Վաթսունչորս տարեկանում արդեն համակերպվել էի այն մտքի հետ, որ կյանքիս ամենակարևոր գլուխները մնացել են անցյալում։Հետո երիկամներս սկսեցին անբավարար աշխատել։
Ընդամենը մի քանի ամսում իմ հանգիստ թոշակառու կյանքը վերածվեց հիվանդանոցային այցելությունների, ուժասպառ անող բուժումների, արյան անալիզների և փոխպատվաստման անվերջ սպասման, որը գուցե երբեք էլ չկայանար։
Երեխաներիս ստուգեցին։
Քրոջս ստուգեցին։
Նույնիսկ երկու մտերիմ ընկերներս կամավոր համաձայնեցին հետազոտվել։
Նրանցից ոչ մեկը համապատասխան դոնոր չէր։
Հետո մի օր բժիշկս մտավ հիվանդասենյակ ու ասաց մի բան, որին հազիվ կարողացա հավատալ։
Վաթսունյոթ տարեկան մի տղամարդ, որին կյանքում երբեք չէի հանդիպել, կամավոր համաձայնել էր իր երիկամներից մեկը տալ ինձ։
Նրա անունը Նաթան էր։
Երբ վերջապես հանդիպեցի նրան, տվեցի այն հարցը, որն այդ ամբողջ ընթացքում հանգիստ չէր տալիս ինձ։
Ինչո՞ւ պետք է նրա տարիքի բոլորովին անծանոթ մարդը հանուն ինձ նման լուրջ վիրահատության ենթարկվեր։
Նաթանը պարզապես ժպտաց։
— Լսեցի, թե ինչի միջով ես անցնում,— ասաց նա։— Իսկ երբ ասացին, որ համապատասխանում եմ որպես դոնոր, ուղղակի չէի կարող շրջվել ու հեռանալ։
Փոխպատվաստումը հաջող անցավ։
Նաթանն ինձ տվել էր այն, ինչը, կարծում էի, արդեն վերջանում էր։
Ժամանակ։
Ապաքինման ընթացքում սկսեցինք զրուցել։
Սկզբում մեր խոսակցությունները բժիշկների, դեղերի ու այն տարօրինակ զգացողության մասին էին, որ հիմա ընդմիշտ կապված ենք իրար։
Հետո սկսեցինք միասին սուրճ խմել։
Դանդաղ զբոսնել այգում։
Խոսել մեր երեխաների, ափսոսանքների, կորցրած մարդկանց և այն ամենի մասին, ինչը կարծում էինք, թե այլևս երբեք չենք ապրի։
Ինչ-որ պահի հասկացա, որ սիրահարվում եմ։
Վաթսունչորս տարեկանում։
Այն տղամարդուն, որը փրկել էր կյանքս։
Բայց ընդամենը մեկ ամիս անց Նաթանը եկավ իմ տուն՝ անսովոր լուրջ դեմքով։
Նստեց կողքիս ու ասաց, որ բժիշկները սարսափելի բան են հայտնաբերել։
Նա անբուժելի հիվանդություն ուներ։
— Չգիտեմ՝ որքան ժամանակ է ինձ մնացել,— շշնջաց նա։— Բայց գիտեմ, որ չեմ ուզում այդ ժամանակը միայնակ անցկացնել։
Հետո վաթսունյոթամյա Նաթանը ծնկի իջավ իմ առաջ ու ամուսնության առաջարկ արեց։
Կարծում էի՝ ամեն ինչ չափազանց արագ է կատարվում։
Երեխաներս կարծում էին, թե խելքս թռցրել եմ։
Բայց սեփական կյանքս գրեթե կորցնելուց հետո հասկացել էի, թե որքան արագ կարող է ժամանակը վերջանալ։
Եվ ես սիրում էի նրան։
Ուստի ասացի՝ այո։
Փոքրիկ հարսանիք կազմակերպեցինք՝ մեր երեխաների, թոռների և մի քանի մտերիմ ընկերների շրջապատում։
Երբ արարողություն վարողը մեզ ամուսին ու կին հայտարարեց, բոլորը ծափահարեցին։
Շրջվեցի դեպի Նաթանը՝ սպասելով, որ երջանկություն կտեսնեմ նրա դեմքին։
Բայց նա սարսափած տեսք ուներ։
Ժպիտն անհետացավ։
Նա բռնեց ձեռքս ու ամուր սեղմեց։
Հետո մոտեցավ ականջիս ու շշնջաց.
— Մինչ ինձ քո ամուսինը կանվանես, պետք է իմանաս ճշմարտությունը, թե ինչու քեզ տվեցի իմ երիկամը։
Շփոթված նայեցի նրան։
Նաթանի աչքերը լցվեցին արցունքներով։
Հետո մի բան ասաց, որից ամբողջ մարմինս սառեց։
Որովհետև հանկարծ հասկացա՝ Նաթանն իմ անունը առաջին անգամ չէր լսել այն ժամանակ, երբ հիվանդանոցից զանգահարել էին նրան։
Նա ավելի քան քառասուն տարի գիտեր, թե ով եմ ես։
Վաթսունչորս տարեկանում կարծում էի, թե արդեն զգացել եմ վախի բոլոր տեսակները, որոնց մարդը կարող է դիմանալ։
Սխալվում էի։
Մեկ տարի առաջ երիկամներս սկսել էին անբավարար աշխատել։
Մի ամիս քրոջս հետ ճանապարհորդություն էի ծրագրում։
Հաջորդ ամիս արդեն հիվանդանոցում նստած լսում էի, թե ինչպես է բժիշկը բացատրում դիալիզի, փոխպատվաստման հերթացուցակների ու գոյատևման հավանականության մասին։
Սկզբում երեխաներիս ստուգեցին։
Ոչ մեկը համապատասխան չէր։
Քույրս կամավոր համաձայնեց։
Նա էլ չէր համապատասխանում։
Երկու ընկերներս նույնպես համաձայնեցին հետազոտվել։
Կրկին՝ ոչինչ։
Վեց ամիս անց այլևս չէի հարցնում, թե երբ կարող է համապատասխան երիկամ հայտնվել։
Հետո մի երեքշաբթի առավոտ փոխպատվաստման համակարգողը ժպտալով մտավ հիվանդասենյակ։
— Մեկին գտել ենք։
Ապշած նայեցի նրան։
— Մահացած դոնո՞ր։
Նա գլուխը տարուբերեց։
— Կենդանի դոնոր։
Չէի հասկանում։
— Ո՞վ։
— Նրա անունը Նաթան Քոլդվել է։ Վաթսունյոթ տարեկան է։
Այդ անունն ինձ ոչինչ չէր ասում։
— Ինչո՞ւ պետք է վաթսունյոթ տարեկան անծանոթն իր երիկամը տա ինձ։
Նա զգուշությամբ ժպտաց։
— Ասում է՝ ձեր մասին լսել է ընդհանուր ծանոթից։
Երեք օր անց հանդիպեցի Նաթանին։
Նա բարձրահասակ էր, արծաթագույն մազերով և զարմանալիորեն հանգիստ մի մարդու համար, որը պատրաստվում էր իր մարմնի մի մասը տալ ուրիշին։
Ինձ սուրճ բերեց։
— Սարսափած տեսք ունես,— ասաց։
— Դու պատրաստվում ես երիկամ տալ մի մարդու, որին նույնիսկ չես ճանաչում։
Ժպտաց։
— Տեխնիկապես դու պետք է սարսափած լինես։
Չծիծաղեցի։
— Ինչո՞ւ հենց ես։
Առաջին անգամ նրա դեմքի արտահայտության մեջ ինչ-որ բան փոխվեց։
Նայեց սուրճին։
— Մեր ընդհանուր ծանոթը՝ Մարան, պատմեց քո մասին։
— Դա իմ հարցի պատասխանը չէ։
Նաթանը նայեց ինձ։
— Ասաց, որ օգնության կարիք ունես։ Հետազոտվեցի։ Պարզվեց՝ համապատասխանում եմ։
— Հազարավոր մարդիկ երիկամի կարիք ունեն։
— Գիտեմ։
— Ուրեմն ինչո՞ւ հենց ես։
Մի քանի վայրկյան լռեց։
Հետո կամաց ասաց.
— Երբեմն կյանքում միայն մեկ հնարավորություն ես ստանում անելու մի բան, որի համար գիտես, որ ամբողջ կյանքում կզղջաս, եթե չանես։
Չհասկացա։
Բայց Նաթանը հրաժարվեց ավելին ասել։
Փոխպատվաստումն իրականացվեց վեց շաբաթ անց։
Ամեն ինչ հրաշալի անցավ։
Երբ վիրահատությունից հետո արթնացա, առաջին հարցս Նաթանի մասին էր։
— Նա լավ է,— ասաց բուժքույրը։
Այնպիսի թեթևություն զգացի, որ սկսեցի լաց լինել։
Ապաքինման ընթացքում Նաթանը սկսեց այցելել ինձ։
Սկզբում կարծում էի, թե պարզապես պատասխանատվություն է զգում իմ հանդեպ։
Հետո սկսեց սարսափելի խաչբառեր բերել։
Վիճում էինք ֆիլմերի մասին։
Ծաղրում էր խոհանոցը կատարյալ մաքուր պահելու իմ մոլուցքը։
Իմացա, որ նա արդեն տասնամյակներ այրի է։
Նա էլ իմացավ, որ ամուսինս մահացել է ութ տարի առաջ։
Մի օր, երբ դանդաղ քայլում էինք հիվանդանոցի այգով, Նաթանը բռնեց ձեռքս։
Երկուսս էլ ոչինչ չասացինք։
Վաթսունչորս տարեկանում ինձ նորից տասնյոթ տարեկան զգացի։
Փոխպատվաստումից մեկ ամիս անց Նաթանն առանց նախապես զանգահարելու եկավ տուն։
Միանգամից հասկացա՝ ինչ-որ բան այն չէ։
Դեմքը գունատ էր։
— Նստի՛ր,— ասաց։
Ստամոքսս կծկվեց։
— Նաթա՞ն։
Նա բռնեց ձեռքերս։
— Հետվիրահատական հետազոտությունների ժամանակ բժիշկները մի բան են հայտնաբերել։
Բերանս չորացավ։
— Ի՞նչ։
— Քաղցկեղ։
Կարծես ներսումս ամեն ինչ կանգ առավ։
Նա բացատրեց, որ լրացուցիչ հետազոտությունները ցույց են տվել՝ հիվանդությունն արդեն զարգացած փուլում է։
Բժիշկները չէին կարող երկար կյանք խոստանալ։
Մի քանի ամիս։
Գուցե մի փոքր ավելի։
Բայց ոչ տարիներ։
Սկսեցի լաց լինել։
Նաթանն ինձ գրկեց։
— Խղճահարություն չեմ ուզում,— շշնջաց։
— Դու ինձ քո մարմնի մի մասն ես տվել, իսկ հիմա ասում ես, որ մահանում ես։ Ուրեմն կոնկրետ ի՞նչ ես ակնկալում, որ զգամ։
Նա մեղմ ծիծաղեց։
Հետո ձեռքը տարավ վերարկուի գրպանը։
Երբ տեսա մատանու փոքրիկ տուփը, քարացա։
— Նաթան…
— Գիտեմ։
— Չես կարող լուրջ խոսել։
— Կյանքումս երբեք այսքան լուրջ չեմ եղել։
Դժվարությամբ ծնկի իջավ։
— Չափազանց շատ տարիներ եմ անցկացրել՝ մտածելով, որ միշտ էլ ավելի շատ ժամանակ կլինի։ Չի լինելու։
Բացեց տուփը։
— Քլե՛ր, ամուսնացիր ինձ հետ։
Մտածեցի երեխաներիս մասին։
Մտածեցի, թե որքան անհեթեթ էր հնչում այդ ամենը։
Մենք ընդամենը մի քանի ամիս էինք ճանաչում իրար։
Բայց հիվանդությունն ինձ արդեն մի դաժան բան էր սովորեցրել։
Օրացույցին չի հետաքրքրում, թե դու որքան մանրակրկիտ ես ծրագրել կյանքդ։
— Քեզանից մի բան եմ ուզում,— շշնջացի։
— Ինչ ուզես։
— Ոչ մի գաղտնիք։
Ինչ-որ բան անցավ Նաթանի դեմքով։
Հետո գլխով արեց։
— Ոչ մի գաղտնիք։
Ես ասացի՝ այո։
Երեք շաբաթ անց ամուսնացանք փոքրիկ այգում՝ շրջապատված մեր երեխաներով, թոռներով ու ամենամտերիմ ընկերներով։
Մարան՝ այն կինը, որն իբր մեզ կապել էր իրար հետ, կանգնած էր հետևում։
Քառասունն անց էր և գրեթե ամբողջ արարողության ընթացքում լաց էր լինում։
Ես նրան գրեթե չէի ճանաչում։
Դա պետք է ինձ ավելի շատ անհանգստացներ։
Երբ մեզ ամուսին ու կին հայտարարեցին, բոլորը ծափահարեցին։
Շրջվեցի դեպի Նաթանը։
Բայց նա չէր ժպտում։
Ավելի ամուր սեղմեց ձեռքս։
— Նաթա՞ն։
Նա մոտեցավ ականջիս։
— Հիմա վերջապես կարող եմ ճշմարտությունն ասել։
Սիրտս սեղմվեց։
— Ի՞նչ ճշմարտություն։
Նա նայեց Մարայի կողմը։
— Ես քո մասին մեկ տարի առաջ չեմ իմացել։
Ապշած նայեցի նրան։
— Ինչի՞ մասին ես խոսում։
— Ես քառասուներկու տարի է՝ հստակ գիտեմ, թե ով ես դու։
Ամբողջ մարմինս սառեց։
— Դա անհնար է։
Նաթանը կանչեց Մարային։
Նա արդեն լաց էր լինում։
— Պատմի՛ր նրան,— շշնջաց Նաթանը։
Մարան նայեց ինձ։
— Իմ անունը քեզ ծանոթ չի թվում, չէ՞։
Գլուխս տարուբերեցի։
— Չպետք է էլ ծանոթ լինի։ Երբ դու ինձ հանդիպեցիր, ես ընդամենը վեց ամսական էի։
Նաթանի աչքերն արցունքներով լցվեցին։
Եվ հետո նա պատմեց ամեն ինչ։
Քառասուներկու տարի առաջ, երբ քսաներկու տարեկան էի, ձմեռային սարսափելի փոթորկի ժամանակ մեքենայով տուն էի վերադառնում։
Մայրուղու եզրին շրջված մեքենա էի տեսել։
Շարժիչից ծուխ էր դուրս գալիս։
Մեքենայի կողքին մի տղամարդ բղավում էր։
Ներսում նրա վիրավոր կինն էր։
Եվ նրանց փոքրիկ երեխան։
Հիշում էի։
Աստվա՜ծ իմ։
Ես հիշում էի։
Կոտրված ապակիների միջով սողալով մոտեցել էի մեքենային և ջարդված պատուհանից դուրս հանել երեխային՝ ընդամենը մի քանի րոպե առաջ, մինչև կրակը կպատեր մեքենայի առջևի մասը։
Մայրը չէր փրկվել։
Երեխան՝ փրկվել էր։
Ես երբեք չէի իմացել նրանց անունները։
Նաթանը բռնեց Մարայի ձեռքը։
— Այդ երեխան նա էր։
Չկարողացա խոսել։
— Իսկ ես,— շշնջաց Նաթանը,— այն տղամարդն էի, որը մեքենայի կողքին բղավում էր։
Ծնկներս քիչ էր մնում ծալվեին։
Մարան բռնեց ինձ։
— Դու փրկել ես կյանքս,— շշնջաց նա։
Նայեցի Նաթանին։
— Բայց դու ուրիշ տեսք ունեիր։
— Քսանհինգ տարեկան էի։ Երկար մազեր ունեի, մորուք։ Քառասուներկու տարին մարդուն փոխում է։
— Ինչո՞ւ ինձ չասացիր։
— Որովհետև երբ Մարան իր ընկերուհուց լսեց, որ Քլեր Բենեթ անունով մի կին երիկամի կարիք ունի, քո անունն ասաց իմ ներկայությամբ։
Նաթանը ծանր կուլ տվեց։
— Ես անմիջապես ճանաչեցի անունդ։
Պարզվեց՝ նա քառասուներկու տարի պահել էր այդ ավտովթարի մասին հին թերթի կտրվածքը։
Այնտեղ իմ լուսանկարն էր՝ վերնագրի տակ.
«Տեղացի կինը այրվող մեքենայից երեխա է փրկել»։
Նաթանը երբեք չէր մոռացել ինձ։
— Երբ իմացա, որ երիկամի կարիք ունես,— շարունակեց նա,— առանց Մարային ասելու գնացի հետազոտվելու։
— Եվ համապատասխանեցիր։
Նա գլխով արեց։
Ես սկսեցի լաց լինել։
— Ուրեմն դու ինձ չփրկեցիր այն պատճառով, որ ես անծանոթ մարդ էի։
— Ո՛չ։
— Այդ դեպքում ինչո՞ւ թաքցրեցիր։
— Որովհետև չէի ուզում, որ զգայիր, թե ինձ ինչ-որ բան ես պարտք։ Դու արդեն ինձ տվել էիր իմ կյանքի ամենաթանկ բանը։
Նա նայեց Մարային։
— Իմ դստերը։
Հետո Նաթանը բաճկոնից հանեց հին, ծալված թերթի կտրվածքն ու մեկնեց ինձ։
Լուսանկարում քսաներկուամյա Քլերն էր՝ շտապօգնության մեքենայի կողքին կանգնած։
Հետևի մասում Նաթանը տասնամյակներ առաջ խունացած կապույտ թանաքով գրել էր.
«Եթե երբևէ հնարավորություն ունենամ վերադարձնելու նրան այս բարությունը, կանեմ դա»։
Ձեռքով փակեցի բերանս։
Հետո մի ուրիշ միտք հարվածեց ինձ։
— Իսկ քաղցկե՞ղը։
Նաթանի ժպիտն անհետացավ։
— Դա ճիշտ է։
Երջանկությունս նորից փշրվեց։
Նա ձեռքով դիպավ այտիս։
— Ես չէի ստում, երբ ասում էի, որ մահանում եմ, Քլեր։
— Այդ դեպքում ինչո՞ւ մինչև հարսանիքից հետո սպասեցիր։
— Որովհետև ես եսասեր էի։
Նրա ձայնը կոտրվեց։
— Ուզում էի ընդամենը մեկ օր, երբ դու ինձ կնայեիր որպես Նաթան, ոչ թե որպես մի տղամարդու, որը քառասուներկու տարվա պարտքն էր վերադարձնում։
Նայեցի այն տղամարդուն, որն իր երիկամն էր տվել ինձ։
Նայեցի Մարային, որի կյանքը տասնամյակներ առաջ փրկել էի՝ առանց նույնիսկ իմանալու, թե ով է նա։
Եվ հանկարծ այս ամբողջ պատմության ամենատարօրինակ մասը պարզ դարձավ։
Նաթանն իմ կյանք չէր մտել այն օրը, երբ հիվանդանոցից զանգահարել էին նրան։
Մեր պատմությունը սկսվել էր քառասուներկու տարի առաջ՝ սառցակալած մայրուղու եզրին։
Ես փրկել էի նրա դստերը։
Տասնամյակներ անց նա փրկել էր ինձ։
Եվ հիմա, անկախ նրանից, թե Նաթանին որքան ժամանակ էր մնացել, մեզանից ոչ մեկը չէր պատրաստվում ևս մեկ օր վատնել՝ մտածելով, թե մեր հանդիպումը պարզապես պատահականություն էր։
