Նատաշան նստել էր բազկաթոռում ու գործում էր։ Ամենայն հավանականությամբ, եթե նա աչքը չպահեր ցանցի վրա ու հաշվել չկորչեր, մեջը շատ բան կկոտրվեր։ Ամուսինը շատ տգեղ ձևով էր հեռանում։

Ահա ուղղված, հարթ, առանց ուղղագրական ու շարահյուսական սխալների քննարկվող տարբերակը։
Բովանդակությունը չի փոփոխվել, միայն լեզուն է ճշգրտվել․

Ուղղված տարբերակ

Նատաշան նստած էր բազկաթոռում ու գործում էր։ Հավանաբար, եթե նա աչքը ցանցից չկտրեր ու չշարունակեր հաշվարկել օղակները, ոչ մի լավ բան չէր լինի։ Ամուսինը շատ տգեղ ձևով էր հեռանում։

— Նատաշա, դու հասկանում ես, չէ՞, որ արդեն ծերացել ես, — սառը ձայնով ասում էր նա։ — Ամբողջ օրը նստում ես քո գործելուկարքով, ոչ մի բան քեզ չի հետաքրքրում։ Քեզ հետ մարդկանց մեջ դուրս գալը ամոթ է։ Տանը նստած ես, քեզնից միայն լսվում է՝ «երեխաներ, երեխաներ, երեխաներ»։ Դրա բացի ուրիշ բան քեզնից չես լսի։ Վերջին անգամ ե՞րբ ես գեղեցկության սրահ գնացել։ Դու անգամ չես մտածում, որ քո կողքին տղամարդը ուզում է գեղեցիկ կին տեսնել, ոչ թե այն, ինչին դու հիմա նման ես։ Ես կլինեմ մի գեղեցիկ կնոջ հետ, որի հետ ամաչելու տեղ չլինի դուրս գալու կամ ընկերներիս ցույց տալու։ — Ռոման փորձում էր որքան հնարավոր է ցավեցնել։ Նրա կինը չափազանց տարբերվում էր սիրուհուց. սիրուհին՝ ասես ամսագրի շապիկից իջած, կինը՝ ավարտված տնային տնտեսուհի։

Նատաշան լուռ էր։ Նայում էր իր օղակներին, հաշվում ու լռում։ Փորձում էր իրեն հավաքել։ Շատ էր ցավում։

— Ալիմենտները կվճարեմ, բայց շատ բան մի սպասիր։ Ինձ նոր կյանք է պետք կառուցել։ Իմ կողքին երիտասարդ ու գեղեցիկ կին կա, — Ռոման կատաղում էր, որ կինը կպել էր իր գործելուն ու չէր խոսում։ — Իսկ դու չփորձես խանգարել իմ կյանքին, — գրեթե գոռալով ասաց նա ու դուրս եկավ բնակարանից։

…Նատաշան երկար գործեց, մինչև ասեղով մատը ծակեց։ Ցավից գործը գցեց ու արտասվեց։ Միայն այն էր մխիթարում, որ երեխաները տանը չէին։ Դպրոցից հետո նա նրանց տարել էր մոր մոտ՝ ամառանոց։ Երեխաների աշնանային արձակուրդները սկսվում էին, եղանակն էլ չոր էր, ինչո՞ւ չուղարկել մի քանի օրով։ Ինքն էլ ծրագրել էր սիրային երեկո կազմակերպել կամ որևէ տեղ գնալ ամուսնու հետ, բայց ստացվեց այնպես, որ նա հենց այդ օրը հեռացավ։

Լավ լացից հետո Նատաշան վեր կացավ, գնաց խոհանոց, թեյնիկը միացրեց՝ թեյ պատրաստելու։ Վիճակը սարսափելի էր։ Թվում էր՝ ամուսինը բուլդոզերով անցել էր նրա սրտի, հոգու և ինքնագնահատականի վրայով։ Ամեն ինչ ասես ասֆալտի տակ էր մնացել։

Տասնվեց տարվա ամուսնություն, քսան տարվա հարաբերություն, երեք երեխա։ Ահա նման «երջանկություն» մոտ քառասունում։ Ամուսինը գնացել է երիտասարդի մոտ։

Նրանք ծանոթացել էին ուսանողական տարիներին։ Նատաշան առաջին կուրսում էր, Ռոման՝ արդեն ավարտական։ Գեղեցիկ, մարզված, ուրախ, ընկերասեր։ Շատ արագ հմայեց ապահով ծնողների դստերը։

Իսկ Նատաշան շատ ապահով ընտանիքից էր։ Մայրիկն ու հայրիկը նրան աչքի լույս էին համարում։ Նա ծնվել էր կես տարի առաջ՝ մինչև նրանց ավագ դստեր մահանալը։ Աղջիկը հիվանդ էր, հույս չկար։ Այդ ժամանակ ծնողները դեռ սովորական աշխատողներ էին։ Ութսունականներն էին։ Բայց արդեն այն ժամանակ ապրում էին իրենց սեփական երկսենյականոցում։

Իննսունականներին Նատաշայի հայրը որոշեց՝ աղջկա համար պետք է կյանքը փոխել։ Եվ երբ Նատաշան ընդունվեց ինստիտուտ, նրա հոր բիզնեսը արդեն լավ էր զարգանում։

Ամուսնությունից հետո հայրը նրանց տվեց իր նախկին երկսենյականոց բնակարանը՝ թարմ վերանորոգումով։ Իսկ ինքն ու կինը տեղափոխվել էին նոր, ընդարձակ չորսսենյականոց բնակարան ու տուն էին կառուցում։

Երբ ծնվեց նրանց առաջնեկ աղջիկը, և տեսնելով, որ փեսան չէր կարողանում կայուն աշխատանք գտնել, Նատաշայի հայրը նրան իր մոտ աշխատանքի վերցրեց։ Իսկ երբ ծնվեցին երկուսը տղաները, ծնողները ընտանիքին տվեցին իրենց մեծ բնակարանը և տեղափոխվեցին ամառանոց։

Հայրիկը մահացավ երեք տարի առաջ։ Այդ ժամանակ Ռոման դարձավ անվանական տնօրեն։ Իրական գործերով զբաղվում էր հոր նախկին տեղակալը, բայց փեսան միշտ երազել էր դառնալ Լեոնիդ Վիկտորովիչի իրավահաջորդը, և այդ պատճառով Նատաշան համաձայնեց, որ ամուսինը բարձր պաշտոն զբաղեցնի։

Իսկ Նատաշան դուստրը ծնվելուց հետո գրեթե չէր աշխատում։ Գիտեր իր ապագա ժառանգության մասին, բայց ակտիվորեն բիզնեսով չէր զբաղվում։ Մայրությունը նրան ամբողջովին տարել էր։ Հետո էլ ձեռագործությամբ տարվեց։ Ոչ մի լուրջ բան, բայց իր ու աղջկա մոտ մի նոր հետաքրքրություն առաջացավ՝ շարֆերը։ Եթե սովորական կանանց մոտ հիմնական աքսեսուարը պայուսակն է, ապա Նատաշայի ու նրա դստեր մոտ՝ շարֆը։ Պարզվեց՝ ամուսնուն կնոջ այս հետաքրքրությունը ծանր էր։

Լավ լացելուց հետո Նատաշան զանգեց մորը և ամեն ինչ պատմեց։

— Նատաշկա, նույնիսկ չմտածես նրան հետ ընդունելու մասին, — ասաց մայրը։ — Մի բան հասկացիր՝ եթե մեկ անգամ էդպես արել է, երկրորդն էլ կլինի, երրորդն էլ։ Եվ ամեն անգամ քեզ ավելի վատ կզգաս։ Կվատացնի քեզ, կսպանի։

— Մամ… — բոլոր ապրումներից հոգնած ձգեց Նատաշան։ — Ես ինձ աղբից չեմ գտել, հո։ Շա՜տ է ցավում, բայց հասկանում եմ, որ նրա ինքնահավատությունը ուղղակի տեղից չէր աճել։

— Չփորձես քեզ մեղադրել, լսո՞ւմ ես, — մայրը նույնիսկ ձայնը բարձրացրեց։ — Դու լիքը նորմալ կին ես, ամեն ինչ ճիշտ ես արել։ Պարզ է, որ նա է գլուխը կորցրել։

— Դրա մասին չեմ… Դու մի վշտանար։ Երեխաներին էլ դեռ ոչինչ մի ասա։ Պետք է մի քիչ հանգստանամ, մտածեմ, — ծանր արտաշնչեց Նատաշան։

— Լյուդային զանգի, ասա գա։ Թող մի լավ քեզ ցնցի, գլուխդ շուռ տա։

— Հա… ճիշտ է… — Նատաշան նույնիսկ չէր մտածել իր լավագույն ընկերուհու մասին։ Ուղղակի ուզում էր պառկել ու լաց լինել։

— Դու չզանգես՝ ես կզանգեմ։ Հիմա մենակ մնալ չի կարելի։ Մինչև այդ հանգստացիր, գուցե մի քիչ քնես էլ։

Առավոտյան Նատաշայի բուկըրանի դուռը բացվեց, ու ներս խուժեց «Փոթորիկ Լյուդմիլա»։ Լյուդա՝ ընկերուհի ավագ դպրոցից, աշխույժ, սուր, ամեն ինչից տեղյակ։ Միջոցառումների կազմակերպիչ էր․ իրենց մոտ շաբաթ–կիրակին միշտ զբաղված օր է, բայց այս անգամ ամեն ինչ թողել էր՝ ընկերուհուն օգնելու համար։

— Դե, ո՞նց ենք էս սև մտքերից դուրս գալու, — Լյուդան վերևից մինչ հատակ նայեց ընկերուհուն, որ առավոտյան մի քիչ… քանդված տեսք ուներ։ — Դասական տարբերակո՞վ, թե՞ «ավելացված դասականով»։

— Դե նորից ինչ ես հնարում, — զարմացավ Նատաշան։

— Դասականը՝ գեղեցկության սրահ, խանութներ։ «Այլընտրանքը»՝ ակումբներ, բարեր։ Ընտրի՛ր։

— Ախր, անկեղծ ասեմ՝ ոչ մեկիցս չեմ ոգևորվում։ Ինձ զղջալու բան չկա իմ տեսքի համար, և առավոտը գլխացավով արթնանալ էլ չեմ ուզում։ Բայց քեզ ճանաչելով՝ գիտեմ, հանգիստ չես թողնի։ Գնանք մի նորմալ բան տեսնենք՝ ցուցահանդես, թատրոն… ինչ–որ մշակութային բան կա՞։

— Աշխարհի կնիկ, — ծիծաղեց Լյուդան։ — Գնացինք, մեկ էլ տեսար դուր էլ եկավ։ Գիտեմ մի հետաքրքիր ցուցահանդես։

Ցուցահանդեսով անցնելիս Նատաշան մտածում էր, թե քանի տարի է ամուսնու հետ ոչ մի տեղ չեն գնացել։ Նա միշտ «ժամանակ չուներ», իսկ Նատաշան նման տեղեր շատ էր սիրում։ Վերջին տարիներին միայն երեխաների հետ էր ինչ–որ բաների գնում՝ թատրոն, մանկական ներկայացումներ, ցուցահանդեսներ։ Ամուսնու հետ իրարից լրիվ հեռացել էին, հատկապես հոր մահից հետո․ Ռոմանը միայն աշխատանքի մասին էր մտածում։

— Նատուլ, չե՞ս մտածել աշխատանքի դուրս գալ, — Լյուդան հարցրեց, երբ այգով քայլում էին ու պաղպաղակ ուտում։

— Աշխատանքի՞… Որպես ո՞վ։ Էսքա՜ն տարի տանը եմ։ Հետընսթին մի երկու տարի եմ պապայի մոտ աշխատել, — անհանգիստ պատասխանեց Նատաշան։

— Իսկ ի՞նչ է եղել։ Ձեր ընկերությունը ձերն է։ Մի բան հաստատ կգտնվի, ուրեմն։ Դասերի գնա, հոր տեղակալի հետ խոսիր։

— Իսկ երեխանե՞րը։ Դասերը, խմբակները… ո՞վ պիտի տանի, — մի քիչ վախեցած ասաց Նատաշան։

— Դայակ, Նատուլ, դայաաակ, — Լյուդան ձեռքը թափ տվեց։ — Երեխաները արդեն մեծ են։ Տանը իրենց վրա կտանեն, խմբակ էլ կտանեն։

— Գուցե ճիշտ ես… երևի իսկապես շատ եմ տանը ճահճացել, — մտավ մեջը Նատաշան։ — Պետք է Տոլյա քեռիին զանգեմ, մի բան կասի։ Մամայի հետ էլ պիտի խոսեմ։

Երկուշաբթի առավոտյան Ռոմանը մտավ ընկերության շենքը։ Պահակը մի տեսակ նայեց, բայց լռեց։ Մոտեցավ իր կաբինետին, քարտուղարուհին չկար։ Մտավ ներս ու… քարացավ։ Իր տեղում նստած էր Նատաշան։ Քարտուղարուհին կողքին ինչ–որ բան էր գրում։ Նատաշան այնպես կոկիկ, խիստ տեսք ուներ, որ Ռոմանը սկզբում անգամ չճանաչեց։

— Դու էստեղ ի՞նչ ես անում, — զարմացած ասաց։

— Դաշա, արագացրեք փաստաթղթերի ձևավորումը, — լիովին հանգիստ ասաց Նատաշան։

Քարտուղարուհին արագ դուրս թռավ։

— Քեզ հարցնում եմ՝ ինչ ես անում այստեղ։

— Աշխատում եմ։ Ի վերջո սա իմ ընկերությունն է, — հանգիստ ասաց Նատաշան։ — Իսկ իմ ընկերությունում ես կարող եմ անել այն, ինչ ճիշտ եմ համարում։ Ուստի՝ հիմա կիջնես կադրերի բաժին ու կգրես ազատման դիմում։ Էս ընկերությանը նման աշխատողներ պետք չեն։

— Ա՛յ հիմա ես ծիծաղում եմ, — Ռոմանը քմծիծաղ տվեց։ — Ես եմ այստեղ տնօրենը։

— Լա՛վ, — Նատաշան հենվեց աթոռին։ — Այդ դեպքում քեզ կհեռացնեն հոդվածով։ Աнатոլի Վասիլևիչն արդեն պատրաստել է փաստաթղթերը։ Եվ դրանք շատ հավանական է՝ գնան համապատասխան մարմիններ։

Ռոմանի աչքերը գոռալով մեծացան։

— Դու չես համարձակվի։

— Խիստ կսխալվես, եթե մտածես, որ չեմ համարձակվի։ Ինչպես եկել էիր՝ ձեռիդ ոչինչ չկար, այնպես էլ կգնաս։ Մեքենայի բանալիները թողնել չմոռանաս․ դա կորպորատիվ է։ Քո իրերն էլ հավաքված են, հասցեն կտաս՝ կուղարկեն։ Եվ իմ տուն մտնելու մասին էլ չմտածես։ Փականներն արդեն փոխվել են, անվտանգությունը՝ տեղեկացված։

— Չափ չունես, — Ռոմանը արդեն բղավում էր։ — Որոշել ես բոս խաղալ։ Դու ոչ մեկը չես, մի սովորական, հերն անիծած ձեռագործներով տարված կնիկ։

Նատաշան մի անկյունով ժպտաց։ Այո, ամուսինը ուրիշ մարդ էր դարձել, իսկ ինքը չէր նկատել՝ ապրելով իր «տնային բույնում»։

— Եթե վերջացրեցիր, կիջնես կադրերի բաժին։ Հակառակ դեպքում շենք քեզ չի թողնի ներս։

Նա հասկանում էր, որ կողքից գուցե գեղեցիկ չէր։ Բայց ի՞նչ էր ուզում Ռոմանը՝ գնալ, վիրավորել, նվաստացնել, հետո շարունակել աշխատե՞լ։ Չէ։ Եթե հանգիստ հեռանար՝ գուցե ուրիշ կերպ լիներ։ Բայց նա տարիների ջրհորի մեջ թքել էր։

Ռոմանը դուռը արագ փակեց՝ ամբողջ ուժով։ Նատաշան միայն ծիծաղեց։ Հետաքրքիր էր՝ էլ ի՞նչ է անելու։ Իրավաբանին արդեն զգուշացրել էին։ Ամուսնալուծության փաստաթղթերն էլ կգնային դատարան մի քանի ժամում։

Քարտուղարուհին ասաց, որ Ռոմանը կադրերի բաժնում սկանդալ է սարքել։ Պարզվել էր, որ իր իրական աշխատավարձը փոքր էր, իսկ մեծ գումարը եղել էր պարգևավճարներով, որոնք արդեն կտրել էին։ Նատաշայի մոտ էլ փորձել էր խուժել, բայց պահակները չէին թողել։

Դատարանում էլ Ռոմանը ոչ մի բանի նման չէր։ Պարզվեց՝ ոչ մի ունեցվածք չէր կուտակել։ Բնակարանը՝ ժառանգություն։ Տունը՝ մոր ժառանգածը։ Կնոջ մեքենան՝ հոր նվերը։ Իր մեքենան՝ կորպորատիվ։ Ընկերությունը՝ Նատաշայի ժառանգություն։ Փող էլ գրեթե չկար՝ ամեն ինչ ծախսել էր։

Արդյունքում Նատաշան ոչ մի ֆինանսական վնաս չունեցավ։ Հոր տեղակալը դարձավ տնօրեն, ինքը սկսեց զբաղվել ընկերության գործերով՝ ժամանակի հետ ղեկը վերցնելու համար։ Ռոմանը աշխատանք չէր կարողանում գտնել, իսկ ալիմենտներն էլ պարտավոր էր վճարել։

Սիրուհին էլ նրան թողեց, երբ իմացավ, որ նա այլևս գրեթե ոչինչ չունի։ Դա էլ ստիպեց Ռոմանին փորձել վերադառնալ կնոջ մոտ։ Բայց Նատաշան արդեն ուրիշ կյանք ուներ, ուրիշ հետաքրքրություններ։ Այժմ նրան հետաքրքրում էր աշխատանքը, ընկերությունը, երեխաները, կյանքը… մինչև որ իրենց տանը նորից համով ու հոտով ընթրիքը պատրաստ էր։ Իսկ նման տղամարդ… էլ ոչ մեկին պետք չէր։