Հայրս միշտ ասում էր, որ ես իր միակ դուստրն եմ։ Բայց նրա 80-ամյակի ընթրիքին ներս մտավ մի անծանոթ կին, ուշադիր նայեց ինձ ու ասաց. «Այսինքն՝ նա քեզ երբեք չի՞ պատմել, թե ես ով եմ»։
Հիսուներկու տարի շարունակ հավատացել էի, որ հորս միակ դուստրն եմ։
Երբեք պատճառ չէի ունեցել կասկածելու դրանում։
Մայրս մահացել էր տարիներ առաջ, և դրանից հետո ես ու հայրս ավելի էինք մտերմացել։
Նա շատ քիչ էր խոսում իր անցյալից, բայց ես միշտ մտածում էի, որ պարզապես այդպիսի բնավորություն ունի։
Երբ լրացավ նրա ութսուն տարին, որոշեցի մեր տանը փոքրիկ ընտանեկան ընթրիք կազմակերպել։
Ոչ մի շքեղ բան։
Միայն ընտանիքի անդամները, մի քանի հարևան, նրա սիրելի ուտեստներն ու շոկոլադե տորթը, որը պաշտում էր այնքան ժամանակ, որքան ես ինձ հիշում էի։
Բայց հենց հասա, զգացի, որ ինչ-որ բան այն չէ։
Հայրս անընդհատ նայում էր դեպի փողոց նայող պատուհանը։
Հետո՝ ժամացույցին։
Ապա նորից՝ պատուհանին։
— Ինչ-որ մեկի՞ն ես սպասում,— հարցրի։
— Ո՛չ։
Նա չափազանց արագ պատասխանեց։
Երեկոյան ուղիղ ժամը 7։34-ին դռան զանգը հնչեց։
Հայրս քարացավ։
Նա զարմացած չէր։
Նա վախեցած էր։
— Ես կբացեմ,— ասացի։
— Ո՛չ։
Նրա ձայնն այնքան կտրուկ հնչեց, որ սեղանի շուրջ նստած բոլորը դադարեցին խոսել։
Հայրս դանդաղ ոտքի կանգնեց, բայց դեռ միջանցք չհասած՝ մուտքի դուռը բացվեց։
Մի կին ներս մտավ։
Մոտ վաթսուն տարեկան կլիներ։
Նրբագեղ վերարկու էր հագել։
Մազերը ճերմակախառն էին։
Մի ձեռքում ամուր սեղմել էր փոքրիկ պայուսակը։
Ես նրան կյանքում չէի տեսել։
Բայց ակնհայտ էր, որ հայրս ճանաչում էր։
Հենց տեսավ կնոջը, դեմքից ամբողջ գույնը փախավ։
Կինն ուղիղ նայեց նրան։
— Բարև՛, Ռոբերտ։
Հայրս ընդամենը մի բառ շշնջաց։
— Քլե՜ր…
Ստամոքսս կծկվեց։
Հորս Ռոբերտ անունով գրեթե ոչ ոք չէր դիմում, բացի այն մարդկանցից, որոնք նրան շատ վաղուց էին ճանաչում։
Նայեցի նրան։
— Պա՛պ… ո՞վ է այս կինը։
Նա չպատասխանեց։
Քլերի հայացքը շրջեց սենյակով ու կանգ առավ պատին կախված ընտանեկան լուսանկարների վրա։
Իմ ավարտական երեկոն։
Իմ հարսանիքը։
Իմ երեխաները։
Հայրս՝ ինձ գրկած, երբ դեռ նորածին էի։
Նա մի քանի վայրկյան նայում էր լուսանկարներին։
Հետո աչքերը լցվեցին արցունքներով։
— Դու պահել ես նրա բոլոր լուսանկարները,— շշնջաց։
Հայրս գլուխը կախեց։
— Քլե՛ր, խնդրում եմ։
Կինը կարճ, դառնությամբ լի ծիծաղ արձակեց։
— Դու գրեթե հիսուն տարի ժամանակ ունեիր։
Հետո շրջվեց դեպի ինձ։
Եվ հենց այդ պահին մի բան նկատեցի, որից սիրտս սկսեց ուժգին բաբախել։
Նրա աչքերը։
Դրանք ճիշտ իմ աչքերի անսովոր կանաչ երանգն ունեին։
Քլերը ուշադիր զննեց դեմքս։
Հայրս կարծես ուզում էր կանգնեցնել նրան, բայց արդեն ուշ էր։
Քլերը մի փոքր քայլ արեց դեպի ինձ ու ասաց.
— Այսինքն՝ նա քեզ երբեք չի՞ պատմել, թե ես ով եմ։
Շարունակությունը՝ առաջին մեկնաբանության մեջ 👇
Առաջին մեկնաբանություն
Հայրս միշտ ասել էր, որ ես իր միակ դուստրն եմ։
Հիսուներկու տարի շարունակ հավատացել էի նրան։
Եվ երբ նրա ութսունամյակի ընթրիքին մի կին ներս մտավ, որին կյանքում չէի տեսել, ու նայեց ինձ այնպես, կարծես վաղուց ճանաչում էր, զգացի, թե ինչպես ներսումս ինչ-որ բան տակնուվրա եղավ։
Նրա անունը Քլեր էր։
Հայրս հենց տեսավ նրան, գունատվեց։
— Քլե՜ր…— շշնջաց։
Կինը դառնությամբ ժպտաց։
— Չէի՞ր կարծում, որ իսկապես կգամ։
Սեղանի շուրջ բոլորը լռեցին։
Նայեցի հորս։
— Ո՞վ է նա։
Հայրս չպատասխանեց։
Քլերը նայեց պատին կախված ընտանեկան լուսանկարներին։
Իմ ավարտական երեկոն։
Իմ հարսանիքը։
Իմ երեխաները։
Հայրս՝ ինձ գրկած, երբ փոքրիկ էի։
Հետո նորից նայեց ինձ։
Այդ ժամանակ նկատեցի նրա աչքերը։
Նույն անսովոր կանաչ երանգը, ինչ իմը։
Ստամոքսս կծկվեց։
Քլերը դանդաղ շունչ քաշեց։
— Այսինքն՝ նա քեզ երբեք չի՞ պատմել, թե ես ով եմ։
Հայրս նորից նստեց աթոռին։
— Խնդրում եմ,— ասաց։— Թույլ տվեք բացատրել։
Քլերը ձեռքերը խաչեց կրծքին։
— Դու տասնամյակներ ունեիր բացատրելու համար։
Ես հերթով նայում էի նրանց։
— Ինչ-որ մեկը վերջապես կասի՞, թե ինչ է կատարվում։
Հայրս վերջապես բարձրացրեց հայացքը։
— Քլերն իմ դուստրն է։
Այնպիսի զգացում ունեցա, կարծես ամբողջ սենյակը թեքվեց։
Ես նույնիսկ ծիծաղեցի, որովհետև այդ խոսքերն անհնար էին թվում։
— Ի՞նչ։
— Իմ առաջնեկ դուստրը,— ցածրաձայն ասաց հայրս։
Սևեռուն նայեցի Քլերին։
Նա ինձնից գրեթե տասը տարով մեծ էր։
Իսկ հայրս ամբողջ կյանքում ասել էր, որ ես իր միակ դուստրն եմ։
— Դու ինձ խաբե՞լ ես։
— Այո՛։
— Ինչո՞ւ։
Քլերը պատասխանեց ավելի շուտ, քան հայրս կհասցներ։
— Որովհետև ավելի հեշտ էր ձևացնել, թե ես գոյություն չունեմ։
Հայրս ցնցվեց։
— Ամեն ինչ այդպես չի եղել։
Քլերի ձայնն ավելի խիստ դարձավ։
— Մայրս ինձ ասել էր, որ դու լքել ես մեզ։ Ասել էր, որ ուրիշ կյանք ես ուզում։ Նոր կին։ Նոր ընտանիք։
Հայրս ոտքի կանգնեց։
— Ո՛չ։ Քլե՛ր, ես քեզ երբեք չեմ լքել։
Կինը քարացավ։
Առաջին անգամ նրա զայրույթը կարծես մի փոքր մեղմացավ։
Հայրս մոտեցավ հյուրասենյակի հին պահարանին։
Բացեց ներքևի դարակն ու հանեց թղթերի հաստ կապոց՝ կապված խունացած թելով։
Քլերը սևեռուն նայում էր դրան։
Հայրս զգուշորեն կապոցը դրեց սեղանին։
— Ես տարիներ շարունակ քեզ նամակներ եմ գրել։
Քլերը տեղից չշարժվեց։
— Սրանք ի՞նչ են։
— Նամակներ։
Հորս ձայնը թեթևակի դողաց։
— Ծննդյան օրվա նամակներ։ Սուրբ Ծննդյան նամակներ։ Նամակներ, երբ դարձար տասնվեց տարեկան։ Տասնութ։ Քսանմեկ։
Քլերը դանդաղ նստեց։
Հայրս շարունակեց։
— Մայրդ քեզ արտասահման տարավ, երբ յոթ տարեկան էիր։ Ասաց, որ ժամանակավորապես է գնում։
Քլերը գլուխը տարուբերեց։
— Նա ինձ ասել էր, որ դու գիտեիր մեր մեկնելու մասին։
— Ես չգիտեի։
Հայրս արձակեց թելը։
Ներսում տասնյակ հին նամակներ կային՝ իրար վրա դրված։
Որոշների վրա փոստային կնիքներ էին։
Մյուսների հասցեները ջնջված էին։
Մի քանիսի վրա գրված էր.
«ՎԵՐԱԴԱՐՁՎԱԾ»։
«ՀԱՍՑԵԱՏԵՐՆ ԱՆՀԱՅՏ Է»։
«ՏԵՂԱՓՈԽՎԵԼ Է»։
Քլերը վերցրեց նամակներից մեկը։
Նրա ձեռքերը սկսեցին դողալ։
Հայրս ասաց.
— Ուղարկել եմ բոլոր հասցեներով, որոնք կարողացել եմ գտնել։
Քլերը բացեց նամակը։
Տեսա, թե ինչպես նրա աչքերը սահեցին տողերի վրայով։
Հետո բացեց երկրորդը։
Եվս մեկը։
Նրա դեմքի արտահայտությունն աստիճանաբար փոխվում էր։
Զայրույթը դեռ կար։
Բայց դրա տակ արդեն ուրիշ զգացումներ էին հայտնվում։
Շփոթություն։
Ցավ։
— Որքա՞ն ժամանակ ես ինձ փնտրել,— հարցրեց նա։
Հայրս դժվարությամբ կուլ տվեց։
— Մինչև գտա քեզ։
Քլերը սևեռուն նայեց նրան։
— Ե՞րբ։
— Երեք ամիս առաջ։
Կինը զարմացավ։
Հայրս գլխով արեց։
— Մարդ վարձեցի, որ օգնի քեզ գտնել։ Մի հին գրառում գտանք՝ կապված ամուսնությունից հետո կրածդ ազգանվան հետ։
Քլերը հայացքն իջեցրեց թղթերին։
— Այդ դեպքում ինչո՞ւ ինձ չզանգեցիր։
— Զանգեցի։
— Ես ոչ մի զանգ չեմ ստացել։
— Անջատեցի հեռախոսը։
Քլերը կտրուկ բարձրացրեց հայացքը։
Հորս աչքերը լցվեցին արցունքներով։
— Լսեցի ձայնդ։ Եվ վախեցա։
Քլերը ծիծաղեց, բայց այդ ծիծաղում ոչ մի ուրախություն չկար։
— Դո՞ւ վախեցար։
— Այո՛։
— Այսքան տարի անց։
— Մտածում էի՝ դու ինձ ատում ես։
Քլերը ոտքի կանգնեց։
— Ես իսկապես ատում էի քեզ։
Հայրս գլխով արեց։
— Գիտեմ։
— Դու պատկերացում անգամ չունես, թե ինչ է նշանակում մեծանալ՝ հավատալով, որ սեփական հայրդ քեզնից հրաժարվել է ու ուրիշ ընտանիք ընտրել։
— Գիտեմ։
— Ո՛չ։ Չգիտես։
Նրա ձայնը կոտրվեց։
— Ես նայում էի ուրիշ աղջիկների, որոնք իրենց հայրերի հետ էին, ու մտածում՝ ի՞նչն է իմ մեջ սխալ, որ իմ հայրը չի ուզում ինձ հետ լինել։
Հորս դեմքը ծամածռվեց ցավից։
— Քո մեջ երբեք ոչ մի սխալ բան չի եղել։
Քլերը հայացքը փախցրեց։
Ես այդ ամբողջ ընթացքում նստած էի՝ գրեթե մոռացված։
Վերջապես խոսեցի։
— Ինչո՞ւ ինձ երբեք չես պատմել նրա մասին։
Հայրս շրջվեց դեպի ինձ։
Թվում էր՝ այդ հարցը նրան նույնքան ցավ պատճառեց, որքան մնացած ամեն ինչ։
— Որովհետև մայրդ գիտեր։
Դա ինձ զարմացրեց։
— Մա՞յրս գիտեր։
— Ամեն ինչ գիտեր։ Հենց նա էր օգնում ինձ Քլերին փնտրել։
Ես ապշած նայում էի նրան։
Հայրս շարունակեց։
— Մայրդ ուզում էր, որ քեզ պատմեմ, երբ բավականաչափ մեծանաս։ Ես էլ անընդհատ ասում էի, որ կպատմեմ։
— Բայց այդպես էլ չպատմեցիր։
— Ո՛չ։
— Ինչո՞ւ։
Նա նայեց Քլերին։
— Որովհետև ամեն անցնող տարվա հետ դա ավելի դժվար էր դառնում։
Ես զայրացած էի։
Բայց միաժամանակ տեսնում էի դիմացս նստած ծեր մարդուն։
Ոչ միայն իմ հորը։
Այլ նաև մի մարդու, որը սարսափելի սխալ էր գործել՝ թույլ տալով, որ իր վախը վերածվի երկար տարիների լռության։
Քլերը վերցրեց ևս մեկ նամակ։
Դրա վրա նշված էր իր տասնութերորդ տարեդարձի ամսաթիվը։
Նա լուռ կարդաց։
Հետո հանկարծ ձեռքը տարավ բերանին։
Հայրս մի քայլ արեց դեպի նա, բայց կանգ առավ։
— Ի՞նչ է գրված,— մեղմ հարցրի։
Քլերը սրբեց աչքերը։
Հետո բարձրաձայն կարդաց մի նախադասություն։
— «Ուր էլ որ լինես, հույս ունեմ՝ մի օր կիմանաս, որ ես երբեք չեմ դադարել քո հայրը լինելուց»։
Ոչ ոք ոչինչ չասաց։
Քլերը նորից նստեց աթոռին։
Հայրս լաց էր լինում։
— Ների՛ր ինձ,— շշնջաց նա։
Քլերը երկար նայեց նրան։
Հետո տվեց այն հարցը, որը փոխեց այդ ամբողջ երեկոն։
— Դու իսկապե՞ս ուղարկել ես այս բոլոր նամակները։
Հայրս գլխով արեց։
— Բոլորը, որոնք կարողացել եմ ուղարկել։
— Իսկ երբ հետ էին վերադառնում։
— Պահում էի։
— Ինչո՞ւ։
— Որովհետև դրանք միևնույն է քոնն էին։
Քլերը սկսեց լաց լինել։
Ոչ բարձրաձայն։
Պարզապես լուռ։
Կարծես հիսուն տարվա զայրույթը վերջապես ելք էր գտել։
Հետո նա նայեց ինձ։
Ես չգիտեի՝ ինչ ասել։
Ուստի ասացի ամենապարզ բանը։
— Ստացվում է՝ ես ամբողջ կյանքում քույր եմ ունեցել։
Քլերը արցունքների միջից ծիծաղեց։
— Կարծես թե այո։
Ես ժպտացի։
— Կուզե՞ս ծննդյան տորթից մի կտոր։
Նա նայեց հորս։
Հետո նորից ինձ։
— Այո՛։
Այդ երեկոն չջնջեց կորցրած տարիները։
Չուղղեց ամեն ինչ։
Քլերը հանկարծակի ու ամբողջությամբ չներեց հորս։
Եվ հայրս էլ չէր սպասում, որ դա տեղի կունենա։
Բայց Քլերը մնաց։
Մենք նստեցինք այդ սեղանի շուրջ գրեթե մինչև գիշերվա ժամը երկուսը։
Նա պատմեց իր երեխաների մասին։
Ես ցույց տվեցի իմ երեխաների լուսանկարները։
Պարզեցինք, որ երկուսս էլ ձիթապտուղ չենք սիրում։
Որ նույն տեսակի ֆիլմերից ենք լաց լինում։
Եվ որ երկուսս էլ հորիցս ժառանգել ենք մի վատ սովորություն՝ նյարդայնանալիս մատներով սեղանին թակել։
Երբ Քլերը պատրաստվում էր հեռանալ, հայրս ուղեկցեց նրան մինչև դուռը։
Չփորձեց գրկել։
Պարզապես ասաց.
— Հույս ունեմ՝ սա վերջին անգամը չէ, որ տեսնում եմ քեզ։
Քլերը մի քանի վայրկյան նայեց նրան։
Հետո մեկնեց ձեռքն ու բռնեց հորս ձեռքը։
— Պարտադիր չէ, որ վերջինը լինի։
Հայրս փակեց աչքերը։
Եվ այդ երեկոյի ընթացքում առաջին անգամ ժպտաց։
Ես եկել էի հորս ութսունամյակին՝ համոզված լինելով, որ նրա միակ դուստրն եմ։
Բայց հեռացա՝ իմանալով բոլորովին այլ ճշմարտություն։
Հայրս ինձ խաբել էր։
Սակայն ճշմարտությունն այն չէր, որ նա մոռացել էր իր մյուս դստերը։
Ճշմարտությունն այն էր, որ գրեթե հիսուն տարի փորձել էր գտնել նրան։
Եվ ինչ-որ հրաշքով, իր ութսուներորդ տարեդարձին, մենք վերջապես գտանք իրար։
