Երեսունհինգ տարի շարունակ ամուսինս՝ Վիկտորը, ամեն երեկո նույն տարօրինակ ծեսն էր կատարում։
Ուղիղ ժամը իննին խոհանոցի սեղանին երկու բաժակ էր դնում, կողպված պահարանից հանում էր առանց պիտակի շիշը, ինքն էր մուգ հեղուկը լցնում բաժակների մեջ ու հետևում էր ինձ, մինչև վերջին կաթիլը կուլ տայի։
Սկզբում կարծում էի, որ դա ռոմանտիկ սովորություն է։
Հետո հասկացա, որ հրաժարվելու իրավունք չունեմ։
Եթե ասում էի, որ հոգնած եմ, հիվանդ եմ կամ պարզապես չեմ ուզում խմել, Վիկտորը սարսափեցնող լրջությամբ ասում էր.
— Խմի՛ր։
Նա երբեք այդ շշից հյուրերին չէր հյուրասիրում։
Երբեք թույլ չէր տալիս, որ մեր դուստրը դիպչի շշին։
Բացի այդ, ամիսը մեկ անգամ մեր տուն խորհրդավոր ծանրոց էր գալիս։ Վիկտորն այն վերցնում ու անմիջապես անհետանում էր նկուղում։
Մի գիշեր, երբ նա չէր նայում, բաժակիս պարունակությունը լցրեցի ծաղկամանի մեջ։
Հաջորդ առավոտ բույսը սևացել էր։
Այդ պահից մի սարսափելի միտք այլևս հանգիստ չէր տալիս ինձ.
Մի՞թե ամուսինս տասնամյակներ շարունակ դանդաղ թունավորում էր ինձ։
Ուզում էի առերեսվել նրա հետ, բայց մեր կյանքի մնացած բոլոր հարցերում Վիկտորը հոգատար ամուսին էր։
Երբ հիվանդանում էի, խնամում էր ինձ։
Պաշտպանում էր մեր ընտանիքը։
Իմ կյանքի ամենածանր պահերին երբեք չէր հեռանում կողքիցս։
Հետո՝ մեր ամուսնության երեսունհինգերորդ տարում, Վիկտորը սրտի կաթված ստացավ։
Մահից ընդամենը մի քանի ժամ առաջ մոտեցա նրան ու պահանջեցի ճշմարտությունն ասել։
— Ի՞նչ ես այսքան տարի ստիպել ինձ խմել։
Նրա աչքերը լցվեցին արցունքներով։
— Դրա մեջ այն ամենն է, ինչի մասին չափազանց վախեցած էի քեզ պատմելու համար։
Հուղարկավորությունից հետո շիշը տարա մասնավոր լաբորատորիա։
Երեք օր անց բժիշկը զանգահարեց։
— Տիկի՛ն Քարթեր, անմիջապես եկեք։ Եվ ձեր դստերն էլ բերեք։
Երբ հասանք, նա փակեց աշխատասենյակի դուռը։
Հետո՝ ի զարմանս ինձ, կողպեց այն։
Լաբորատոր հետազոտության արդյունքները դրեց դիմացս ու մի հարց տվեց, որից արյունս սառեց…
Երեսունհինգ տարի ամուսինս ամեն գիշեր ինձ ստիպում էր խմել նույն խորհրդավոր շշից։
Եվ երեսունհինգ տարի ես իրականում չգիտեի՝ ինչու։
Իմ անունը Հելեն Քարթեր է, և մինչև Վիկտորի մահը կարծում էի, որ ճանաչում եմ այն տղամարդուն, որի հետ անցկացրել էի իմ հասուն կյանքի գրեթե ամբողջ մասը։
Սխալվում էի։
Ամեն երեկո՝ ուղիղ ժամը իննին, Վիկտորը մտնում էր խոհանոց ու պահարանից երկու փոքր բաժակ հանում։
Հետո վերցնում էր մուգ գույնի շիշը, որը պահում էր ամենավերևի դարակում։
Վրան պիտակ չկար։
Ոչ մի ապրանքանիշ։
Ոչ մի գրություն։
Նա մի փոքր հեղուկ էր լցնում երկու բաժակների մեջ, մեկն առաջ էր հրում դեպի ինձ ու բարձրացնում իրենը։
— Մեկ բաժակ՝ միասին անցկացրած ևս մեկ օրվա համար։
Մեր ամուսնության առաջին տարիներին դա նույնիսկ քնքուշ սովորություն էր թվում։
Վիկտորը երկար ժամեր էր աշխատում, և խոհանոցի սեղանի շուրջ անցկացրած այդ մի քանի րոպեները կարծես միայն մեզ պատկանող ավանդույթ լինեին։
Բայց ժամանակի ընթացքում մի անհանգստացնող բան նկատեցի։
Ես իրավունք չունեի բաց թողնելու այդ ծեսը։
Ձմեռային մի երեկո բարձր ջերմություն ունեի ու հազիվ էի աչքերս բաց պահում։
— Այսօր չեմ ուզում,— շշնջացի։
Վիկտորը բաժակն ավելի մոտ հրեց։
— Ընդամենը մի քիչ է։
— Ասացի՝ չեմ ուզում։
Նրա դեմքի արտահայտությունը փոխվեց։
— Խմի՛ր, Հելեն։
Անշարժ նայեցի նրան։
— Ինչո՞ւ։
Չպատասխանեց։
Պարզապես նստած հետևում էր ինձ։
Լռությունն այնքան անհարմար դարձավ, որ վերջապես վերցրի բաժակն ու միանգամից խմեցի։
Հեղուկն այրեց կոկորդս։
Դառը համ ուներ, գրեթե մետաղական։
Վիկտորն անմիջապես հանգստացավ։
Հենց այդ ժամանակ մեր «ռոմանտիկ ավանդույթը» դադարեց ռոմանտիկ թվալ։
Այն արդեն կանոնի էր նման։
Տարիների ընթացքում ամեն ինչ ավելի տարօրինակ դարձավ։
Վիկտորը ոչ մեկին թույլ չէր տալիս այդ շշից խմել։
Երբ ընկերներ էին գալիս, այն կողպում էր։
Մի անգամ, երբ մեր դուստրը՝ Էմիլին, տասնվեց տարեկան էր, հետաքրքրությունից վերցրեց շիշը։
— Սա ի՞նչ է։
Վիկտորն այնքան արագ անցավ խոհանոցով, որ քիչ էր մնում աթոռը գցեր։
Շիշը խլեց նրա ձեռքից։
— Այլևս երբեք չդիպչես սրան։
Էմիլին քարացավ։
Ես նույնպես։
Վիկտորը երբեք այդ տոնով չէր խոսել նրա հետ։
Այդ երեկո, երբ Էմիլին բարձրացավ իր սենյակ, ես հարցրի Վիկտորին.
— Քեզ ի՞նչ է պատահել։
— Ոչինչ։
— Այդ դեպքում ասա՝ ի՞նչ կա շշի մեջ։
— Մի բան, որը միայն մեզ է պատկանում։
Այդ պատասխանը երկար ժամանակ հանգիստ չէր տալիս ինձ։
Հետո սկսեցի նկատել ծանրոցները։
Ամիսը մեկ անգամ փոստով փոքրիկ փաթեթ էր գալիս։
Վիկտորն այն անմիջապես տանում էր նկուղ։
Մի քանի րոպե անց վերադառնում էր՝ նորից լցված շշով։
— Ո՞վ է սա ուղարկում։
— Հին ընկերներիցս մեկը։
— Ո՞ր ընկերը։
— Դու նրան չես ճանաչում։
— Հրավիրիր մեր տուն։
Վիկտորը փոխում էր թեման։
Կասկածներս գնալով մեծանում էին։
Հետո տեղի ունեցավ ծաղկամանի պատմությունը։
Մի գիշեր, երբ Վիկտորը դուրս եկավ հեռախոսազանգին պատասխանելու, բաժակիս հեղուկը լցրեցի խոհանոցի պատուհանի մոտ դրված ծաղկամանի մեջ։
Հաջորդ առավոտ բույսի տերևները մգացել էին։
Երեկոյան դրանցից մի քանիսն ամբողջությամբ թոշնել էին։
Կանգնած նայում էի բույսին, իսկ սիրտս ուժգին բաբախում էր։
Թույն։
Այդ բառը մտավ գլխիս մեջ ու այլևս դուրս չէր գալիս։
Հանկարծ սկսեցի հիշել տարիների ընթացքում ունեցած տարօրինակ ախտանշանները։
Գլխապտույտները։
Թուլությունը։
Այն գիշերները, երբ ստամոքսս ցավում էր։
Գլխացավերը, որոնք ես վերագրում էի տարիքին։
Մի՞թե դրանց պատճառը Վիկտորն էր։
Բայց դա իմաստ չուներ։
Նա նույն տղամարդն էր, որը թոքաբորբով հիվանդանոցում պառկած ժամանակ նստել էր մահճակալիս կողքին։
Նույն տղամարդը, որն ինձ ժամերով գրկել էր հորս մահից հետո։
Նույն տղամարդը, որը երկու աշխատանք էր անում, երբ Էմիլին փոքր էր, որովհետև ուզում էր, որ մենք ավելի լավ ապրենք։
Ինչպե՞ս կարող էր այդ մարդը թունավորել ինձ։
Ինքս ինձ համոզեցի, որ ամեն ինչ երևակայում եմ։
Մինչև փորձեցի այլևս չխմել։
Մի գիշեր գաղտնի հեղուկը լցրեցի լվացարանի մեջ։
Հաջորդ առավոտ Վիկտորը կանգնած էր խոհանոցի մուտքի մոտ։
— Երեկ խմեցի՞ր։
— Այո։
Նա ուղիղ աչքերիս նայեց։
— Ինձ մի՛ ստիր։
Ստամոքսս կծկվեց։
— Որտեղի՞ց կարող ես իմանալ։
Նա մոտեցավ։
— Եթե երբևէ սիրել ես ինձ, Հելեն, այլևս երբեք այդպես չանես։
Նրա ձայնում զայրույթ չկար։
Վախ կար։
Եվ դա ինձ ավելի շատ վախեցրեց։
Մեր ամուսնության ընթացքում առաջին անգամ լրջորեն մտածեցի նրան լքելու մասին։
Բայց մինչև կհասցնեի որոշել՝ ինչ անել, ամեն ինչ փոխվեց։
Վիկտորը ծանր սրտի կաթված ստացավ։
Գրեթե երկու շաբաթ հիվանդանոցում անցկացրեց։
Նույնիսկ այնտեղ՝ թույլ, թթվածնային դիմակով շնչելիս, ամեն երեկո զանգահարում էր ինձ։
— Խմեցի՞ր։
— Այո,— ստում էի։
Հիվանդանոց ընկնելու հենց առաջին օրվանից դադարել էի այն խմել։
Մահից մի քանի ժամ առաջ նստած էի նրա կողքին ու բռնել էի ձեռքը։
Մաշկը սառն էր։
Գիտեի, որ ժամանակը սպառվում է։
— Վիկտո՛ր։
Նա բացեց աչքերը։
— Ես պետք է իմանամ ճշմարտությունը։
Նայեց ինձ։
— Այս բոլոր տարիներին ի՞նչ ես տվել ինձ։
Նրա աչքերը լցվեցին արցունքներով։
— Խոստացիր, որ կշարունակես խմել։
— Ոչ, մինչև չասես՝ ինչ է դա։
Շնչառությունը մակերեսային դարձավ։
— Դու ինձ վնասո՞ւմ էիր։
Վիկտորը կտրուկ գլուխը տարուբերեց։
— Ո՛չ։
— Այդ դեպքում ի՞նչ է։
Նա արդեն դժվարությամբ էր խոսում։
Վերջապես շշնջաց.
— Դրա մեջ այն ամենն է, ինչի մասին չափազանց վախեցած էի քեզ պատմելու համար։
— Դա ի՞նչ է նշանակում։
Նա սեղմեց ձեռքս։
Հենց այդ պահին սարքերը սկսեցին ազդանշան տալ։
Բուժքույրերը վազելով ներս մտան։
Վիկտորն այլևս երբեք չխոսեց։
Այդ գիշեր նա մահացավ։
Հուղարկավորությունից հետո միայնակ վերադարձա մեր տուն։
Ուղիղ ժամը իննին կանգնած նայում էի խոհանոցի սեղանին։
Երկու դատարկ աթոռ։
Երկու բաժակ։
Եվ այդ շիշը։
Հանկարծ ատեցի այն։
Հանեցի պահարանից, դրեցի պայուսակիս մեջ ու որոշեցի, որ վերջապես պարզելու եմ ճշմարտությունը։
Հաջորդ առավոտ Էմիլին ինձ տարավ մասնավոր լաբորատորիա։
Նրանք վերցրին շիշն ու ասացին, որ արդյունքները մի քանի օրից պատրաստ կլինեն։
Երեք օր անց հեռախոսս զանգեց։
— Տիկին Քարթե՞ր։
— Այո։
— Ես բժիշկ Լևինն եմ՝ լաբորատորիայից։
Սիրտս արագ սկսեց բաբախել։
— Ստուգեցի՞ք հեղուկը։
— Այո։
Դադար տվեց։
— Խնդրում եմ՝ անձամբ եկեք։
— Ինչո՞ւ։
— Եվ ձեզ հետ ընտանիքի անդամ բերեք։
Ծնկներս քիչ էր մնում թուլանային։
Էմիլին ինձ տարավ այնտեղ։
Երբ մտանք բժշկի աշխատասենյակ, նա փակեց դուռը։
Հետո, ի զարմանս ինձ, կողպեց այն։
Նստեց մեր դիմաց ու սեղանին մի քանի թուղթ դրեց։
— Որքա՞ն ժամանակ եք սա խմել։
— Երեսունհինգ տարի։
Նա հոնքերը բարձրացրեց։
— Ամե՞ն օր։
— Այո։
Բռնեցի Էմիլիի ձեռքը։
— Բժի՛շկ, խնդրում եմ։ Միանգամից ասեք։ Թո՞ւյն է։
Նա մի քանի վայրկյան նայեց ինձ։
Հետո ասաց.
— Ո՛չ։
Շնչառությունս կանգ առավ։
— Դրա մեջ նաև ալկոհոլ չկա։
— Ի՞նչ։
— Սա դեղամիջոց է։
Նյարդայնացած ծիծաղեցի։
— Դա անհնար է։
— Սա հատուկ պատրաստվող դեղամիջոց է, որն օգտագործվում է շատ հազվադեպ հանդիպող ժառանգական հիվանդությունը վերահսկելու համար։
Ժպիտս անհետացավ։
— Ի՞նչ հիվանդություն։
Բժիշկը բացեց թղթապանակը։
Հետո դիմացս դրեց հին բժշկական փաստաթուղթ։
Վերևում գրված էր իմ մինչամուսնական ազգանունը։
Հելեն Փորթեր։
Թվաց՝ սենյակը պտտվեց։
— Որտեղի՞ց ունեք սա։
— Ձեր ամուսինը հոգացել է, որ այս փաստաթղթերը մնան այն մասնագետի մոտ, որը պատրաստում էր դեղամիջոցը։
Ապշած նայեցի նրան։
— Չեմ հասկանում։
Բժիշկը բացատրեց, որ մեր ամուսնության առաջին տարում, երբ մի քանի անգամ ուշագնաց էի եղել, բժիշկները պարզել էին, որ ես տառապում եմ նույն հազվադեպ հիվանդությամբ, որից երիտասարդ տարիքում մահացել էր մայրս։
Եվ այդ պահին հիշողությանս խորքում թաղված ինչ-որ բան սկսեց վերադառնալ։
Հիվանդասենյակ։
Խոսող բժիշկ։
Ես՝ լաց լինելիս։
Ես՝ բղավելիս, որ հրաժարվում եմ ամբողջ կյանքում ինձ հիվանդ մարդ համարել ու ամեն օր մահվան մասին մտածել։
Հիշեցի, թե ինչպես էի պատռել բժշկական եզրակացությունը։
Հիշեցի, թե ինչպես էր Վիկտորն աղաչում, որ լսեմ իրեն։
Հետո՝ ոչինչ։
Բժիշկը շարունակեց.
— Դուք հրաժարվել եք բուժումից։
Ձեռքերս սկսեցին դողալ։
— Վիկտորը գիտե՞ր։
— Նա երբեք չի դադարել ձեզ պաշտպանելու փորձերից։
Բժիշկն ինձ ծրար մեկնեց։
— Սա ձեզ համար են թողել։
Առջևի մասում Վիկտորի ձեռագիրն էր։
Հելեն։
Բացեցի։
Սիրելի՛ս,
Եթե սա կարդում ես, նշանակում է՝ ես այլևս կողքիդ չեմ, որպեսզի քո բաժակը լցնեմ։
Մի անգամ ինձ ասացիր, որ գերադասում ես մոռանալ հիվանդությանդ մասին, քան ամեն օր ապրել այն վախով, որ կարող ես դրանից մահանալ։
Ուստի ես թույլ տվեցի, որ մոռանաս։
Բայց չէի կարող թույլ տալ, որ հրաժարվես բուժումից։
Գտա մի բժշկի, որը համաձայնեց դեղամիջոցը հեղուկ ձևով պատրաստել։
Այն սովորական շշի մեջ էի լցնում, որովհետև գիտեի՝ եթե իմանայիր՝ ինչ է, կհրաժարվեիր։
Իմ բաժակում երբեք դեղ չի եղել։
Միայն դառը մրգահյութ։
Քեզ հետ էի խմում, որովհետև երբեք չէի ուզում, որ քեզ միայնակ զգայիր։
Գիտեմ, որ ստիպում էի քեզ։
Գիտեմ, որ եղել են գիշերներ, երբ դրա համար ատել ես ինձ։
Բայց ես պատրաստ էի ընդունել, որ մի օր ինձ կատեիր, եթե դրա շնորհիվ ողջ մնայիր ու կարողանայիր ինձ ատել։
Խնդրում եմ՝ ներիր ինձ։
Ձեռքով փակեցի բերանս ու սկսեցի հեկեկալ։
Էմիլին կողքիս լաց էր լինում։
Տարիներ շարունակ ունեցած բոլոր կասկածներս մի ակնթարթում փշրվեցին։
Վիկտորը երեսունհինգ տարի ինձ չէր թունավորում։
Նա երեսունհինգ տարի ինձ կենդանի էր պահում։
Հետո մի ուրիշ բան հիշեցի։
Ծաղկամանը։
— Իսկ բույսին ի՞նչ պատահեց,— հարցրի։
Բժիշկը շփոթված նայեց ինձ։
Պատմեցի կատարվածը։
Նա գլխով արեց։
— Խտացված վիճակում այս դեղամիջոցի որոշ բաղադրիչներ կարող են վնասել որոշ բույսերի։ Բայց դա չի նշանակում, որ նշանակված չափաբաժնով այն թունավոր էր ձեզ համար։
Գլուխս կախեցի։
Տարիներ շարունակ կարծում էի, թե ապրում եմ մի մարդու կողքին, որը կարող էր սպանել ինձ։
Իրականում ապրում էի մի մարդու կողքին, որը սարսափում էր ինձ կորցնելու մտքից։
Այդ երեկո վերադարձա տուն։
Ուղիղ ժամը իննին մտա խոհանոց։
Երեսունհինգ տարվա ընթացքում առաջին անգամ Վիկտորն այնտեղ չէր։
Հանեցի երկու բաժակ։
Մեկի մեջ լցրեցի դեղս։
Մյուսի մեջ՝ Վիկտորի սիրելի դառը մրգահյութը։
Հետո նրա բաժակը դրեցի դատարկ աթոռի դիմաց։
Բարձրացրի իմը։
Կոտրված ձայնով շշնջացի.
— Մեկ բաժակ՝ ևս մեկ օրվա համար։
Խմեցի դեղամիջոցը։
Հետո նայեցի այն աթոռին, որտեղ ամուսինս երեսունհինգ տարի շարունակ ամեն երեկո նստել էր։
Եվ վերջապես հասկացա։
Ես կարծում էի, թե Վիկտորն այդ շշի մեջ թաքցնում էր իմ մահը։
Բայց այդ ամբողջ ընթացքում…
նա այնտեղ թաքցնում էր իմ կյանքը։
