Ծննդատնից դուրս գալիս աղջիկս հանկարծ նորածնին տվեց բուժքրոջն ու ասաց. «Ես էս երեխայի հետ տուն չեմ գնալու»։ Ամուսինը բարկացավ, ես սկսեցի լաց լինել։ Բայց երբ աղջիկս պատմեց, թե ինչ էր կատարվել հիվանդասենյակում նախորդ գիշեր, բժիշկն անմիջապես դադարեցրեց դուրսգրումը։
Վեց օր առաջ առաջին անգամ տատիկ էի դարձել։
Աղջիկս՝ քսանիննամյա Լուսինեն, տղա էր ունեցել։ Ամբողջ ընտանիքով սպասում էինք այդ օրվան։
Ես՝ հիսունհինգամյա Անահիտս, նույնիսկ տունն էի զարդարել։ Հարազատներին հրավիրել էի՝ նորածնին դիմավորելու։
Այդ առավոտ ծննդատուն գնացինք ամուսնուս ու փեսայիս՝ Գոռի հետ։
Լուսինեն նստած էր մահճակալին։ Գունատ էր, աչքերի տակ՝ մուգ շրջանակներ։
— Աղջի՛կս, պատրաստվի՛ր, տուն ենք գնում,— ասացի։
Նա նայեց ինձ ու հարցրեց.
— Մա՛մ, տանը շա՞տ մարդ կա։
— Քսան հոգի կլինեն։ Բոլորը քեզ են սպասում։
Նրա դեմքը փոխվեց։
— Խնդրում եմ՝ բոլորին ասա, որ չգան։
Գոռը դժգոհեց.
— Լուսի՛ն, արդեն պայմանավորվել ենք։ Մի քանի ժամ կնստեն, կգնան։
Աղջիկս լուռ վեր կացավ։
Բուժքույրը մոտեցրեց նորածնին։
Լուսինեն մի պահ գրկեց երեխային, հետո հանկարծ հետ տվեց։
— Ես տուն չեմ գնալու։
— Ի՞նչ ես խոսում,— գոռաց Գոռը։— Սա քո երեխան է։
— Գիտեմ։
— Ուրեմն ի՞նչ է քեզ պատահել։
Լուսինեն սկսեց արտասվել։
— Ես չորս գիշեր գրեթե չեմ քնել։ Նույնիսկ երբ երեխային տանում են, չեմ կարողանում քնել։
Մոտեցա, ուզում էի գրկել։
Նա հետ քաշվեց։
— Մա՛մ, ես քեզ մի բան պիտի ասեմ։ Բայց խոստացի՛ր, որ չես բարկանա։
— Ասա՛, աղջիկս։
Նա հազիվ լսելի շշնջաց.
— Երեկ գիշեր համոզված էի, որ հիվանդասենյակում ուրիշ մարդ կա։ Նույնիսկ ձայնն էի լսում։ Բուժքույրը եկավ, ստուգեց, բայց ոչ ոք չկար։
Ես քարացա։
Լուսինեն շարունակեց.
— Այսօր առավոտյան մի քանի րոպե նույնիսկ չէի հասկանում՝ որտեղ եմ։ Վախեցա։ Ես հիմա ինձ չեմ վստահում։
Այդ պահին մեր հետևում կանգնած բժիշկն ասաց.
— Լուսինե՛, ինչո՞ւ մինչև հիմա մեզ չես պատմել այս ամենը։
Աղջիկս գլուխը կախեց։
— Որովհետև մտածում էի՝ երեխայիս ինձնից կվերցնեն։
Բժիշկը նայեց մեզ։
— Այսօր դուրսգրում չի լինելու։ Հիմա պիտի շտապ գնահատենք Լուսինեի վիճակը։
Գոռն անհանգիստ հարցրեց.
— Բայց մեզ տանը քսան մարդ է սպասում։ Ի՞նչ ասենք նրանց։
Ես առաջին անգամ փեսայիս վրա այնպիսի բարկությամբ նայեցի, որ նա լռեց։
Իսկ Լուսինեն բռնեց ձեռքս ու հարցրեց.
— Մա՛մ, եթե ես հիմա հիվանդանոցում մնամ, հետո կթողնե՞ք, որ իմ երեխային գրկեմ։
Շարունակությունը՝ առաջին մեկնաբանությունում 👇
Շարունակություն
Ես ուզում էի անմիջապես ասել՝ իհարկե, աղջի՛կս։
Բայց բժիշկը խնդրեց, որ Լուսինեին նախ հնարավորություն տանք հանգիստ խոսելու մասնագետների հետ։
Նրա վիճակը սովորական հոգնածության նման չէր։
Վերջին օրերին աղջիկս գրեթե չէր քնել, անհանգիստ էր, իսկ այժմ պատմում էր շփոթության և իրականում գոյություն չունեցող ձայներ լսելու մասին։
Բժիշկը բացատրեց, որ ծննդաբերությունից հետո նման ախտանշանները կարող են լուրջ հոգեկան առողջական վիճակի նշան լինել և անհապաղ մասնագիտական գնահատում են պահանջում։
Լուսինեին տարան առանձին զննման։
Ես մնացի միջանցքում՝ Գոռի հետ։
— Դու գիտեի՞ր, որ ինքը չի քնում,— հարցրի։
Գոռը գլուխը կախեց։
— Գիտեի։
— Քանի՞ օր։
— Երրորդ օրվանից ասում էր։ Բայց մտածում էի՝ երեխայի պատճառով է։
— Իսկ ձայների մասի՞ն։
Նա երկար լռեց։
Հետո պատասխանեց.
— Երեկ երեկոյան ինձ զանգեց։ Ասաց՝ վախենում է մենակ մնալ։ Խնդրեց խոսեմ բժշկի հետ։
— Ու դու ի՞նչ արեցիր։
— Ասացի՝ վաղը տուն կգանք, ամեն ինչ կկարգավորվի։
Նայեցի նրան։
— Ինչո՞ւ բժշկին չասացիր։
Նա աչքերը սրբեց։
— Չգիտեի, որ էսքան լուրջ է։ Մտածեցի՝ ուժասպառ է, մի քիչ կքնի՝ լավ կլինի։
Մի պահ ուզում էի բարկությունից գոռալ։
Բայց հետո հիշեցի՝ ես էլ էի տեսել աղջկաս գունատ դեմքը։ Եվ առաջին բանը, որ հարցրել էի, այն էր, թե պատրաստվե՞լ է տուն գնալու։
Ոչ թե ինչպես է իրեն զգում։
Հեռախոսս անընդհատ զանգում էր։
Տանը հավաքվելու էին հարազատները։
Քույրս արդեն տորթ էր պատվիրել։
Սկեսուրն էլ ուզում էր նորածնի համար իր կարած ծածկոցը բերել։
Զանգեցի քրոջս։
— Սիրա՛ն, այսօր ոչ ոք մեր տուն չգա։
— Ի՞նչ է եղել։ Երեխային բա՞ն է պատահել։
— Երեխան լավ է։ Բայց Լուսինեն բժշկական օգնության կարիք ունի։
— Լուրջ բա՞ն է։
— Դեռ չգիտենք։ Խնդրում եմ՝ բոլորին ասա, որ հավաքույթ չի լինելու։ Ու Լուսինեին մի՛ զանգեք, մինչև ինքը պատրաստ չլինի խոսելու։
Սիրանը լռեց։
Հետո ասաց.
— Լավ, Անահի՛տ։ Ես կզբաղվեմ։
Այդ պահին առաջին անգամ մտածեցի, թե ինչքան ժամանակ էի ծախսել հյուրերին դիմավորելու համար։
Իսկ աղջկաս իրական վիճակից գրեթե ոչինչ չգիտեի։
Մի քանի ժամ անց մասնագետը մեզ հետ խոսեց՝ Լուսինեի համաձայնությամբ։
Նրա մոտ կասկածում էին ծննդաբերությունից հետո առաջացած ծանր հոգեկան խանգարում, որը շտապ բուժում և հսկողություն էր պահանջում։
Բացատրեցին, որ նման վիճակը կարող է արագ զարգանալ, և այն չի կարելի պարզապես անքնություն կամ ծննդաբերությունից հետո սովորական հուզական փոփոխություն համարել։
Լուսինեին անհրաժեշտ էր հիվանդանոցային բուժում։
Նորածնի խնամքը ժամանակավորապես կազմակերպվելու էր հոր և ընտանիքի օգնությամբ՝ բուժանձնակազմի ցուցումներին համապատասխան։
Ես հարցրի.
— Իսկ Լուսինեն հետո կկարողանա՞ երեխայի հետ լինել։
Մասնագետը պատասխանեց.
— Մեր նպատակը նրա առողջության և անվտանգության վերականգնումն է։ Բուժման ընթացքում նաև կօգնենք, որ երեխայի հետ կապը պահպանվի կամ աստիճանաբար վերականգնվի՝ ըստ նրա վիճակի։
Այդ պատասխանից հետո մի փոքր հանգստացա։
Բայց դեռ շատ էի վախենում։
Երեկոյան տեսա Լուսինեին։
Նա հոգնած պառկած էր։
Նստեցի կողքին։
— Մա՛մ, Գոռը երեխային կտանի՞ տուն։
— Կտանի, աղջի՛կս։ Ես էլ կօգնեմ։
Նա սկսեց լաց լինել։
— Բա եթե հետո ինքը ինձ չճանաչի՞։
Բռնեցի նրա ձեռքը։
— Լուսի՛ն, մենք ամեն ինչ կանենք, որ դու բուժվես ու կարողանաս երեխայիդ հետ լինել։
Նա երկար նայեց ինձ։
— Դու ինձ չե՞ս դատապարտում։
— Չէ՛, աղջիկս։
Հետո մի բան հարցրի, որն ինձ ամբողջ օրը հանգիստ չէր տալիս։
— Ինչո՞ւ ինձ չէիր ասում, որ էսքան վատ ես։
Լուսինեն շրջեց հայացքը։
— Որովհետև հղիության ընթացքում անընդհատ ասում էիր՝ մայր դառնալը կնոջ կյանքի ամենաերջանիկ պահն է։ Ես էլ մտածում էի՝ եթե երջանիկ չեմ, ուրեմն ինձ հետ մի բան սխալ է։
Այդ խոսքերն ինձ սարսափելի ցավեցրին։
Որովհետև ես իսկապես այդպես էի ասում։
Առաջին օրերին Լուսինեի վիճակը դեռ ծանր էր։
Բժիշկները հետևում էին նրան և բուժումը հարմարեցնում նրա վիճակին։
Գոռն աշխատանքի արձակուրդ վերցրեց, իսկ ես օգնեցի երեխայի խնամքի հարցում։
Մենք հերթափոխով էինք կազմակերպում ամենօրյա գործերը, որպեսզի նորածինը մշտապես ապահով խնամք ունենա, և ոչ ոք չհասնի լիակատար ուժասպառության։
Գոռն ամեն երեկո հարցնում էր Լուսինեի վիճակից։
Նա շատ էր մեղադրում իրեն։
Մի օր ասաց.
— Անահի՛տ, եթե երեկ գիշեր բժշկին ասեի, գուցե էս ամենը շուտ նկատեին։
Ես պատասխանեցի.
— Հիմա ամենակարևորն այն է, որ Լուսինեն արդեն օգնություն է ստանում։ Բայց հետո պիտի խոսենք նաև այն մասին, թե ինչու իր ասածը լուրջ չընդունեցինք։
Նա գլխով արեց։
Տանը նորածնին խնամելիս հաճախ էի հիշում աղջկաս մանկությունը։
Ինչպես էր փոքր ժամանակ վախենում մթությունից։
Ինչպես էր հիվանդանալիս գալիս ու գլուխը դնում ծնկներիս։
Երբեք չէի պատկերացրել, որ մի օր նա ինձանից կվախենա խնդրել բժշկի օգնություն՝ մտածելով, թե կդատապարտեմ իրեն։
Մի երեկո գտա նրա պատրաստած փոքրիկ հագուստները։
Դրանք դեռ հղիության ընթացքում էր լվացել ու դասավորել։
Ամեն ինչ պատրաստել էր երեխայի համար։
Նույնիսկ փոքրիկ գուլպաները զույգերով էր ծալել։
Նստեցի ու երկար արտասվեցի։
Աղջիկս չէր հրաժարվել իր երեխայից։
Նա հիվանդացել էր այն օրերին, երբ բոլորս սպասում էինք, որ պիտի միայն ուրախ լինի։
Բուժումը շարունակվեց մի քանի շաբաթ։
Լուսինեի վիճակն աստիճանաբար կայունացավ։
Բայց բժիշկները զգուշացրին, որ վերականգնումը ժամանակ է պահանջելու։
Մենք նրան չէինք շտապեցնում։
Գոռն արդեն այլևս չէր խոսում տանը սպասող հյուրերից։
Ամեն այցելության ժամանակ հարցնում էր.
— Լուսի՛ն, ի՞նչ է քեզ պետք։
Երբեմն աղջիկս ասում էր՝ ուզում է հանգստանալ։
Երբեմն՝ խոսել երեխայից։
Երբեմն էլ չէր ցանկանում երկար զրուցել։
Մենք սովորում էինք լսել նրան։
Մի օր, երբ արդեն մասնագետները թույլ էին տվել կազմակերպել երեխայի հետ հանգիստ հանդիպում, Գոռը նորածնին բերեց։
Ես էլ այնտեղ էի։
Լուսինեն նստած էր աթոռին։
Սկզբում չէր համարձակվում ձեռքերը մեկնել։
Հետո բուժաշխատողի աջակցությամբ գրկեց որդուն։
Երկար նայեց նրա դեմքին։
— Շատ է մեծացել,— շշնջաց։
Գոռը ժպտաց։
— Քեզ է նմանվել։
Լուսինեն մի փոքր ծիծաղեց։
Հետո աչքերը լցվեցին։
— Ես վախենում էի, որ էս պահը երբեք չի լինելու։
Ոչ ոք չասաց, թե հիմա ամեն ինչ վերջնականապես կարգին է։
Մենք պարզապես նստած էինք նրա կողքին։
Իսկ նա առաջին անգամ երկար օրերից հետո հանգիստ գրկել էր երեխային։
Ավելի ուշ Լուսինեն վերադարձավ տուն՝ շարունակելով բժշկի նշանակած բուժումն ու հսկողությունը։
Մենք ընտանեկան մեծ հավաքույթ չկազմակերպեցինք։
Ոչ փուչիկներ կային։
Ոչ բարձր երաժշտություն։
Միայն տունն էր՝ հանգիստ, մաքուր ու պատրաստված։
Գոռը նախապես պայմանավորվել էր աշխատանքի հետ, որ որոշ ժամանակ կարողանա ավելի շատ մասնակցել երեխայի խնամքին։
Ես էլ այցելում էի այն ժամերին, որոնք Լուսինեի համար հարմար էին։
Երբեմն ամբողջ օրը միասին էինք անցկացնում։
Երբեմն նա ուզում էր մենակ մնալ Գոռի ու երեխայի հետ։
Եվ ես սովորեցի չնեղանալ դրանից։
Մի կիրակի գնացի նրանց տուն։
Լուսինեն նստած էր հյուրասենյակում՝ երեխային գրկած։
Նա ինձ տեսնելով ժպտաց։
— Մա՛մ, թեյ կխմե՞ս։
— Կխմեմ, աղջի՛կս։
Գոռը խոհանոցից ձայն տվեց.
— Ես կպատրաստեմ։
Նստեցի աղջկաս կողքին։
Նա նայում էր որդուն։
Հետո կամաց ասաց.
— Մա՛մ, էն օրը հիշո՞ւմ ես, երբ ծննդատնից տուն չուզեցի գալ։
— Հիշում եմ։
— Ես վախենում էի, որ դու ինձանից կհիասթափվես։
Նայեցի նրան։
— Ես ամենաշատը վախենում էի քեզ կորցնելուց։
Լուսինեն լռեց։
Հետո ասաց.
— Լավ է, որ էն օրը բժիշկը լսեց ինձ։
Ես բռնեցի նրա ազատ ձեռքը։
— Լավ է, որ դու կարողացար ասել։
Այդ օրը մի փոքրիկ բան տեղի ունեցավ, որը հիմա ինձ համար ավելի կարևոր է, քան այն ամբողջ ընդունելությունը, որ ժամանակին պատրաստել էի։
Լուսինեն խնդրեց.
— Մա՛մ, կարո՞ղ ես մի քանի րոպե երեխային պահել։ Ուզում եմ ցնցուղ ընդունել։
Վերցրի փոքրիկին։
Աղջիկս գնաց լոգարան։
Երբ վերադարձավ, մազերը դեռ խոնավ էին։
Նստեց կողքիս ու ձեռքերը մեկնեց։
— Տո՛ւր իմ տղային։
Զգուշությամբ փոխանցեցի երեխային։
Նա գրկեց, հարմար նստեցրեց ու շարունակեց կիսատ թողած խոսակցությունը։
Ոչ մի արտասովոր բան չկար։
Պարզապես մայրն էր՝ իր երեխային գրկած։
Եվ ես հասկացա, որ հենց այդ սովորական պահի համար էինք այդքան անհանգստացել, սպասել ու պայքարել։
Այդ երեկո տուն վերադարձա առանց որևէ մեկին նկար ուղարկելու կամ զանգահարելու՝ պատմելու, թե ինչ հրաշալի օր ենք ունեցել։
Միայն հաջորդ առավոտ Լուսինեին հաղորդագրություն գրեցի.
«Աղջի՛կս, ո՞նց ես այսօր»։
Նա պատասխանեց.
«Լավ եմ, մա՛մ։ Այսօր ավելի հանգիստ եմ։ Եթե պետք լինես, կասեմ»։
Ու ես արդեն գիտեի՝ դա լիովին բավարար պատասխան է։
