Սահմանին ամեն օր մի տարեց կին էր հայտնվում իր հին հեծանվով, իսկ զամբյուղի մեջ նա տանում էր ավազով լի մի պարկ։ Սահմանապահները չէին կարողանում հասկանալ, թե ինչու է այդ կինը այդքան շատ ավազ պետք ունենում, մինչև մի օր բացահայտվեց մի անսպասելի գաղտնիք։
Ամեն անգամ, երբ սահմանը բացվում էր, հայտնվում էր նույն ծեր կինը՝ իր հին հեծանվով։ Նրա ոտնակները ճռռում էին ամեն պտույտի ժամանակ, իսկ առջևի զամբյուղում ամուր կապած ավազի պարկը այնքան ծանր էր, որ գրեթե կախվում էր ներքև։ Ամեն օր նա անցնում էր նույն ճանապարհով։ Սկզբում սահմանապահները ուշադրություն չէին դարձնում նրան, բայց շուտով նրա տարօրինակ սովորությունը կասկած առաջացրեց․ ինչո՞ւ է այդ ծեր կինը ամեն օր ավազով պարկ տեղափոխում։
Սահմանապահները որոշեցին մի քանի անգամ ստուգել պարկը։ Նրանք դատարկեցին ավազը, մաղեցին այն, նույնիսկ թաքնված բաժիններ փնտրեցին, բայց ամեն անգամ գտնում էին միայն սովորական մոխրագույն ավազ։ Երբ հարցը ավելի լուրջ դարձավ, նմուշներ ուղարկեցին լաբորատորիա, բայց արդյունքը միշտ նույնն էր՝ ոչ մի արգելված նյութ, ոչ մի թանկարժեք մետաղ, ոչ էլ մաքսանենգություն։ Կինը համբերատար սպասում էր և ուսերը թոթվելով միայն ասում էր․ «Պետք է ինձ, սիրելիս»։
Տարիները անցնում էին։ Երիտասարդ սահմանապահները թոշակի էին անցնում, բայց ծեր կինը շարունակում էր անցնել սահմանը՝ ավազի պարկով։ Նա գրեթե դարձել էր սահմանի մի մասը․ բոլորը արդեն սովորել էին նրան, իսկ պարկի ստուգումները դարձել էին սովորական գործ։ Բայց մի օր կինը պարզապես դադարեց գալ։ Ոչ մի շաբաթ, ոչ մի ամիս՝ ոչ ոք չգիտեր, թե ինչ է պատահել նրան։ Սահմանը շարունակում էր իր սովորական կյանքը, իսկ խորհրդավոր ծեր կինը կամաց-կամաց մոռացության էր մատնվում։
Երկար ժամանակ անց, թոշակի անցած սահմանապահներից մեկը փոքր քաղաքում քայլելիս նկատեց ծանոթ մի կերպար։ Կինը շատ էր ծերացել, դարձել էր փխրուն, իսկ նրա հին հեծանիվը դեռ կողքին էր։ Տղամարդը մոտեցավ, ներկայացավ և վերջապես տվեց այն հարցը, որը տարիներ շարունակ իրեն տանջում էր․
«Տիկին, ես արդեն թոշակի եմ անցել, ոչ մեկին չեմ ասի։ Այդ պարկերի մեջ ի՞նչ էր։ Մենք բոլորը ստուգել ենք, բայց ոչինչ չենք գտել»։
Ծեր կինը թեթև ժպտաց ու ձեռքը դրեց իր հեծանվի ժանգոտ ղեկին։
«Դուք ամեն ինչ ստուգել եք, սիրելիս, բացի ամենակարևորից»,— հանգիստ ասաց նա։
Տղամարդը զարմացած նայեց․
«Բացի ինչի՞ց»։
Կինը պատասխանեց․
«Հեծանիվներից։ Ես ամեն օր նոր հեծանիվ էի մաքսանենգ անցկացնում»։
Թոշակառու սահմանապահը մի պահ խոսք չգտավ, հետո բարձր ծիծաղեց։ Երբեմն գաղտնիքը չի երևում միայն այն պատճառով, որ այն հենց մեր աչքերի առաջ է կանգնած։
