Երբ Վալյան ու ամուսինը հասան ամառանոց, քարացան․ պատուհաններից մարդկանց ուրվագծեր էին երևում:Երբ Վալյան ու նրա ամուսինը՝ Կոստյան, հասան իրենց ամառանոց, երկուսն էլ տեղում քարացան։ Այն, ինչ նրանք հեռվից տեսան, այնքան անսպասելի ու անհավանական էր, որ մի քանի վայրկյան ոչ մեկը չէր կարողանում որևէ բառ ասել։
Երբ մեքենան դանդաղ մոտենում էր ամառանոցային թաղամասին, Վալյան նկատեց, որ իրենց տան մեծ համայնապատկերային պատուհաններից վառ լույս է թափվում։ Ներսում պարզ երևում էին մարդկանց շարժվող ստվերները։
Կոստյան դանդաղեցրեց մեքենայի ընթացքը։ Նրանց ամենագնացը դանդաղ շարժվում էր անձրևից հետո թրջված հողե ճանապարհով, որը գարնանային անձրևները ցեխոտ արահետի էին վերածել։ Երկուսն էլ առաջ էին նայում՝ չհասկանալով, թե ինչ է կատարվում։
Նրանց խաղաղ ամառանոցից բարձր երաժշտություն էր լսվում։ Ծանր ռոք-ն-ռոլի ձայնը տարածվել էր ամբողջ տարածքով, իսկ լուսավորված պատուհաններից երևում էր, թե ինչպես են մարդիկ պարում ու զվարճանում՝ ասես ներսում մեծ խնջույք լիներ։
— Վստա՞հ ենք, որ ճիշտ տեղ ենք եկել,— շփոթված հարցրեց Կոստյան, թեև ինքն էլ շատ լավ գիտեր, որ սխալվելու որևէ հավանականություն չկար։
Այս տունը նրա համար օտար չէր։ Նա գիտեր այդ վայրի յուրաքանչյուր անկյունը։ Ամառանոցի հետ կապված ամեն մանրուք նրանց ընտանեկան հիշողությունների մի մասն էր։
Նրանք այս ամառանոցը գնել էին ուղիղ տասը տարի առաջ։ Այդ ժամանակ նրանց դուստրը՝ Մաշան, ընդամենը տասներկու տարեկան էր։ Այդ օրը նրանք երազում էին, թե ինչպես են այգին ձևավորելու, որտեղ են ծառեր տնկելու և ինչպես են այստեղ խաղաղ ու երջանիկ օրեր անցկացնելու՝ քաղաքի աղմուկից հեռու։
Վալյայի համար այս վայրը երբեք պարզապես տուն ու հողակտոր չէր եղել։ Սա այն վայրն էր, որտեղ ստեղծվել էին իրենց ընտանիքի ամենաթանկ հիշողությունները։ Այստեղ ծննդյան օրեր էին նշում, տոնական սեղաններ գցում, հանգստանում ծանր աշխատանքային շաբաթներից հետո և վայելում պարզ, բայց երջանիկ պահերը։
Հենց այդ պատճառով Վալյան չէր կարողանում հավատալ իր աչքերին։
Կոստյան դեռ չէր հասցրել մեքենան ամբողջությամբ կանգնեցնել, երբ Վալյան բացեց դուռն ու արագ դուրս եկավ։ Թաց գարնանային հողը ճպճպում էր նրա կոշիկների տակ։ Նա ուշադրություն չդարձրեց ցեխին ու ուղիղ դեպի տուն գնաց։
Անցավ դարպասով, բարձրացավ պատշգամբ տանող աստիճաններով և կանգ առավ մուտքի մոտ։
Դուռը կիսաբաց էր։
Այս փոքրիկ մանրուքն ավելի անհանգստացրեց նրան։ Նրանց տանը միշտ կարգուկանոն էր տիրում։ Նրանք երբեք դուռը բաց չէին թողնում, հատկապես երբ տանը չէին լինում։
Վալյան ներս մտավ։
Առաջինը, ինչ տեսավ, կատարյալ խառնաշփոթն էր։ Միջանցքի հատակին թափված էին կեղտոտ սպորտային կոշիկներ, ռետինե երկարաճիտ կոշիկներ և մի քանի հին, անծանոթ զույգ կոշիկ։
Ինչ-որ մեկը նրանց տանն իրեն այնպես էր պահում, ասես այդ վայրն իրենը լիներ։
Սենյակի խորքից տարբեր հոտեր էին գալիս։ Օդում խառնվել էին հապճեպ պատրաստված տապակած մսի, էժան էլեկտրոնային ծխախոտի և թունդ գարեջրի հոտերը։
Վալյայի սիրտը սեղմվեց։
Նա չէր հասկանում՝ ինչ է կատարվում։ Ո՞վ էր իրենց տանը նման խնջույք կազմակերպել։ Ո՞վ էր իրեն իրավունք տվել առանց թույլտվության մտնել իրենց տուն։
Բարկացած ու շփոթված՝ նա հաստատուն քայլերով շարժվեց դեպի հյուրասենյակ։ Յուրաքանչյուր քայլի հետ նրա զարմանքն ու զայրույթն ավելի էին մեծանում։
Երբ ներս մտավ, տեղում կանգ առավ։
Հյուրասենյակի կենտրոնում՝ աղմկոտ հյուրերի մեջ, պարում էր Նինա Պետրովնան՝ իր դստեր ամուսնու մայրը։
Գիրուկ ու աղմկոտ կինը երաժշտության ռիթմի տակ անհոգ շարժվում էր՝ ձեռքին պլաստիկ բաժակ։ Նա բարձր ծիծաղում էր և կարծես բոլորովին չէր անհանգստանում, որ ուրիշի տանն է գտնվում։
Նրա շուրջ անծանոթ մարդիկ զվարճանում էին։ Սեղանին շշեր, ուտելիքով լի ափսեներ ու ամենուր թափված մնացորդներ կային։ Ամեն ինչ այնպես էր թվում, կարծես ինչ-որ մեկը նրանց տանը մեծ խնջույք էր կազմակերպել՝ տանտերերի նկատմամբ որևէ հարգանք չունենալով։
Վալյան զգաց, թե ինչպես է ներսում զայրույթը գնալով ուժեղանում։
Սա արդեն պարզապես խառնաշփոթ չէր։
Ինչ-որ մեկը հատել էր այն սահմանը, որն անցնելու իրավունք ոչ ոք չուներ։
Տասը տարի շարունակ Վալյան ու Կոստյան հոգ էին տարել այս տան մասին։ Յուրաքանչյուր իր, կահույքի յուրաքանչյուր կտոր ու տան յուրաքանչյուր անկյուն նրանց համար հատուկ նշանակություն ուներ։
Իսկ հիմա ինչ-որ անծանոթ մարդիկ ներս էին մտել, խնջույք կազմակերպել ու իրենց այնպես էին պահում, կարծես դրա լիակատար իրավունքն ունեին։
Վալյան նայեց Նինա Պետրովնային և երկար տարիների ընթացքում առաջին անգամ չկարողացավ բառեր գտնել։
Նա դեռ չգիտեր, որ այն, ինչ բացահայտելու էր այդ երեկո, ընդամենը մեծ ընտանեկան հակամարտության սկիզբն էր, որը մեկընդմիշտ փոխելու էր նրանց հարաբերությունները։
Գարեջրի փրփուրն արդեն հոսում էր նոր, ամուր կաղնե ճաշասեղանի վրայով։
Դա թանկարժեք ու գեղեցիկ կահույք էր, որը Վալյան ու Կոստյան մեծ դժվարությամբ բերել և ընդամենը մեկ ամիս առաջ սեփական ձեռքերով հավաքել էին։ Նրանք շատ ժամանակ ու ջանք էին ներդրել այդ սեղանի մեջ, քանի որ ցանկանում էին տունն ավելի հարմարավետ ու ջերմ դարձնել։
Իսկ հիմա այն իրը, որը նրանք այդքան խնամքով պահպանում էին, վնասվում էր օտար մարդկանց անփութության պատճառով։
Նրանք իրենց այնպես էին պահում, կարծես տունն ամբողջությամբ իրենցը լիներ։
Անատոլի Ստեպանովիչը կանգնած էր բաց պատուհանի մոտ։ Մի ձեռքում ծխախոտ էր պահել, իսկ մյուսով դանդաղ օդ էր բաց թողնում ծխի օղակները։ Նրա դեմքին կատարյալ հանգստություն էր։ Կարծես տանը տիրող աղմուկն ու խառնաշփոթը միանգամայն սովորական բան լինեին։
Հյուրասենյակում, պատշգամբում ու բուխարու մոտ մի ամբողջ խումբ էր հավաքվել։
Նինա Պետրովնայի քույրը՝ Օլգան, իր ամուսնու՝ Գրիգորիի հետ հարմար տեղավորվել էր։ Նրանց կողքին նստած էր ընկեր Իգորը՝ հին ու ձգված սվիտերով։ Այնտեղ էր նաև մի անծանոթ կին՝ վառ գույնի սպորտային հագուստով, որը բարձր ծիծաղում ու խոսում էր այնպես, կարծես տարիներ շարունակ այս ընտանիքի անդամը լիներ։
Բոլորի ծնկներին ափսեներ կային։
Նրանք ուտում էին, խմում և բարձրաձայն վիճում։ Ոչ մեկին չէր հետաքրքրում, որ սենյակն աստիճանաբար քաոսի էր վերածվում։ Հատակին փշրանքներ էին թափված, բաժակներն ամեն պատահած տեղում էին թողել, իսկ երաժշտությունն այնքան բարձր էր, որ նույնիսկ պատուհանների ապակիներն էին դողում։
Վալյայի քայլերի ձայնը ոչ ոք չլսեց։
Նա մի քանի վայրկյան կանգնեց դռան մոտ ու լուռ հետևեց այդ ամենին։
Նրա հայացքը կանգ առավ նոր սեղանի վրա։
Այն սեղանի, որը պետք է ընտանեկան ջերմության ու հարմարավետության խորհրդանիշ դառնար, բայց հիմա ծածկված էր գարեջրի հետքերով։
Նա նայում էր մարդկանց, որոնք առանց թույլտվության խնջույք էին կազմակերպել իր տանը և իրենց այնպես էին պահում, կարծես դրա լիակատար իրավունքն ունեին։
Վալյայի ներսում զայրույթը դանդաղ աճում էր, բայց նա փորձում էր իրեն զսպել։
Երկար ժամանակ նա շատ բան էր հանդուրժել։
Հաճախ լռել էր, երբ խախտում էին իր սահմանները։
Ժպտացել էր նույնիսկ այն ժամանակ, երբ իրականում ցավ էր զգում։
Բայց այս անգամ ամեն ինչ այլ էր։
Վալյան լուռ մոտեցավ երաժշտական կենտրոնին։
Ոչ ոք ուշադրություն չդարձրեց նրան։
Հետո մեկ կտրուկ շարժումով հոսանքից անջատեց այն։
Երաժշտությունն անմիջապես լռեց։
Սենյակում ծանր ու անհարմար լռություն տիրեց։
Ընդամենը մի քանի վայրկյան առաջ բոլորը ծիծաղում, բղավում ու խոսում էին, իսկ հիմա բոլոր հայացքներն ուղղված էին Վալյային։
Ոմանք նյարդայնացած տեսք ունեին, մյուսները՝ զարմացած։
Ոչ ոք չէր սպասում, որ ինչ-որ մեկը կընդհատի իրենց զվարճանքը։
— Սա ի՞նչ է նշանակում։ Ի՞նչ ես անում,— զայրացած բղավեց Նինա Պետրովնան ու տեղից վեր կացավ։
Նրա ձայնը տարածվեց ամբողջ սենյակով։
Նա պատրաստ էր հերթական վեճին, բայց երբ ուշադիր նայեց իր դիմաց կանգնած կնոջը, հանկարծ լռեց։
Դեմքի զայրույթը փոխարինվեց զարմանքով։
— Օ՜… Վա՞լյա,— ավելի ցածր ձայնով ասաց նա։— Դու այստեղ ինչպե՞ս հայտնվեցիր։
Նրա հարցը տարօրինակ էր հնչում։
Կարծես Վալյայի՝ սեփական տանը հայտնվելն ինչ-որ անսպասելի բան լիներ։
Վալյան հայացքով անցավ բոլորի վրայով։
Նայեց այն մարդկանց, որոնք իրենց այնպես էին պահում, կարծես այս տանն ամեն ինչ անելու իրավունք ունեին։
Նայեց նրանց, ովքեր նույնիսկ չէին նկատել իր գալը, որովհետև միայն սեփական զվարճանքի մասին էին մտածում։
Բայց այս անգամ նա այլևս չէր պատրաստվում լռել։
Սա իր տունն էր։
Իր աշխատանքի արդյունքն էր։
Իր կյանքն էր։
Եվ հիմա այնտեղ գտնվող բոլոր մարդիկ պետք է հասկանային, որ Վալյան այլևս այն մարդը չէր, որին կարելի էր պարզապես անտեսել։
