Անյան տուն վերադարձավ նախատեսվածից երկու օր շուտ։Ստամբուլից թռած ինքնաթիռը Շերեմետևոյի օդանավակայանում վայրէջք կատարեց ուշ երեկոյան՝ ուղիղ ժամը 21։30-ին։
Եռօրյա ծանրաբեռնված համաժողովից հետո նա շատ հոգնած էր, բայց ներսում հաճելի սպասում կար։
Միայն մի բանի մասին էր երազում՝ հանգիստ մտնել տուն, տաք ցնցուղ ընդունել ու պառկել սիրելի մարդու՝ Սերգեյի կողքին։
Սերգեյին ոչինչ չէր ասել իր վերադարձի մասին։
Ուզում էր անակնկալ մատուցել։
Պատկերացնում էր նրա զարմացած դեմքը, ժպիտը և այն պահը, երբ Սերգեյն ամուր կգրկեր իրեն ու կասեր, թե որքան էր կարոտել։
Օդանավակայանում մարդկանց հսկայական հոսքի մեջ տաքսի սպասելու փոխարեն նա հատուկ հավելվածով մեքենա պատվիրեց և ուղիղ տուն գնաց։
Ճանապարհին անընդհատ մտածում էր այն պարզ ու խաղաղ պահերի մասին, որոնք այդքան կարոտել էր։
Միասին ընթրելու։
Քնելուց առաջ զրուցելու։
Եվ այն զգացողության մասին, որ ծանր օրվանից հետո միշտ ուներ մի տեղ, ուր կարող էր վերադառնալ։
Երբ հասավ տուն, շքամուտքում կատարյալ լռություն էր։
Անյան ժպտաց ու պայուսակից հանեց բանալին։
Փորձում էր դուռն այնքան անաղմուկ բացել, որ Սերգեյին չարթնացնի, եթե նա արդեն քնած լիներ։
Բանալին դանդաղ պտտվեց կողպեքի մեջ։
Դուռն անձայն բացվեց։
Անյան հանեց կոշիկները, ծանր ճամպրուկը դրեց պատի մոտ և մի քանի վայրկյան կանգ առավ՝ զգալով տան հարազատ բույրը։
Ամեն ինչ ճիշտ այնպես էր, ինչպես մեկնելու պահին։
Նույն գրքերը՝ դարակի վրա։
Նույն նկարը՝ պատին։
Եվ հյուրասենյակի նույն հատակի լամպը, որը նրանք անցյալ տարի միասին էին գնել։
Բայց հետո ինչ-որ բան լսեց։
Կնոջ ձայն։
Ձայնը ցածր էր, մի փոքր խռպոտ, բայց տարօրինակ կերպով ծանոթ։
Դա մի մարդու ձայն էր, որն այս տանն իրեն չափազանց ազատ էր զգում։
Կինը ցածրաձայն ծիծաղեց՝ կարծես Սերգեյի հետ ինչ-որ անձնական կատակ էր կիսում։
— Սերյոժա՛, վերջ տուր… խնդրում եմ… դու գիտես, որ առանց քեզ ապրել չեմ կարող…
Անյայի ամբողջ մարմինը քարացավ։
Մի քանի վայրկյան նույնիսկ մոռացավ շնչել։
Մատներն ավելի ամուր սեղմեցին բանալիները, որոնք դեռ ձեռքում էին։
Բոլոր մտքերը վերացան։
Մնաց միայն մեկ հարց։
Ո՞վ էր այդ կինը։
Անյան նայեց հյուրասենյակի կողմը։
Կիսաբաց դռնից երևում էր հատակի լամպի մեղմ լույսը։
Դա հենց այն լամպն էր, որը նրանք միասին էին ընտրել խանութներից մեկում։
Այդ օրը Սերգեյը կատակել էր, որ այն դառնալու է իրենց խաղաղ ու երջանիկ կյանքի մի մասը։
Իսկ հիմա նույն սենյակը տարօրինակ կերպով օտար էր թվում։
Օդում սուրճի և ինչ-որ քաղցր բանի բույր էր տարածված։
Անյան անմիջապես ճանաչեց բալով թխվածքի ծանոթ հոտը՝ իր սիրելի աղանդերը։
Մի պահ մտածեց, որ գուցե Սերգեյն ինքն է պատրաստել այն իր համար։
Բայց անմիջապես մերժեց այդ միտքը։
Սերգեյը երբեք ոչինչ չէր թխում։
Առհասարակ չէր սիրում ժամանակ անցկացնել խոհանոցում։
Միշտ կատակում էր, որ իր խոհարարական ունակությունները սահմանափակվում են միայն թեյ պատրաստելով։
Անյան մեկ քայլ առաջ արեց։
Հատակի տախտակը թույլ ճռռաց։
Այդ փոքրիկ ձայնը բավական էր։
Կնոջ ձայնն անմիջապես լռեց։
Լսվեց հագուստի խշշոց։
Արագ քայլեր։
Եվ մի քանի վայրկյան անց հյուրասենյակի դռան մոտ հայտնվեց Սերգեյը։
Նրա տեսքն այնպիսին էր, կարծես ուրվական էր տեսել։
Հագին այն շապիկն էր, որը Անյան նվիրել էր նրա 30-ամյակին։
Մազերը խառնված էին։
Դեմքը մեկ ակնթարթում գունատվել էր։
Նա անշարժ կանգնած էր ու նայում էր Անյային՝ դեմքին վախի ու շփոթության խառնուրդ։
— Անյա՛…— շշնջաց նա։— Դու… այստե՞ղ ես։
Մի քանի վայրկյան լռեց։
Հետո հազիվ արտաբերեց.
— Դու… շատ շուտ եկար։
Այդ խոսքերն ամենաուժեղ հարվածը հասցրին Անյայի սրտին։
Ոչ թե՝
«Կարոտել էի քեզ»։
Ոչ թե՝
«Ի՜նչ հրաշալի անակնկալ»։
Ոչ թե՝
«Ինչ ուրախ եմ, որ վերադարձար»։
Միայն մեկ նախադասություն։
«Դու շատ շուտ եկար»։
Նրա հետևում ինչ-որ բան շարժվեց։
Միջանցքում կնոջ ուրվագիծ հայտնվեց։
Նա բարձրահասակ ու նրբագեղ էր։
Հագին երկար մետաքսե խալաթ էր։
Անյան այն անմիջապես ճանաչեց։
Դա իր խալաթն էր։
Այն խալաթը, որը պահվում էր իր իսկ պահարանում։
Կնոջ մուգ մազերն իջնում էին մինչև ուսերը, իսկ դեմքի գծերը զարմանալիորեն ծանոթ էին։
Անյայի սիրտը մի պահ կարծես կանգ առավ։
Որովհետև այդ կինը օտար չէր։
Անյան զգաց, կարծես աշխարհը դանդաղ ճոճվում էր ոտքերի տակ։
Մի քանի վայրկյան նրան թվաց, թե այն ամենը, ինչին ամբողջ կյանքում հավատացել էր, մեկ ակնթարթում փլուզվում է։
Փորձում էր հասկանալ, թե ինչ էր կատարվում իր աչքերի առաջ, բայց ուղեղը հրաժարվում էր ընդունել ճշմարտությունը։
— Կատյա՞…— ցածրաձայն հարցրեց նա։
Տարիներ շարունակ այդ անունն ամենահարազատներից մեկն էր նրա համար։
Բայց այդ պահին այն տարօրինակորեն օտար հնչեց։
Եկատերինա։
Համալսարանական տարիներից նրա լավագույն ընկերուհին։
Կինը, որը կանգնած էր Անյայի կողքին նրա կյանքի ամենակարևոր պահերին։
Հենց Կատյան էր նրա հարսնաքույրը հարսանիքի ժամանակ։
Նա էր օգնել ընտրել հարսանեկան զգեստը։
Հանգստացնում էր, երբ Անյան նյարդայնանում էր։
Եվ միշտ ասում էր, որ Անյան արժանի է երջանկության։
Կատյան այն մարդն էր, որի մասին Անյան ասում էր.
— Նա պարզապես ընկերուհի չէ։ Նա այն քույրն է, որին կյանքն է ինձ նվիրել։
Նրանք տարիներ շարունակ ճանաչում էին միմյանց։
Միասին էին անցել ուրախությունների ու հիասթափությունների միջով։
Առաջին սիրո։
Դժվար ժամանակների։
Եվ անթիվ գաղտնիքների։
Ամեն ամառ Կատյան գալիս էր նրանց ամառանոց, որտեղ երեկոները ժամերով զրուցում էին ամեն ինչի մասին։
Անյան անսահման վստահում էր նրան։
Կիսվում էր ամենաանձնական մտքերով։
Վախերով։
Երազանքներով։
Նա համոզված էր, որ կան սահմաններ, որոնք իսկական ընկերուհին երբեք չի անցնի։
Բայց հիմա առաջին անգամ հասկացավ, որ գուցե Կատյան բոլորովին այն մարդը չէր, ինչպիսին ինքն էր միշտ պատկերացրել։
Կատյան դանդաղ մեկ քայլ առաջ արեց։
Խալաթն անփույթ էր կապած, կարծես ընդհանրապես չէր սպասում, որ այդ պահին որևէ մեկը կհայտնվի։
Նրա պարանոցին փայլում էր բարակ շղթան։
Անյան այն անմիջապես ճանաչեց։
Հիշեց այն օրը, երբ միասին գնումներ էին կատարում, և հենց ինքն էր Կատյային խորհուրդ տվել գնել այդ զարդը։
Մի փոքրիկ մանրուք։
Բայց հենց դա էր ամենաշատը ցավեցնում։
Որովհետև հիշեցնում էր այն մտերմության մասին, որը ժամանակին գոյություն ուներ նրանց միջև։
— Անեչկա՛…— ցածրաձայն ասաց Կատյան։
Բայց նրա ձայնում ոչ վախ կար։
Ոչ խուճապ։
Ոչ էլ հուսահատություն։
Անյան սպասում էր արցունքների։
Զղջման։
Բացատրության։
Սպասում էր, որ Կատյան կփորձի ամեն ինչ հերքել։
Բայց դրա փոխարեն նրա ձայնում միայն հոգնածություն լսեց։
Կարծես այս խոսակցությունը Կատյայի համար ընդամենը ևս մեկ բարդ հարց էր, ոչ թե մի պահ, որը կործանում էր ուրիշի կյանքը։
— Մենք չէինք ուզում, որ այսպես ստացվեր…— ասաց Կատյան։
Այդ խոսքերն Անյային ավելի ուժեղ ցավեցրին, քան ցանկացած ճիչ։
Նա չասաց.
«Դա ճիշտ չէ»։
Չասաց.
«Դու սխալ ես հասկացել»։
Չասաց.
«Ների՛ր ինձ»։
Նա պարզապես հանգիստ ընդունեց այն, ինչին Անյան չէր կարողանում հավատալ։
Անյան զգաց, թե ինչպես կոկորդը սեղմվեց։
Նրա մտքում մեկը մյուսի հետևից հայտնվեցին բոլոր հիշողությունները։
Բոլոր այն պահերը, երբ Կատյան նրա կողքին էր։
Բոլոր ծիծաղները։
Բոլոր գիշերային զրույցները։
Բոլոր խոստումները, որ իրենց ընկերությունը երբեք չի ավարտվելու։
Բայց հիմա նրան միայն մեկ ցավոտ հարց էր տանջում։
Դրանցից քանի՞սն էին իրական։
Իսկապե՞ս Կատյան սիրում էր Անյային որպես ընկերուհի։
Թե՞ այդ ամբողջ ընթացքում ջերմ ժպիտի ու բարի խոսքերի հետևում ինչ-որ բան էր թաքցնում։
Ամենից շատ Անյային ցավ չէր պատճառում միայն այն, ինչ տեսել էր։
Ամենից շատ ցավեցնում էր այն, թե ով էր կանգնած իր դիմաց։
Օտար մարդը կարող էր ցավ պատճառել իրեն։
Պատահական մարդը կարող էր կոտրել նրա սիրտը։
Բայց այն մարդու դավաճանությունը, որին տվել ես քո ամբողջ վստահությունը, բոլորովին այլ տեսակի ցավ է։
Անյան նայեց Կատյային և երկար տարիներից հետո առաջին անգամ այլևս չտեսավ նրա մեջ այն քրոջը, որին ինքն էր ընտրել։
Նա տեսավ մի կնոջ, որը ոչնչացրել էր իր ապահովության զգացումը։
Այդ օրը Անյան հասկացավ մի ծանր ճշմարտություն։
Երբեմն ամենախորը վերքերը մեզ թշնամիները չեն հասցնում։
Երբեմն ամենամեծ ցավը պատճառում են հենց այն մարդիկ, որոնց առաջ ժամանակին մինչև վերջ բացել ենք մեր սրտի դուռը։
