Մի անգամ խելացի աչքերով մի ջրասամույր եկավ մարդկանց մոտ՝ օգնություն խնդրելու,
ու շնորհակալության նշան՝ թողեց իր ամենաթանկ գանձը։
Դա geçen տարվա օգոստոսին էր։
Օդը՝ ծանր աղով, արևը՝ շողացող ու դեռ չհոգնած։
Տագանրոգի ծոցի հին նավամատույցը ճռճռում էր՝ ոտքերի տակ,
բույր էր գալիս ծովից, ջրիմուռներից, խեժոտ ցանցերից։
Ամեն ինչ ընթանում էր սովորական՝
ցանցեր էին կարում, խոսում որսի մասին,
գանգատվում բենզինի գնի վրա։
Ոչինչ չէր հուշում, որ հրաշք պիտի լինի։
Բայց հրաշքը՝ եկավ ջրից։
Սկզբում լսվեց շլապոց։
Ինչ-որ բան թռչեց ջրից ու ընկավ տախտակների վրա։
Բոլորը շրջվեցին։
Առջևում կանգնած էր ջրասամույր։ Արու։
Ջուրը հոսում էր նրա մորթուց,
իսկ աչքերում՝ հուսահատ հայացք։
Չփախավ, չթաքնվեց։ Դիվական բան էր։
Նա վազում էր մարդկանց մեջ,
թաթով դիպչում էր կոշիկներին,
թրթռուն ձայնով ճվճվում,
ու նորից վազում դեպի ծովը՝
ասես կանչելով։
— Ահա քեզ բան… — մռմռաց ձկնորս Սեմյոնը,
գցելով իր հին ցանցը։
— Ինքը կգնա, — ձեռքը թափ տվեց մեկը։
Բայց նա չգնաց։ Նա օգնություն էր խնդրում։
Այդ պահին՝ ծեր Նիկոլայը,
որի դեմքը կաղնու կեղև էր հիշեցնում՝
քամուց ու աղից հարյուրավոր կնճիռներով,
հասկացավ։
Նա գիտնական չէր։ Գիրք չէր կարդացել։
Պարզապես իր ներսում մի բան շարժվեց՝
հնագույն, երբ մարդն ու գազանը
հասկանում էին իրար առանց բառերի։
— Սպասիր, — շշնջաց նա։ — Նա կանչում ա մեզ։
Քայլեց դեպի ջուրը։
Ջրասամույրը միանգամից նետվեց առաջ՝
դեմքով նայելով՝ հետևո՞ւմ է արդյոք մարդը։
Եվ Նիկոլայը տեսավ։
Ջրում՝ հին ցանցերի մութ հորձանուտում,
ապակու պես փաթաթված պարանների մեջ,
թպրտում էր մյուսը՝ էգը։
Թաթերը կապված, պոչը զարկում էր ջրին,
շնչակտուր լինելով։
Կողքին՝ փոքրիկ ձագը՝
մորթու փնջիկ՝ կպած մորը,
վախեցած, բայց չիմացող՝ ինչու։
Արուն՝ նստած էր ափին։
Լուռ։ Պարզապես նայում էր։
Այդ հայացքում՝ ավելի շատ մարդ կար,
քան շատ մարդկանց մեջ։
— Արագ, նա այնտեղ ա, — գոռաց Նիկոլայը։
Ձկնորսները նետվեցին ջուրը։
Մեկը՝ դանակով, մյուսը՝ նավակի մեջ։
Լուռ։ Միայն շնչառության ու ալիքների ձայնը։
Ամեն վայրկյան՝ հավերժություն էր թվում։
Երբ վերջապես ազատեցին էգին,
նա հազիվ էր շնչում։
Մարմինը դողում էր, թաթերը՝ թույլ։
Բայց ձագը սեղմվեց նրան,
իսկ նա՝ թեթևակի լիզեց նրա քիթը։
— Ջրի՛ն, շուտ, — գոռաց մեկը։
Նրանք զգուշությամբ իջեցրին երկուսին ջուրը։
Եվ մի ակնթարթում՝ անհետացան կանաչ խորքում։
Արուն՝ սպասեց մի պահ, հետո՝ սուզվեց հետևից։
Ամեն ինչ լռեց։ Նույնիսկ քամին։
Մի քանի րոպե անց՝ ջուրը նորից շարժվեց։
Նա վերադարձավ։ Մենակ։
Մոտեցավ տախտակին,
նայեց մարդկանց,
ու դանդաղ, լուրջ շարժումով՝
թաթի տակից հանեց մի քար։
Մոխրագույն, հարթ, կարծես տարիներով փայլեցրած։
Դրեց տախտակի վրա։
Այնտեղ՝ որտեղ առաջ կանգնած էր՝ օգնություն խնդրելով։
Ու նորից սուզվեց։
Լռություն։
Ոչ ոք չէր շնչում։
— Նա… մեզ տվեց իր քարը՞, — շշնջաց մի երիտասարդ։
Նիկոլայը ծնկեց, վերցրեց քարը։
Ծանր էր։ Բայց ոչ ձեռքին՝ սրտին։
— Այո՛, — ձայնը դողաց։ — Դա իր գանձն ա։
Ջրասամույրի համար քարը՝ ինչպես մեր համար խաչը կամ մատանին։
Նրանք պահում են այն ողջ կյանքում՝
կոտրում խեցգետիններ, խաղում ձագերի հետ,
նույնիսկ քնում՝ գրկած։
Դա հիշողությունն ա։ Դա հոգին ա։
— Իսկ նա… տվեց այն մեզ։
Նիկոլայի աչքերից արցունքներ էին հոսում։
Չէր սրբում։
Բոլորը հասկացան՝
ջրասամույրը շնորհակալություն հայտնեց։
Ոչ բառով, ոչ ժեստով։
Տվեց իր հոգին։
Մեկը նկարեց ամենը հեռախոսով։
Տեսանյութը՝ ընդամենը 20 վայրկյան։
Բայց այդ 20 վայրկյանը ցնցեց միլիոններ։
Մարդիկ գրում էին․
«Լացեցի, ինչպես երեխա»
«Հետո ինչպե՞ս հավատալ, որ կենդանիներն անզգաց են»
«Ես այսօր կնոջս հետ կռվել էի դատարկ բանի համար։ Իսկ էս ջրասամույրը կյանքը տվեց ընտանիքի համար»
Գիտնականներն ասացին՝
ջրասամույրները ամենազգացմունքային արարածներից են։
Նրանք տառապում են կորուստներից,
քնում՝ բռնած իրար թաթից։
Ու ունեն՝ հոգի։
Բայց այդ քարի մեջ,
որը մինչ հիմա դրված է հին նավամատույցին,
միայն հոգի չէր։
Այնտեղ՝ շնորհակալություն էր։
Մաքուր։ Անշահախնդիր։
Այնպիսին, որ հազվադեպ ես տեսնում անգամ մարդկանց մեջ։
Նիկոլայը մինչ օրս պահում է քարը՝
իկոնայի ու կնոջ լուսանկարի կողքին։
Ասում է․ երբեմն վերցնում եմ՝ ձեռքերիս մեջ,
ու մտածում՝
«Գուցե մեզ՝ մարդկանց, հենց նրանցից ա պետք սովորել»։
Որովհետև աշխարհում, որտեղ ամեն մեկը միայն իրեն ա տեսնում,
որտեղ բարությունը թաքնվում ա՝ ինչպես խեցգետինն իր խեցին,
փոքրիկ ջրասամույրը ցույց տվեց՝
սերն ուժեղ ա բնազդից։
Որ սիրտը՝ ոչ թե կրծքում ա։
Այլ՝ արարքում։
Իսկ քարը՞…
Քարը՝ հիշողություն ա։
Հիշեցում՝ որ նույնիսկ վայրի բնության խորքում
կյանքը՝ դա միայն գոյատևում չէ։
Այնտեղ էլ ապրում ա մի բան՝ ավելի մեծ։
Ապրում ա սիրտը։
Եթե ժամանակ ունես, պատմիր էս պատմությունը մեկ ուրիշին։
Միգուցե ինչ-որ մեկը, կարդալով, կանգ առնի։
Կտեսնի ագռավի մեջ՝ ոչ թե վնասարար, այլ հարևան։
Կտեսնի կատվի մեջ՝ ոչ թե կահույք, այլ բարեկամ։
Կտեսնի գազանի մեջ՝ ոչ թե անասուն, այլ եղբայր։
Եվ գուցե, մի օր, մենք էլ կարողանանք
մեր հետևից թողնել ոչ թե աղբ,
այլ՝ ինչ-որ իրական բան։
Քար։
Սիրտ։
Սեր։ ❤️
