Այրին տեղափոխվեց անտառում գտնվող լքված թրեյլերը՝ մինչև որ մի բան լսեց գետնի տակից։
Սոլեդադ Մարտինեսը 38 տարեկան էր, երբ կյանքը գլխիվայր շրջվեց։ 1987 թվականն էր․ բեռնատարն, որով խնձոր հավաքողներին էին տեղափոխում, շրջվեց «Էլ Էսպինասո» կոչվող ոլորանի վրա։ Նրա ամուսինը՝ Ռամիրոն, այլևս տուն չվերադարձավ։ Մի քանի ամիս պատասխաններից խուսափելուց հետո գյուղատնտեսական ընկերությունը նրան տվեց մի ծրար՝ ներսում մի քանի հազար պեսո՝ իբր փոխհատուցում։ 150,000 պեսո, որոնք հազիվ մեկ ամսվա ապրուստի փող էին։ 150,000 պեսո՝ իր լավ ամուսնու կյանքի արժեքը։
Սոլեդադը մնաց այրի՝ հինգ երեխայի հետ․ մեծ տղան՝ Մատեոն՝ 12 տարեկան, երկվորյակ աղջիկները՝ Լունան ու Էստրելան՝ ութ, փոքր տղան՝ Տադեոն՝ հինգ, ու մանկահասակ Լուսնիկը։ Ռամիրոն իր հենարանն էր։ Դեռ հիշում էր վերջին առավոտը․
— Խնամիր երեխաներին, Սոլե,— ասել էր նա,— խոստացի, որ լավ կլինեն։
Եվ Սոլեդադը խոստացել էր։
Առանց Ռամիրոյի աշխատավարձի՝ կյանքը դժոխք դարձավ։ Նրանց տնից վռնդեցին։ Երեք ամիս քնած էին եկեղեցու սենյակում՝ հոր Հավիերի օգնությամբ, բայց հետո քաղաքը սկսեց ճնշել՝ «գնացեք»։ Ի վերջո հայտնվեցին փողոցում՝ կամրջի տակ, փաթաթված ստվարաթղթերով։ Նրա ձեռքին մնացել էր միայն 80,000 պեսո՝ կապած մի գուլպայի մեջ, որով իր թևքին էր կպցրել։ Գիտեր՝ պետք է ծախսի այն՝ որպես ապաստարան,որքան էլ դա քիչ լինի.
Մի օր մութ կեսօրին, «Լա Սիեռա» խանութում, լսեց երկու տղամարդու խոսակցությունը։ Նրանցից մեկը՝ «Էլ Չիվո» մականունով, պատմում էր, որ անտառում կա մի հին թրեյլեր՝ ինչ-որ խելագար «գրինգոյից» մնացած, որը տարիներ առաջ անհետացել է։
— Էդ պահեստի նման բանն էնտեղ է փչանում,— ասում էր նա,— քաղաքապետարանը ուզում է հեռացնել։ Ասում են՝ եթե մեկը տա 100,000 պեսո, կարող է ապրել էնտեղ։ Բայց էդ տեղը անիծված ա։
Սոլեդադի սիրտը արագ ծեծեց։ Նրա մոտ կար հենց 80,000։
— Ներեցեք, պարոնայք,— ասաց նա, — եթե մեկը տա 80,000, կհամաձայնե՞ն։
Տղերքը նայեցին իրար։ Էլ Չիվոն ծիծաղեց։
— Տիկին, էդ բանն անգամ 10,000 չարժի։ Բայց եթե դու ունես համարձակություն էն վխտացող տեղում ապրել, ես ինքս քեզ կտանեմ քարտուղարի մոտ։
— Լավ, ուրեմն գնում ենք,— պատասխանեց Սոլեդադը՝ արձակելով գուլպան ու հաշվելով փողը։ — Ահա 80,000 պեսոն։
Հաջորդ օրը Էլ Չիվոն նրան հանձնեց փաստաթուղթ՝ կնիքով։
— Շնորհավորում եմ, Դոնյա Սոլեդադ, հիմա դու պաշտոնապես ապրում ես «Էլ Արրոյո Սեկո» կոչվող տեղում գտնվող 1960-ի թրեյլերում։
Ճանապարհը դժոխք էր՝ 5 կիլոմետր փոշոտ ճամփա։ Երբ հասան բացատը, նա տեսավ այն․ ժանգոտած մետաղական թրեյլեր, կաղնացած դռներով ու ջարդված պատուհաններով։
Ներսի հոտը՝ խոնավություն, փտածություն, կենդանիների մնացորդներ։ Բայց Սոլեդադը տեսնում էր ոչ թե փտածություն, այլ պատեր ու տանիք։ «Հենց էս էլ մեր տունն է»,— ասաց նա։
Մի քանի օր մաքրում էին, օդափոխում, պատուհանները փակեցին ստվարաթղթով։ Քնում էին բոլորը մի անկյունում՝ չոր ասեղների վրա։
Վեցերորդ օրն առավոտյան, երբ Սոլեդադն ու Մատեոն սկսեցին հին հատակը քանդել, նրա մատները դիպան ինչ-որ պինդ բանի։ Փորեցին, ու պարզվեց՝ փայտե տախտակներ են՝ հատակի տակ։ Բարձրացրին դրանք, ու բացվեց մութ անցք։
Նա լսեց ձայն՝ շնչառություն, փսփսոց։
— Ո՞վ կա այնտեղ,— գոռաց։
Լռություն։ Հետո՝ թույլ, դողացող ձայն․
— Օգնե՛ք… խնդրում եմ… մի ասեք, որ այստեղ եմ…
Սոլեդադի սիրտը կանգ առավ։ Թրեյլերի տակ մարդ կար։
Նա վախեցավ, բայց նաև սիրտ ունեցավ․
— Եթե խելոք ես, դուրս արի,— ասաց նա՝ ձեռքին երկաթ։
— Չեմ կարա… վիրավոր եմ… ջուր տվեք, խնդրում եմ։
Նայեց՝ երիտասարդ տղա՝ մոտ 20 տարեկան, սպիտակամաշկ, մազերը շպրտված, ոտքը՝ ուռած, կապտած։
— Աստված իմ,— շշնջաց Սոլեդադը,— ո՞նց են քեզ էս օրին հասցրել։
— Մի հանձնիր ինձ,— խնդրեց նա անգլերեն շեշտով,— կսպանեն ինձ…
— Բա անունդ ո՞րն է, տղաս։
— Ալեքս… Ալեքս Թոմփսոն։
— Ո՞վ է քեզ արել սա։
— Դոն Արտեմիոյի մարդիկ… սղոցարանի պահապանները։
Պարզվեց՝ տղան ամերիկացի կենսաբանության ուսանող է, եկել է ապօրինի անտառահատումների մասին ապացույցներ հավաքելու։ Տեսել է, որ փայտերի մեջ թաքցնում են զենք ու թմրանյութեր։ Լուսանկարել է, բայց բռնել են, ծեծել ու թողել մեռնելու՝ թրեյլերի տակ։
Սոլեդադը կարող էր հանձնել նրան՝ ստանալով 50,000 պեսո։ Բայց նա չարեց դա։ Օգնեց։ Ջուր ուտելիք տվեց։
Հետո գնաց Էլ Չիվոյի մոտ։
— Ես գտել եմ գրինգոյին,— ասաց նա,— բայց ես նրան չեմ հանձնի։
— Դոն Արտեմիոն քեզ կսպանի,— ասաց Չիվոն։
— Թող, բայց ես չեմ թողնի, որ էդ տղան մեռնի։
Միասին պլան կազմեցին՝ ապացույցները (խցիկը և ֆիլմերը) հասցնել քաղաք՝ լրագրողին։ Գիշերով տղային տարան բեռնատարի մեջ՝ փայտերի տակ։ Ճանապարհին ոստիկանները կանգնեցրին, բայց Աստված օգնեց՝ չհասկացան։
Ալեքսին հասցրին Չիհուահուա։ Լուսանկարները հրապարակվեցին։ Դոն Արտեմիոյին ու կոռումպացված հրամանատարին ձերբակալեցին։
Ալեքսի ընտանիքը՝ հարուստ ամերիկացիք, շնորհակալություն հայտնեցին Սոլեդադին ու օգնեցին գումարով։
Երբ Սոլեդադն ու իր հինգ երեխաները նստեցին հյուսիս գնացող ավտոբուս, Մատեոն հարցրեց․
— Մամ, հիմա ուր ենք գնում։
Սոլեդադը նայեց երեխաներին ու ասաց՝
— Մենք կհաղթահարենք ամեն ինչ, տղաս։ Ես դա խոստացել էի ձեր հորն։
Եվ առաջին անգամ Ռամիրոյի մահից հետո, Սոլեդադը զգաց, որ իր վերջին փողերով գնել է ոչ թե ժանգոտ թրեյլեր, այլ՝ իր ընտանիքի փրկությունը։
