Աղբատար մեքենայի վարորդը ամեն հինգշաբթի դատարկում էր բոլոր աղբամանները, բացի մեկից։ Երբ բնակիչները պարզեցին պատճառը, անմիջապես զանգեցին նրա ղեկավարին…
— Էդ աղբամանը չդատարկե՛ս։ Հենց էդպես էլ թող։
Վարորդի ձայնը լսվեց ամբողջ բակով մեկ։
Ես Նարինեն եմ։ Արմավիրի բազմաբնակարան շենքերից մեկում եմ ապրում։ Մեր բակում աղբահանությունը միշտ նույն ժամերին էր կատարվում, և առանձնապես ուշադրություն չէինք դարձնում դրան։
Բայց վերջին երեք հինգշաբթիներին տարօրինակ բան էր կատարվում։
Աղբատար մեքենան գալիս էր, աշխատողները դատարկում էին բոլոր աղբամանները, բացի մեր շենքի հետևի անկյունում դրված կանաչ տարայից։
Այն օրեցօր լցվում էր։
Բնակիչները սկսեցին բողոքել։
— Ինչո՞ւ հենց էս մեկը չեն դատարկում,— հարցնում էր մեր հարևան Կարենը։
Մի հինգշաբթի որոշեցինք սպասել մեքենային։
Երբ վարորդը՝ մոտ հիսուն տարեկան Աշոտը, նորից հրահանգեց շրջանցել կանաչ աղբամանը, Կարենը մոտեցավ նրան։
— Էս ի՞նչ տարբերություն եք դնում։ Մեր շենքի բնակիչները մյուսներից պակա՞ս են։
Աշոտը նայեց աղբամանին։
— Դրան ձեռք չտաք։
— Ինչո՞ւ։
— Որովհետև դեռ չգիտենք՝ մեջն ինչ կա։
Կարենը բարկացավ։
— Երեք շաբաթ է՝ նույն բանն եք ասում։ Բացատրեք։
Աշոտը իջավ մեքենայից։
Մոտեցավ կանաչ տարային, բայց կափարիչը չբացեց։
— Երեկ էլ էի ստուգել։ Նույն ձայնը լսվում էր։
Ես զարմացա։
— Ի՞նչ ձայն։
Նա ձեռքով նշան արեց, որ լռենք։
Մի քանի վայրկյան ոչինչ չլսվեց։
Հետո աղբամանի ներսից թույլ, ընդհատվող ճռռոց եկավ։
Կարենը մոտեցավ։
— Երևի մուկ է։
Աշոտը գլուխը տարուբերեց։
— Եթե մուկ լիներ, էսքան օր նույն տեղում չէր մնա։
Նա հեռախոսը հանեց ու զանգեց ղեկավարին։
— Էդ կանաչ տարան դեռ տեղո՞ւմ թողնենք։ Հա, նույն ձայնն է։
Հետո շրջվեց դեպի մեզ։
— Երեք շաբաթ է՝ փորձում ենք հասկանալ՝ ով է ամեն հինգշաբթի դրա մեջ ինչ-որ բան դնում։ Այսօր ուզում եմ վերջապես պարզել։
Այդ պահին աղբամանի կափարիչը ներսից թեթևակի շարժվեց։
Շարունակությունը՝ առաջին մեկնաբանությունում 👇
Շարունակություն
Կարենը մի քայլ հետ գնաց։
— Տեսա՞ք։ Մեջը հաստատ կենդանի բան կա։
Աշոտը մոտեցավ, բայց անմիջապես չբացեց կափարիչը։
— Նախ պետք է համոզվենք, որ վտանգավոր բան չկա։
Նա զանգեց պատասխանատուին ու խնդրեց ուղարկել աշխատակցի, որը կարող էր անվտանգ ստուգել տարան։
Մինչ սպասում էինք, ներսից նորից լսվեց ճռռոցը։
Այս անգամ ավելի հստակ։
Ես նկատեցի, որ ձայնը կենդանու նման չէր։
Ավելի շատ հիշեցնում էր մետաղի շփում։
— Կարո՞ղ է ինչ-որ սարք լինի,— հարցրի։
Աշոտը գլխով արեց։
— Ես էլ եմ էդպես մտածում։
Տասը րոպե անց եկավ աղբահանության կազմակերպության հերթափոխի պատասխանատուն՝ Սևակը։
Նա զննեց տարայի արտաքին մասը։
Կափարիչը մի փոքր բարձրացրեց երկար գործիքով՝ անվտանգ հեռավորությունից։
Մենք կանգնած էինք մի քանի քայլ այն կողմ։
Ներսում կենցաղային աղբի կողքին մեծ, մոխրագույն պլաստիկ արկղ կար։
Ճռռոցը հենց այնտեղից էր գալիս։
Սևակը զգուշությամբ փակեց կափարիչը։
— Էս ի՞նչ արկղ է։
Աշոտը պատասխանեց.
— Առաջին հինգշաբթի էլ նման բան կար։ Դրա համար կանգնեցրի մեքենան։
— Իսկ ինչո՞ւ մինչև հիմա չի հեռացվել։
— Երկու անգամ եկել ենք ստուգելու, բայց արկղն արդեն չկար։ Հաջորդ հինգշաբթի նորից հայտնվել է։
Ես նայեցի նրանց։
— Այսինքն՝ ինչ-որ մեկը ամեն շաբաթ բերում է, հետո տանում՞։
— Հենց դա էլ փորձում ենք պարզել,— ասաց Աշոտը։
Սևակը կապ հաստատեց համապատասխան ծառայության հետ՝ կասկածելի պարունակությունը ստուգելու համար։
Երբ մասնագետները եկան, պարզվեց, որ արկղի ներսում հին օդափոխիչի շարժիչ կար՝ միացված փոքր մարտկոցին ու պարզ ժամանակային անջատիչին։
Շարժիչը որոշ ժամանակ աշխատում էր, հետո կանգնում։
Դրա պատճառով էլ տարայից պարբերաբար ճռռոց էր լսվում։
Վտանգավոր նյութեր չհայտնաբերվեցին, բայց սարքը նախատեսված չէր աղբամանի մեջ այդ վիճակում թողնելու համար։
— Ո՞վ կարող էր նման բան անել,— հարցրեց Կարենը։
Ոչ ոք պատասխան չուներ։
Հաջորդ օրը շենքի բակում բնակիչների ժողով կազմակերպվեց։
Կարենը պնդում էր, որ ինչ-որ մեկը դիտմամբ խանգարում է աղբահանությանը։
— Երեք շաբաթ է՝ աղբը չի տարվում։ Սա նորմա՞լ է։
Ես համաձայն էի, որ խնդիրը պետք է լուծվեր։
Բայց մի բան ինձ հանգիստ չէր տալիս։
Եթե սարքը հատուկ էր դրված, ինչո՞ւ էր ինչ-որ մեկը հետո գալիս ու տանում այն։
Եվ ինչո՞ւ միայն հինգշաբթի օրերին։
Այդ հարցը բարձրաձայնեցի։
Մեր շենքի բնակիչներից մեկը՝ երեսունամյա Գոռը, հանկարծ ասաց.
— Կարող է դա իմ հարևանի տղայի սարքը լինի։
Բոլորս շրջվեցինք նրա կողմը։
— Ի՞նչ տղա։
— Վեցերորդ մուտքում մի պատանի կա՝ Վահեն։ Էլեկտրոնիկայով է հետաքրքրվում։ Հին սարքեր է հավաքում, քանդում, նորից միացնում։
Կարենը ձեռքը թափ տվեց։
— Էդ ինչ կապ ունի աղբամանի հետ։
Գոռը պատասխանեց.
— Չգիտեմ։ Բայց մեկ անգամ տեսել եմ՝ նման արկղ էր տանում։
Այդ երեկո Վահեի հայրը՝ Արամը, եկավ մեր բակ։
Նրա հետ տասնհինգամյա որդին էր։
Տղան սկզբում չէր ուզում խոսել։
Արամը հարցրեց.
— Վահե, էդ արկղը դու՞ ես դրել աղբամանի մեջ։
Տղան գլխով արեց։
— Հա։
Կարենը զայրացավ։
— Բա ինչո՞ւ։
Վահեն նայեց մեզ։
— Ես չէի ուզում, որ աղբատար մեքենան տաներ։
Մենք զարմացած լռեցինք։
— Այդ դեպքում ինչո՞ւ էիր աղբամանի մեջ դնում,— հարցրի։
Վահեն բացատրեց, որ դպրոցական նախագծի համար հին շարժիչներից սարք էր պատրաստում։ Տանը աշխատելու տեղ չուներ, իսկ սարքի աղմուկը խանգարում էր ընտանիքին։
Նա որոշել էր փորձարկել այն բակում։
Բայց վախենալով, որ ինչ-որ մեկը կվերցնի, թաքցրել էր մեծ աղբամանի մեջ։
— Ամեն հինգշաբթի առավոտյան դնում էի, որովհետև էդ օրը դպրոցում երկար էի մնում։ Մտածում էի՝ մինչև տուն գալս կաշխատի, հետո կվերցնեմ։
— Իսկ ինչո՞ւ հենց աղբամանի մեջ,— հարցրեց Աշոտը։
Վահեն ամաչեց։
— Որ ոչ ոք չտեսնի։
Կարենը բարկացած ասաց.
— Դու պատկերացնո՞ւմ ես՝ ինչքան անհարմարություն ես պատճառել բոլորիս։
Վահեն գլուխը կախեց։
— Չէի մտածել։
Աշոտը հանգիստ պատասխանեց.
— Ես առաջին օրը ձայնը լսեցի ու չթողեցի, որ տարան դատարկեն։ Եթե սարքը մտներ մեքենայի մեխանիզմի մեջ, կարող էր վնասվել կամ խնդիր առաջացնել։
Վահեն զարմացած նայեց նրան։
— Դուք դրա համար չէի՞ք դատարկում։
— Այո։ Բայց ես էլ պիտի ավելի շուտ հասկանալի բացատրեի բնակիչներին, թե ինչու ենք սպասում ստուգմանը։
Սևակը հավելեց, որ տարան այդ վիճակում երեք շաբաթ թողնելը ճիշտ լուծում չէր, և իրենք պետք է ավելի արագ կազմակերպեին ստուգումն ու աղբի անվտանգ հեռացումը։
Արամը որդուն տարավ մի կողմ։
Ես լսեցի, թե ինչպես ասաց.
— Վահե, եթե փորձարկելու տեղ չունեիր, պիտի ինձ ասեիր։
— Ասել էի, պապ։
Արամը լռեց։
— Դու ասեցիր՝ էդ անիմաստ երկաթներով տունը մի լցրու։
Տղայի ձայնը դողում էր։
Արամը նայեց որդուն։
— Հա, ասել եմ։
— Դրա համար էլ դուրս էի տարել։
Մի պահ երկուսն էլ լռեցին։
Հետո Արամը կամաց ասաց.
— Բայց աղբամանը լուծում չէր։ Պիտի միասին ուրիշ տեղ գտնեինք։
Վահեն գլխով արեց։
Հաջորդ շաբաթ Գոռը առաջարկեց, որ Վահեն իր սարքը փորձարկի ընտանիքի համաձայնությամբ՝ իրենց սեփական ավտոտնակում, մեծահասակի վերահսկողությամբ և անվտանգության կանոնները պահպանելով։
Գոռը մասնագիտությամբ մեխանիկ էր և կարող էր օգնել ստուգել շարժիչի ամրացումն ու էլեկտրական միացումները։
Վահեն ուրախացավ։
— Իսկապես կարո՞ղ եմ։
— Կարող ես, բայց նախ պիտի համոզվենք, որ սարքն անվտանգ է։
Արամն էլ համաձայնեց։
Նա խոստացավ օգնել որդուն անհրաժեշտ գործիքներ ձեռք բերել։
Մի քանի օր անց բակում կրկին աղբատար մեքենան կանգնեց։
Այս անգամ բոլոր տարաները դատարկվեցին։
Կարենը մոտեցավ Աշոտին։
— Դե վերջապես կարգավորվեց։
Աշոտը ժպտաց։
— Հա։ Բայց հաջորդ անգամ, եթե տարայի մեջ տարօրինակ բան տեսնեք, մի սպասեք երեք շաբաթ։ Անմիջապես տեղեկացրեք։
Կարենը համաձայնեց։
Ես կանգնած հետևում էի նրանց։
Այդ պահին բակ մտավ Վահեն՝ ուսին փոքրիկ պայուսակ։
Նա մոտեցավ Աշոտին։
— Քեռի Աշոտ, ուզում էի ներողություն խնդրել։
— Ինչի՞ համար։
— Որ ձեր աշխատանքը խանգարել եմ։
Աշոտը ժպտաց։
— Կարևորը՝ հասկացար։ Հիմա որտե՞ղ ես տանում սարքդ։
— Գոռ քեռու ավտոտնակ։ Այսօր պիտի ստուգենք։
— Լավ է։ Միայն զգույշ աշխատեք։
Երկու ամիս անց Վահեն դպրոցում ներկայացրեց իր նախագիծը։
Նա հին շարժիչներից պատրաստել էր փոքր օդափոխության սարքի գործող մոդել։
Ուսուցիչը գովել էր աշխատանքի տեխնիկական լուծումը, բայց նաև շեշտել էր փորձարկման անվտանգության կարևորությունը։
Վահեն այդ օրը տուն եկավ ուրախ։
Արամը պատմեց, որ որդին առաջին անգամ իրեն մանրամասն բացատրել է, թե ինչի վրա է աշխատում։
— Ես էլ առաջին անգամ մինչև վերջ լսել եմ,— ասաց նա։
Մի երեկո բակում նստած էի, երբ Աշոտի մեքենան անցավ մեր փողոցով։
Նա պատուհանից ձեռքով արեց։
Ես պատասխանեցի։
Մտածեցի, թե որքան տարօրինակ էր ամբողջ պատմությունը։
Մենք համոզված էինք, որ վարորդը դիտմամբ չի կատարում իր աշխատանքը։
Իսկ իրականում նա նկատել էր մի խնդիր, որը մյուսներս չէինք տեսել։
Վահեն էլ վատ նպատակ չուներ, բայց իր անխոհեմ որոշմամբ անհարմարություն էր պատճառել բազմաթիվ մարդկանց։
Այդ դեպքից հետո մեր շենքում աղբամանների մոտ մի պարզ հայտարարություն փակցվեց.
«Աղբամաններում էլեկտրական սարքեր և մարտկոցներ մի՛ թողեք։ Խնդրի դեպքում տեղեկացրեք պատասխանատուներին»։
Ու ամեն անգամ այդ հայտարարությունը կարդալիս հիշում էի Աշոտի խոսքերը.
— Դրան ձեռք չտաք։
Այն օրը այդ նախադասությունը մեզ բարկացրել էր։
Հետո հասկացանք, որ երբեմն մարդը գործը կանգնեցնում է ոչ թե խանգարելու, այլ վտանգը կանխելու համար։
Դէ իսկ պատմության 3-րդ ամենադրամատիկ մասը մեր Տելեգրամ Ալիքում — Այստեղ
