Իմ տասը տարեկան դուստրը՝ Էյվերին, մի մեծ երազանք ուներ՝ գոնե մեկ անգամ գիշերել իսկական ամրոցում։Այդ ժամանակ չէի էլ կարող պատկերացնել, որ այդ մեկ գիշերը դառնալու էր կյանքիս ամենաթանկ հիշողություններից մեկը։
Էյվերին գրեթե երկու տարի պայքարում էր քաղցկեղի դեմ։ Նա դեռ երեխա էր, բայց արդեն գիտեր այնպիսի բառեր ու այնպիսի բաներ, որոնց մասին ոչ մի երեխա չպետք է ստիպված լինի իմանալ։ Նա գիտեր՝ ինչ են նշանակում բուժումները, ներերակային ներարկումները, հետազոտություններն ու հիվանդանոցում անցկացրած անհաշիվ ժամերը։
Գիտեր նաև, որ բժիշկներից ստացած բոլոր լուրերը չէ, որ լավն էին։
Երկար ժամանակ փորձում էի նրան հույս տալ։
— Ամեն ինչ դեպի լավը կփոխվի։ Մի օր ճանապարհորդության կգնանք։ Մի օր կանենք այն ամենը, ինչի մասին երազում ես։
Բայց հետո բժիշկներն ասացին, որ վերջին բուժումն այլևս ցանկալի արդյունքը չի տվել։ Պետք էր մտածել, թե ինչ անել հետո։
Այդ երեկո առաջին անգամ գիտակցեցի, որ այդ «մի օրը» գուցե երբեք չգա։
Դրանից հետո որոշեցի, որ այլևս ոչինչ չենք հետաձգելու։
Եթե Էյվերին ընթրիքին բլիթներ էր ուզում, բլիթներ էի պատրաստում։ Եթե ուշ գիշերով պաղպաղակ էր ուզում, սառցարանում փնտրում էի նրա սիրած համը։ Եթե ցանկանում էր հին մուլտֆիլմեր դիտել ու մինչև ուշ ժամ արթուն մնալ, պառկում էի կողքին ու միասին դիտում էինք։
Այլևս չէի մտածում այն մասին, որ հաջորդ օրը հոգնած եմ լինելու։
Կարևոր էր միայն, որ Էյվերին երջանիկ լինի։
Մի երեկո միասին նստած էինք բազմոցին, երբ Էյվերին հեռախոսով ինչ-որ բան էր նայում։ Հանկարծ էկրանը շրջեց դեպի ինձ։
Լուսանկարում հսկայական հին քարե ամրոց էր։ Այն ուներ բարձր աշտարակներ, նեղ պատուհաններ ու բաղեղով մասամբ ծածկված պատեր։ Ամեն ինչ կարծես հեքիաթից վերցված լիներ։
— Մա՛մ… կարո՞ղ ենք մի օր իսկական ամրոցում գիշերել։
Նրա աչքերում այնպիսի ուրախություն տեսա, որ նույնիսկ չմտածեցի պատասխանի մասին։
— Շա՞տ ես ուզում։
Նա գլխով արեց։
— Շատ։
Անմիջապես սկսեցի փնտրել այդ վայրը և պարզեցի, որ հին ամրոցը վերածվել էր հյուրանոցի։
Սենյակի գինը բավականին բարձր էր։ Սովորաբար երբեք այդքան գումար չէի ծախսի ընդամենը մեկ գիշերվա համար։
Բայց այս անգամ երկար չմտածեցի։
Օգտագործեցի մեր խնայողությունների մի մասը և սենյակ ամրագրեցի։
Երբ Էյվերիին ասացի այդ մասին, նրա աչքերը փայլեցին ուրախությունից։
Հաջորդ մի քանի շաբաթների ընթացքում նա գրեթե ամեն օր խոսում էր ամրոցի մասին։
Հագուստ էր ընտրում, ծրագրում՝ ինչ լուսանկարներ ենք անելու, ու հարցնում էր՝ իսկապե՞ս ամրոցում գաղտնի անցումներ կան։ Նրան հետաքրքրում էր՝ նախաճաշը մեծ դահլիճո՞ւմ են մատուցելու և կկարողանա՞ արդյոք բարձրանալ աշտարակներից որևէ մեկը։
Վերջապես եկավ այդքան սպասված օրը։
Երբ Էյվերին առաջին անգամ տեսավ ամրոցը, մի քանի վայրկյան բառ անգամ չկարողացավ ասել։
— Մա՛մ… մենք իրո՞ք այստեղ ենք քնելու։
Ժպտացի։
— Այո։ Այսօր դու իսկական արքայադուստր ես։
Ժամերով քայլում էինք հին քարե միջանցքներով։ Նայում էինք հին նկարներին, հսկայական սենյակներին ու կահույքին, որը կարծես պահպանվել էր մեկ այլ դարաշրջանից։
Երեկոյան նստեցինք մեծ պատուհանի մոտ ու նայում էինք գիշերային երկնքին։
Էյվերին երջանիկ էր։
Այնքան երջանիկ, որ նույնիսկ երբ պառկեց քնելու, դեմքին դեռ ժպիտ կար։
Մտածեցի՝ այս գիշերն ավելի գեղեցիկ այլևս չի կարող դառնալ։
Բայց պատկերացում անգամ չունեի, որ իսկական անակնկալը դեռ առջևում էր։
Կեսգիշերից հետո դուռը թեթև թակեցին։
Ցնցվեցի։
Նայեցի խաղաղ քնած Էյվերիին, հետո մոտեցա դռանը։
Երբ բացեցի, այնտեղ կանգնած էր ամրոցի կառավարիչը։
Ձեռքին հին ծրար կար։
— Ներեցեք, որ այս ժամին անհանգստացնում եմ ձեզ, տիկի՛ն,— կամաց ասաց նա։— Հատուկ հրահանգ եմ ստացել։ Ինձ ասել են, որ այս նամակը ձեզ պետք է հանձնեմ միայն կեսգիշերից հետո։
Նայեցի ծրարին։
Վրան իմ անունն էր գրված։
Սիրտս սկսեց արագ բաբախել։
— Ո՞ւմ կողմից է,— հարցրի։
Տղամարդը մի քանի վայրկյան լռեց։
— Չեմ կարող ասել։ Ինձ միայն հանձնարարել են ձեզ փոխանցել նամակը և խնդրել, որ կարդաք։
Փակեցի դուռն ու նստեցի մահճակալի եզրին։
Մի քանի վայրկյան նույնիսկ չէի համարձակվում բացել ծրարը։
Վերջապես դողացող ձեռքերով բացեցի այն։
Հանեցի նամակն ու սկսեցի կարդալ։
Առաջին իսկ նախադասությունը կարդալուն պես շունչս կտրվեց։
Ինչ-որ մեկը գիտեր Էյվերիի մասին։
Ինչ-որ մեկը գիտեր նրա երազանքի մասին՝ գոնե մեկ անգամ գիշերել իսկական ամրոցում։
[image]
Երբ վերջապես հասանք մեր նպատակակետին, երկուսս էլ շատ հոգնած էինք երկար ճանապարհից։ Բայց հենց Էյվերին տեսավ ամրոցի բարձր քարե աշտարակները, հոգնածությունն անմիջապես մոռացավ։ Դեմքը փայլեց ուրախությունից, իսկ աչքերը՝ հիացմունքից։
— Մա՛մ, իրո՞ք այստեղ ենք քնելու,— հարցրեց նա՝ դեռ չհավատալով կատարվածին։
Ժպտացի ու գլխով արեցի։
— Այո։ Հաջորդ մի քանի օրերի ընթացքում այս ամրոցը մեր տունն է լինելու։
Էյվերին ուրախությունից քիչ էր մնում ցատկոտեր։
Առաջին իսկ րոպեներից ցանկացավ ամեն ինչ տեսնել։ Վազվզում էր երկար քարե միջանցքներով, զգուշորեն բացում ծանր հին դռները, հաշվում վերին հարկեր տանող աստիճանները և կանգ առնում յուրաքանչյուր հին նկարի մոտ։
Ամենից շատ նրան դուր եկան մեծ դահլիճում կախված դիմանկարները։ Երկար նայում էր հարյուրավոր տարիներ առաջ ապրած մարդկանց դեմքերին ու յուրաքանչյուրի համար իր պատմությունն էր հորինում։
— Այս մարդը հաստատ թագավոր է եղել,— ասաց նա՝ ցույց տալով մուգ հագուստով տղամարդու դիմանկարը։
— Ինչո՞ւ ես այդպես կարծում։
Էյվերին ուսերը թոթվեց ու ամենայն լրջությամբ պատասխանեց․
— Որովհետև այնպիսի դեմք ունի, կարծես երբեք ստիպված չի եղել լսել իր մայրիկին։
Չկարողացա զսպել ծիծաղս։
Քիչ անց մեր միջանցքի վերջում փոքրիկ գրադարան հայտնաբերեցինք։ Այն կարծես հատուկ թաքցված լիներ։ Հին դուռը բացելիս տարօրինակ ճռռում էր, իսկ ներսում հին փայտի ու գրքերի յուրահատուկ բույր էր տարածված։
Էյվերին անմիջապես հիացավ։
Երկար ժամանակ դարակների միջև հետաքրքիր գիրք էր փնտրում, մինչև վերջապես գտավ նկարազարդումներով լի մի հին գիրք։ Դրա մեջ հին ամրոցների ու պալատների պատկերներ կային։
— Մա՛մ, նայի՛ր։ Սա ճիշտ մեր ամրոցի նման է։
Պատուհանի մոտ գտնվող փոքրիկ բազկաթոռին միասին նստեցինք ու սկսեցինք թերթել գիրքը։
Այդ գիշեր մեզանից ոչ մեկը չէր ցանկանում քնել։
Պառկել էինք մեծ մահճակալին, թխվածքաբլիթներ էինք ուտում, կամաց զրուցում ու խաղում, թե մենք թագավոր, թագուհի ու արքայադուստր ենք։
Մի պահ Էյվերին որոշեց, որ կեսգիշերին պետք է արքայական պարահանդես կազմակերպենք։
— Միայն առանց պարելու,— ասացի ես։— Շատ հոգնած եմ։
Նա լուրջ դեմքով նայեց ինձ։
— Թագուհին երբեք չի կարող չափազանց հոգնած լինել։
Գլուխս շարժեցի ու ժպտացի։
Հենց այդ պահին ամրոցի աշտարակի ժամացույցը սկսեց ազդարարել կեսգիշերը։
Առաջին զարկը։
Երկրորդը։
Երրորդը։
Եվ վերջապես ամեն ինչ նորից լռեց։
Հենց այդ պահին ինչ-որ մեկը թակեց մեր սենյակի դուռը։
Երեք անգամ։
Կարճ ու հստակ։
Էյվերին անմիջապես դադարեց ծիծաղել։
Մեծացած աչքերով նայեց ինձ։
— Ո՞վ է այս ժամին դուռը թակում։
Չկարողացա պատասխանել։
Մի քանի վայրկյան ես էլ չէի կարողանում որոշել՝ բացե՞մ դուռը, թե՞ ոչ։
Վերջապես վեր կացա մահճակալից ու դանդաղ մոտեցա դռանը։
Երբ բացեցի, միջանցքում կանգնած էր ամրոցի կառավարիչը։
Դեմքին լուրջ արտահայտություն կար։ Ձեռքին կրեմագույն ծրար էր՝ կնքված կարմիր մոմե կնիքով։
— Տիկի՛ն,— կամաց ասաց նա։— Սա ձեզ համար է։
Նա ծրարը մեկնեց ինձ։
Նայեցի դրան ու անմիջապես տարօրինակ անհանգստություն զգացի։
Ծրարի դիմացի մասում գրված էին իմ ամբողջ անունն ու ազգանունը։
Ոչ մի հասցե նշված չէր։
Ուղարկողի անուն նույնպես չկար։
Միայն իմ անունն ու ազգանունը՝ ձեռքով, շատ խնամքով գրված։
— Ո՞ւմ կողմից է,— հարցրի։
Տղամարդը գլուխը շարժեց։
— Չգիտեմ, տիկի՛ն։
— Ինչպե՞ս թե՝ չգիտեք։
Նա հոգոց հանեց ու շարունակեց․
— Ես հստակ հրահանգ եմ ստացել։ Այս ծրարը պետք է անձամբ ձեզ հանձնեի և միայն կեսգիշերից հետո։ Ինձ ասել էին, որ մինչ այդ այն ձեզ հանձնելու իրավունք չունեմ։
Մի քանի վայրկյան լուռ կանգնած էի։
— Ո՞վ է ձեզ նման հրահանգ տվել։
— Դա էլ ինձ չեն ասել։
Նրա պատասխանը միայն ավելի շփոթեցրեց ինձ։
Շնորհակալություն հայտնեցի ու փակեցի դուռը։
Երբ շրջվեցի, Էյվերին նստած էր մահճակալի եզրին ու ուշադիր նայում էր ինձ։
— Մա՛մ… ի՞նչ կա այնտեղ։
Չպատասխանեցի։
Ծրարը դեռ ձեռքիս էր։
Մի պահ ցանկացա այն դնել սեղանին ու ձևացնել, թե ոչինչ չի պատահել։ Բայց ինչ-որ տարօրինակ բան կար այն ձևի մեջ, որով գրված էր իմ անունը։ Կարծես այդ սովորական տառերի մեջ ինչ-որ նախազգուշացում էր թաքնված։
Էյվերին դանդաղ մոտեցավ ինձ։
— Բացի՛ր, մա՛մ,— կամաց ասաց նա։
Նայեցի նրան։
Հետո նորից՝ ծրարին։
Վերջապես զգուշորեն կոտրեցի մոմե կնիքը։
Հանեցի թուղթն ու բացեցի։
Կարդացի առաջին նախադասությունը։
Եվ քարացա։
Շարունակեցի կարդալ։
Մի քանի վայրկյան անց ձեռքերս սկսեցին դողալ։
Էյվերին դա անմիջապես նկատեց։
— Մա՞մ։ Ի՞նչ է գրված։
Փորձեցի պատասխանել, բայց բառեր չգտա։
Որովհետև արդեն առաջին իսկ պարբերությունից հասկացա մի բան, որից արյունը սառեց երակներիս մեջ։
Այդ նամակը պատահական չէր ուղարկվել։
Ինչ-որ մեկը գիտեր, որ հենց այդ գիշեր մենք լինելու էինք հենց այս ամրոցում։
Եվ առավել սարսափելին այն էր, որ ինչ-որ մեկը շատ երկար ժամանակ սպասել էր իմ՝ այս վայր գալուն։
