լսում։ Գլուխս ծանր էր, ականջներիս մեջ միայն մի բան էր հնչում՝
«Ես քեզանից հղի եմ»։
Գիշերը հավաքեցի իրերը։ Չէի հասկանում՝ ուր եմ գնում, բայց գիտեի՝ այստեղ մնալ չեմ կարող։ Դուռը փակեցի վերջին անգամ՝ առանց նայելու ետ։
Հաջորդ առավոտ նա զանգեց, հետո եկավ աշխատանքիս տեղը, հետո գրություններ ուղարկեց։ Ես ոչ մեկին չպատասխանեցի։ Միակ բանը, որ արեցի՝ գնացի բժշկի, ստուգվելու՝ հանկարծ ինքս հղի չլինեի։
Արդյունքը՝ բացասական էր։ Ու ես շունչ քաշեցի՝ առաջին անգամ, մի տեսակ ազատ զգացի։
Այդ ազատության մեջ ցավ կար, բայց նաև՝ ուժ։
Հետո, ամիսներ անց, լսեցի, որ էդ աղջիկը տղա ա ունեցել։ Ասում էին՝ անունը Եգոր են դրել։ Իսկ ամուսինս… ավելի ճիշտ՝ նախկինս, մեկնում էր ուրիշ քաղաք՝ աշխատանքի։
Ես չգնացի նայել երեխային, չպատասխանեցի ոչ մի զանգի։
Մի օր պատահաբար անցա նույն նստարանով, որտեղ նա էր նստած այն օրը՝ հղի որովայնով, միայնակ։ Նայեցի էդ տեղին ու մտածեցի՝ ահա որտեղ իմ կյանքը փոխվեց։
Ու եթե անկեղծ ասեմ, ես չեմ զղջում։
Լավ է՝ ցավով ճշմարտությունը, քան՝ հանգիստ ստով ապրելը։
Ամուսնալուծությունից հետո Լարիսան մի քանի ամիս ապրեց մորս տանը։ Սկզբում ամեն առավոտ արթնանում էր՝ ավտոմատ շարժումներով՝ կ咖ֆե էր պատրաստում երկու բաժակ, հետո հիշում էր, որ երկրորդը ոչ ոք չի խմելու։
Այդ երկրորդ բաժակը դառնում էր իր ցավի չափը։ Ամեն օր մի փոքր պակաս էր խմում, մինչև մի օր պարզապես չդրեց ջուր եռացնելու։
Մի գիշեր, երբ անկողնում պտտվում էր ու քնել չէր կարողանում, բացեց նոթատետրը։ Գրեց․
«Ես պիտի նորից ապրեմ։ Ոչ թե գոյատևեմ՝ այլ ապրեմ»։
Հենց հաջորդ օրը որոշեց գործ փոխել։ Տարիներ շարունակ աշխատել էր հաշվապահ, բայց միշտ երազել էր իր փոքրիկ սրճարանը բացելու մասին։ Գուցե հենց դրա համար էր այդքան կապված իր հին սուրճի մեքենային։
Սկզբում բոլորն ասում էին՝ «դա ռիսկ ա», «ինչի՞ ես թողնում կայուն աշխատանքդ», բայց Լարիսան այլևս վախ չուներ։ Վատն արդեն եղել էր, հիմա կարող էր միայն դեպի լավը գնալ։
Մի քանի ամիս անց վարձեց փոքրիկ անկյուն քաղաքի կենտրոնում։ Սպիտակ պատեր, բետոնե հատակ, մի քանի փայտյա սեղան և հին ռեկորդային գրքեր՝ պատին կախած։ Սրճարանն անվանեց «Նոր սկիզբ»։
Առաջին օրը բացելիս ձեռքերն այդպես էլ դողացին։ Բայց երբ առաջին հաճախորդը՝ մի տարեց կին, մտավ ու ասաց․
— Ինչ լավ բուրմունք է այստեղ, աղջի՛կ ջան,—
Լարիսան ժպտաց։ Առաջին անգամ՝ անկեղծ։
Ժամանակի հետ եկան մշտական հաճախորդներ, ծանոթ դեմքեր, նոր պատմություններ։ Մի անգամ էլ ներս մտավ երիտասարդ կին՝ փոքրիկ տղայի ձեռքը բռնած։ Տղան բարձրաձայն խնդրեց շաքարավազ իր կաթի մեջ, իսկ մայրը նայեց Լարիսային՝ մի պահ տարակուսած, հետո մեղմ ժպտաց։
Լարիսան ճանաչեց նրան։ Այդ կինը՝ այն ժամանակվա հղին էր։
Մի քանի վայրկյան լռեցին՝ ոչ ոք չգիտեր ինչ ասել։ Հետո Լարիսան ասաց․
— Ձեր տղան շատ լավ երեխա է։ Ինչ անունով էք նրան կոչել՞։
— Եգոր,— ասաց կինը՝ ժպտալով։
Լարիսան գլխով արեց։
— Լավ անուն է։ Թունդ սուրճ ուզում եք՞։
Երբ նրանք գնացին, Լարիսան նստեց նույն տեղում, որտեղ մնում էր ամեն օր՝ դիտելով անցնող մարդկանց։ Արցունք չկար, ցավ չկար։ Միայն անսպասելի խաղաղություն։
Այդ օրվանից նա հասկացավ՝ ցավը անցնում է, երբ նրան փոխարինում ես մի բանով, ինչն իսկապես քեզնից է ծնվում։ Նրա դեպքում՝ դա սուրճի բույրն էր, սեփական ուժը և նոր սկիզբը։
