Քառասուն տարի մեր շուկայում մրգեր վաճառող կնոջ տաղավարը մի գիշերում անհետացավ։ Առավոտյան բոլորս տեսանք՝ նրա տեղում սուրճի նոր կրպակ են կառուցում։ Բայց ամենամեծ անակնկալը դեռ առջևում էր

Քառասուն տարի մեր շուկայում մրգեր վաճառող կնոջ տաղավարը մի գիշերում անհետացավ։ Առավոտյան բոլորս տեսանք՝ նրա տեղում սուրճի նոր կրպակ են կառուցում։ Բայց ամենամեծ անակնկալը դեռ առջևում էր

Ամեն շաբաթ մեր թաղամասի շուկայից էի գնումներ անում։

Այնտեղ մի կին կար՝ Հռիփսիմեն։ Վաթսունութ տարեկան էր, փոքրիկ տաղավարում խնձոր, տանձ ու սեզոնային միրգ էր վաճառում։

Մեր ընտանիքը նրանից գնումներ էր անում դեռ այն ժամանակներից, երբ աղջիկս մանկապարտեզ էր գնում։

Մի երկուշաբթի առավոտյան շուկա մտա ու կանգ առա։

Հռիփսիմեի տաղավարը չկար։

Փոխարենը երկու բանվոր մետաղական նոր կառուցվածք էին հավաքում։

Հարցրի հարևան վաճառողին։

— Հռիփսիմե տատին որտե՞ղ է։

Նա ուսերը թոթվեց։

— Գիշերը տաղավարը քանդել են։ Ասում են՝ նոր վարձակալ է եկել։

— Իսկ Հռիփսիմե՞ն։

— Առավոտից նստած է դարպասի մոտ։

Վազեցի այնտեղ։

Կինը նստած էր քարե աստիճանին։ Կողքին երեք դատարկ արկղ կար, իսկ ձեռքին՝ հին կշեռքի փոքրիկ ծանրաքարը։

— Հռիփսիմե տատի՛, ի՞նչ է եղել։

Նա գլուխը բարձրացրեց։

— Ասացին՝ երեկվանից էստեղ տեղ չունեմ։

— Բայց ձեզ չէի՞ն զգուշացրել։

— Զգուշացրել էին, որ վարձը բարձրանալու է։ Ես էլ համաձայնել էի։

Նա պայուսակից հանեց վերջին ամսվա վճարման կտրոնը։

Այդ պահին մոտեցավ շուկայի նոր կառավարիչը՝ Ռոբերտը։

— Տիկի՛ն, այստեղ կանգնել չի կարելի։ Դարպասը փակում եք։

Ես հարցրի.

— Դուք ինչպե՞ս եք առանց մարդու ապրանքը տեղափոխելու տաղավարը քանդել։

Նա սառնությամբ պատասխանեց.

— Ամեն ինչ պայմանագրով է։

Հռիփսիմեն հանկարծ վեր կացավ։

— Ռոբե՛րտ, բա իմ ապրանքը ո՞ւր եք տարել։

Տղամարդը մի պահ շփոթվեց։

— Պահեստում է։

— Իսկ իմ կշեռքո՞վ ինչ եք կշռել գիշերը։

Ես նայեցի Հռիփսիմեին։

Նա ցույց տվեց հեռախոսով ստացած հաղորդագրությունը։

Գիշերվա ժամը մեկին նրա հաշվին վճարում էր փոխանցվել՝ «ապրանքի ընդունում» նշումով։

Բայց Հռիփսիմեն ոչ մի ապրանք չէր վաճառել։

Շարունակությունը՝ առաջին մեկնաբանությունում 👇

Առաջին մեկնաբանություն

— Սա ի՞նչ գումար է,— հարցրի։

— Չգիտեմ,— ասաց Հռիփսիմեն։— Ութսունչորս հազար դրամ։ Բայց իմ ապրանքը դրանից շատ արժեր։

Ռոբերտը փորձեց հեռանալ։

Ես կանգնեցրի։

— Եթե ապրանքը պահեստում է, գնանք տեսնենք։

— Դուք ո՞վ եք, որ պահանջում եք։

— Գնորդ եմ։ Իսկ Հռիփսիմեն իր ապրանքի տերն է։ Իրեն առնվազն բացատրություն եք պարտք։

Ռոբերտը դժգոհեց, բայց վերջապես համաձայնեց։

Շուկայի հետևի պահեստում մի քանի տասնյակ արկղ կար։

Հռիփսիմեն անմիջապես ճանաչեց իրերը։

— Սրանք իմն են։ Բայց կեսը չկա։

Պարզվեց՝ գիշերվա ընթացքում տաղավարը դատարկել էին, իսկ մրգերի մի մասն արդեն փոխանցել մեծածախ գնորդին։

— Ո՞վ է համաձայնություն տվել,— հարցրեցի։

Ռոբերտը պատասխանեց.

— Հաշվարկ ենք կատարել, գումարը փոխանցել ենք։

— Բայց Հռիփսիմեն չի վաճառել իր ապրանքը։

— Տաղավարը պետք էր ազատել։

Ես առաջին անգամ տեսա, թե Հռիփսիմեն ինչպես է բարկանում։

Նա կշեռքի ծանրաքարը դրեց սեղանին։

— Ռոբե՛րտ, դու կարող ես ինձ ասել՝ տեղ չունես։ Բայց իմ ապրանքը առանց հարցնելու վաճառելու իրավունք չունես։

Պայմանագրի պատճենը խնդրեցինք։

Այդ օրը պարզվեց, որ շուկայում վարձակալության նախկին պայմանագրերը վերանայվում էին։ Կառավարիչը մի քանի վաճառողի առաջարկել էր նոր պայմաններ, իսկ Հռիփսիմեին հաղորդագրություն էր ուղարկել, որ իր տաղավարի օգտագործման ժամկետը ավարտվում է։

Բայց հաղորդագրությունը նրան հասել էր ընդամենը չորս օր առաջ, մինչդեռ պայմանագրով նախատեսված էր ավելի երկար ծանուցման ժամկետ։

Ավելին՝ պայմանագրում ոչ մի կետ չէր թույլատրում առանց ապրանքատիրոջ համաձայնության վաճառել նրա մրգերը։

Մենք գնացինք իրավաբանի մոտ։

Հռիփսիմեն ամբողջ կյանքում գործարքներն անում էր պարզ ձևով՝ կտրոնը պահում էր, վճարումը կատարում, գնում տուն։

Նա երբեք իրավաբանի ծառայությունից չէր օգտվել։

Բայց այս անգամ փաստաթղթերը կարևոր էին։

Իրավաբանը առաջարկեց գրավոր պահանջ ներկայացնել շուկայի տնօրինությանը՝ վերադարձնելու չվաճառված ապրանքը, տրամադրելու վաճառվածի հաշվարկը և պարզաբանելու պայմանագրի դադարեցման հիմքերը։

Հռիփսիմեն ստորագրեց պահանջը։

Հաջորդ օրը շուկա եկանք միասին։

Եվ տեսանք՝ միայն նրա տաղավարը չէր վերացել։

Մյուս հատվածում ևս երեք վաճառողի էին զգուշացրել, որ մինչև ամսվա վերջ պետք է ազատեն տարածքը։

Նրանցից մեկը՝ Կարինեն, ասաց.

— Մենք էլ ենք պատրաստվում գնալ։ Էստեղ էլ աշխատելու տեղ չի մնացել։

Հռիփսիմեն նստեց իր հին տեղում դրված արկղերից մեկի վրա։

— Չէ՛։ Ես հիմա չեմ գնա։

— Բայց տաղավարը չկա,— ասաց Կարինեն։

— Ուրիշ տեղ կվաճառեմ։ Բայց իմ ապրանքի հարցը մինչև վերջ կլուծեմ։

Հաջորդ շաբաթ տեղի ունեցավ հանդիպում շուկայի սեփականատիրոջ ներկայացուցչի հետ։

Ռոբերտը պնդում էր, որ իր գործողությունները նպատակ ունեին արագ ազատել տարածքը նոր վարձակալին հանձնելու համար։

Բայց տնօրինության ներկայացուցիչը, ուսումնասիրելով պայմանագիրը և պահեստային գրանցումները, ընդունեց, որ ապրանքի տնօրինման կարգը խախտվել էր։

Հռիփսիմեին առաջարկեցին փոխհատուցում։

Նա հրաժարվեց առաջին առաջարկից։

— Ես ուզում եմ իմանալ՝ որքան ապրանք է վաճառվել, ինչ գնով, ու որտեղ է մնացածը։

Եվ միայն ամբողջական հաշվարկը ստանալուց հետո համաձայնեց փոխհատուցման պայմաններին։

Այդ ընթացքում նոր սուրճի կրպակն արդեն բացվել էր։

Նրա տերը երիտասարդ կին էր՝ Լիանան։

Մի առավոտ Լիանան մոտեցավ Հռիփսիմեին, որն արդեն ժամանակավորապես վաճառք էր կազմակերպել շուկայի մոտ գտնվող թույլատրված բացօթյա տարածքում։

— Ես մի բան պիտի ասեմ,— ասաց։

Հռիփսիմեն նայեց նրան։

— Ասա՛։

— Ես չգիտեի, որ ձեր տաղավարը էսպես են ազատել։ Ինձ առաջարկել էին դատարկ տեղ։ Ես էլ վարձակալել եմ։

Հռիփսիմեն հանգիստ պատասխանեց.

— Քեզ չեմ մեղադրում, աղջի՛կ ջան։ Դու էլ ես ուզում աշխատել։

Լիանան շարունակեց.

— Ես կրպակում մրգային ըմպելիքներ եմ պատրաստելու։ Կարո՞ղ եմ ձեզանից մրգեր գնել։

Հռիփսիմեն մի պահ լռեց։

Հետո հարցրեց.

— Ինչքա՞ն։

— Ամեն օր մոտ տասը-տասնհինգ կիլոգրամ։ Սկզբում՝ այդքան։

Հռիփսիմեն ժպտաց։

— Եթե ժամանակին վճարես՝ կարող ես։

Դա փոքր պայմանավորվածություն էր։

Բայց դրա հետևանքով Հռիփսիմեն սկսեց մտածել այլ կերպ։

Նա հասկացել էր, որ ամեն օր տաղավարում տասներկու ժամ նստելը գնալով ավելի դժվար է։

Իսկ իր հաճախորդները շարունակում էին զանգել ու հարցնել՝ որտեղից կարող են գնել։

Իմ աղջիկը՝ Մարինեն, առաջարկեց օգնել պատվերները հեռախոսով հավաքել։

Սկզբում Հռիփսիմեն կասկածում էր։

— Ես էդ հեռախոսային բաներից չեմ հասկանում։

— Դուք էլ պետք չէ զբաղվեք։ Մենք պատվերները կհավաքենք, դուք՝ ապրանքը կպատրաստեք։

Երկու շաբաթ փորձեցինք։

Հռիփսիմեն իր տան առաջին հարկի փոքրիկ պահեստում դասավորում էր մրգերը, իսկ պատվերները հաճախորդները վերցնում էին պայմանավորված ժամերին։

Մի քանի հոգի խնդրեց տուն հասցնել։ Այդ մասը կազմակերպեցինք առանձին վճարով՝ հարևան առաքիչի միջոցով։

Մեկ ամսում պարզվեց՝ Հռիփսիմեն նույնիսկ ավելի քիչ ժամանակ է ծախսում, քան շուկայում։

Բայց ամենակարևոր փոփոխությունը տեղի ունեցավ մի ուրբաթ։

Շուկայի նախկին կառավարիչ Ռոբերտը զանգեց նրան։

— Հռիփսիմե տիկի՛ն, ազատ տաղավար ունենք։ Եթե ուզում եք, կարող եք վերադառնալ։

Նա հարցրեց վարձի չափը։

Ռոբերտը թիվ ասաց։

Հռիփսիմեն մի քիչ մտածեց։

— Չէ՛, Ռոբերտ ջան։ Էս անգամ չեմ գա։

— Ինչո՞ւ։

— Որովհետև էդ նույն գումարով կարող եմ իմ պահեստը կարգի բերել ու ապրանքս պահել ավելի լավ պայմաններում։

Հեռախոսն անջատեց։

Ես հենց այդ պահին նրա մոտ էի։

— Հռիփսիմե տատի՛, չե՞ք ափսոսում։

Նա ժպտաց։

— Իհարկե ափսոսում եմ։ Քառասուն տարվա տեղս էր։ Բայց իմ աշխատանքը միայն տաղավարը չէր։

Մի քանի օր անց գնացի նոր պահեստը տեսնելու։

Պատին փոքրիկ ժամացույց կար, դարակներին՝ մաքուր արկղեր։ Սեղանին հին կշեռքն էր։

Նույն այն կշեռքը, որը մի գիշեր առանց թույլտվության տեղափոխել էին։

Հռիփսիմեն ինձ տեսնելով ասաց.

— Արի՛, խնձոր կշռեմ։

Երբ վճարեցի, նա վերադարձի գումարը մանրամասն հաշվեց։

Հետո ավելացրեց.

— Էս անգամ ոչ մեկը իմ փոխարեն չի որոշելու, թե ինչ գնով պիտի վաճառեմ։

Ու առաջին անգամ նրա խոսքերի մեջ ոչ թե վիրավորանք լսեցի, այլ իր աշխատանքի նկատմամբ նոր վստահություն։

Դէ իսկ պատմության 3-րդ ամենադրամատիկ մասը մեր Տելեգրամ Ալիքում — Այստեղ

Понравилась статья? Поделиться с друзьями:
ՀԵՏԱՔՐՔԻՐ ԺԱՄԱՆՑ